Tình trạng dinh dưỡng phân loại theo tỉ lệ mỡ cơ thể ở học sinh 11-14 tuổi tại thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh năm 2019
TNU Journal of Science and Technology
226(01): 20 - 26
ASSESSMENT OF NUTRITIONAL STATUS USING BODY FAT PERCENTAGE
AMONG 11 TO 14 YEAR-OLD STUDENTS IN TU SON TOWN,
BAC NINH PRIVINCE, 2019
Do Thi Chuyen1, Nguyen Thi Quynh Anh1, Do Nguyen Quynh Trang1, Do Thi Nhu Trang2,
Nguyen Thi Lan Huong2, Nguyen Thi Hong Hanh2*
1Tu Son Secondary School, Bac Ninh province
2Hanoi National University of Education
ARTICLE INFO
Received: 08/10/2020
Revised: 11/01/2021
Published: 13/01/2021
ABSTRACT
The aim of the study was to evaluate nutritional status among students
aged 11-14 in Tu Son town, Bac Ninh province using the body fat
percentage index. A cross-sectional study was conducted on 430
students at two junior high schools in Tu Son town. The percentage of
body fat was evaluated using body composition monitor Omron
HBF375. Research results showed that the body fat percentage in
students had significant changes with age. Body fat percentage began
to differ between boys and girls at the age of 13. The average of body
fat percentage among boys was 19.41%; girls was 21.33% (P <
0.001). From the percentile threshold of body fat percentage built in
this study, we determined the nutritional status for children in Tu Son
town. Accordingly, the rate of students with a normal nutritional
status was 78.61%, the rate of overweight - obesity was 15.81%.
Thus, the rate of overweight - obesity among students in Tu Son town
was relatively high. There should be activities to educate about
healthy eating habits and physical activity for students to maintain a
suitable weight for height and improve health.
KEYWORDS
Biomedical and health science
Body fat percentage
Overweight
Obesity
Nutritional status
11 - 14 year-old students
TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG PHÂN LOẠI THEO TỈ LỆ MỠ CƠ THỂ Ở
HỌC SINH 11 - 14 TUỔI TẠI THỊ XÃ TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH NĂM 2019
Đỗ Thị Chuyên1, Nguyễn Thị Quỳnh Anh1, Đỗ Nguyễn Quỳnh Trang1, Đỗ Thị Như Trang2,
Nguyễn Thị Lan Hương2, Nguyễn Thị Hồng Hạnh2*
1Trường THCS Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
2Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
THÔNG TIN BÀI BÁO
Ngày nhận bài: 08/10/2020
Ngày hoàn thiện: 11/01/2021
Ngày đăng: 13/01/2021
TÓM TẮT
Nghiên cứu được tiến hành nhằm xác định tình trạng dinh dưỡng ở
học sinh 11 - 14 tuổi tại thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh sử dụng chỉ số
tỉ lệ mỡ cơ thể. Một nghiên cứu cắt ngang được tiến hành trên 430
học sinh tại hai trường trung học cơ sở tại thị xã Từ Sơn. Tỉ lệ mỡ cơ
thể được đánh giá bằng cân Omron HBF375. Kết quả nghiên cứu cho
thấy, tỉ lệ mỡ cơ thể bắt đầu có sự khác biệt giữa nam và nữ khi trẻ
13 tuổi. Tỉ lệ mỡ cơ thể trung bình ở học sinh nam là 19,41%; ở nữ là
21,33% (P < 0,001). Từ ngưỡng bách phân vị tỉ lệ mỡ cơ thể được
xây dựng trong nghiên cứu đã phân loại tình trạng dinh dưỡng cho trẻ
tại thị xã Từ Sơn. Theo đó, tỉ lệ học sinh có tình trạng dinh dưỡng
bình thường là 78,61%, học sinh bị thừa cân - béo phì là 15,81%.
Như vậy, tỉ lệ thừa cân - béo phì ở học sinh tại thị xã Từ Sơn tương
đối cao. Cần có những hoạt động giáo dục, tuyên truyền về thói quen
ăn uống lành mạnh và mức độ hoạt động thể lực để học sinh duy trì
cân nặng phù hợp với chiều cao, tăng cường sức khoẻ.
TỪ KHÓA
Y sinh và khoa học sức khoẻ
Tỉ lệ mỡ cơ thể
Thừa cân
Béo phì
Tình trạng dinh dưỡng
Học sinh 11 - 14 tuổi
20
TNU Journal of Science and Technology
226(01): 20 - 26
1. Mở đầu
Tỉ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em ngày một tăng nhanh gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng đến
thể chất và tinh thần của trẻ. Nghiên cứu năm 2010 trên 1.989 học sinh từ 11 - 14 tuổi được lựa
chọn theo phương pháp chọn mẫu theo cụm nhiều tầng tại 23 trường trung học cơ sở công lập tại
thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, tỉ lệ thừa cân và béo phì lần lượt là 17,8% và 3,2%, trong khi tỉ
lệ này năm 2004 lần lượt là 11,7% và 2% (P = 0,001) 1. Trong khi đó, nghiên cứu tại thành phố
Huế năm 2008, tỉ lệ thừa cân và béo phì ở trẻ từ 11 - 15 tuổi là 8,3% 2. Sự tích luỹ mỡ cơ thể
cao, nhất là ở giai đoạn dậy thì làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch, tiêu hoá, hô hấp, rối
loạn chuyển hóa như đái tháo đường, rối loạn lipid máu, cao huyết áp [3]. Đặc biệt, tình trạng
thừa cân - béo phì trong giai đoạn dậy thì có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ trong giai đoạn trưởng
thành nếu không có biện pháp phòng ngừa sớm. Khoảng 70% trẻ béo phì khi lớn lên có thể bị
béo phì ở giai đoạn trưởng thành 4.
Việc xác định tình trạng dinh dưỡng ở trẻ lứa tuổi dậy thì là cơ sở để phân tích những yếu tố
nguy cơ của thừa cân - béo phì, từ đó đề xuất biện pháp kịp thời, nhằm giảm thiểu tỉ lệ mỡ cơ thể
cao, xây dựng thế hệ chủ nhân tương lai của đất nước vững mạnh.
Thị xã Từ Sơn là một trong những khu vực kinh tế trọng điểm của tỉnh Bắc Ninh, tập trung nhiều
khu công nghiệp lớn. Những năm trở lại đây, kinh tế của Từ Sơn phát triển mạnh, đời sống nhân dân
được cải thiện cùng với lối sống ít vận động nên tỉ lệ thừa cân - béo phì ở học sinh có xu hướng tăng.
Một chỉ số có độ tin cậy cao trong đánh giá tình trạng dinh dưỡng đó là tỉ lệ mỡ cơ thể [5]. Tỉ
lệ mỡ cơ thể được đo bằng lượng mỡ so với khối lượng của cơ thể dưới dạng % [5]. Có nhiều
nghiên cứu sử dụng tỉ lệ mỡ cơ thể để đánh giá tình trạng dinh dưỡng ở học sinh tại nhiều quốc gia
khác nhau [6]. Tuy nhiên, các nghiên cứu đánh giá tình trạng dinh dưỡng dựa trên chỉ số tỉ lệ mỡ cơ
thể ở học sinh độ tuổi trung học cơ sở (THCS) ở Việt Nam nói chung, cũng như ở Bắc Ninh nói
riêng còn hạn chế. Do đó, nghiên cứu được tiến hành nhằm xác định tình trạng dinh dưỡng của học
sinh 11 - 14 tuổi tại thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo chỉ số tỉ lệ mỡ cơ thể, là tiền đề để đề xuất
những giải pháp kịp thời, giúp nâng cao sức khoẻ của học sinh THCS tại địa phương.
2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
2.1. Đối tượng
Để đánh giá thực trạng tỉ lệ mỡ cơ thể của học sinh THCS, một nghiên cứu cắt ngang được
tiến hành trên 430 học sinh (232 trẻ nam chiếm 53,95% và 198 trẻ nữ chiếm 46,05%) từ 11 đến
14 tuổi tại 2 trường THCS trên địa bàn thị xã Từ Sơn (trường THCS Từ Sơn và trường THCS
Nguyễn Văn Cừ) từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2019. Những học sinh đang mắc các bệnh cấp
tính, bị gù, bị vẹo cột sống bẩm sinh hay các bệnh mãn tính như lao, HIV/AIDS được loại trừ
khỏi nghiên cứu.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Phương pháp tính tuổi
Sử dụng cách tính tuổi theo quy ước của WHO năm 1983 quy về tháng và năm gần nhất. Dựa
trên ngày tháng năm sinh của đối tượng nghiên cứu để tính tuổi như sau: Kể từ ngày sinh đến
trước ngày sinh nhật đầu tiên được tính là 0 tuổi; Bắt đầu ngày sinh nhật đầu tiên đến trước ngày
sinh nhật thứ 2 được tính là 1 tuổi.
2.2.2. Phương pháp đo chiều cao đứng
Chiều cao đứng được đo bằng thước gỗ có vạch chia chính xác đến 0,1 cm. Đơn vị đo chiều
cao tính bằng cm, làm tròn đến 1 chữ số thập phân. Thước đo đặt theo chiều thẳng đứng, sát vào
tường, vuông góc với mặt đất nằm ngang. Trẻ được đo chiều cao khi bỏ hết giày dép, đứng thẳng,
quay lưng vào thước đo, mắt nhìn thẳng, hai tay duỗi thẳng, lòng bàn tay hướng vào trong đùi.
21
TNU Journal of Science and Technology
226(01): 20 - 26
Hai gót chân, bắp chân, mông, bả vai, chẩm áp sát vào thước đo theo một đường thẳng đứng.
Dùng thước gỗ vuông hoặc mảnh gỗ áp sát đỉnh đầu, vuông góc với thước đo và đọc kết quả.
2.2.3. Phương pháp đo cân nặng
Cân nặng được đo bằng cân điện tử Tanita với độ chính xác đến 100 g, đơn vị đo tính bằng
kg, lấy 1 chữ số thập phân. Cân đặt trên sàn cứng và bằng phẳng. Chỉnh cân về số 0 trước khi
cân. Trẻ bỏ hết giày dép, mặc quần áo mỏng và nhẹ, không đeo các phụ kiện có khối lượng lớn.
Khi cân, trẻ đứng yên ở giữa bàn cân, trọng lượng phân bố đều sang 2 chân, mắt nhìn thẳng đến
khi số liệu hiện lên trên cân ổn định.
2.2.4. Phương pháp tính chỉ số khối cơ thể
Chỉ số khối cơ thể (Body Mass Index, BMI) được tính theo công thức sau:
Cân nặng
BMI = Chiều cao đứng x chiều cao đứng (kg/m2)
2.2.5. Phương pháp đo vòng eo và vòng mông
Sử dụng thước dây không co dãn, chia chính xác đến 1 mm. Kết quả đo được tính bằng đơn vị
cm, lấy 1 chữ số thập phân.
Vòng eo được tính là vòng tròn đi qua vị trí nằm giữa bờ trên của xương mào chậu và bờ dưới
của xương sườn cụt dưới cùng ở 2 bên cơ thể.
Vòng mông được tính là vòng tròn lớn nhất đi qua mông trên mặt phẳng nằm ngang. Khi đo,
thước đo phải vuông góc với cơ thể đối tượng.
Các phương pháp đo chỉ số nhân trắc được tiến hành theo phương pháp thường quy [106].
Các điều tra viên được tập huấn về các phương pháp cân đo trước khi tiến hành.
2.2.6. Phương pháp đo tỉ lệ mỡ cơ thể
Tỉ lệ mỡ cơ thể, tỉ lệ mỡ dưới da, tỉ lệ cơ xương được đo bằng cân điện tử OMRON (HBF
375, Nhật Bản). Trẻ đứng giữa bàn cân, không cử động, mắt nhìn thẳng, hai tay cầm thanh cầm
vuông góc với cơ thể. Đợi cân hiển thị số liệu và ghi kết quả. Trong quá trình đo, cần lưu ý, đối
tượng cần đứng thẳng lưng và đầu gối, không để tay quá cao hoặc quá thấp, gập tay, ngửa màn
hình lên trên hay đứng ở mép cân.
2.2.7. Phân loại tình trạng dinh dưỡng theo bách phân vị tỉ lệ mỡ cơ thể
Tình trạng dinh dưỡng được phân loại theo bách phân vị (percentile) của tỉ lệ mỡ cơ thể theo
tiêu chuẩn của CDC (Centers for Disease Control and Prevention) [7]. Trẻ suy dinh dưỡng có tỉ lệ
mỡ cơ thể < 5th; trẻ có tình trạng dinh dưỡng bình thường có 5th ≤ tỉ lệ mỡ cơ thể < 85th; trẻ thừa
cân có 85th ≤ tỉ lệ mỡ cơ thể < 95th; trẻ béo phì là trẻ có tỉ lệ mỡ cơ thể ≥ 95th.
2.2.6. Phương pháp xử lí số liệu
Các số liệu thu thập trong nghiên cứu được nhập vào excel và xử lý trên phần mềm thống kê
SPSS 20 với các test thống kê dùng trong y sinh học. Số liệu phân tích được trình bày theo bảng
tần số, tỉ lệ, trung bình. Các biến định lượng được trình bày dưới dạng số trung bình ± độ lệch
th
̅
chuẩn (푋 ± SD) với biến phân bố chuẩn hoặc trung vị (25 - 75 percentiles) với biến phân bố
không chuẩn. Các biến định lượng được so sánh bằng kiểm định Student t-test (so sánh trung
bình giữa hai nhóm) hoặc phân tích phương sai (Analysis of Variance, ANOVA) (so sánh trung
bình giữa ≥ 3 nhóm) đối với biến phân phối chuẩn; kiểm định Man-Whitney-U-test hoặc
Kruskall-Wallis test đối với các biến phân phối không chuẩn. Các biến định tính được so sánh
bằng kiểm định Chi-square test hoặc Fisher Exact test.
22
TNU Journal of Science and Technology
226(01): 20 - 26
3. Kết quả và bàn luận
3.1. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
Một số thông tin về chỉ số nhân trắc của học sinh THCS trên địa bàn thị xã Từ Sơn được trình
bày ở Bảng 1.
Bảng 1. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
Chỉ số
Nam (n = 232)
155,11 ± 9,15
49,08 (47,45 -50,71)
85,73 (84,56 - 86,89)
70,46 (69,12 - 71,8)
20,41 (19,72 - 21,09)
14,29 ± 4,9
Nữ (n = 198)
152,95 ± 6,96
44,88 (43,62 - 46,14)
83,73 (82,44 - 85,03)
65,15 (64,21 - 66,09)
19,75 (18,46 - 21,03)
17,76 ± 4,25
P
Chiều cao (cm)a
0,007a
Cân nặng (kg)b
< 0,0001b
0,034b
Chu vi vòng mông (cm)b
Chu vi vòng eo (cm)b
BMI (kg/m2)b
< 0,0001b
0,000b
Mỡ dưới da (%)a
Mỡ cơ thể (%)a
0,036a
19,41 ± 5,44
34,19 (33,58 - 34,8)
21,33 ± 4,2
29,86 (29,33 - 30,38)
< 0,0001a
< 0,0001b
Cơ xương (%)b
a Các biến tuân theo phân phối chuẩn được biểu diễn bằng giá trị trung bình và độ lệch chuẩn, P nhận
b
được từ kiểm định Student’s T - test; Các biến không tuân theo phân phối chuẩn được biểu diễn bằng
trung vị và 25th - 75th percentile, P nhận được từ kiểm định Mann - Withney U test. BMI: chỉ số khối cơ thể
Kết quả ở Bảng 1 cho thấy, các chỉ số nhân trắc học đều cho kết quả có ý nghĩa thống kê (P <
0,05) ở nam và nữ. Phần lớn các chỉ số nhân trắc được nghiên cứu ở học sinh nam cao hơn rõ rệt
so với học sinh nữ như chiều cao (155,11 so với 152,95; P < 0,01), cân nặng (49,08 so với 44,88;
P < 0,01), chu vi vòng mông (85,73 so với 83,73; P < 0,05), chu vi vòng eo (70,46 với 65,15; P <
0,01), BMI (20,41 so với 19,75; P < 0,01), tỉ lệ cơ xương (34,19 so với 29,86; P < 0,01). Ngược
lại, ở học sinh nữ, chỉ số mỡ dưới da (17,76 so với 14,29; P < 0,05) và mỡ cơ thể (21,33 so với
19,41; P < 0,01) cao hơn ở học sinh nam.
Như vậy, phần lớn các chỉ số nhân trắc ở học sinh THCS có sự thay đổi rõ rệt và khác biệt
giữa nam và nữ.
3.2. Tỉ lệ mỡ cơ thể theo tuổi và giới
Tỉ lệ mỡ cơ thể theo tuổi và giới được trình bày ở Hình 1. Tỉ lệ mỡ cơ thể ở nam có xu hướng
giảm dần theo độ tuổi (từ 22,05 ở tuổi 11 xuống còn 17,93 ở tuổi 14). Ngược lại, tỉ lệ mỡ cơ thể
của nữ lại tăng dần theo độ tuổi (20,91 ở 11 tuổi; 21,01 ở 12 tuổi; 21,95 ở 13 tuổi; 22 ở 14 tuổi).
Tỉ lệ mỡ cơ thể của nam và nữ có sự khác biệt rõ ràng nhất từ 13 - 14 tuổi.
Hꢀnh 1. Đặc điểm tỉ lệ mỡ cơ thể theo tuổi và giới tính ở học sinh 11 - 14 tuổi tại Từ Sơn, Bắc Ninh
Xu hướng tỉ lệ mỡ cơ thể giảm ở trẻ nam và tăng dần ở trẻ nữ theo độ tuổi trong nghiên cứu
này cũng tương đồng nghiên cứu của Kirang Kim và cộng sự 6. Cụ thể, trong nghiên cứu của
23
TNU Journal of Science and Technology
226(01): 20 - 26
Kirang, tỉ lệ mỡ cơ thể ở trẻ nam từ 11 đến 15 tuổi giảm từ 29,6% xuống còn 19,9%. Mặt khác, tỉ
lệ mỡ cơ thể ở nữ từ 11 tuổi là 30,1% tăng nhẹ lên 32,8% ở tuổi 15 [6].
Như vậy, tỉ lệ mỡ cơ thể ở trẻ nam có xu hướng giảm dần theo tuổi trong khi đó tỉ lệ mỡ cơ
thể ở trẻ nữ có xu hướng tăng dần. Tỉ lệ mỡ cơ thể giữa nam và nữ bắt đầu có sự khác biệt rõ ràng
từ 12 đến 14 tuổi.
3.3. Đặc điểm tỉ lệ mỡ cơ thể theo tình trạng dậy thì và giới tính
Kết quả ở Bảng 2 chỉ ra rằng tỉ lệ mỡ cơ thể ở học sinh THCS có sự khác biệt giữa nam và nữ.
Sự khác biệt càng trở nên rõ ràng khi các em bước vào giai đoạn dậy thì. Tại thời điểm chưa dậy
thì, tỉ lệ mỡ cơ thể của 2 giới là 20,77% ở nữ và 19,59% ở nam). Ở học sinh đã dậy thì trong vòng 1
năm tính đến thời điểm nghiên cứu, tỉ lệ mỡ cơ thể có sự chênh lệch rõ rệt hơn (21,44% ở nữ và
19,47% ở nam). Xu hướng tương tự được quan sát thấy ở nhóm học sinh đã dậy thì trên một năm
tính đến thời điểm nghiên cứu với tỉ lệ mỡ cơ thể ở nữ và nam lần lượt là 21,53% và 19,06%. Đồng
thời, từ bảng số liệu cũng cho thấy tỉ lệ mỡ cơ thể ở học sinh nam giảm dần, cao nhất ở nhóm học
sinh chưa dậy thì, thấp nhất ở nhóm học sinh đã dậy thì được hơn một năm. Ngược lại, ở học sinh
nữ, sau khi dậy thì, có sự tăng lên của tỉ lệ mỡ cơ thể. Điều này là do trong quá trình dậy thì, nam
giới sẽ tích lũy nhiều cơ và xương còn nữ giới lại tích lũy nhiều mỡ [8], [9]. Những mô mỡ có mối
tương tác quan trọng với hormone sinh dục. Lượng hormone testosterone ảnh hưởng đến sự phát
triển của lượng cơ và mật độ xương. Trong khi đó, lượng hormone estrogen làm gia tăng lượng mỡ
cơ thể ở nữ trong giai đoạn dậy thì [10].
Bảng 2. Tỉ lệ mỡ cơ thể của học sinh theo tình trạng dậy thì và giới tính ở học sinh 11 - 14 tuổi
tại thị xã Từ Sơn, Bắc Ninh
Nam (n = 232)
TLMCT
Nữ (n = 198)
TLMCT
P
Tình trạng dậy thì
Chưa dậy thì
Dậy thꢀ: 1 năm
Dậy thꢀ: trên 1 năm
P
n
n
76
96
60
61
77
60
0,019
0,003
0,008
19,59 5,48
19,47 5,37
19,06 5,56
20,77 3,93
21,44 4,17
21,53 4,47
0,01
0,01
P so sánh giữa nam và nữ thu được từ kiểm định Student’s T - test; P so sánh giữa các giai đoạn dậy thì
thu được từ kiểm định Oneway-ANOVA; TLMCT: Tỉ lệ mỡ cơ thể.
3.4. Bảng bách phân vị tỉ lệ mỡ cơ thể
Trong thống kê mô tả, việc sử dụng giá trị bách phân vị là phương pháp để ước tính tỉ lệ dữ
liệu trong một tập số liệu rơi vào vùng cao hơn hoặc vùng thấp hơn một giá trị cho trước. Số phân
vị Pth là một giá trị mà tại đó nhiều nhất có P% số trường hợp quan sát trong tập dữ liệu có giá trị
thấp hơn giá trị này và nhiều nhất là (100 - P)% của trường hợp có giá trị lớn hơn giá trị này.
Trong nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng bách phân vị ở ngưỡng 5th, 85th, 95th để đánh giá tình
trạng dinh dưỡng ở học sinh 11 - 14 tuổi tại thị xã Từ Sơn (Bảng 3).
Ngưỡng bách phân vị tỉ lệ mỡ cơ thể trong nghiên cứu này của chúng tôi thấp hơn so với
nghiên cứu trên 11.357 bé trai và 10.756 bé gái từ 3-18 tuổi tại Đức từ năm 1993 đến năm 2007
[11]. Tương tự, ngưỡng bách phân vị trong nghiên cứu này cũng thấp hơn so với nghiên cứu của
Khadilka và cộng sự trên 888 trẻ em được tuyển chọn từ ba trường tư thục ở các khu vực giàu có
của Pune, Ấn Độ [12].
3.5. Tình trạng dinh dưỡng theo tỉ lệ mỡ cơ thể
3.5.1. Tình trạng dinh dưỡng của học sinh THCS tại thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
Tình trạng dinh dưỡng của học sinh THCS tại thị xã Từ Sơn được thể hiện qua Bảng 4.
24
TNU Journal of Science and Technology
226(01): 20 - 26
Bảng 3. Ngưỡng bách phân vị tỉ lệ mỡ cơ thể ở học sinh 11 - 14 tuổi tại thị xã Từ Sơn, Bắc Ninh (%)
Tuổi
Nam
5th
10th
50th
75th
85th
95th
11 tuổi
12 tuổi
13 tuổi
14 tuổi
12,74
11,08
10,88
8,63
15,20
12,80
12,60
10,52
21,90
19,75
18,20
16,95
25,00
23,45
21,80
21,50
27,72
25,79
23,18
22,96
31,79
27,46
29,17
25,77
Nữ
11 tuổi
12 tuổi
13 tuổi
14 tuổi
12,34
13,36
15,63
15,68
15,07
16,21
16,64
18,10
20,15
21,45
22,45
21,40
25,58
23,18
24,18
23,58
26,19
25,07
25,15
24,39
32,88
27,78
29,45
26,17
Bảng 4. Thực trạng tỉ lệ mỡ cơ thể ở học sinh THCS tại thị xã Từ Sơn
Tình trạng dinh dưỡng
Số lượng (n)
Tổng
430
Thiếu cân
24
Bꢀnh thường
338
Thừa cân
44
Béo phì
24
Tỉ lệ (%)
100
5,58
78,61
10,23
5,58
Ngưỡng bách phân vị tỉ lệ mỡ cơ thể 5th, 85th, 95th được dùng để đánh giá tình trạng dinh
dưỡng ở học sinh THCS tại thị xã Từ Sơn. Kết quả cho thấy, toàn mẫu tỉ lệ học sinh có tình trạng
dinh dưỡng bình thường là 78,61% và học sinh bị thừa cân - béo phì là 15,81%. Như vậy, học
sinh THCS tại thị xã Từ Sơn có tỉ lệ mỡ cơ thể tương đối cao (thừa cân 10,23%; béo phì 5,58%)
Khi sử dụng cùng chỉ số đánh giá tình trạng dinh dưỡng là tỉ lệ mỡ cơ thể, tỉ lệ thừa và béo phì
cân ở thị xã Từ Sơn, Bắc Ninh cao hơn so với tỉ lệ này ở học sinh cùng độ tuổi tại thành phố Nam
Định (15,81% so với 11,7%) nhưng thấp hơn một chút so với tỉ lệ này ở học sinh cùng độ tuổi tại
thành phố Hà Nội (15,81% so với 16,7%) [5].
Nếu sử dụng tiêu chuẩn phân loại thừa cân, béo phì theo chỉ số BMI thì tỉ lệ thừa cân, béo phì
có thể có nhiều khác biệt. Nghiên cứu trên 899 học sinh 11 - 14 tuổi tại Hà Nội và thành phố
Nam Định cho thấy, tỉ lệ thừa cân theo tiêu chuẩn tỉ lệ mỡ cơ thể là 10,4% trong khi tỉ lệ này là
15,2% nếu sử dụng tiêu chuẩn phân loại theo BMI [5]. Tuy nhiên, hiện nay, chỉ số BMI được sử
dụng rộng rãi trong chẩn đoán tình trạng dinh dưỡng vì tính thuận tiện của nó. Theo kết quả
nghiên cứu năm 2014 tại bốn trường công lập được chọn ngẫu nhiên ở hai quận nội thành Hà Nội
trên 821 học sinh lớp sáu (11-12 tuổi), có tới 17,1% trẻ thừa cân và 19,1% trẻ béo phì (theo tiêu
chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới) [13].
3.5.2. Tình trạng dinh dưỡng phân loại theo trường
5.3
4.7
5.9
6.3
8.7
10.9
Thiếu cân
Bình thường
Thừa cân
Béo phì
Thiếu cân
Bình thường
Thừa cân
Béo phì
77.9
Trường THCS Từ Sơn
80.3
Trường THCS Nguyễn Văn Cừ
Hình 2. Tình trạng dinh dưỡng phân loại theo tỉ lệ mỡ cơ thể ở học sinh 11 - 14 tuổi
tại trường THCS Từ Sơn và THCS Nguyễn Văn Cừ, thị xã Từ Sơn, Bắc Ninh
Kết quả ở Hình 2 cho thấy tỉ lệ thừa cân và béo phì ở học sinh trường THCS Từ Sơn cao hơn
so với tỉ lệ này ở học sinh trường THCS Nguyễn Văn Cừ (16,8% so với 13,4%, P = 0,049).
25
TNU Journal of Science and Technology
226(01): 20 - 26
Trong khi Trường THCS Nguyễn Văn Cừ nằm ở làng nghề truyền thống xã Phù Khê, thị xã Từ
Sơn, tỉnh Bắc Ninh thì Trường THCS Từ Sơn là trường trọng điểm của thị xã ở phường Đồng
Nguyên, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Trường Từ Sơn nằm ngay trung tâm thị xã, tại đây nền
kinh tế rất phát triển, điều kiện kinh tế thuận lợi, đời sống nhân dân được cải thiện, những khu
vui chơi giải trí, quán ăn mọc lên ngày càng nhiều có thể là nguyên nhân khiến tỉ lệ mỡ cơ thể
của học sinh THCS khu vực này có xu hướng cao hơn.
4. Kết luận
Tỉ lệ mỡ cơ thể bắt đầu có sự khác biệt giữa nam và nữ khi trẻ 13 tuổi. Tỉ lệ mỡ cơ thể trung
bình ở học sinh nam là 19,41%; ở nữ là 21,33% (P < 0,001). Từ ngưỡng bách phân vị tỉ lệ mỡ cơ
thể được xây dựng trong nghiên cứu đã phân loại tình trạng dinh dưỡng cho trẻ tại thị xã Từ Sơn.
Theo đó, thực trạng tỉ lệ mỡ cơ thể ở học sinh THCS tại thị xã Từ Sơn đang tương đối cao. Trong
tổng số nghiên cứu, học sinh có tỉ lệ mỡ cơ thể bình thường chiếm 78,61%, thừa cân chiếm
10,23% và béo phì chiếm 5,58%. Tỉ lệ thừa cân và béo phì ở học sinh trường THCS Từ Sơn cao
hơn so với tỉ lệ này ở học sinh trường THCS Nguyễn Văn Cừ (16,8% so với 13,4%, P = 0,049).
Việc phân tích thực trạng tỉ lệ mỡ cơ thể trên nhiều khía cạnh là cần thiết. Kết quả của nghiên cứu
là cơ sở để xây dựng các hoạt động giáo dục, tuyên truyền về thói quen ăn uống lành mạnh và mức
độ hoạt động thể lực để học sinh duy trì cân nặng phù hợp với chiều cao, tăng cường sức khoẻ.
TÀI LIỆU THAM KHẢO/ REFERENCES
[1] P. N. N. Van, “Overweight and obesity among adolescents in Ho Chi Minh City, Vietnam,” Doctoral
dissertation, UCL-Université Catholique de Louvain, 2013.
[2] V. T. D. Hien, and H. Khanh, “Study on overweight and obesity situation of students aged 11-15 years
at some junior high schools in Hue city,” Journal of Practical Medicine, vol. 1, pp. 28-30, 2008.
[3] T. H. H. Nguyen, T. T. Le, T. A. D. Duong, Y. Tao, and D.-T. Chu, “Childhood Obesity Is a High-risk
Factor for Hypertriglyceridemia: A Case-control Study in Vietnam,” Osong Public Health Res
Perspect, vol. 8, no. 2, pp. 138-146, 2017.
[4] W. Dietz, “Health consequences of obesity in youth: childhood predictors of adult disease,” Pediatrics,
vol. 101, no. 3, pp. 518-523, 1998.
[5] T. T. Le, N. T. Nguyen, D. T. Chu, and N. T. H. Hanh, “Percentage body fat is as a good indicator for
determining adolescents who are overweight or obese: a cross-sectional study in Vietnam,” Osong
public health and research perspectives, vol. 10, no. 2, pp. 108-114, 2019.
[6] K. Kim, S. H. Yun, M. J. Jang, and K. W. Oh, “Body fat percentile curves for Korean children and
adolescentas: a data from the Korea National Health and Nutrition Examination Survey 2009-2010,”
Journal of Korean medical science, vol. 28, no. 3, pp. 443-449, 2013.
[7] Centers for Disease Control and Prevention, “Defining Childhood Obesity” [Online]. Available:
[8] G. Rodríguez, L. A. Moreno, M. G. Blay, V. A. Blay, J. M. Garagorri, A. Sarria, and M. Bueno, “Body
composition in adolescents: measurements and metabolic aspects,” International Journal of Obesity,
vol. 28, pp. S54-S58, 2004.
[9] J. C. K. Wells, “Body composition in childhood: effects of normal growth and disease,” Proceedings of
the Nutrition Society, vol. 62, no. 02, pp. 521-528, 2003.
[10] M. B. Horlick, M. Rosenbaum, M. Nicolson, L. S. Levine, B. Fedun, J. Wang, R. N. Pierson, and R.
L. Leibel, “Effect of puberty on the relationship between circulating leptin and body composition,”
The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, vol. 85, pp. 2509-2518, 2000.
[11] P. Schwandt, A. von Eckardstein, and G. M. Haas, “Percentiles of percentage body fat in German
children and adolescents: an international comparison,” International journal of preventive medicine,
vol. 3, no. 12, pp. 846-852, 2012.
[12] V. A. Khadilkar, N. J. Sanwalka, S. A. Chiplonkar, V. V. Khadilkar, and D. Pandit, “Body fat
reference percentiles on healthy affluent Indian children and adolescents to screen for adiposity,”
International Journal of Obesity, vol. 37, no. 7, pp. 947-953, 2013.
26
7 trang
14560
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tình trạng dinh dưỡng phân loại theo tỉ lệ mỡ cơ thể ở học sinh 11-14 tuổi tại thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh năm 2019", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tinh_trang_dinh_duong_phan_loai_theo_ti_le_mo_co_the_o_hoc_s.pdf
