Nghiên cứu ảnh hưởng của công đoạn phối trộn gia vị đến chất lượng của bột nêm từ dịch đạm thủy phân đầu cá chẽm

36

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

NGHIÊN CỨU ẢNH HƢỞNG CỦA CÔNG ĐOẠN PHỐI TRỘN GIA VỊ

ĐẾN CHẤT LƢỢNG CỦA BỘT NÊM TỪ DỊCH ĐẠM THỦY PHÂN

ĐẦU CÁ CHẼM

Đỗ Trọng Sơn ^

Nguyễn Xuân Duy ^**

Nguyễn Thị Mỹ Hƣơng ^***

Tóm tắt

Bài báo đã đưa ra được tỷ lệ gia vị thích hợp để sản xuất bột nêm từ dịch đạm thủy

phân đầu cá Chẽm. Kết quả cho thấy tỷ lệ gia vị phối trộn thích hợp để sản xuất bột nêm là:

tỷ lệ maltodextrin 12%, muối 7,0% , đường 1,5%, bột ngọt 0,4% so với dịch đạm thủy phân.

Sản phẩm bột nêm đạt yêu cầu chất lượng về cảm quan, hóa học và vi sinh vật theo TCVN

7396 – 2004. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng sản sản phẩm bột nêm sản xuất từ dịch

thủy phân đầu cá Chẽm có giá trị dinh dưỡng cao, chứa hàm lượng axít amin (13,55g/100g

chất khô) và tỷ lệ axít amin không thay thế cao (35,5 %) so với các sản phẩm bột nêm trên

thị trường.

Từ khóa: dịch đạm thủy phân từ đầu cá Chẽm, gia vị, sản phẩm bột nêm

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Gia vị đóng một vai trò quan trọng trong chế biến thực phẩm, đã và đang

được các nhà sản xuất thực phẩm quan tâm đầu tư sản xuất. Điển hình trên thị

trường là các loại bột ngọt, bột canh, muối tiêu, muối ớt, tiêu sọ, tiêu xay… và một

sản phẩm mới xuất hiện trong những năm gần đây đã được người tiêu dùng rất quan

tâm đó là hạt nêm. Hạt nêm là một sản phẩm được tổng hợp từ nhiều loại gia vị khác

nhau như muối, đường, bột ngọt, tiêu, hành… và hương vị chiết từ động vật như

xương heo, thịt gà, tôm. Nhìn chung, hầu hết các sản phẩm hạt nêm hiện nay đều chỉ

bổ sung nguồn đạm từ xương ống thịt heo,…Trong khi đó, nguồn đạm từ thủy sản

cũng rất phong phú và có chất lượng cao.

Cá Chẽm (Lates calcarifer) là nguyên liệu có giá trị cao và có nhu cầu lớn ở

thị trường Châu Á. Theo thống kê của Tổ chức Nông Lương Thế giới (FAO, 2011),

sản lượng cá Chẽm hàng năm của thế giới đạt gần 400.000 tấn, trong đó sản lượng

của Thái Lan và các nước Châu Á khác chiếm hơn 90%. Việt Nam là một trong

những nước thuộc khu vực Châu Á có sản lượng xuất khẩu sản phẩm cá Chẽm sang

nước ngoài khá cao. Vì vậy, chế biến cá Chẽm phục vụ cho xuất khẩu và tiêu thụ nội

địa đã được các nhà máy chế biến Thủy sản quan tâm nhiều trong thời gian gần đây.

^ThS, Khoa Công nghệ Thực phẩm, Trường ĐH Nha Trang

^**KS, Khoa Công nghệ Thực phẩm, Trường ĐH Nha Trang

^***TS, Khoa Công nghệ Thực phẩm, Trường ĐH Nha Trang

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 3 * 2013

37

Quá trình chế biến cá Chẽm đã tạo ra một lượng đáng kể nguyên liệu còn lại mà

trước đây được coi là phế liệu, chiếm khoảng 40-50%, bao gồm đầu, xương, da và

nội tạng. Đây sẽ là một nguồn đầy tiềm năng để tận dụng sản xuất các sản phẩm hữu

ích, trong đó đặc biệt là sản phẩm thủy phân protein (dịch đạm thủy phân). Từ dịch

đạm thủy phân phối trộn với các phụ gia, gia vị khác để sản xuất ra sản phẩm bột

nêm. Vì vậy, hướng nghiên cứu này sẽ tận dụng các nguyên liệu còn lại từ quá trình

chế biến cá Chẽm có nhiều ý nghĩa thiết thực, không chỉ tạo ra sản phẩm giá trị gia

tăng mà còn góp phần giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường. Như một phần tiếp nối

của những nghiên cứu trước đây [3], trong nghiên cứu này mục tiêu là xác định tỷ lệ

gia vị phối trộn thích hợp để sản xuất bột nêm, bao gồm xác định tỷ lệ muối, đường

và bột ngọt để sản xuất bột nêm. Bên cạnh đó, chất lượng cảm quan, hóa học và dinh

dưỡng của sản phẩm cũng được đánh giá.

II. VẬT LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1. Vật liệu nghiên cứu

1.1. Dịch thủy phân từ đầu Cá chẽm

Dịch đạm thủy phân được sản xuất từ đầu cá Chẽm (Lates calcarifer) theo quy

trình [3].

1.2. Phụ gia sử dụng sản xuất bột nêm

Maltodextrin: Được mua từ công ty Cổ Phần phát triển Khoa Học Công nghệ

Mỹ Úc, Thành Phố Hồ Chí Minh. Maltodextrin ở dạng bột trắng mịn, tiêu chuẩn

chất lượng theo công bố của nhà sản xuất, gồm: Hàm lượng gluxit 94,5%, độ ẩm

5%, tổng protit, lipit, tro, xơ ≤ 0,4%.

Muối: Sử dụng muối tinh luyện và được mua tại Công ty TNHH Thanh Tâm

– Nha Trang, có chỉ tiêu chất lượng như sau: Hàm lượng NaCl ≥ 96%, độ ẩm ≤ 5%.

Đường: Sử dụng đường tinh luyện của công ty đường Ninh Hòa, Khánh Hòa

có chỉ tiêu chất lượng như sau: Hàm lượng đường saccaroza ≥ 98,8%, độ màu ≤ 20

ICUMSA.

Bột ngọt: Sử dụng bột ngọt AJINOMOTO đạt tiêu chuẩn chất lượng vệ sinh

an toàn thực phẩm.

2. Phƣơng pháp nghiên cứu

2.1. Quy trình nghiên cứu sản xuất bột nêm từ dịch đạm thủy phân đầu cá Chẽm

Quy trình dự kiến sản xuất bột nêm được thực hiện theo [11] và được trình

bày trong Hình 1.

Dịch đạm thủy phân thu được từ quá trình thủy phân đầu cá Chẽm là nguyên

liệu chính sử dụng trong sản xuất bột nêm. Quy trình sản xuất bột nêm được thực

hiện như sau: Dịch thủy phân được phối thêm phụ gia, gia vị như maltodextrin 12%

[2], muối, đường, bột ngọt với một tỷ lệ thích hợp.

Để xác định được tỷ lệ muối thích hợp cho việc sản xuất bột nêm, tiến hành

thí nghiệm 5 mẫu với các thông số cố định sau: Tỷ lệ maltodextrin 12% , đường

38

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

1,5%, bột ngọt 0,3% so với dịch đạm thủy phân. Sau đó, khuấy đều cho hòa tan và

tiếp tục bổ sung muối với các tỷ lệ khác nhau từ 1%, 3%, 5%, 7% và 9%, tiếp tục

khuấy đảo để đảm bảo các thành phần được phối trộn hòa tan hết. Sau đó, tiến hành

lọc thu được dịch lọc đem đi cô đặc bằng máy cô đặc chân không để đạt được

30⁰Brix trước khi sấy phun (Thiết bị sấy phun SD-05, hãng Eyela, Tokyo Rikakikai)

để thu được sản phẩm bột nêm dạng bột. Thực hiện chế độ sấy phun với các thông

số sau: Nhiệt độ sấy 130⁰C, tốc độ bơm 400 ml/h, áp suất khí nén: 1,2 – 1,3bar [1, 9].

Để xác định tỷ lệ đường thích hợp cho việc sản xuất bột nêm, tiến hành thí

nghiệm 5 mẫu với các thông số cố định sau: Maltodextrin 12%, muối với tỷ lệ đã

chọn ở trên, bột ngọt 0,3% so với dịch thủy phân. Sau đó, khuấy đều cho hòa tan và

tiếp tục cho đường vào các cốc theo tỷ lệ 0,5%, 1,0%, 1,5%, 2,0%, 2,5% rồi tiếp

tục khuấy đều để hòa tan. Quá trình lọc, cô đặc và sấy phun được thực hiện như đã

được đề cập ở trên.

Sau khi xác định được tỷ lệ đường thích hợp, cố định thông số này và tiếp tục

nghiên cứu xác định tỷ lệ bột ngọt thích hợp. Các thông số cố định bào gồm:

Maltodextrin 12%, muối và đường với tỷ lệ đã chọn ở trên, bột ngọt với các tỷ lệ

0,1%, 0,2%, 0,3%, 0,4%, 0,5% rồi tiếp tục khuấy đều để hòa tan. Quá trình lọc, cô

đặc và sấy phun được thực hiện như đã được đề cập ở trên.

Dịch đạm thủy phân

-

Maltodextrin

Muối

Đường

Phối trộn phụ gia, gia vị

Bột ngọt

Lọc

Cô đặc

Hình 1. Quy trình nghiên cứu sản xuất

bột nêm từ dịch đạm thủy phân

từ đầu cá Chẽm

Sấy phun

Bột nêm

Bao gói

Bảo quản

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 3 * 2013

39

2.2. Phương pháp phân tích

- Hàm lượng nước và tro được xác định theo phương pháp AOAC (1990) [4].

- Hàm lượng lipit được xác định theo phương pháp Folch và cộng sự (1957)

[10].

- Hàm lượng nitơ ammoniac được xác định theo phương pháp chưng cất lôi

cuốn bằng hơi nước theo phương pháp [7].

- Xác định hàm lượng nitơ tổng số bằng phương pháp Kjeldahl theo TCVN

3705 – 1990 [6]. Hàm lượng protein thô = N_TSx 6,25 (N_TS: Nitơ tổng số).

- Thành phần các axít amin được phân tích trên hệ thống sắc ký khí (Shimadzu,

CBM-10A, Japan). Phân tích này được thực hiện tại Trung tâm dịch vụ và Phân tích

thí nghiệm TP. HCM theo phương pháp trích dẫn với mã số GC-EZ faast, phương

pháp này được công nhận bởi VILAS. Phân tích này không được lặp lại.

- Phương pháp xác định hàm lượng natri clorua theo TCVN 3701 – 90 [8].

- Đánh giá cảm quan bằng phương pháp cho điểm theo TCVN 3215 – 79 [5].

2.3. Phương pháp xử lý số liệu

Số liệu báo cáo là trung bình của 3 lần phân tích. Kết quả được phân tích

thống kê sử dụng phần mềm SPSS 13.0 . Giá trị p < 0,05 được xem là có ý nghĩa về

mặt thống kê.

III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

1. Thành phần hóa học cơ bản của dịch đạm thủy phân từ đầu cá Chẽm

Thành phần hóa học cơ bản của dịch đạm thủy phân từ đầu cá Chẽm được

trình bày trong Bảng 1. Hàm lượng nitơ tổng số và nitơ axít amin của dịch thủy phân

lần lượt là 13,15 và 6,90 g/l, tỷ lệ nitơ axít amin trên nitơ tổng số chiếm tới 52,5%

cho thấy một tỷ lệ tương đối cao hàm lượng axít amin trong dịch đạm thủy phân.

Kết quả nghiên cứu này chỉ ra rằng có thể sử dụng dịch đạm thủy phân từ đầu cá

Chẽm để sản xuất các loại sản phẩm giàu axít amin.

Bảng 1. Thành phần hóa học cơ bản của dịch đạm thủy phân từ đầu cá Chẽm

Thành phần

Đơn vị

g/l

Hàm lƣợng

13,15 ± 0,01

6,90 ± 0,03

0,91 ± 0,02

Nitơ tổng số (N_ts)

Nitơ axít amin (N_aa)

g/l

Nitơ amoniac (N_NH3

)

-

52,5 ± 0,04

0,52 ± 0,02

Tỷ lệ N_aa/ N_ts

%

Lipit

40

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

2. Kết quả xác định các tỷ lệ gia vị thích hợp để sản xuất bột nêm

2.1. Kết quả xác định tỷ lệ muối thích hợp

Tỷ lệ muối phối trộn có ảnh hưởng đến chất lượng cảm quan và khả năng bảo

quản sản phẩm bột nêm. Ảnh hưởng của tỷ lệ muối đến chất lượng cảm quan của bột

nêm được thể hiện trên Hình 2. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ muối ảnh hưởng

đáng kể đến điểm cảm quan chung của sản phẩm bột nêm. Khi tăng tỷ lệ muối từ 1%

đến 7% thì điểm cảm quan tăng đáng kể từ 15,33 đến 19,02 (p < 0,05). Sau đó, tỷ lệ

muối tiếp tục tăng lên 9,0% thì điểm cảm quan chung lại giảm xuống đáng kể 16,45.

Sự thay đổi này là do khi tăng tỷ lệ muối thì vị mặn bắt đầu tăng lên. Khi tỷ lệ muối

đạt 7% thì bột nêm có vị hài hòa, điểm cảm quan chung là cao nhất. Sau đó, tỷ lệ

muối tăng cao (9%) thì bột nêm có vị mặn. Vì vậy, điểm cảm quan về vị và trạng

thái giảm xuống. Điều đó, làm cho điểm cảm quan chung của sản phẩm giảm. Từ

đó, chọn tỷ lệ muối thích hợp là 7,0% để phối trộn vào dịch đạm để sản xuất sản

phẩm bột nêm.

d

c

b

a

Hình 2. Ảnh hưởng của tỷ lệ muối bổ sung đến điểm cảm quan chung của bột

nêm. Giá trị được trình bày là giá trị trung bình ± độ lêch chuẩn, các chữ cái khác

nhau trên cột chỉ ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05).

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 3 * 2013

41

2.2. Kết quả xác định tỷ lệ đường thích hợp

Tỷ lệ đường ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cảm quan của sản phẩm, đặc

biệt về vị. Ảnh hưởng của tỷ lệ đường đến chất lượng cảm quan của bột nêm được

thể hiện trên Hình 3. Từ kết quả Hình 3 cho thấy điểm cảm quan chung tăng từ

14,99 đến 18,78 (p < 0,05) khi tỷ lệ đường tăng từ 0,5% đến 1,5%. Nguyên nhân

của thay đổi này là do khi tỷ lệ đường tăng dần thì vị trở nên hài hòa hơn nên điểm

cảm quan cũng tăng dần và đạt cao nhất ở 1,5% (18,78). Nhưng khi tỷ lệ đường tăng

lên 2% - 2,5% vị ngọt sẽ tăng lên đáng kể nên lúc đó vị không tốt. Do vậy, điểm

cảm quan chung sẽ giảm.

Như vậy, từ những kết quả trên Hình 3 để đảm bảo chất lượng cảm quan của

sản phẩm, chọn tỷ lệ đường thích hợp là 1,5% để phối trộn vào dịch đạm để sản xuất

sản phẩm bột nêm.

e

d

c

b

a

Hình 3. Ảnh hưởng của tỷ lệ đường bổ sung đến điểm cảm quan chung của

bột nêm. Giá trị được trình bày là giá trị trung bình ± độ lêch chuẩn, các chữ cái

khác nhau trên cột chỉ ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05).

2.3. Kết quả xác định tỷ lệ bột ngọt thích hợp

Tỷ lệ bột ngọt phối trộn có ảnh hưởng lớn đến chất lượng cảm quan và khả

năng bảo quản của sản phẩm bột nêm. Ảnh hưởng của bột ngọt đến chất lượng cảm

42

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

quan được thể hiện trên Hình 4. Từ kết quả Hình 4 cho thấy điểm cảm quan chung

tăng đáng kể (p < 0,05) theo tỷ lệ bột ngọt từ 0,1% đến 0,4% tương ứng điểm cảm

quan chung từ 13,90 đến 18,55. Tiếp tục tăng tỷ lệ bột ngọt lên 0,5% thì điểm cảm

quan chung giảm xuống đáng kế ở 15,88. Xu hướng thay đổi này có thể được giải

thích là do khi tăng tỷ lệ bột ngọt từ 0,1% đến 0,4% vị sản phẩm hài hòa và ở 0,4%

thì thích hợp nhất. Nhưng khi tỷ lệ bột ngọt tăng cao thì vị kém đi nên điểm cảm

quan sẽ giảm.Vì thế, chúng tôi lựa chọn tỷ lệ bột ngọt thích hợp là 0,4% để phối trộn

vào dịch đạm đem sản xuất sản phẩm bột nêm.

d

c

b

a

Hình 4. Ảnh hưởng của tỷ lệ bột ngọt bổ sung đến điểm cảm quan chung

của bột nêm. Giá trị được trình bày là giá trị trung bình ± độ lêch chuẩn, các chữ

cái khác nhau trên cột chỉ ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05).

3. Thành phần hóa học và dinh dƣỡng sản phẩm bột nêm đƣợc sản xuất từ

dịch thủy phân đầu cá Chẽm

Chất lượng cảm quan, thành phần hóa học, thành phần axít amin và chỉ tiêu

vi sinh vật của bộ nêm sản xuất theo quy trình Hình 1 với các thông số gồm:

Maltodextrin 12%, muối 7%, đường 1,5% và bột ngọt 0,4%, được trình bày trong

các Bảng 2, 3, 4, 5 và 6.

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 3 * 2013

43

3.1. Chất lượng cảm quan

Chất lượng cảm quan của bột nêm được thể hiện ở Bảng 2. Kết quả cho thấy

chất lượng cảm quan của bột nêm từ đầu cá Chẽm đạt yêu cầu so với tiêu chuẩn Việt

Nam TCVN 7396 – 2004.

Bảng 2. Chất lượng cảm quan của bột nêm

Chỉ tiêu

Màu sắc

Chất lƣợng

Trắng sáng hơi ngà vàng

Thơm đặc trưng

Mùi

Vị

Ngọt dịu, hài hòa

Trạng thái

Bột mịn, không vón cục

3.2. Kết quả xác định các chỉ tiêu hóa học

Từ kết quả ở Bảng 3 cho thấy, độ ẩm và hàm lượng tro không tan trong axít

HCl của sản phẩm bột nêm đều thấp hơn so với TCVN 7396 – 2004 quy định, nên

sản phẩm bột nêm đạt các chỉ tiêu hóa học.

Bảng 3. Các chỉ tiêu hóa học của bột nêm

Mức quy định theo TCVN

Tên chỉ tiêu

Kết quả

7396 - 2004

Độ ẩm (%)

2,85

43

< 3,0

Hàm lượng muối ăn (%)

Hàm lượng đường khử (%)

Do nhà sản xuất công bố

12

Hàm lượng tro không tan trong axít

clohydric (HCl) (%)

0,078

0,1

3.3. Hàm lượng kim loại nặng

Từ Bảng 4 cho thấy kết quả xác định hàm lượng kim loại nặng của sản phẩm bột

nêm từ đầu cá Chẽm đều thấp hơn mức quy định theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7396

– 2004 rất nhiều nên sản phẩm bột nêm đạt chất lượng về hàm lượng kim loại nặng.

Bảng 4. Hàm lượng kim loại nặng của bột nêm

Mức quy định theo TCVN

Tên chỉ tiêu

Kết quả (mg/kg)

7396 - 2004

Hàm lượng Asen (As)

Hàm lượng Đồng (Cu)

Hàm lượng Chì (Pb)

Hàm lượng Cadimi (Cd)

0,0038

0,011

2,0

30,0

2,0

0,082

0,0026

1,0

44

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

3.4. Chỉ tiêu vi sinh vật

Từ Bảng 5 cho thấy kết quả xác định chỉ tiêu vi sinh vật của sản phẩm bột

nêm đều thấp hơn mức quy định theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7396 – 2004 [9]

rất nhiều nên sản phẩm bột nêm đạt chất lượng về chỉ tiêu vi sinh vật.

So sánh với TCVN 7396 – 2004 thì sản phẩm bột nêm đạt chất lượng quy

định về cảm quan, các chỉ tiêu hóa học, hàm lượng kim loại nặng và chỉ tiêu vi sinh vật.

Bảng 5. Chỉ tiêu vi sinh vật

Mức quy định theo

Tên chỉ tiêu

Kết quả

TCVN 7396 - 2004

Tổng số vi khuẩn hiếu khí trong 1 gam sản phẩm.

Số Escherichia Coli trong 1 gam sản phẩm.

Số Staphylococcus aureus trong 1 gam sản phẩm.

Số Salmonella trong 1 gam sản phẩm.

Tổng số bào tử nấm men, nấm mốc trong 1 gam

sản phẩm.

10

KPH

7

10⁴

3

10²

0

10²

(Ghi chú: KPH là không phát hiện).

3.5. Thành phần axít amin của sản phẩm bột nêm được sản xuất theo quy trình

đề xuất và hạt nêm trên thị trường

Thành phần axít amin của sản phẩm bột nêm được sản xuất từ đầu cá Chẽm

được trình bày trong Bảng 6. Kết quả phân tích cho thấy sản phẩm bột nêm này có

tổng hàm lượng axít amin là 13,55g/100g chất khô và tỷ lệ axít amin không thay thế

cao, chiếm đến 35,5% tổng axít amin. Trong khi đó, với các sản phẩm hạt nêm trên

thị trường thì thành phần axít amin chủ yếu là Glutamine (38,54 g/100g chất khô).

Vì thế, bột nêm được sản xuất từ đầu cá Chẽm có giá trị dinh dưỡng cao hơn nhiều

so với bột nêm trên thị trường. Điều này một lần nữa khẳng định việc tận dụng đầu

cá Chẽm trong qui trình chế biến cá để sản xuất bột nêm là cần thiết, không những

góp phần giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường mà còn tạo ra sản phẩm bột nêm có

giá trị dinh dưỡng cao được dùng hằng ngày trong cuộc sống con người.

Bảng 6. Thành phần axít amin của sản phẩm bột nêm được sản xuất từ dịch

đạm thủy phân đầu cá Chẽm và hạt nêm trên thị trường (hạt nêm Aji-ngon)

Hàm lƣợng (g/100g chất khô)

STT

Tên axít amin

Bột nêm sản xuất từ đầu

Hạt nêm trên thị trƣờng

cá Chẽm

1

Methionine *

0,38

0

2

3

4

5

Phenylalanine *

Lysine *

Valine*

0,58

0,94

0,67

0,87

0

Leucine *

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 3 * 2013

45

6

7

8

9

Isoleucine *

Threonine *

Histidine *

0,59

0,56

0,22

0,65

1,96

0,56

1,23

1,39

0,89

0

0,22

1,84

0

13,55

4,81

35,50

0

4-Hydroxyproline

10 Glycine

11 Serine

12 Proline

13 Asparagine

14 Alanine

15 Hydrolysine

16 Tyrosin

0

28,54

0

28,54

0

17

Glutamine

18 Cystine

TAA

TEAA

TEAA/TAA (%)

0

(*)Axít amin không thay thế; TAA (Total amino axíts): Tổng axít amin; TEAA

(Total essential amino axíts): Tổng axít amin không thay thế.

3.6. Tính toán chi phí nguyên vật liệu sử dụng trong sản xuất bột nêm từ dịch

đạm thủy phân đầu cá Chẽm

Chi phí nguyên vật liệu sử dụng để sản xuất sản phẩm bột nêm được tính

toán trên 1kg sản phẩm bột nêm được trình bày trong Hình 7. Để sản xuất 1 kg bột

nêm cần 4000g đầu cá Chẽm tương đương với 6000 ml dịch đạm thuỷ phân. Kết quả

cho thấy chi phí nguyên vật liệu sử dụng để sản xuất 1kg bột nêm là 88.700 đồng.

Chi phí này cao hơn so với giá bột nêm mua trên thị trường là 80.000 đồng/1kg. Chi

phí này cao hơn một ít so với giá thị trường.Tuy nhiên, sản phẩm bột nêm từ đầu cá

Chẽm có giá trị dinh dưỡng cao hơn rất nhiều so với sản phẩm bột nêm trên thị

trường.

Bảng 7. Chi phí nguyên vật liệu sử dụng trong sản xuất 1 kg bột nêm

Thành phần

Đầu cá Chẽm (g)

Tỷ lệ Khối lƣợng (g)

Đơn giá (đ)

Thành tiền (đ)

4.000

6.000

4.000đ/kg

16.000

Dịch đạm thuỷphân (ml)

Enzyme Flavourzyme (%

so với đầu cáChẽm)

0,58

12

23,2

720

90

2.000.000đ/kg

30.000đ/kg

20.000đ/kg

46.400

21.600

1.800

Maltodextrin (%sovới dịch

đạm thuỷphân)

Đường (% so với dịch đạm

thuỷ phân)

1,5

46

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

Muối (% so với dịch đạm

thuỷ phân)

7

420

24

3.000đ/kg

1.260

Bột ngọt (% so với dịch

đạm thuỷ phân)

0,4

60.000đ/kg

1.440

Tổng

88.700

IV. KẾT LUẬN

Tỷ lệ gia vị thích hợp để sản xuất bột nêm từ dịch đạm thủy phân đầu cá

Chẽm là: Tỷ lệ maltodextrin 12%, muối 7,0% , đường 1,5%, bột ngọt 0,4% so với

dịch đạm thủy phân. Sản phẩm bột nêm sản xuất đạt yêu cầu chất lượng về cảm

quan, hóa học và vi sinh theo TCVN 7396 – 2004. Sản phẩm bột nêm có giá trị dinh

dưỡng cao, chứa hàm lượng axít amin (13,55g/100g chất khô) và tỷ lệ axít amin

không thay thế cao (35,5 %) so với sản phẩm bột nêm trên thị trường. Những kết

quả của chúng tôi cho thấy tiềm năng sử dụng dịch đạm thủy phân từ đầu cá Chẽm

để sản xuất bột nêm có chất lượng cao, góp phần đa dạng hóa sản phẩm

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Nguyễn Thị Ngọc Hoài (2012), Nghiên cứu thu hồi và đặc trưng hóa tính chất sản phẩm

thủy phân protein từ đầu tôm bằng enzyme, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Nha

Trang.

[2] Nguyễn Thị Hồng Minh, Nguyễn Thị Thùy Ninh (2011), Tối ưu hóa quá trình sấy phun

dịch cà chua, Tạp chí khoa học và phát triển 2011: Tập 9, số 6: 1014-1020 Trường Đại

học Nông nghiệp Hà Nội.

[3] Đỗ Trọng Sơn, Nguyễn Xuân Duy, Nguyễn Thị Mỹ Hương (2013), Nghiên cứu thủy

phân đầu cá Chẽm (Lates calcarifer) bằng enzyme Flavourzyme, tạp chí khoa học – công

nghệ thủy sản, số 1, Đại học Nha Trang, 2013, 138 – 144.

[4] AOAC, 1990. Official Method of Analysis, 15^thed. Arlington, VA: Association of

Official Analytical Chemists.

[5] TCVN 3215 – 79: Phương pháp xây dựng thang điểm cảm quan

[6] TCVN theo TCVN 3705 – 1990: Xác định hàm lượng nitơ tổng số

[7] TCVN 2616-1993: Xác định hàm lượng amoniac

[8] TCVN 3701 – 90: Phương pháp xác định hàm lượng natri clorua

[9] TCVN 7396 – 2004: Tiêu chuẩn gia vị sử dụng trong thực phẩm

[10] Folch, J., Lees, M., and Sloane Stanley, G. H. (1957), A simple method for the isolation

and purification of total lipids from animal tisues. J. of Biol. Chem., 226, 497-509.

[11] Xiu-Min, Y., Wang. (2011), Optimization of Processing Technology for Scallop

Hydrolysate Seasoning Powder, Food science, 32 (14): 16-20.

Abstract

Effect of spices mixing process on the quality of seasoning powder

from liquid hydrolysis of Lates Calcarifer’s heads

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 3 * 2013

47

The study proposed suitable ingredients to produce seasoning powder from liquid

hydrolysised of heads of Lates calcarifer. The obtained results showed that suitable ratio of

weight percentage to acid amine hydrolysis liquid for production seasoning powder is: 12%

maltodextrin; 7.0% NaCl; 1.5% sugar and 0.4% sodium glutamate. The product satisfied

the qualities of sensory, chemistry and microorganic safety according to TCVN 7396 –

2004. The results also suggested that the seasoning product from heads of Lates calcarifer

has high nutrition values, containing acid amine amount of 13.55g/100g dry matter,

together with the high rate of irreplaceable acid amine of 4.81% compared with the other

products in the market.

Key words: liquid hydrolysis of Lates Calcarifer’s heads, spices, seasoning powder