Bài giảng Kỹ năng đương đầu (Confronting skill)

KỸ NĂNG ĐƯƠNG ĐẦU

CONFRONTING SKILL

ĐỊNH NGHĨA

Đương đầu là phản hồi cho TC biết

những gì đang thực sự diễn ra.

A. Phản hồi cho TC biết những bất nhất

mâ u thuẫn.

B. Phản hồi cho TC biết những cảm

nhận và quan sá t của NTV về một

mẩu hành vi (pattern), một sự trá nh

né , v.v.

ĐỊNH NGHĨA

• Đương đầu không phải là lời thách đố

một cách thẳng thừng và khó nghe.

• Hãy nghĩ đến việc đương đầu như một

kỹ năng nhẹ nhàng trong đó TVV lắng

nghe TC cách tôn trọng và chú tâm,

sau đó, giúp TC xem xét bản thân mình

hay tình huống một cách đầy đủ.

CÁCH THỨC ĐƯƠNG ĐẦU VỚI

NHỮNG BẤT NHẤT, MÂU THUẪN

1. Lắng nghe, quan sát và xác định

mâu thuẫn, bất nhất trong những

“thông điệp” của TC.

2. Phản hồi cho TC sự quan sát của

NTV về những bất nhất, mâu

thuẫn này.

Lắng nghe, quan sát và xác định

mâu thuẫn

Sự khá c biệt và mâ u thuẫn từ bên trong

thâ n chủ

• Giữa hai hành vi khô ng lời: thâ n chủ có thể

nó i rất trô i chảy về một đề tài nhưng nếu

quan sá t kỹ thì thấy rằng dù thâ n chủ cười

nhưng bàn tay lại nắm chặt.

• Giữa hai câ u nó i: Trong một câ u nó i, thâ n

chủ có thể đưa ra 2 ý tưởng hoàn toàn trá i

ngược nhau (“Con trai tô i rất hoàn hảo,

nhưng nó khô ng tô n trọng tô i.”)

Lắng nghe, quan sát và xác định

mâu thuẫn

Sự khá c biệt và mâ u thuẫn từ bên trong

thâ n chủ

• Giữa điều thâ n chủ nó i và điều thâ n chủ

làm: Một phụ huynh có thể nó i rằng rất

thương con nhưng lại hay đánh đập con.

• Giữa lời nó i và hành vi khô ng lời: “Câ u

hỏi đó đâu có làm em khó chịu” (nó i với

gương mặt đỏ bừng và bàn tay nắm chặt).

Lắng nghe, quan sát và xác định

mâu thuẫn

Sự khá c biệt và mâ u thuẫn từ bên trong

thâ n chủ

• Nghẹn lời, nó i lắp, do dự ngập ngừng:

Khi đối mặt với những vấn đề khó hoặc phải

nó i ra một điều khô ng thoải má i, thâ n chủ

thường có những biểu hiện: khàn giọng,

tằng hắng, cà lâ m, do dự ngập ngừng.

Lắng nghe, quan sát và xác định

mâu thuẫn

Sự khá c biệt và mâ u thuẫn giữa thâ n chủ

và thế giới bên ngoài

• Giữa thâ n chủ và người khá c: để ý đến

và tì m ra mâ u thuẫn trong tương quan với

người khá c là một vài trò chủ đạo của TVV.

Lắng nghe, quan sát và xác định

mâu thuẫn

Sự khá c biệt và mâ u thuẫn giữa thâ n chủ

và thế giới bên ngoài

• Giữa thâ n chủ và tì nh huống: thế giới lý

tưởng của thâ n chủ khá c với thế giới thực

sự của thâ n chủ.

• Thí dụ: “Em muốn vào trường y, nhưng em

khô ng đủ điểm”, “Tô i muốn tì m có cô ng việc

phù hợp với khả năng của mì nh, và gần

nhà”.

Lắng nghe, quan sát và xác định

mâu thuẫn

Sự khá c biệt và mâ u thuẫn giữa thâ n chủ

và thế giới bên ngoài

• Mâ u thuẫn giữa cá c mục tiêu của thâ n

chủ: thâ n chủ mong muốn 2 điều đối lập

nhau.

• Ví dụ: làm vui lò ng cha mẹ và được bạn bè

chấp nhận. Muốn bạn bè chấp nhận thì phải

đi chơi thường xuyên và khô ng chú tâ m học

nhiều. Muốn làm vui lò ng ba mẹ thì phải lo

chú tâ m học cho giỏi.

Phản hồi cho TC những bất nhất

Dùng mẫu câ u:

• “Một mặt . . ., nhưng mặt khá c . . .”

• “Em nó i . . . Nhưng/ trong khi em làm . . .”

• “Cô thấy có lần em . . . Và lần khá c em . .

.”

• “Lời nó i của em cho thấy . . . Cò n hành

động của em cho thấy . . .”

• Kè m theo câ u hỏi kiểm tra lại quan sá t của

TVV có chí nh xá c khô ng.

CÁCH THỨC ĐƯƠNG ĐẦU VỚI

SỰ TRÁNH NÉ, MẨU HÀNH VI

• “Tôi cảm thấy mỗi lần nhắc đến chủ

đề này em đều không trả lời. Em

muốn chạy trốn cho tới bao giờ.”

• “Tôi quan sát và nhận thấy em luôn

trách cứ bản thân mình. Điều này giúp

ích được gì cho em?”

• “Tôi cảm nhận dường như em đang

tự dối lòng mình…”

THANG ĐO SỰ THAY ĐỔI

1. Phủ nhận

2. Bắt đầu xem xét

3. Chấp nhận và nhận ra sự việc nhưng

không thay đổi

4. Nghĩ đến giải pháp để thay đổi

5. Phát triển cách hành động mới

Phủ nhận

• “Tôi không tức giận về chuyện ly

hôn. Nó đã xảy ra. Tôi cảm thấy

buồn và tổn thương nhưng không

hề tức giận”

Bắt đầu xem xét

• “Đúng, tôi cảm thấy tổn thương,

và có lẽ tôi cũng nên tức giận,

nhưng thật sự tôi không cảm thấy

tức giận.”

Chấp nhận nhưng không thay đổi

• “Tôi nghĩ là tôi có những cảm xúc

lẫn lộn. Tôi cảm thấy tổn thương

về cuộc hôn nhân này, và tôi bây

giờ tôi cũng nhận ra rằng tôi tức

giận thế nào về cuộc hôn nhân đổ

vỡ của tôi.”

Nghĩ đến giải pháp để thay đổi

• “Đúng là tôi đã tránh né cảm xúc giận dữ vì

tôi nghĩ nó sẽ ngăn cản tôi, không cho tôi

tiếp tục đi tới. Nhưng giờ đây tôi biết rằng

tôi cần phải cảm nhận và chấp nhận cảm

xúc tức giận là một phần của những gì tôi

đang trải nghiệm về cuộc hôn nhân tan vỡ

của tôi. Chính điều này sẽ giúp tôi đi tới.”

Phát triển lối suy nghĩ và hành

động mới

• “Chị đã giúp tôi nhận ra cảm xúc và suy nghĩ

lẫn lộn là một phần của mọi mối quan hệ.

Tôi đã mong đợi quá nhiều. Nếu như tôi biết

biểu lộ sự tổn thương và tức giận của mình

cách hữu hiệu hơn, có lẽ tôi không phải kết

thúc bằng cuộc ly hôn. Đây là một bài học

quý báu dù tôi phải trả giá rất đắc. Tôi đang

tập ý thức về cảm xúc của mình và tập biểu

lộ các cảm xúc tiêu cực của mình cách lành

mạnh.”

Phá t triển cá ch hành động mới

• Việc đương đầu thành công nhất

khi TC nhận ra sự bất nhất hoặc

mâu thuẫn và phát triển những lối

suy nghĩ hay cách hành động mới

để đối phó với và giải quyết những

bất nhất, mâu thuẫn này.