Kiểm toán quản lý và sử dụng nguồn vốn chuyển đổi đất quốc phòng
TÖØ LYÙ LUAÄN ÑEÁN THÖÏC TIEÃN
KIEÅM TOAÙN qUAÛN LYÙ VAØ SÖÛ dUÏNG
NGUOÀN VOÁN CHUYEÅN ÑOÅI ÑAÁT qUOÁC PHOØNG
S. NGUYỄN TIẾN ĐẠT*
S. NGUYỄN QUỳNH NGọC*
ới mục tiêu nâng cao công tác quản lý và sử dụng nguồn vốn chuyển đổi mục đích sử dụng
đất quốc phòng của Bộ Quốc phòng và các đơn vị trực thuộc nhằm tiết kiệm và nâng cao
hiệu quả đầu tư công, việc nghiên cứu thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng công
V
tác quản lý và sử dụng nguồn thu chuyển đổi mục đích sử dụng đất quốc phòng, nghiên
cứu cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động quản lý và sử dụng nguồn vốn chuyển đổi mục đích sử dụng đất quốc
phòng của Bộ Quốc phòng và các đơn vị trực thuộc; đánh giá thực trạng, những mặt làm được, những hạn
chế, tồn tại và tìm hiểu những nguyên nhân của hạn chế, tồn tại để từ đó đưa ra những giải pháp, kiến nghị
nhằm nâng cao chất lượng công tác quản lý và sử dụng nguồn lực đầu tư công này.
Từ khóa: Nguồn vốn chuyển đổi, đất quốc phòng.
Auditing the use and management of capital used for converted defensed land
With the aim of enhancing the management and use of the funds for conversion of land use purpose
of defense of the Ministry of Defense and its subordinate units in order to save and improve the efficiency
of investment in public investment, the study of the situation and solutions to improve the quality of the
management and use of revenues from the conversion of land use for defensed purposes, to study the
rationale for the organization of management and use of the convertible capital source for purpose use
of defensed land of the Ministry of Defense and its attached units; evaluate the current situation, the
achievements, the limitations, shortcomings and find out the causes of limitations and persistence in order
to come up with solutions and recommendations to improve the quality of management and use of this
public investment resource.
key words: Capital for conversion of defense land.
Việc quản lý và sử dụng nguồn vốn chuyển đổi
đất quốc phòng
eo đó: (1) Đất quốc phòng tại các doanh nghiệp
quân đội thực hiện cổ phần hóa; (2) Đất quốc
phòng tại các đơn vị và doanh nghiệp thuộc Bộ
Quốc phòng đang quản lý, sử dụng, không có tranh
chấp nhưng chưa sử dụng ngay cho nhiệm vụ quốc
phòng (gồm cả loại đất quốc phòng đang sử dụng
vào mục đích kinh tế khi chưa hoặc đã được Bộ
Quốc phòng cho phép); (3) Đất quốc phòng đang
sử dụng nhưng cần điều chỉnh cho phù hợp với quy
hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của địa
phương theo thỏa thuận thống nhất giữa Bộ Quốc
Để sử dụng hiệu quả đất quy hoạch cho mục
đích quốc phòng nhưng chưa sử dụng ngay cho
nhiệm vụ quốc phòng, ngày 20/7/2009 Bộ Quốc
phòng có ông tư số 35/2009/TT-BQP ban hành
quy chế quản lý, sử dụng đất quy hoạch cho mục
đích quốc phòng vào mục đích kinh tế cụ thể hóa
Văn bản số 1869/TTg-KTN ngày 04/11/2008 của
ủ tướng Chính phủ quy định cơ chế sử dụng đất
quốc phòng theo quy định của Luật Đất đai 2003.
*KTNN chuyên ngành Ia
20 Số 128 - tháng 6/2018 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN
phòng với Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực
thuộc Trung ương được ủ tướng Chính phủ phê
duyệt, thực hiện chuyển mục đích sử dụng và đấu
giá quyền sử dụng đất, được sử dụng vào mục đích
kinh tế nhằm: (a) Tăng cường công tác quản lý, sử
dụng và khai thác tối đa hiệu quả đất quốc phòng,
tạo cảnh quan, môi trường và chống lấn chiếm; (b)
Tạo nguồn thu từ việc khai thác đất cho Bộ Quốc
phòng để cân đối, bổ sung ngân sách quốc phòng;
chi cho công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất; đầu tư xây dựng các cơ
sở sản xuất quốc phòng phải di chuyển; xây dựng,
củng cố doanh trại và các mục đích sử dụng khác
do Bộ Quốc phòng quy định.
đất và quản lý, sử dụng số tiền thu được từ sắp xếp
nhà, đất tại các đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng.
Việc quản lý, sử dụng nguồn vốn thu được từ
việc khai thác, sử dụng đất Quốc phòng vào mục
đích kinh tế, nguồn thu từ việc đấu giá quyền sử
dụng đất được quy định tại ông tư 55/2009/
TT-BQP ngày 17/8/2009, sau này là ông tư liên
tịch số 138/2015/TTLT-BTC-BQP. eo đó, toàn
bộ số tiền thu được từ việc bán tài sản gắn liền với
đất và chuyển nhượng quyền sử dụng đất được nộp
vào tài khoản tạm giữ của Bộ Quốc phòng mở tại
Sở giao dịch Kho bạc Nhà nước do Cục Tài chính/
Bộ Quốc phòng làm chủ tài khoản. Đối với nguồn
thu từ sắp xếp nhà đất của các đơn vị khác ngoài Bộ
Quốc phòng: “Số tiền thu được từ bán tài sản trên
đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất sau khi trừ
đi chi phí liên quan phải nộp ngân sách nhà nước
theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước;
số tiền để thực hiện dự án đầu tư được nộp vào tài
khoản tạm giữ tại Kho bạc Nhà nước cấp tỉnh (nơi
có cơ sở nhà, đất) để thực hiện dự án theo quy định
về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản thuộc nguồn
vốn ngân sách nhà nước; Bộ Tài chính làm chủ tài
khoản đối với cơ quan, đơn vị thuộc Trung ương
Sau khi Luật Đất đai 2013 có hiệu lực, việc sắp
xếp nhà, đất và quản lý, sử dụng số tiền thu được
từ sắp xếp nhà, đất tại các đơn vị thuộc Bộ Quốc
phòng được quy định tại Quyết định số 69/2014/
QĐ-TTg ngày 10/12/2014 của ủ tướng Chính
phủ quy định việc quản lý, sử dụng số tiền thu
được từ sắp xếp nhà, đất tại các đơn vị thuộc Bộ
Quốc phòng và ông tư liên tịch số 138/2015/
TTLT-BTC-BQP ngày 01/9/2015 của liên Bộ Tài
chính - Quốc phòng hướng dẫn việc sắp xếp nhà,
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN
Số 128 - tháng 6/2018 21
TÖØ LYÙ LUAÄN ÑEÁN THÖÏC TIEÃN
tại nhiều bất cập, nhiều vị trí chuyển đổi vào những
mục đích phát triển kinh tế nhưng chưa mang lại lợi
ích kinh tế tương xứng, nguồn vốn thu được từ việc
chuyển đổi đất sử dụng chưa đúng mục đích, chưa
mang lại hiệu quả kinh tế cao.
quản lý; Sở Tài chính làm chủ tài khoản đối với
cơ quan, đơn vị thuộc địa phương quản lý”. Hàng
năm, Bộ Quốc phòng có trách nhiệm tổng hợp,
báo cáo Bộ Tài chính về số thu, chi từ nguồn này
để ghi thu, ghi chi ngân sách Nhà nước. eo đó,
Bộ Quốc phòng được quản lý sử dụng 100% số thu
được để lại để sử dụng vào mục đích nâng cao năng
lực quốc phòng, xây dựng doanh trại.
Để phát huy hiệu quả của việc chuyển đổi mục
đích sử dụng đất quốc phòng vào phát triển kinh
tế - xã hội thì ý kiến của Kiểm toán nhà nước là hết
sức cần thiết và cần chú trọng hai vấn đề:
Nguồn thu từ chuyển đổi mục đích sử dụng đất
quốc phòng được Bộ Quốc phòng sử dụng để chi
theo những dự án công trình được cấp có thẩm
quyền phê duyệt. Việc cấp phát thanh toán được
thực hiện bởi lệnh chi của Bộ Quốc phòng khi có
đủ thủ tục theo quy định về thanh toán vốn đầu tư
của Nhà nước và Bộ Quốc phòng.
ứ nhất, việc chuyển đổi có tuân thủ theo các
quy định của pháp luật không, số tiền thu được từ
việc chuyển đổi đã hợp lý chưa. Từ đó, đưa ra kiến
nghị phù hợp để việc thực hiện chuyển đổi đất thu
được kinh phí lớn nhất và đảm bảo tuân thủ theo
các quy định của pháp luật.
Như vậy, ngoài các quy định chung của Chính
phủ như các quyết định: Số 09/2007/QĐ-TTg quy
định việc sắp xếp lại, xử lý nhà, đất thuộc sở hữu
Nhà nước và số 140/2008/QĐ-TTg sửa đổi bổ sung
Quyết định 09/2007/QĐ-TTg, ông tư 39/2011/
TT-BTC sửa đổi ông tư 83/2007/TT-BTC
hướng dẫn Quyết định 09/2007/QĐ-TTg và ông
tư 175/2009/TT-BTC hướng dẫn Quyết định
140/2008/QĐ-TTg về sắp xếp lại, xử lý nhà, đất
thuộc sở hữu Nhà nước do Bộ Tài chính ban hành,
trình tự thực hiện việc chuyển đổi đất và quản lý,
sử dụng số tiền thu được từ việc chuyển đổi đất
quốc phòng được quy định bổ sung tại các văn bản
khác như đã nêu ở trên. eo đó, việc quản lý và sử
dụng nguồn chuyển đổi đất quốc phòng vẫn còn có
đặc thù, chưa thực sự thống nhất theo các văn bản
quy phạm pháp luật khác như việc quản lý, sử dụng
nguồn thu, quản lý số thu được để lại sau khi thực
hiện chuyển đổi mục đích sử dụng đất quốc phòng,
cơ chế cấp phát thanh toán...
ứ hai, việc quản lý, sử dụng nguồn vốn
chuyển đổi đất có đúng mục đích không, đã phát
huy được hiệu quả từ việc sử dụng nguồn vốn chưa,
có tuân thủ các quy định của pháp luật không. Từ
đó, đưa ra kiến nghị phù hợp để phát huy hiệu quả
việc quản lý, sử dụng vốn cao nhất và tuân thủ các
quy định của pháp luật.
Qua kiểm toán một số đơn vị cho thấy việc
chuyển đổi đất Quốc phòng còn nhiều bất cập và
thiếu minh bạch. Việc phối hợp giữa Bộ Quốc
phòng và các bộ, ngành, địa phương liên quan chưa
được nghiêm túc thực hiện. Bộ Quốc phòng còn
cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng một số khu
đất khi chưa có ý kiến chấp thuận của ủ tướng
và của địa phương có đất được chuyển đổi theo
quy định tại ông tư 55/2009/TT-BQP của Bộ
Quốc phòng (Đất đang sử dụng cho mục đích quốc
phòng cần điều chỉnh cho phù hợp với quy hoạch
tổng thể phát triển kinh tế xã hội của địa phương
đã được Bộ Quốc phòng và UBND tỉnh, thành
phố trực thuộc trung ương thỏa thuận và báo cáo
ủ tướng Chính phủ phê duyệt cho chuyển mục
đích sử dụng đất); thực hiện chưa nghiêm túc quy
hoạch đô thị đã được phê duyệt, việc điều chỉnh
quy hoạch diễn ra ở hầu hết các khu đất “vàng” để
chuyển sang xây dựng các khu chung cư cỡ lớn cao
tầng theo đề xuất của các nhà đầu tư dự án chuyển
đổi đất quốc phòng không phù hợp với quy hoạch
kiểm toán quản lý và sử dụng nguồn vốn
chuyển đổi đất quốc phòng
Nhiều vị trí đất Quốc phòng chưa sử dụng vào mục
đích quốc phòng đóng tại nhiều vị trí quan trọng, có
thể sử dụng để phát triển kinh tế, xã hội, nhiều vị trí đã
và đang chuyển đổi phục vụ cho lợi ích kinh tế của đất
nước. Tuy nhiên, theo phản ánh của các phương tiện
thông tin đại chúng, quá trình chuyển đổi đất còn tồn
22 Số 128 - tháng 6/2018 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN
tổng thể đất sử dụng cho mục đích quốc phòng, an
ninh theo từng giai đoạn đã được ủ tướng Chính
phủ phê duyệt.
20% quỹ đất cho nhà ở xã hội thì hiệu quả kinh tế
thế nào, có cao hơn như các hình thức chuyển đổi
đã thực hiện hay không, giải quyết được nhà ở cho
các đối tượng xã hội như thế nào đồng thời đưa ra
được những kiến nghị phù hợp.
Hình thức chuyển đổi đất phần lớn là áp dụng
hình thức chỉ định đơn vị được quyền mua tài sản,
chưa đấu giá công khai, minh bạch (theo kết quả
kiểm toán chuyên đề đến năm 2015 tại Bộ Quốc
phòng có 23 dự án chuyển đổi, có 06 dự án tổ chức
đấu giá quyền sử dụng đất thì có 05 dự án giá chuyển
nhượng bằng giá do UBND cấp tỉnh xác định, 01
dự án có giá chuyển nhượng cao hơn giá do UBND
cấp tỉnh xác định với số tiền là 3.400 triệu đồng và
17 dự án chỉ định đối tượng nhận chuyển nhượng
với bằng giá do UBND cấp tỉnh xác định); thực
hiện chưa đúng quy định về tổ chức đấu giá trong
việc định giá đất chưa đảm bảo chặt chẽ về phương
pháp xác định giá và khung giá các loại đất. Hệ
thống các văn bản pháp luật liên quan đến công tác
quản lý, sử dụng nguồn vốn chuyển đổi đất quốc
phòng đang quy định chưa rõ ràng, còn nhiều lỗ
hổng pháp lý dẫn đến trong thực hiện còn nhiều
bất cập như quy định trong Luật về chỉ định nhà
đầu tư trong các trường hợp đặc biệt. eo các quy
định thì việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất
phải thông qua đấu giá, trừ một số trường hợp như
“Sau thời hạn thông báo bán đấu giá theo quy định
mà chỉ có một tổ chức hoặc cá nhân đăng ký mua
tài sản trên đất, nhận chuyển nhượng quyền sử
dụng đất”, “Tổ chức, cá nhân đăng ký mua tài sản
trên đất, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất
để sử dụng cho mục đích xã hội hoá thuộc lĩnh vực
giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hoá, thể dục thể thao,
môi trường phù hợp với quy hoạch được duyệt thì
tổ chức, cá nhân đó được mua chỉ định theo quy
định” hoặc một số trường hợp tổ chức cá nhân sử
dụng. Tuy nhiên, vẫn có quy định trường hợp đặc
biệt do ủ tướng Chính phủ quyết định.
Ngoài ra, việc quản lý, sử dụng nguồn vốn
chuyển đổi đất còn nhiều bất cập, còn nhiều lỗ hổng
để tạo cơ hội xin cho dự án, việc đầu tư các công
trình còn dàn trải khi chưa có quyết định phê duyệt
chủ trương đầu tư của Bộ Quốc phòng, chưa có quy
hoạch tổng thể cho việc sử dụng nguồn vốn chuyển
mục đích sử dụng đất quốc phòng. Phân bổ vốn cho
các dự án không thuộc nội dung theo quy định về
sử dụng nguồn thu từ việc chuyển đổi mục đích sử
dụng đất quốc phòng. Ví dụ: Quyết định đầu tư và
phân bổ vốn cho hàng chục công trình nhà khách,
nhà hàng... không đúng quy định (ngoài danh mục
các công trình được sử dụng nguồn vốn này theo
quy định của ủ tướng Chính phủ); hàng trăm
công trình với tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng
chưa có chủ trương chuyển đổi đất của ủ tướng
Chính phủ và Bộ Quốc phòng, chưa thực hiện các
thủ tục đầu tư theo quy định. Một số đơn vị trực
thuộc Bộ Quốc phòng không báo cáo đầy đủ số
liệu thu, chi qua quản lý sử dụng nguồn thu chuyển
đổi mục đích sử dụng đất quốc phòng, không thực
hiện nộp tiền theo đúng quy định; còn chủ đầu tư
nhận chuyển nhượng đất chuyển tiền trực tiếp cho
đơn vị có đất chuyển nhượng mà không nộp tiền
về Bộ Quốc phòng để quản lý theo quy định; Cục
Tài chính không tổng hợp báo cáo nhu cầu đầu tư
của các đơn vị trực thuộc Bộ để báo cáo Bộ Quốc
phòng phê duyệt danh mục dự án đầu tư theo quy
định về quản lý, thanh toán vốn đầu tư trong quân
đội tại các dự án đã sử dụng vốn từ nguồn chuyển
đổi mục đích sử dụng đất quốc phòng. Như vậy, về
cơ chế quản lý nguồn thu cũng tạo ra nhiều khó
khăn cho việc quản lý nguồn lực này và xuất hiện
rủi ro kiểm soát trong quá trình thực hiện.
Nhiều dự án Bộ Quốc phòng kiến nghị dự án
chuyển đổi không phải dành 20% quỹ đất cho
việc đầu tư xây dựng nhà ở xã hội theo Nghị định
71/2010/NĐ-CP ngày 23/6/2010 của ủ tướng
Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn Luật
Nhà ở. Tuy nhiên, kết quả kiểm toán chưa đánh giá
được thực tế nếu đưa ra đấu giá rộng rãi và dành
Những mặt hạn chế, chưa hoàn thiện trong
việc kiểm toán công tác quản lý và sử dụng nguồn
vốn chuyển đổi đất quốc phòng
Việc kiểm toán lĩnh vực này chưa đi sâu kiểm
toán việc quản lý, sử dụng vốn chuyển đổi đất một
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN
Số 128 - tháng 6/2018 23
TÖØ LYÙ LUAÄN ÑEÁN THÖÏC TIEÃN
cách đầy đủ; kết quả kiểm toán mới chỉ dưới dạng
thống kê thu, chi, nhiều vấn đề trọng tâm nhưng
mới chỉ dừng lại ở việc nêu vấn đề như: Bán chỉ
định đất không qua đấu giá; nhiều khu đất triển
khai chuyển đổi khi chưa được ủ tướng Chính
phủ đồng ý; đơn giá chuyển đổi bằng khung giá đất
do địa phương ban hành, hoặc chỉ cao hơn không
đáng kể, do vậy chưa có kiến nghị đúng bản chất
về mức độ sai sót; chưa đánh giá được cụ thể các
nội dung như chuyển đổi có nằm trong kế hoạch
sử dụng đất quốc phòng được phê duyệt; khu đất
chuyển đổi có phù hợp với quy hoạch chung của
địa phương; quá trình chuyển đổi có công khai,
minh bạch về quy hoạch, về giá đất khởi điểm, về
quá trình đấu giá đất như thế nào; giá đất phê duyệt
có phù hợp với giá đất thị trường của địa phương
và đã đối chiếu các khu đất tương tự đã được địa
phương đấu giá để làm cơ sở đánh giá việc phê
duyệt giá đất các khu đất được kiểm toán; diện
tích chuyển nhượng có phù hợp với diện tích thực
tế hay không; trình tự, thủ tục của việc lập, thẩm
định, phê duyệt điều chỉnh quy hoạch khu đất thế
nào, có đúng quy chuẩn về quy hoạch không... Việc
kiểm toán chấp hành quy định về sử dụng nguồn
vốn chuyển mục đích sử dụng đất quốc phòng hiện
nay mới chỉ đánh giá ở bước lập, phân bổ, chưa
đánh giá được đầy đủ, chính xác việc quản lý, sử
dụng vốn của các đơn vị sử dụng có đúng mục đích
không, có đúng với nhiệm vụ, có đúng khối lượng
hoàn thành không... Ngoài ra, chưa đánh giá được
tổng thể tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả của việc
chuyển đổi đất và sử dụng nguồn vốn...
chuyên sâu, khi thực hiện kiểm toán chưa có quy
trình thực hiện, chưa có mẫu biểu thống nhất trong
kiểm toán để thực hiện...
iếu thông tin về các văn bản quản lý về
chuyển đổi đất quốc phòng trong Bộ Quốc phòng.
Nhìn chung, rất nhiều văn bản của Bộ Quốc phòng
không được công bố rộng rãi trên các phương tiện
thông tin đại chúng, mặt khác việc cung cấp, trao
đổi các tài liệu về quản lý tài chính giữa Bộ Quốc
phòng và Kiểm toán nhà nước chưa được thực hiện
thường xuyên và kịp thời, do đó khi thực hiện kiểm
toán, kiểm toán viên thường thu thập tài liệu liên
quan đến các quy định, hướng dẫn của Bộ Quốc
phòng tại các đơn vị được kiểm toán nên không
tránh khỏi những trường hợp thu thập không đầy
đủ, thiếu hệ thống, ảnh hưởng đến chất lượng công
tác kiểm toán.
Hệ thống văn bản quy định về nội dung này có
sự không thống nhất giữa các văn bản, giữa các
hướng dẫn của các cơ quan liên quan dẫn đến khi
áp dụng đơn vị có thể vận dụng điều khoản có lợi
cho mình để thực hiện.
Giải pháp thực hiện
Để hoàn thiện công tác kiểm toán việc quản lý,
sử dụng nguồn vốn chuyển đổi đất nhằm đánh giá
và đưa ra các kiến nghị được đầy đủ các mặt quản
lý cần phải có các giải pháp sau: (i) Tổ chức cuộc
kiểm toán phù hợp để đánh giá được tổng thể về
tình hình chuyển đổi đất Quốc phòng và việc quản
lý, sử dụng nguồn vốn chuyển đổi đất Quốc phòng;
(ii) Tổ chức xây dựng đề cương kiểm toán trên cơ
sở Quy trình, Chuẩn mực kiểm toán của KTNN,
các quy định của những văn bản quy phạm pháp
luật về quản lý, sử dụng đất quốc phòng và rút kinh
nghiệm những mặt làm được, chưa làm được qua
việc kiểm toán thời gian qua để tổ chức thực hiện
kiểm toán có hiệu quả đối với nguồn lực đầu tư
công này.
Nguyên nhân
Do công tác kiểm toán lĩnh vực này chưa được
đặt ra kế hoạch dài hạn, nội dung kiểm toán chủ
yếu là tổng hợp về trình tự, thủ tục, quản lý sử dụng
nguồn vốn chuyển mục đích sử dụng đất quốc
phòng bằng phương pháp thống kê, tổng hợp số
liệu của các đơn vị trực tiếp sử dụng nguồn vốn
thuộc Bộ Quốc phòng nên rất khó đánh giá đầy đủ
tình hình trong từng bước chuyển đổi mục đích sử
dụng đất, sử dụng nguồn chuyển đổi đất.
Các giải pháp trong giai đoạn chuẩn bị kiểm
toán
Trước khi tiến hành khảo sát, ngoài các kiến
thức được cập nhật theo các giải pháp về đào tạo
và cập nhật kiến thức hàng năm, Đoàn Kiểm toán
Lực lượng kiểm toán viên thực hiện công tác về
kiểm toán chuyển đổi đất còn chưa được đào tạo
24 Số 128 - tháng 6/2018 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN
nhà nước cần quán triệt đầy đủ đến các thành viên
đoàn khảo sát yêu cầu phải cập nhật, nắm lại quy
định của Nhà nước trong việc thực hiện chính sách
đất đai; việc quản lý, sử dụng nguồn vốn chuyển đổi
đất và nguồn vốn lồng ghép (nếu có) trong quân
đội, trong đó tập trung vào một số nội dung như:
Trình tự, thủ tục chuyển đổi đất quốc phòng (phổ
biến, hướng dẫn và trao đổi về nội dung các văn bản
pháp quy chung về quản lý đất đai của Nhà nước;
các quy trình hướng dẫn kiểm toán của Kiểm toán
nhà nước; các văn bản pháp quy và các văn bản đặc
thù riêng do cấp có thẩm quyền ban hành áp dụng
cho các đơn vị); tìm hiểu thông tin cơ bản về đơn
vị sẽ tiến hành khảo sát (việc tìm hiểu thông tin cơ
bản của đơn vị, nhất là hệ thống kiểm soát nội bộ
của đơn vị sẽ giúp cho việc thu thập tài liệu phục vụ
cho lập kế hoạch kiểm toán và thực hiện kiểm toán
một cách có chất lượng hơn, hạn chế được những
rủi ro đáng tiếc, trước khi tiến hành khảo sát, phải
định hướng thu thập được các tài liệu cơ bản về
cơ cấu tổ chức và tổ chức hệ thống tài chính, đặc
điểm, chức năng nhiệm vụ của đơn vị, đặc biệt đối
với Bộ Quốc phòng được tổ chức thành 4 cấp dự
toán, có phải đơn vị có sử dụng nguồn vốn chuyển
đổi đất hay không... để trên cơ sở đó xác định các
tài liệu cần thu thập một cách đầy đủ, hợp lý nhất);
các thông tin liên quan khác tác động đến quản lý,
điều hành và thu, chi ngân sách nguồn vốn chuyển
đổi đất.
quy mô kiểm toán đối với nguồn vốn chuyển đổi
đất. Để đạt được đầy đủ mục tiêu kiểm toán, kế
hoạch kiểm toán có thể gồm các nội dung kiểm
toán chính như sau:
- Kiểm toán công tác theo dõi, phản ánh số thu
từ chuyển đổi mục đích sử dụng đất quốc phòng.
Việc ghi thu - ghi chi ngân sách nhà nước: Sử dụng
phương pháp đối chiếu để kiểm toán tính chính
xác và đầy đủ các khoản kinh phí thu được từ hoạt
động chuyển đổi các khu đất quốc phòng. Kiểm
toán viên cần lưu ý những khoản thu từ đất do các
đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng đang quản lý sử dụng,
không có tranh chấp nhưng chưa sử dụng ngay cho
mục đích quốc phòng (Bộ Quốc phòng có phương
án giao cho các đơn vị và doanh nghiệp quân đội sử
dụng vào mục đích kinh tế phù hợp với quy hoạch
tổng thể phát triển kinh tế-xã hội của địa phương)
theo chủ trương tại văn bản 1869/TTg-KTN; kiểm
toán công tác lập, phân bổ, giao kế hoạch vốn cho
các dự án sử dụng nguồn vốn chuyển mục đích
sử dụng đất quốc phòng; kiểm toán công tác tổng
hợp, quyết toán vốn hàng năm; kiểm toán công
tác thanh, kiểm tra theo nhiệm vụ được Bộ Quốc
phòng giao.
- Tại đơn vị đầu mối thực hiện công tác chuyển
đổi đất và thực hiện dự án: a) Kiểm toán chủ trương
chuyển đổi đất quốc phòng, trình tự thủ tục chuyển
đổi đất quốc phòng; Kiểm toán xác định lại giá trị
quyền sử dụng đất. Đặc biệt, cần hướng dẫn cho
Kiểm toán viên về nguyên tắc, điều kiện và phương
pháp xác định giá đất (Phương pháp so sánh trực
tiếp được áp dụng để định giá đất khi trên thị
trường có các thửa đất so sánh đã chuyển nhượng
trên thị trường, trúng đấu giá quyền sử dụng đất;
b) Phương pháp chiết trừ được áp dụng để định
giá đối với thửa đất có tài sản gắn liền với đất trong
trường hợp có đủ số liệu về giá các bất động sản
(gồm đất và tài sản gắn liền với đất) tương tự với
thửa đất cần định giá đã chuyển nhượng trên thị
trường, trúng đấu giá quyền sử dụng đất; c) Phương
pháp thu nhập được áp dụng để định giá đối với
thửa đất xác định được các khoản thu nhập, chi phí
từ việc sử dụng đất; d) Phương pháp thặng dư được
áp dụng để định giá đối với thửa đất có tiềm năng
Các giải pháp trong giai đoạn thực hiện kiểm
toán
Đây là nhóm giải pháp quan trọng nhất, đảm
bảo chất lượng của cuộc kiểm toán. Căn cứ các tài
liệu đã khảo sát, kế hoạch kiểm toán được duyệt
và các tài liệu thu thập để lập kế hoạch kiểm toán
về tuân thủ trình tự thủ tục; xác định giá trị quyền
sử dụng đất và tài sản là nội dung trọng tâm và có
chứa đựng những rủi ro, để góp phần nâng cao
chất lượng kiểm toán, khâu hết sức quan trọng
là phải lập kế hoạch kiểm toán chi tiết hợp lý và
định hướng tốt cho các thành viên việc thực hiện
kiểm toán nội dung này, muốn vậy khi xây dựng
kế hoạch kiểm toán chi tiết phải căn cứ các yếu
tố để xác định nội dung, thời gian, mục tiêu và
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN
Số 128 - tháng 6/2018 25
TÖØ LYÙ LUAÄN ÑEÁN THÖÏC TIEÃN
phát triển do thay đổi quy hoạch hoặc chuyển mục
đích sử dụng đất khi xác định được tổng doanh
thu phát triển giả định và tổng chi phí ước tính;
đ) Phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất); Kiểm
toán tuân thủ và chi phí đầu tư thực hiện các dự án,
công trình sử dụng nguồn vốn chuyển đổi đất và
nguồn vốn lồng ghép (nếu có). Một số lưu ý có thể
xảy ra sai sót: Việc chuyển đổi một số khu đất chưa
được ủ tướng cho phép chuyển đổi mục đích sử
dụng đất quốc phòng với diện tích lớn. Trong đó,
có những khu đất có văn bản của UBND cấp tỉnh
thống nhất cho chuyển đổi mục đích sử dụng đất
và có những khu đất đã chuyển đổi nhưng chưa có
văn bản chấp thuận chuyển đổi của UBND cấp tỉnh
và ủ tướng Chính phủ; có việc chuyển nhượng
một số khu đất không phù hợp với quy hoạch tổng
thể đất sử dụng cho mục đích quốc phòng, an ninh
theo từng giai đoạn đã được ủ tướng Chính phủ
phê duyệt; một số khu đất chuyển nhượng không
qua hình thức đấu giá mà thực hiện chỉ định nhà
đầu tư dẫn đến có thể không đảm bảo hiệu quả;
thực hiện chưa đúng quy định về tổ chức đấu giá
trong việc định giá đất chưa đảm bảo chặt chẽ về
phương pháp xác định giá và khung giá các loại đất;
một số đơn vị trực thuộc Bộ Quốc phòng không
báo cáo đầy đủ số liệu thu, chi qua quản lý sử dụng
nguồn thu chuyển đổi mục đích sử dụng đất quốc
phòng; chủ đầu tư nhận chuyển nhượng đất chuyển
tiền trực tiếp cho đơn vị có đất chuyển nhượng mà
không nộp tiền vào tài khoản tạm giữ của Bộ Quốc
phòng để quản lý theo quy định; cấp chỉ tiêu kinh
phí xây dựng cơ bản cho các đơn vị từ nguồn kinh
phí chuyển đổi đất nhưng chưa làm thủ tục báo cáo
Bộ Tài chính ghi thu, ghi chi theo quy định; không
thực hiện nộp vào tài khoản tạm giữ tại tại Kho bạc
Nhà nước theo quy định; phân bổ vốn cho các dự
án không thuộc nội dung theo quy định về sử dụng
nguồn thu từ việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất
quốc phòng; việc đầu tư các công trình còn dàn trải
khi chưa có quyết định phê duyệt chủ trương đầu
tư của Bộ Quốc phòng, chưa có quy hoạch tổng thể
cho việc sử dụng nguồn vốn chuyển mục đích sử
dụng đất quốc phòng. Ngoài ra, bố trí kiểm toán
viên phù hợp với quy mô, đặc điểm quản lý công
tác chuyển đổi đất và dự án tại đơn vị (cân đối giữa
phạm vi kiểm toán, thời gian kiểm toán, đảm bảo
tính phối hợp cao giữa các kiểm toán viên, đảm
bảo tính gắn kết giữa các công việc được phân công
cho một kiểm toán viên...). Tuy nhiên, để tổ chức
thực hiện một cuộc kiểm toán chuyên đề đảm bảo
chất lượng, hiệu quả thì việc cần thiết phải xây
dựng một đề cương kiểm toán hoàn chỉnh, chi tiết
để làm cẩm nang hướng dẫn kiểm toán cho kiểm
toán viên thực hiện là một đòi hỏi cấp thiết trong
thời gian tới.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Báo cáo kiểm toán Chuyên đề Quản lý và sử
dụng nguồn vốn chuyển mục đích sử dụng
đất quốc phòng năm 2015.
2. Các Báo cáo kiểm toán việc quản lý, sử dụng
tài chính công, tài sản công các đơn vị trong
Bộ Quốc phòng do KTNN CN Ia chủ trì
thực hiện.
3. Luật Đất đai 2003; Luật Đất đai 2013;
4. Quyết định số 09/2007/QĐ-TTg của ủ
tướng Chính phủ quy định việc sắp xếp lại,
xử lý nhà, đất thuộc sở hưu nhà nước.
5. Văn bản số 1869/TTg-KTN ngày 04/11/2008
của ủ tướng Chính phủ quy định cơ chế
sử dụng đất quốc phòng
6. ông tư số 35/2009/TT-BQP ngày
20/7/2009 của Bộ Quốc phòng ban hành
quy chế quản lý, sử dụng đất quy hoạch cho
mục đích quốc phòng vào mục đích kinh tế.
7. ông tư 55/2009/TT-BQP ngày 17/8/2009
của Bộ Quốc phòng quy định sử dụng nguồn
thu từ sắp xếp nhà, đất tại các đơn vị thuộc
Bộ Quốc phòng.
8. Quyết định số 69/2014/QĐ-TTg ngày
10/12/2014 của ủ tướng Chính phủ quy
định việc quản lý, sử dụng số tiền thu được
từ sắp xếp nhà, đất tại các đơn vị thuộc Bộ
Quốc phòng.
9. ông tư liên tịch số 138/2015/
TTLT-BTC-BQP ngày 01/9/2015 của liên
Bộ Tài chính - Quốc phòng hướng dẫn việc
sắp xếp nhà, đất và quản lý, sử dụng số tiền
thu được từ sắp xếp nhà, đất tại các đơn vị
thuộc Bộ Quốc phòng.
10. Các văn bản quy phạm pháp luật khác có
liên quan.
Ngày nhận bài lần 1: 20/4/2018
Ngày nhận bài sửa lần cuối: 05/6/2018
Ngày duyệt đăng: 10/6/2018
26 Số 128 - tháng 6/2018 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN
7 trang
20500
Free
Bạn đang xem tài liệu "Kiểm toán quản lý và sử dụng nguồn vốn chuyển đổi đất quốc phòng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- kiem_toan_quan_ly_va_su_dung_nguon_von_chuyen_doi_dat_quoc_p.pdf
