Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu khả năng hấp phụ ion kim loại Cr (VI) trong môi trường nước của polyaniline

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

HỒ THỊ THU HIỀN

NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG HẤP PHỤ ION KIM

LOẠI Cr(VI) TRONG MÔI TRƯỜNG NƯỚC CỦA

POLYANILINE

Chuyên ngành: Công nghệ hóa học

Mã số: 60.52.75

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT

Đà Nẵng - Năm 2015

Công trình được hoàn thành tại

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học : PGS.TS. LÊ MINH ĐỨC

Phản biện 1: PGS.TS. Nguyễn Đình Lâm

Phản biện 2: TS. Châu Thanh Nam

Luận văn đã được bảo vệ tại Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp

Thạc sỹ Kỹ thuật họp tại Đại học Đà Nẵng ngày 7 tháng 3 năm 2015

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng

Thư viện trường Đại học Bách Khoa - Đại học Đà Nẵng

1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Nƣớc không chỉ là phƣơng tiện của nhiều hoạt động của đời

sống mà còn là một thành tố thiết yếu tạo nên cơ thể con ngƣời. Có

thể khẳng định rằng nếu thiếu nƣớc sạch con ngƣời không thể tồn tại.

Ngoài tác động trực tiếp đến chất lƣợng sống của con ngƣời, sự

xuống cấp nghiêm trọng của nguồn nƣớc cả về số lƣợng lẫn chất

lƣợng còn kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng đến hệ sinh thái tồn

tại trong nguồn nƣớc nhƣ thực vật, động vật và cả hệ vi sinh vật. Ở

Việt Nam đang tồn tại một thực trạng đó là nƣớc thải ở hầu hết các

cơ sở sản xuất chỉ đƣợc xử lí sơ bộ thậm chí thải trực tiếp ra môi

trƣờng. Hậu quả là môi trƣờng nƣớc kể cả nƣớc mặt và nƣớc ngầm ở

nhiều khu vực đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Vì vậy, bên cạnh việc

nâng cao ý thức của con ngƣời, siết chặt công tác quản lí môi trƣờng

thì việc tìm ra phƣơng pháp nhằm loại bỏ các ion kim loại nặng, các

hợp chất hữu cơ độc hại là vấn đề cấp bách.

Đã có nhiều phƣơng pháp đƣợc áp dụng nhằm tách các ion

kim loại nặng ra khỏi môi trƣờng nhƣ: phƣơng pháp hóa lý, phƣơng

pháp hấp phụ, phƣơng pháp trao đổi ion, phƣơng pháp sinh học,

phƣơng pháp hóa học…Trong đó phƣơng pháp hấp phụ là một

phƣơng pháp đƣợc sử dụng phổ biến bởi nhiều ƣu điểm so với các

phƣơng pháp khác. Việc nghiên cứu tạo ra các loại vật liệu hấp phụ

mới vẫn thu hút đƣợc nhiều quan tâm của các nhà khoa học.

Hƣớng nghiên cứu ứng dụng các polyme dẫn làm vật liệu hấp

phụ để xử lý môi trƣờng đã có những kết quả bƣớc đầu, mở ra hƣớng

nghiên cứu mới trong sử dụng loại vật liệu này. Polyaniline (PANi)

có khả năng trao đổi, hấp phụ một số kim loại nặng. PANi ổn định

trong môi trƣờng nƣớc, dễ tổng hợp và rẻ tiền.

Qua đề tài nghiên cứu: “Nghiên cứu khả năng hấp phụ ion kim

loại Cr(VI) trong môi trƣờng nƣớc bằng vật liệu polyaniline” sẽ đƣa

ra đƣợc những đánh giá về khả năng hấp phụ cũng nhƣ các yếu tố

2

ảnh hƣởng đến khả năng hấp phụ các kim loại nặng của loại vật liệu

hấp phụ này.

2. Mục đích nghiên cứu

Bằng phƣơng pháp hóa học, tổng hợp vật liệu hấp phụ PANi,

vật liệu sau khi tổng hợp khảo sát khả năng hấp phụ ion kim loại

Cr(VI) của vật liệu hấp phụ trong môi trƣờng nƣớc và đánh giá khả

năng hấp phụ với các mẫu nƣớc thải công nghiệp thực tế.

3. Đối tƣợng nghiên cứu

Đối tƣợng đƣợc nghiên cứu ở đây là PANi và Cr(VI) và phạm

vi nghiên cứu chỉ ở quy mô phòng thí nghiệm Khoa Hóa- Trƣờng

Đại học Bách khoa- ĐHĐN.

4. Phƣơng pháp và thiết bị nghiên cứu

Thực hiện tổng hợp PANi bằng phƣơng pháp hóa học, khảo sát

các tính chất của PANi bằng các phƣơng pháp: Phƣơng pháp kính

hiểm vi điện tử quét (SEM) phƣơng pháp phổ hấp thu hồng ngoại

(FTIR), phƣơng pháp hấp thụ nguyên tử (AAS), phƣơng pháp phân

tích nhiệt trọng lựơng TGA và phƣơng pháp hấp phụ (mô hình hấp

phụ langmuir)

5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Đánh giá đƣợc khả năng hấp phụ ion kim loại Cr(VI) của vật

liệu hấp phụ PANi trong môi trƣờng nƣớc và từ đó sẽ tìm ra một quá

trình chuẩn để tạo ra vật liệu hấp phụ trong xử lí môi trƣờng.

Kết quả đề tài góp phần vào việc tìm ra đƣợc 1 loại vật liệu

mới có khả năng ứng dụng trong xử lí môi trƣờng đem lại hiệu quả

kinh tế cao.

6. Cấu trúc của luận văn

CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN

CHƢƠNG 2: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM

CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3

CHƢƠNG 1

TỔNG QUAN

1.1. GIỚI THIỆU VỀ PHƢƠNG PHÁP HẤP PHỤ

1.1.1. Hiện tƣợng hấp phụ

1.1.2. Hấp phụ vật lý

1.1.3. Hấp phụ hóa học

1.2. HẤP PHỤ TRONG MÔI TRƢỜNG NƢỚC

1.3. CÂN BẰNG HẤP PHỤ

1.3.1. Dung lƣợng hấp phụ cân bằng.

1.3.2. Hiệu suất hấp phụ

1.4. CÁC MÔ HÌNH CƠ BẢN CỦA QUÁ TRÌNH HẤP

PHỤ

1.4.1. Mô hình động học hấp phụ

1.4.2. Các mô hình đẳng nhiệt hấp phụ

1.5. TỔNG QUAN VỀ POLYMER DẪN

1.6. POLYANILINE (PANi)

1.6.1. Tổng quan

1.6.2. Cấu trúc của polyaniline

1.6.3. Phân loại PANi

1.6.4. Tính chất của polyaniline

1.6.5. Các yếu tố ảnh hƣởng đến khả năng dẫn điện của

PANi

1.6.6. Phƣơng pháp tổng hợp polyanline

1.6.7. Ứng dụng của polyaniline

1.7. TÍNH CHẤT ĐỘC HẠI CỦA CROM.

1.8. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.8.1. Phƣơng pháp phân tích nhiệt trọng lƣợng (TGA)

1.8.2. Phƣơng pháp phổ hấp thụ hồng ngoại (FTIR)

1.8.3. Phƣơng pháp phổ tán sắc năng lƣợng tia X (EDX)

1.8.4. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quá trình hấp phụ

4

CHƢƠNG 2

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

2.1. THIẾT BỊ, DỤNG CỤ VÀ HÓA CHẤT

2.1.1. Dụng cụ

2.1.2. Thiết bị

- Máy đo pH Precisa 900 (Thụy Sỹ)

- Tủ sấy Jeio tech ( Hàn Quốc)

- Rây 0,09mm

- Máy hút chân không

- Bình hút ẩm

- Kính hiển vi điện tử quét SEM-EDX Jeol 6490 – JED 2300

(Nhật Bản)

- Máy quang phổ hồng ngoại FTIR (Fourrier Transformation

InfraRed)

- Máy khuấy từ tạo hỗn hợp đồng nhất

2.1.3. Hóa chất

- Nƣớc cất 2 lần

- Anilin (độ tinh khiết > 99,5%)

- K₂Cr₂O₇

- H₂SO₄(98%)

- Ammonium persulfate (APS, 98%)

- NaOH

- HCl

- Axeton

- Metanol

2.2. CÁC PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2.1. Tổng hợp PANi theo phƣơng pháp hóa học

Tổng hợp PANi có nhiều phƣơng pháp, tuy nhiên trong đề tài

này chúng tôi sử dụng phƣơng pháp hóa học để tổng hợp PANi, quá

trình thí nghiệm đƣợc thực hiện tại phòng thí nghiệm của Trƣờng

ĐHBK Đà Nẵng.

5

2.2.2. Xác định vi cấu trúc màng PANi

Vi cấu trúc màng PANi đƣợc xác định bằng phƣơng pháp SEM

thực hiện trên kính hiển vi điện tử quét SEM-EDX Jeol 6490 – JED

2300 (Nhật Bản). Mẫu đƣợc gửi đo tại Trung tâm đánh giá hƣ hỏng

vật liệu, Viện Khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam.

2.2.3. Xác định thành phần của màng PANi

Thành phần của PANi đƣợc xác định bằng phƣơng pháp FTIR

trên máy quang phổ hồng ngoại FTIR (Fourier Transformation

InfraRed) tại trƣờng Đại Học Bách Khoa, Đại học Đà Nẵng

2.2.4. Phƣơng pháp đo nhiệt trọng lực TGA

Cân khoảng 0,5mg mẫu đã đƣợc sấy khô trên cân điện tử. Sau

đó cho lần lƣợt vào các lọ đốt bằng platin đặt trong máy điều nhiệt

với tốc độ 10⁰C/phút. Mẫu đƣợc đo trên máy NETZSCH STA

409/PC/PG tại trƣờng đại học Bách Khoa Hà Nội.

2.2.5. Phƣơng pháp phổ tán sắc năng lƣợng tia X (EDX)

Xác định thành phần pha của PANi bằng phƣơng pháp EDX

mẫu đƣợc gửi tại trung tâm đánh giá hƣ hỏng vật liệu – Viện Khoa

học vật liệu – Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam.

2.2.6. Phƣơng pháp phổ hấp phụ nguyên tử AAS

Dung dịch sau khi hấp phụ xong đƣợc lọc, bỏ bã và gửi để xác

định nồng độ của ion kim loại Cr(VI) trong dung dịch sau hấp phụ

bằng phƣơng pháp hấp phụ nguyên tử (AAS) tại Trung tâm đánh giá

hƣ hỏng vật liệu – Viện khoa học vật liệu – Viện Hàn lâm Khoa học

Việt Nam.

2.2.7. Khảo sát các yếu tố ảnh hƣởng đến khả năng hấp phụ

ion kim loại Cr(IV) của vật liệu hấp phụ

+ Nồng độ ban đầu của chất bị hấp phụ

+ Thời gian hấp phụ

+ Liều lƣợng của chất hấp phụ

+ Môi trƣờng pH của dung dịch

+ Dung lƣợng hấp phụ cực đại của vật liệu

6

+ Áp dụng với mẫu nƣớc thải công nghiệp

2.3. CHUẨN BỊ DUNG DỊCH Cr(VI)

CHƢƠNG 3

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3.1. TỔNG HỢP PANI BẰNG PHƢƠNG PHÁP HÓA HỌC

3.1.1. Hóa chất và thiết bị

3.1.2. Tổng hợp

Mẫu đƣợc tổng hợp theo trình tự sau: lấy 0,91ml monomer

Anilin 0,2M phân tán trong 70,69ml nƣớc cất cho vào bình định mức

100ml + 8,4ml dung dịch H₂SO₄đậm đặc 1M, tiến hành khuấy ở

nhiệt độ phòng (25⁰C) bằng máy khuấy từ trong 4h.

Cho 2,28gam chất oxi hóa amonipesunfat (APS) vào 20ml

nƣớc cất khuấy đều, sau đó cho vào buret và nhỏ từ từ xuống bình

định mức đang khuấy trộn từ 30 phút đến 60 phút, có thể nhận thấy

phản ứng xảy ra ngay từ những phút đầu tiên khi cho chất oxi hóa

vào. Màu của hỗn hợp chuyển sang màu xanh và đen dần. Tiếp tục

khuấy trong vòng 9h. Sau đó tắt máy khuấy, để dung dịch qua đêm

và tiến hành lọc.

Hỗn hợp đƣợc lọc trên phễu lọc chân không, trong suốt quá

trình lọc dùng nƣớc cất rửa liên tục cho đến khi pH=7, tiếp theo là

rửa bằng dung dịch axeton : methanol theo thể tích 1:1 để loại bỏ hết

monomer còn dƣ trong sản phẩm, lấy sản phẩm ra cho vào đĩa thủy

tinh sạch, sấy khô sản phẩm ở nhiệt độ 60⁰C trong 4h, sau đó cho

mẫu vào lọ thủy tinh có nút mài và cất giữ trong bình hút ẩm[12].

7

Hình 3.1. PANi sau khi tổng hợp

3.2. PHỔ HỒNG NGOẠI CỦA PANi TRƢỚC HẤP PHỤ

Hình 3.2. Phổ FITR của PANi trước khi hấp phụ

Dựa vào các tài liệu [16] phân tích phổ hồng ngoại của PANi,

tiến hành đọc phổ đồ của PANi thu đƣợc trƣớc hấp phụ, thu đƣợc kết

quả phân tích nhƣ sau:

+ Trong vùng từ 3423- 2924 cm^-1

Đặc trƣng cho dao động hóa trị của liên kết N-H và C-H thơm

của C₆H₅-H

+ Trong vùng từ 1560-1482 cm^-1

Đặc trƣng cho dao động hóa trị của nhóm liên kết vòng

Quinoid, của nhóm C=C trong vòng thơm trong PANi và hƣớng tới

hình thành trạng thái dẫn trong PANi. Trùng với tài liệu đã đƣợc

công bố trƣớc đó [9]

+ Trong vùng 1297-1105 cm^-1

8

Là đặc trƣng cho dao động của các liên kết C-N trong vòng

thơm và N-quinoid-N.

Kết quả phân tích phổ hồng ngoại chứng tỏ mẫu thu đƣợc có

cấu trúc của PANi dạng muối và PANi thu đƣợc ở trạng thái oxy hóa

nhƣ trong tài liệu đã công bố [14].

3.3. KẾT QUẢ ẢNH SEM CỦA PANi TRƢỚC HẤP PHỤ

Hình 3.3. Ảnh chụp SEM của PANi

Từ hình 3.3 ta có thể nhìn thấy rằng PANi tạo thành có cấu trúc

khá xốp nên nó thuận lợi cho việc hấp phụ ion kim loại nặng trong

nƣớc. Kích thƣớc của các hạt khoảng 0,5-2µm, PANi có dạng sợi và

tƣơng đối đồng đều và với cấu trúc dạng sợi này thì độ dẫn điện của

PANi sẽ tăng lên đáng kể [19].

3.4. KHẢO SÁT CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN QUÁ

TRÌNH HẤP PHỤ CỦA PANi

3.4.1. Ảnh hƣởng pH đến khả năng hấp phụ Cr(VI) của

PANi

9

Tiến hành: Dung dịch Cr(VI) nồng độ 10,12ppm đƣợc cho vào

các bình nón với thể tích 50ml, pH trong các bình nón đƣợc điều

chỉnh từ 1÷7. Bỏ vào mỗi bình nón 0,1g PANi dạng bột để khảo sát

khả năng hấp phụ Cr(VI) của PANi. Dung dịch đƣợc khuấy liên tục

bằng máy khuấy từ ở tốc độ 150 vòng/phút trong thời gian là 50 phút

ở nhiệt độ phòng thí nghiệm. Sau đó lấy mẫu đem đi lọc, bỏ bã rắn và

dung dịch đƣợc gửi đi để xác định nồng độ còn lại của ion Cr(VI)

trong dung dịch sau hấp phụ.

(a)

(b)

Hình 3.4. Dung dịch Cr(VI) trước (a) và sau (b) khi xử lý hấp

phụ Cr(VI)bằng PANi ở các giá trị pH khác nhau

10

Bảng 3.1. Ảnh hưởng pH đến khả năng hấp phụ Cr(VI)

pH

1

C_t(mg/l)

10,12

C_s(mg/l)

3,95

q (mg/g)

3,03

H (%)

60,5

79,45

66,8

59,9

50,3

46,5

39,1

2

2,08

4,02

3

2,82

3,34

4

3,91

2,99

5

4,77

2,52

6

5,35

2,33

7

6,09

1,96

Hình 3.5. Ảnh hưởng của pH đến sự hấp phụ Cr(VI)

Dựa vào bảng 3.1 và đồ thị 3.5 ta thấy tại pH = 2 thì hiệu suất

hấp phụ Cr(VI) cao nhất, càng tăng pH thì hiệu suất hấp phụ của vật

hấp phụ càng giảm.

Khi pH dung dịch cao các anion pha tạp đƣợc khử ra khỏi

polymer. Mạch polymer hầu nhƣ không mang điện, quay trở lại trạng

thái không mang điện.

Ngoài ra trong dung dịch dicromat luôn tồn tại cân bằng:

2-

2CrO₄+ 2H+ = Cr₂O₇^2-+H₂O

Trong môi trƣờng axit, cân bằng trên dịch chuyển sang phải,

2-

làm tăng nồng độ Cr₂O₇, khi đó sự hấp phụ Cr(VI) chủ yếu là sự

2-

hấp phụ Cr₂O₇. Xét về khối lƣợng thì Cr(VI) bị hấp phụ thì một

2-

anion Cr₂O₇^2-tƣơng đƣơng với hai anion CrO₄. Mặt khác, xét về ảnh

11

2-

hƣởng của hiệu ứng không gian thì sự hấp phụ một anion Cr₂O₇

2-

thuận lợi hơn so với sự hấp phụ hai anion CrO₄. Nhƣ vậy, khi nồng

độ Cr₂O₇^2-trong dung dịch lớn hơn nồng độ CrO₄^2-thì lƣợng Cr(VI)

bị hấp phụ càng cao [6]. Ta chọn pH=2 cho các khảo sát tiếp theo.

3.4.2. Ảnh hƣởng thời gian đến hiệu suất hấp phụ Cr(VI)

của PANi

Tiến hành: Thời gian hấp phụ đƣợc khảo sát từ 5 ÷120 phút.

Trong thời gian hấp phụ, mẫu đƣợc khuấy trộn đều liên tục bằng mấy

khuấy từ ở nhiệt độ phòng.

Sau khi hấp phụ, mẫu đƣợc lọc, PANi đƣợc rửa sạch và sấy

khô. Dung dịch đƣợc gửi xác định nồng độ Cr(VI) sau khi hấp phụ

tại Trung tâm đánh giá hƣ hỏng vật liệu – Viện khoa học vật liệu –

Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam bằng phƣơng pháp hấp phụ

nguyên tử (AAS). Kết quả đƣợc thể hiện ở bảng 3.2.

(a)

(b)

Hình 3.6. Dung dịch Cr(VI)trước (a) và sau (b) khi xử lý hấp

phụ bằng PANi ở thời gian khác nhau.

12

Bảng 3.2 Ảnh hưởng của thời gian đến sự hấp phụ Cr(VI)

Thời gian

C_t(mg/l)

10,25

C_s(mg/l)

6,22

q (mg/g)

2,02

H (%)

39,32

55,90

71,90

76,78

80,78

83,51

85,56

5

10

20

30

60

90

120

4,52

2,87

2,88

3,69

2,38

3,94

1,97

4,14

1,69

4,28

1,48

4,39

Hình 3.7. Ảnh hưởng của thời gian đến sự hấp phụ Cr(VI)

Kết quả thể hiện ở bảng 3.2 và hình 3.7 cho ta thấy khi thời

gian hấp phụ tăng thì nồng độ Cr(VI) trong dung dịch sau hấp phụ

giảm, đẫn đến hiệu suất hấp phụ và dung lƣợng hấp phụ tăng lên.

Theo kết quả khảo sát sau khoảng 50 phút các đƣờng biểu diễn sự

phụ thuộc của dung lƣợng hấp phụ vào thời gian có xu hƣớng tăng

chậm, gần nhƣ không đổi chứng tỏ sự hấp phụ của vật liệu đã ổn định

và đạt đến cân bằng hấp phụ. Ở đây tôi chọn khoảng thời gian là 60

phút cho các thí nghiệm tiếp theo.

3.4.3. Ảnh hƣởng của lƣợng chất hấp phụ đến hiệu suất của

PANi.

Tiến hành: Chuẩn bị 7 bình dung dịch, mỗi bình chứa 50ml

13

dung dịch Cr(VI) có nồng độ 10,12ppm. Dung dịch đƣợc điều chỉnh

pH = 2. Vật liệu hấp phụ PANi đƣợc cho vào các bình với khối lƣợng

0,1 ÷ 0,7g/l.

Điều kiện hấp phụ: Thời gian 60 phút, khuấy trộn đều liên tục

bằng máy khuấy từ. Dung dịch sau khi hâp phụ, đƣợc lọc và gửi mẫu

để xác định hàm lƣợng Cr(VI) bằng phƣơng pháp hấp phụ nguyên tử

(AAS) tại Trung tâm đánh giá hƣ hỏng vật liệu –Viện khoa học vật

liệu – Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam. Kết quả thể hiện ở bảng 3.3

Hình 3.8. Dung dịch Cr(VI) trước khi khảo sát ảnh hưởng của

lượng hấp phụ

Hình 3.9. Dung dịch Cr(VI) sau khi khảo sát ảnh hưởng của

lượng hấp phụ

14

Bảng 3.3 ảnh hưởng của liều hấp phụ đến hiệu suất hấp phụ

Vật liệu hấp

C_t(mg/l)

C_s(mg/l)

H(%)

phụ(g/l)

0,1

10,12

7,31

5,45

3,18

1,98

1,25

1,13

1,09

27,77

46,15

68,58

80,43

87,65

88,83

89,23

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

Hình 3.10. Ảnh hưởng của liều hấp phụ đến hiệu suất hấp phụ

Hiệu suất hấp phụ của Cr(VI) đƣợc nghiên cứu khi thay đổi

liều lƣợng chất hấp phụ từ 0,1 đến 0,7g ở nhiệt độ phòng. Nhìn vào

đồ thị ta thấy khi tăng liều lƣợng chất hấp phụ thì hiệu suất hấp phụ

của PANi có tăng lên đáng kể. Khi lƣợng chất hấp phụ PANi tăng

hơn 0,5g/l thì hiệu suất hấp phụ tăng chậm dần và gần nhƣ không đổi

ở các liều lƣợng hấp phụ lớn hơn.

Điều này đƣợc giải thích là: số lƣợng tâm hấp phụ tăng, hiệu

suất hấp phụ tăng. Nhƣng nồng độ Cr(VI) trong dung dịch không

tăng thêm, hấp phụ đạt bão hòa.

15

3.4.4. Ảnh hƣởng của nồng độ Cr(VI) ban đầu đến dung

lƣợng hấp phụ của PANi

Tiến hành: cân 0,1g PANi và 50ml dung dịch Cr(VI) 10ppm

cho vào lần lƣợt 7 bình nón 100ml đƣợc đánh số thứ tự, pH của dung

dịch đƣợc điều chỉnh bằng 2, thời gian hấp phụ 60 phút và nồng độ

của Cr(VI) thay đổi từ 5÷70ppm, khuấy 7 mẫu bằng máy khuấy từ

với tốc độ khuấy 150 vòng/phút các thí nghiệm đƣợc tiến hành ở

nhiệt độ phòng, dung dịch sau khi hấp phụ đƣợc lọc, bỏ bã và đem

gửi đi xác định nồng độ Cr(VI) còn lại bằng phƣơng pháp hấp phụ

nguyên tử (AAS) tại Trung tâm đánh giá hƣ hỏng vật liệu – Viện

khoa học vật liệu – Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam. Kết quả đƣợc

thể hiện ở bảng 3.4.

Hình 3.11. Dung dịch Cr(VI) trước khi khảo sát ảnh hưởng của

Cr(VI) ban đầu

Hình 3.12. Dung dịch Cr(VI) sau khi khảo sát ảnh hưởng

Cr(VI) ban đầu

16

Bảng 3.4 Ảnh hưởng của nồng độ Cr(VI) đến khả năng hấp phụ

C_t(mg/l)

5,17

C_s(mg/l)

0,79

q (mg/g)

21,90

42,00

50,45

63,19

69,24

70,55

76,70

C_s/q (g/l)

0,04

H(%)

84,72

79,56

52,52

41,32

34,95

27,60

22,00

9,93

2,03

0,05

19,21

30,59

39,63

51,12

69,73

9,12

0,18

17,95

25,78

37,01

54,39

0,28

0,37

0,52

0,71

Hình 3.13. ảnh hưởng của nồng độ Cr(VI) đến hiệu suất hấp phụ

Nhìn vào đồ thị 3.13 ta thấy khi tăng nồng độ Cr(VI) trong

dung dịch thì hiệu suất hấp phụ giảm dần.

Điều này đƣợc giải thích là khi nồng độ Cr(VI) ban đầu còn

thấp, các trung tâm hoạt động trên bề mặt của vật liệu hấp phụ vẫn

chƣa đƣợc hấp phụ bởi các ion Cr(VI). Do đó lúc này, nồng độ

Cr(VI) tăng thì hiệu suất hấp phụ tăng lên. Tuy nhiên đến một thời

điểm nào đó, khi các trung tâm trên đã đƣợc che phủ hết bởi Cr(VI),

thì khả năng hấp phụ của vật liệu Cr(VI) giảm rất mạnh. Bề mặt vật

liệu hấp phụ trở nên bão hòa dần bởi Cr(VI) [7].

17

3.5. ĐỘNG HỌC CỦA QUÁ TRÌNH HẤP PHỤ

Xây dựng đƣờng đẳng nhiệt hấp phụ Langmuir của vật liệu hấp

phụ đối với Cr(VI). Dựa vào đƣờng hấp phụ đẳng nhiệt Langmuir

dạng tuyến tính biểu diễn sự phụ thuộc của Ccb/q vào Ccb sẽ xác

định đƣợc dung lƣợng hấp phụ cực đại qmax và hằng số Langmuir

Phƣơng trình Langmuir có dạng:

C

q

1

C





q_maxK_Lq_max

Trong đó: q_maxlà dung lƣợng hấp phụ cực đại (mg Cr(VI)/g

PANi), K_Llà hằng số thực nghiệm Langmuir (l/mg)

Mô hình hấp phụ đẳng nhiệt Langmuir mô tả một quá trình hấp

phụ có cấu trúc đồng nhất, có thể ƣớc lƣợng dung lƣợng hấp phụ tối

đa của vật liệu hấp phụ. [23]

Chuẩn bị 7 bình nón đánh số thứ tự, mỗi bình cho vào 0,1g vật

liệu hấp phụ. Thêm 50ml dung dịch Cr(VI) với nồng độ thây đổi từ

5÷70ppm.

Điều kiện hấp phụ: thời gian 60 phút, pH=2, khuấy trộn liên

tục bằng máy khuấy từ với tốc độ 150 vòng/phút, dung dịch sau khi

hấp phụ đem đi lọc, bỏ bã, và gửi mẫu để xác định nồng độ của ion

kim loại Cr(VI) còn lại trong dung dịch.

Bảng 3.5 ảnh hưởng của Cr(VI) đến dung lượng hấp phụ

C_t(mg/l)

5,17

C_s(mg/l)

0,79

q (mg/g)

21,90

42,00

50,45

63,19

69,24

70,55

76,70

C_s/q (g/l)

0,04

9,93

2,03

0,05

19,21

30,59

39,63

51,12

69,73

9,12

0,18

17,95

25,78

37,01

54,39

0,28

0,37

0,52

0,71

18

Hình 3.14. Đường hấp phụ đẳng nhiệt của PANi

Dựa vào số liệu thực nghiệm cho thấy mô hình hấp phụ đẳng

nhiệt Langmuir mô tả khá tốt sự hấp phụ của PANi đối với Cr(VI).

Từ kết quả thu đƣợc trên đồ thị hình 3.14 và dựa vào phƣơng

trình thực nghiệm 1.4 ta xác định đƣợc dung lƣợng hấp phụ cực đại

của PANi q_max= 83,33 (mg/g) và hằng số hấp phụ là K= 0,285 thu

đƣợc nằm trong khoảng thuận lợi cho sự hấp phụ chứng tỏ PANi

tổng hợp theo phƣơng pháp hóa học là vật liệu hấp phụ tƣơng đối tốt

cho việc hấp phụ Cr(VI) gây ô nhiễm cho môi trƣờng.

3.6. KẾT QUẢ PHỔ FTIR SAU HẤP PHỤ

Hình 3.15. Phổ FTIR của PANi sau khi hấp phụ Cr(VI)