Giáo trình Kế toán quản trị - Ngành: Kế toán
ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƢỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: KẾ TOÁN QUẢN TRỊ
NGÀNH: KẾ TOÁN
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
1
ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƢỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: KẾ TOÁN QUẢN TRỊ
NGÀNH: KẾ TOÁN
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
THÔNG TIN CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI
Họ tên: Nguyễn Thị Hạnh
Học vị: Thạc sỹ
Đơn vị: Khoa Kế toán – Tài chính
Email:[email protected].vn
TRƢỞNG KHOA
TỔ TRƢỞNG
BỘ MÔN
CHỦ NHIỆM
ĐỀ TÀI
HIỆU TRƢỞNG
DUYỆT
Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
3
LỜI GIỚI THIỆU
Kế toán quản trị là môn học thuộc nhóm các môn chuyên môn của ngành kế toán,
được bố trí giảng dạy sau khi đã học xong các môn chuyên môn của ngành.
Giáo trình Kế toán quản trị là tài liệu cần thiết cho sinh viên Khối ngành Kế toán,
đáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung, chương trình giảng dạy và mục tiêu đào tạo của
Trường Cao đẳng Kinh tế kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.
Giáo trình Kế toán quản trị gồm 7 chương:
Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị
Chương 2: Khái niệm và phân loại chi phí
Chương 3: Phân tích mối quan hệ Chi phí – Sản lượng -Lợi nhuận (CVP)
Chương 4: Lập dự toán sản xuất kinh doanh
Chương 5: Đánh giá trách nhiệm quản lý
Chương 6: Các quyết định về giá
Chương 7: Thông tin thích hợp cho việc ra quyết định
Giáo trình này được biên soạn trên cơ sở tham khảo nhiều tài liệu kế toán quản trị
ở trong và ngoài nước, của nhiều tác giả khác nhau đồng thời có kết hợp với những qui
định trong thông tư hướng dẫn kế toán quản trị ở Việt Nam. Ngoài những phần có tính
chất giới thiệu tổng quát về kế toán quản trị; các chương được thiết kế theo quá trình của
hoạt động quản lý: từ công tác hoạch định đến tổ chức, kiểm soát, đánh giá và ra quyết
định. Ở mỗi chương gồm nội dung lý thuyết, và hệ thống bài tập để người học củng cố lý
thuyết và rèn luyện kỹ năng thực hành.
Mặc dù rất cố gắng, tuy nhiên giáo trình khó tránh khỏi những thiếu sót về nội
dung và hình thức. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý bạn đọc để Giáo
trình này được hoàn thiện hơn.
TPHCM, ngày
tháng
năm 2020
Tham gia biên soạn
1. Nguyễn Thị Hạnh
2. Chung Ngọc Quế Chi
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
4
MỤC LỤC
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ.............................................................18
1.1. Khái niệm về kế toán quản trị .................................................................................................18
1.2. Các mục tiêu của tổ chức và công việc của nhà quản lý.........................................................19
1.2.1. Các mục tiêu của tổ chức .....................................................................................................19
1.2.2. Quá trình quản lý và công việc của các nhà quản lý ...........................................................20
1.3. Mục tiêu của kế toán quản trị..................................................................................................21
1.4.Vai trò của nhân viên kế toán quản trị trong tổ chức ..............................................................21
1.5. Phân biệt kế toán quản trị với kế toán tài chính......................................................................22
1.5.1. Kế toán tài chính ..................................................................................................................22
1.5.2. Kế toán quản trị....................................................................................................................23
1.5.3. So sánh giữa kế toán quản trị và kế toán tài chính..............................................................24
1.6. Sự phát triển của kế toán quản trị...........................................................................................25
1.7. Kế toán quản trị là một nghề chuyên môn ..............................................................................26
1.7.1. Các tổ chức nghề nghiệp và việc chứng nhận hành nghề....................................................26
1.7.2. Đạo đức hành nghề kế toán..................................................................................................27
1.8. Câu hỏi ôn tập và bài tập chương............................................................................................28
CHƢƠNG 2: KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI CHI PHÍ................................................................29
2.1. Khái niệm chung về chi phí.....................................................................................................29
2.1.1. Đối tƣợng chịu chi phí..........................................................................................................29
2.2. Chi phí biến đổi, Chi phí cố định và Chi phí hỗn hợp ............................................................31
2.2.1. Chi phí biến đổi....................................................................................................................31
2.2.2. Chi phí cố định:....................................................................................................................33
2.2.3. Chi phí hỗn hợp....................................................................................................................35
2.3. Chi phi trực tiếp & chi phí gián tiếp........................................................................................43
2.4. Chi phí kiểm soát được & chi phí không kiểm soát được.......................................................45
2.5. Chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất..............................................................................45
2.5.1. Chi phí sản xuất...................................................................................................................45
2.5.2. Chi phí ngoài sản xuất .........................................................................................................46
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
5
2.6. Chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ........................................................................................46
2.7. Chi phí trên các báo cáo tài chính ...........................................................................................48
2.7.1. Trên báo cáo kết quả kinh doanh.........................................................................................48
2.7.2. Trên bảng cân đối kế toán....................................................................................................49
2.8. Chi phí chênh lệch..................................................................................................................49
2.9. Chi phí cơ hội..........................................................................................................................50
2.10. Chi phí chìm..........................................................................................................................50
2.11.Tổng chi phí và chi phí đơn vị ...............................................................................................51
2.11.1. Mối quan hệ giữa tổng chi phí và chi phí đơn vị ...............................................................51
2.11.2. Thận trọng khi sử dụng chi phí đơn vị ...............................................................................51
2.12. Câu hỏi ôn tập và bài tập chương..........................................................................................53
(VOLUME) – LỢI NHUẬN (PROFIT).........................................................................................59
3.1. Khái niệm về phân tích Chi phí – sản lượng – lợi nhuận........................................................59
3.2. Các khái niệm, thuật ngữ sử dụng trong phân tích Chi phí - sản lượng - lợi nhuận ...............60
3.2.1. Doanh thu.............................................................................................................................60
3.2.2. Chi phí..................................................................................................................................61
3.2.3. Lợi nhuận .............................................................................................................................61
3.2.4. Các thuật ngữ và chữ viết tắt ...............................................................................................62
3.3. Báo cáo thu nhập theo số dư đảm phí .....................................................................................62
3.3.1 Mẫu báo cáo thu nhập theo số dƣ đảm phí...........................................................................62
3.3.2. Số dƣ đảm phí......................................................................................................................63
3.4. Phân tích điểm hoà vốn ...........................................................................................................66
3.4.1. Khái niệm điểm hoà vốn.......................................................................................................66
3.4.2. Xác định điểm hoà vốn.........................................................................................................66
3.4.3. Đồ thị hoà vốn......................................................................................................................69
3.5. Phân tích lợi nhuận mục tiêu..................................................................................................70
3.5.1. Phƣơng pháp số dƣ đảm phí ................................................................................................71
3.5.2. Phƣơng pháp phƣơng trình..................................................................................................72
3.5.3. Phƣơng pháp đồ thị..............................................................................................................72
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
6
3.5.4. Phân tích ảnh hƣởng của thuế thu nhập doanh nghiệp .......................................................73
thụ nhiều loại sản phẩm khác nhau ................................................................................................74
3.7. Kết cấu chi phí và đòn bẩy kinh doanh ...................................................................................77
3.7.1. Kết cấu chi phí......................................................................................................................77
3.7.2. Đòn bẩy kinh doanh ............................................................................................................79
3.8. Số dư an toàn...........................................................................................................................80
lý.....................................................................................................................................................80
3.9.1. Chi phí bất biến và doanh số biến động...............................................................................81
3.9.2. Chi phí khả biến và doanh số biến động ..............................................................................82
3.9.3. Chi phí bất biến, giá bán và sản lƣợng tiêu thụ biến động ..................................................82
3.9.4. Chi phí khả biến, chi phí bất biến và doanh số biến động ...................................................83
3.9.5. Thay đổi kết cấu giá bán ......................................................................................................84
3.10. Câu hỏi ôn tập và bài tập chương..........................................................................................85
4.1. Khái niệm về dự toán ..............................................................................................................95
4.2. Mục đích của dự toán..............................................................................................................95
4.3. Các loại dự toán.......................................................................................................................96
4.4. Quá trình dự toán.....................................................................................................................97
4.5. Trình tự và phương pháp lập dự toán......................................................................................98
4.6. Dự toán chủ đạo - Kế hoạch lợi nhuận....................................................................................99
4.7. Minh hoạ về dự toán chủ đạo................................................................................................101
4.7.1. Dự toán tiêu thụ sản phẩm .................................................................................................102
4.7.2. Dự toán sản xuất ................................................................................................................104
4.7.3. Dự toán nguyên vật liệu trực tiếp.......................................................................................105
4.7.4. Dự toán lao động trực tiếp.................................................................................................107
4.7.5. Dự toán chi phí sản xuất chung. ........................................................................................108
4.7.6. Dự toán thành phẩm tồn kho cuối kỳ .................................................................................109
4.7.7. Dự toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý.....................................................................110
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
7
4.7.8. Dự toán vốn bằng tiền.......................................................................................................111
4.7.9. Dự toán báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh ...............................................................114
4.7.10. Dự toán bảng cân đối kế toán ..........................................................................................114
4.8. Quản lý việc lập dự toán........................................................................................................115
4.8.1. Chỉ định giám đốc dự toán.................................................................................................115
4.8.2. Thành lập hội đồng dự toán ...............................................................................................115
4.8.3. Xây dựng chiến lƣợc dự toán .............................................................................................116
4.8.4. Tổ chức hội họp và đàm phán trong từng bộ phận ............................................................116
4.8.5. Phản hồi và kiểm soát ........................................................................................................116
4.8.6. Hành động hiệu chỉnh ........................................................................................................116
4.9. Câu hỏi ôn tập và bài tập chương..........................................................................................117
CHƢƠNG 5: ĐÁNH GIÁ TRÁCH NHIỆM QUẢN LÝ ............................................................124
5.1. Hệ thống kế toán trách nhiệm ...............................................................................................124
5.1.1. Khái niệm về kế toán trách nhiệm......................................................................................124
5.1.2. Sự phân cấp quản lý...........................................................................................................124
5.1.3. Các trung tâm trách nhiệm.................................................................................................126
5.1.4. Hệ thống báo cáo thực hiện ...............................................................................................130
5.1.5. Ảnh hƣởng về thái độ của nhà quản lý...............................................................................130
5.2. Đánh giá hiệu quả của các trung tâm đầu tư .........................................................................131
5.2.1. Tỷ suất sinh lời của vốn đầu tư-ROI ..................................................................................131
5.2.2. Thu nhập thặng dư..............................................................................................................135
5.3. Các phương pháp định giá chuyển giao ................................................................................137
5.4. Câu hỏi ôn tập và bài tập chương..........................................................................................139
CHƢƠNG 6: CÁC QUYẾT ĐỊNH VỀ GIÁ ...............................................................................144
6.1. Tầm quan trọng của quyết định về giá bán ...........................................................................144
6.2. Những nhân tố ảnh hưởng đến các quyết định về giá ...........................................................144
6.3. Lý thuyết chung của quá trình định giá sản phẩm.................................................................146
6.3.1. Tổng doanh thu và doanh thu cận biên..............................................................................147
6.3.2. Đƣờng cong tổng chi phí và chi phí cận biên ....................................................................148
6.3.4. Độ co giãn nhu cầu theo giá ..............................................................................................152
6.4. Phương pháp định giá dựa trên chi phí .................................................................................153
6.4.1. Định giá cộng thêm vào chi phí .........................................................................................153
6.4.2. Định giá theo thời gian lao động và nguyên liệu sử dụng .................................................158
6.5. Phương pháp định giá sản phẩm mới....................................................................................160
6.6. Định giá đấu thầu ..................................................................................................................161
6.7. Định giá trong trường hợp đặc biệt .......................................................................................161
6.8. Câu hỏi ôn tập và bài tập chương ............................................................................................163
7.1. Vai trò của nhân viên kế toán quản trị ..................................................................................168
7.2. Quá trình ra quyết định..........................................................................................................169
7.2.1. Các bƣớc trong quá trình ra quyết định.............................................................................169
7.2.2. Phân tích định lƣợng và phân tích định tính......................................................................171
7.2.3. Thu thập thông tin ..............................................................................................................171
7.3. Thông tin thích hợp và tầm quan trọng của việc nhận diện thông tin thích hợp...................172
7.3.1. Nhƣ thế nào đƣợc gọi là thông tin thích hợp? ...................................................................172
7.3.2. Tầm quan trọng của việc nhận diện thông tin thích hợp....................................................173
7.4. Xác định thông tin thích hợp.................................................................................................173
7.4.1. Các chi phí chìm không phải là những chi phí thích hợp ..................................................173
7.4.2. Các chi phí, thu nhập không chênh lệch không phải là chi phí thích hợp. .......................176
7.5. Phân tích các quyết định đặc biệt..........................................................................................178
7.5.1. Chấp nhận hoặc từ chối một đơn hàng đặc biệt ................................................................179
7.5.2. Quyết định tăng thêm hay loại bỏ các đây chuyền hoặc bộ phận sản xuất. .....................181
7.5.3. Quyết định nên làm hay nên mua.......................................................................................185
7.5.4. Các quyết định nên bán hay nên tiếp tục sản xuất.............................................................188
7.5.5. Quyết định trong điều kiện năng lực sản xuất của công ty có giới hạn.............................190
TÀI LIỆU THAM KHẢO..........................................................................................................2018
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
9
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Báo cáo
BC
BCĐKT
BCTC
BH
Bảng cân đối kế toán
Báo cáo tài chính
Bán hàng
BP
Biến phí
CCDC
CP
Công cụ dụng cụ
Chi phí
DN
Doanh nghiệp
Doanh thu
DT
ĐP
Định phí
ĐVT
GTGT
HH
Đơn vị tính
Giá trị gia tăng
Hàng hóa
KQKD
KTQT
KTTC
MMTB
NVL
QLDN
SP
Kết quả kinh doanh
Kế toán quản trị
Kế toán tài chính
Máy móc thiết bị
Nguyên vật liệu
Quản lý doanh nghiệp
Sản phẩm
SX
Sản xuất
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
10
SXKD
TNDN
TNHH
TSCĐ
Sản xuất kinh doanh
Thu nhập doanh nghiệp
Trách nhiệm hữu hạn
Tài sản cố định
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
11
DANH MỤC BẢNG
Bảng
Trang
25
Bảng 2.1. Ví dụ về các đối tượng chịu chi phí
Bảng 3.1. Báo cáo thu nhập theo số dư đảm phí
Bảng 3.2. Ảnh hưởng lên lợi nhuận khi doanh thu biến động
Bảng 3.3. Báo cáo thu nhập theo số dư đảm phí
Bảng 4.1. Dự toán tiêu thụ Công ty XYZ
57
70
73
94
Bảng 4.2. Dự toán sản xuất Công ty XYZ
95
Bảng 4.3. Dự toán Chi phí nguyên vật liệu Công ty XYZ
Bảng 4.4. Kế hoạch chi trả tiền mua nguyên liệu
Bảng 4.5. Dự toán Chi phí nhân công Công ty XYZ
Bảng 4.6. Dự toán Chi phí sản xuất chung Công ty XYZ
Bảng 4.7. Dự toán thành phẩm tồn kho Công ty XYZ
Bảng 4.8. Dự toán chi phí bán hàng và QLDN Công ty XYZ
Bảng 4.9. Dự toán tiền Công ty XYZ
97
97
98
99
100
101
103
104
105
122
144
146
147
163
Bảng 4.10. Dự toán kết quả hoạt động kinh doanh
Bảng 4.11. Dự toán bảng cân đối kế toán
Bảng 5.1. Tính toán ROI của trung tâm đầu tư: Tổng công ty Anphabet
Bảng 6.1. Kế hoạch sản xuất kinh doanh công ty NT
Bảng 6.2. Báo cáo kết quả kinh doanh
Bảng 6.3. Báo cáo thu nhập theo số dư đảm phí
Bảng 7.1. Tổng cộng chi phí và thu nhập
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
12
Bảng 7.2. Phân tích chi phí và thu nhập
164
165
166
166
168
169
170
172
173
174
175
177
179
Bảng 7.3. Bảng so sánh hai phương án
Bảng 7.4. Thông tin về doanh thu và chi phí
Bảng 7.5. Thông tin khác biệt
Bảng 7.6. Báo cáo lãi lỗ
Bảng 7.7. Phân tích lãi lỗ
Bảng 7.8. Báo cáo thu nhập của các bộ phận trong Công ty PM
Bảng 7.9. Các ĐP tránh được, không tránh được của BP đồ gia dụng
Bảng 7.10. Báo cáo kết quả kinh doanh của Bộ phận đồ gia dụng
Bảng 7.11. Báo cáo chi phí sản xuất
Bảng 7.12. Phân tích nên làm hay nên mua
Bảng 7.13. Quyết định nên bán hay nên tiếp tục sản xuất
Bảng 7.14. So sánh số dư đảm phí SPA và SPB
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
13
DANH MỤC HÌNH
Hình
Trang
26
Hình 2.1. Đồ thị biểu diễn chi phí biến đổi
Hình 2.2. Đồ thị biểu diễn chi phí biến đổi tỷ lệ
Hình 2.3. Đồ thị biểu diễn chi phí biến đổi cấp bậc
Hình 2.4. Đồ thị biểu diễn chi phí cố định
Hình 2.5. Đồ thị biểu diễn chi phí cố định không bắt buộc
Hình 2.6. Đồ thị biểu diễn chi phí cố định bắt buộc
Hình 2.7. Đồ thị biểu diễn chi phí hỗn hợp
Hình 2.8. Đồ thị minh họa cho phương pháp đồ thị phân tán
Hình 3.1. Đồ thị CVP
27
28
28
29
30
31
35
62
Hình 3.2. Đồ thị lợi nhuận
63
Hình 6.1. Đường cong doanh thu
136
137
138
139
140
141
Hình 6.2. Đường cầu và đường doanh thu cận biên
Hình 6.3. Đường cong tổng chi phí
Hình 6.4. Đường cong chi phí bình quân và chi phí cận biên
Hình 6.5 Giá bán và sản lượng tối đa hoá lợi nhuận
Hình 6.6. Đường cầu
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
14
DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ
Sơ đồ 1.1. Quá trình quản lý
Trang
17
Sơ đồ 2.1. Mối quan hệ của chi phí trực tiếp, chi phí gián tiếp
với đối tượng chi phí
38
42
Sơ đồ 2.2. Các chi phí xét theo mối quan hệ giữa CP với lợi
nhuận xác định trong từng kỳ
Sơ đồ 4.1. Quá trình dự toán
88
89
Sơ đồ 4.2. Trình tự lập dự toán
Sơ đồ 4.3. Hệ thống dự toán tổng thể
Sơ đồ 5.1. Sơ đồ tổ chức của tổng công ty Anphabet
90
118
Sơ đồ 5.2. Các trung tâm trách nhiệm của tổng công ty
119
Anphabet
Sơ đồ 6.1. Thiết lập giá bán
135
157
158
176
Sơ đồ 7.1. Vai trò của kế toán quản trị
Sơ đồ 7.2. Quá trình ra quyết định
Sơ đồ: 7.3. Quy trình sản xuất
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
15
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: Kế toán quản trị
Mã môn học: MH3104132
Thời gian thực hiện môn học: 60 giờ; (Lý thuyết: 30 giờ; Thực hành, thảo luận,
bài tập: 28 giờ; Kiểm tra 02 giờ)
Đơn vị quản lý môn học: Khoa Kế toán Tài chính
Vị trí, tính chất của môn học:
- Vị trí: Môn học Kế toán quản trị thuộc nhóm các môn chuyên môn của nghề kế toán
doanh nghiệp, được bố trí giảng dạy sau khi đã học xong các môn chuyên môn của nghề.
- Tính chất: Môn học Kế toán quản trị là môn học chuyên môn để quản trị nội bộ
doanh nghiệp, bằng cách vận dụng một số công cụ, phương pháp nhằm hoạch định và
quản trị hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời cung cấp cho nhà quản lý các thông tin
cần thiết trong việc ra các quyết định tổ chức và điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh
trong doanh nghiệp.
Mục tiêu môn học:
- Về kiến thức:
+ Phân biệt được kế toán tài chính và kế toán quản trị.
+ Trình bày được những khái niệm, mục tiêu, vai trò của người kế toán quản trị, về
chi phí của kế toán tài chính, kế toán quản trị và các đối tượng chịu chi phí, việc lập dự
toán và quá trình quản trị dự toán, những công việc của kế toán trách nhiệm trong việc
đưa ra số liệu định lượng phục vụ công việc đánh giá trách nhiệm quản lý, các nguyên tắc
chung và các tình huống đặc biệt trong việc tính giá sản phẩm, và các thông tin thích hợp
cho việc ra quyết định quản trị trong ngắn hạn trong doanh nghiệp.
+ Phân loại được hai dạng chi phí của kế toán tài chính và kế toán quản trị.
+ Phân tích được các vấn đề về chi phí, sản lượng và lợi nhuận trong doanh nghiệp..
+ Giải thích được đường giá của sản phẩm trong kế toán quản trị.
- Về kỹ năng:
+ Thực hiện tính toán được cách chuyển số liệu từ kế toán tài chính thành số liệu kế
toán quản trị, và các số liệu kế toán có liên quan đến chi phí sản lượng và lợi nhuận của
doanh nghiệp.
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
16
+ Lập được dự toán tổng hợp cho các mô hình doanh nghiệp, từ đó kiểm soát được
chi phí sản xuất thông qua dự toán.
+ Lập mô hình và tính toán được bằng phương pháp định lượng các dữ liệu trong
công ty, nhằm phục vụ mục tiêu đánh giá hiệu quả quản lý của các bộ phận và của toàn
doanh nghiệp, giá bán đối với các sản phẩm, dịch vụ trong điều kiện thông thường và các
tình huống đặc biệt, đồng thời đưa ra được các thông tin thích hợp cho việc ra quyết định
quản trị trong ngắn hạn.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Nâng cao tính thận trọng khi tác nghiệp kế toán quản trị.
+ Rèn luyện tính bảo mật đối với thông tin của kế toán quản trị.
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
17
Kế toán quản trị
Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ
Giới thiệu: Trong chương 1 bao gồm các nội dung: Khái niệm về kế toán quản trị; các
mục tiêu của tổ chức và công việc của nhà quản lý; mục tiêu của tổ chức; quá trình quản
lý và công việc của các nhà quản lý; mục tiêu của kế toán quản trị; vai trò của nhân viên
kế toán quản trị trong tổ chức; phân biệt kế toán quản trị với kế toán tài chính; sự phát
triển của kế toán quản trị; kế toán quản trị là một nghề chuyên môn; các tổ chức nghề
nghiệp và việc chứng nhận hành nghề; đạo đức hành nghề kế toán
Mục tiêu:
- Trình bày được khái niệm, mục tiêu, vai trò của người kế toán quản trị trong DN
- Phân biệt được kế toán tài chính và kế toán quản trị.
1.1. Khái niệm về kế toán quản trị
Các tổ chức trong xã hội dù thuộc nhóm nào cũng đều cần thông tin kế toán để tồn
tại, hoạt động và phát triển. Tổ chức doanh nghiệp cần thông tin kế toán để theo dõi chi
phí và kết quả kinh doanh trong từng kỳ hạch toán; tổ chức Nhà nước cần thông tin kế
toán để đánh giá mức độ cung cấp các dịch vụ phục vụ cộng đồng; tổ chức phi lợi nhuận
cần thông tin kế toán để theo dõi hoạt động của tổ chức, xác định mức độ phục vụ xã
hội... Như vậy, đối với bất cứ một tổ chức nào thì thông tin kế toán đều có vai trò quan
trọng, không thể thiếu đối với hoạt động của tổ chức đó và chính thông tin kế toán lại có
ảnh hưởng quyết định đến mức độ đạt được của các mục tiêu.
Kế toán quản trị là một bộ phận cấu thành của hệ thống thông tin kế toán nói chung
trong các doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường, nguyên nhân sự phát triển của kế
toán quản trị là do sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, tập đoàn, quốc gia của tổng thể
nền kinh tế. Nhưng trong bất kỳ một doanh nghiệp nào thì thông tin kế toán quản trị với
chức năng cơ bản là công cụ hữu hiệu để các cấp lãnh đạo đưa ra quyết định điều hành
mọi hoạt động nhằm hướng tới các mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Việc nghiên cứu kế
toán quản trị được xem xét từ nhiều quan điểm và góc độ khác nhau.
Theo Điều 3 luật kế toán Việt Nam nêu: “Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý,
phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh
tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán.”
Kế toán quản trị nhằm cung cấp các thông tin về hoạt động nội bộ của DN như:
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
18
Kế toán quản trị
Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị
- Chi phí của từng bộ phận (trung tâm chi phí), CP của từng công việc, sản phẩm cụ thể.
- Phân tích đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch về doanh thu, chi phí, lợi nhuận; quản lý
tài sản, vật tư tiền vốn, công nợ.
- Phân tích mối quan hệ giữa chi phí, khối lượng và lợi nhuận.
- Lựa chọn thông tin thích hợp cho các quyết định ngắn hạn và dài hạn.
- Lập dự toán ngân sách sản xuất kinh doanh ...
Tất cả các thông tin trên đều nhằm phục vụ việc điều hành, kiểm tra và ra quyết
định kinh tế của các nhà quản lý doanh nghiệp. KTQT là công việc của từng doanh
nghiệp, Nhà nước chỉ hướng dẫn các nguyên tắc, cách thức tổ chức và các nội dung,
phương pháp kế toán quản trị chủ yếu, tạo điều kiện thuận lợi cho DN thực hiện…
Tóm lại, đối với tổ chức là doanh nghiệp. “Kế toán quản trị là quá trình phân tích
và đánh giá để giúp cho người điều hành kinh doanh bên trong nội bộ ra quyết định nhằm
hướng đến đạt mục tiêu chung của doanh nghiệp”.
1.2. Các mục tiêu của tổ chức và công việc của nhà quản lý
1.2.1. Các mục tiêu của tổ chức
Tổ chức được hiểu là một nhóm người liên kết với nhau để cùng thực hiện một
mục tiêu nhất định hay nhiều mục tiêu chung nào đó. Ví dụ, một công ty sản xuất máy
bay là một tổ chức, một cơ sở giáo dục thực hiện một nhiệm vụ giáo dục đào tạo là một tổ
chức. như vậy, tổ chức phải được hiểu là những con người trong tổ chức chứ không phải
là của cải vật chất (tài sản) của tổ chức.
Mục tiêu hoạt động của các tổ chức rất đa dạng và khác nhau. Trong mỗi một giai
đoạn phát triển khác nhau, một tổ chức có thể xác định một hoạc một số mục tiêu nhất
định. Các mục tiêu đó có thể là:
- Tối đa hóa lợi nhuận hoặc đạt được mức lợi nhuận mong muốn
- Tối đa hóa thị phần hoặc đạt được một mức thị phần nào đó
- Nâng cao chất lượng sản phẩm
- Tăng trưởng
- Cực đại giá trị tài sản
- Trách nhiệm đối với môi trường
- Cung cấp các dịch vụ công cộng với chi phí tối thiểu
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
19
Kế toán quản trị
Chương 1: Tổng quan về kế toán quản trị
1.2.2. Quá trình quản lý và công việc của các nhà quản lý
Những người chủ sở hữu và các nhà quản lý của tổ chức chịu trách nhiệm trong việc
xác định mục tiêu hoạt động của tổ chức. Cho dù mục tiêu hoạt động của một tổ chức là
gì đi nữa, công việc của các nhà quản lý là phải đảm bảo các mục tiêu được thực hiện.
Trong quá trình theo đuổi mục tiêu của tổ chức, các nhà quản lý thực hiện bốn hoạt động
(chức năng) cơ bản:
(1) Lập kế hoạch
Trong việc lập kế hoạch, nhà quản lý vạch ra những bước phải làm để đưa hoạt động
của doanh nghiệp hướng về các mục tiêu đã xác định. Những kế hoạch này có thể dài hạn
hay ngắn hạn. Khi các kế hoạch được thi hành, chúng sẽ giúp cho việc liên kết tất cả các
lực lượng của tất cả các bộ phận trong doanh nghiệp hướng về các mục tiêu đã định.
(2) Tổ chức và điều hành
Trong việc tổ chức, nhà quản lý sẽ quyết định cách liên kết tốt nhất giữa tổ chức, con
người với các nguồn lực lại với nhau sao cho kế hoạch được thực hiện có hiệu quả nhất.
Trong việc điều hành, các nhà quản lý giám sát hoạt động hàng ngày và giữ cho cả tổ
chức hoạt động trôi chảy.
(3) Kiểm soát
Sau khi đã lập kế hoạch và tổ chức thực hiện, nhà quản lý phải kiểm tra và đánh giá
việc thực hiện kế hoạch. Để thực hiện chức năng kiểm tra, các nhà quản lý sử dụng các
bước công việc cần thiết để đảm bảo cho từng bộ phận và cả tổ chức đi theo đúng kế
hoạch đã vạch ra. Trong quá trình kiểm soát, nhà quản lý sẽ so sánh hoạt động thực tiễn
với kế hoạch đã thiết lập. So sánh này sẽ chỉ ra ở khâu nào công việc thực hiện chưa đạt
yêu cầu, và cần sự hiệu chỉnh để hoàn thành nhiệm vụ và mục tiêu đã thiết lập.
(4) Ra quyết định
Ra quyết định là việc thực hiện những lựa chọn hợp lý trong số các phương án khác
nhau. Ra quyết định không phải là một chức năng riêng biệt, nó là một chức năng quan
trọng, xuyên suốt các khâu trong qúa trình quản lý một tổ chức, từ khâu lập kế hoạch, tổ
chức thực hiện cho đến kiểm tra đánh giá. Chức năng ra quyết định được vận dụng liên
tục trong suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Tất cả các quyết định đều có nền
tảng từ thông tin. Do vậy, một yêu cầu đặt ra cho công tác kế toán, đặc biệt là kế toán
quản trị là phải đáp ứng nhu cầu thông tin nhanh, chính xác cho nhà quản lý nhằm hoàn
thành tốt việc ra quyết định.
KHOA: KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
20
Tải về để xem bản đầy đủ
201 trang
17740
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình Kế toán quản trị - Ngành: Kế toán", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_ke_toan_quan_tri_nganh_ke_toan.pdf
