Góc nhìn kế toán thuế đối với phương pháp kế toán chuyển giá
CHÍNH SÁCH & THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH- TIỀN TỆ
Vũ Thị Khánh Minh
Ngày nhận: 24/12/2018
Ngày nhận bản sửa: 03/04/2019
Ngày duyệt đăng: 26/04/2019
Trong 4 nghiệp vụ kế toán cơ bản (i) Phân loại; (ii) Ghi nhận và xóa
bỏ ghi nhận; (iii) Đo lường; (iv) Trình bày và thuyết minh, thì kế
toán chuyển giá là thao tác nghiệp vụ kế toán tác động đến giai đoạn
Đo lường đối tượng kế toán. Thao tác này được thực hiện thông qua
định giá mua, giá bán theo hướng làm giảm các khoản thuế phải nộp
càng nhiều càng tốt. Hiện nay, có doanh nghiệp nắm bắt và vận dụng
những quy định khác biệt về thuế suất giữa các quốc gia, các ưu đãi
trong quy định thuế để xây dựng và áp dụng chính sách về giá giao
dịch nội bộ theo mong muốn để giảm thuế. Bên cạnh đó, cũng có rất
nhiều doanh nghiệp gian lận giá, gian lận thương mại để tác động
đến giá giao dịch nội bộ nhằm trốn các các khoản thuếphải nộp.
Bài viết này đề cập đến các phương pháp mà kế toán tại các doanh
nghiệp thường áp dụng để thực hiện hành vi chuyển giá, trốn thuế;
đồng thời đưa ra một số đề xuất nhằm tránh hiện tượng trốn thuế dựa
trên nghiệp vụ chuyển giá hiện nay.
Tꢀ khóa: Giao dịch liên kết, kế toán chuyển giá, giá nội bộ, tách thu
nhập
1. Phương pháp chuyển giá
nhằm tận dụng ưu đãi về
thuế thu nhập doanh nghiệp
bao gồm: Mua, bán, trao đổi,
thuê, cho thuê, mượn, cho
mượn, chuyển giao, chuyển
nhượng máy móc, thiết bị,
hàng hóa, cung cấp dịch vụ:
vay, cho vay, dịch vụ tài
chính, đảm bảo tài chính và
các công cụ tài chính khác;
mua, bán, trao đổi, thuê,
tài sản hữu hình, tài sản vô
hình và thỏa thuận sử dụng
chung nguồn lực như hợp lực,
hợp tác khai thác sử dụng
nhân lực; chia sẻ chi phí giữa
các bên liên kết.
Các bên có quan hệ liên kết
thường là các công ty thuộc
các tập đoàn kinh tế trong
nước và các công ty thuộc tập
đoàn đa quꢀc gia. Các bên
“Giao dịch liên kết”1 là giao
dịch phát sinh giữa các bên
có quan hệ liên kết trong quá
trình sản xuất, kinh doanh,
1
Nghị định 20/2017/NĐ-CP ngày
cho thuê, mượn, cho mượn,
chuyển giao, chuyển nhượng
24/2/2017: Nghị định quy định về quản
lý thuế đối với doanh nghiệp có giao
dịch liên kết
Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
Số 205- Tháng 6. 2019
© Học viện Ngân hàng
1
ISSN 1859 - 011X
CHÍNH SÁCH & THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH - TIỀN TỆ
Hình 1. Sơ đồ lý do chuyển giá ra nước ngoài để giảm chi phí thuế thu nhập
doanh nghiệp phải nộp
A (thuế suất 20%)
Thu nhập trước thuế 1000
Có mối liên hệ liên kết
Giá nội bộ
(B) 800
- 160
640
B (thuế suất) 20%
800
(C) 1000
- 200
800
C (thuế suất) 10%
1000
trong giao dịch liên kết có thể
là:
- Công ty liên kết.
- Công ty con và công ty mẹ.
- Công ty con khác nhau của
cùng một công ty mẹ.
Khi tất cả các bên có mꢀi
quan hệ liên kết muꢀn tꢀi đa
hoá lợi nhuận trong tổng thể
chung thì DN thường tận dụng
quyền tự do định đoạt giá giao
dịch giữa các bên liên kết (tạo
ra giá nội bộ) theo hướng có
lợi nhất cho lợi nhuận của
tổng thể liên kết. Thông qua
việc định giá, nghĩa vụ thuế
được chuyển từ nơi bị điều
tiết cao sang nơi bị điều tiết
thấp hơn và ngược lại.
lợi nhuận trước thuế thu nhập
doanh nghiệp (TNDN) là
1.000 và chịu thuế suất TNDN
là 20%, với sꢀ thuế phải nộp
là 200.
Việc định giá không chꢁ xảy
ra với các công ty có quan hệ
liên kết ngoài nước, mà còn
xảy ra cả trong nước. Điển
hình tại Việt Nam là việc mua
bán giữa các công ty con trong
cùng một tập đoàn.
- Nhưng nếu công ty A lập
công ty con B tại quꢀc gia nơi
công ty C đặt trụ sở và bán
hàng cho công ty B với giá
nội bộ. Sau đó công ty B bán
hàng cho công ty C. Giả sử,
công ty A do bán hàng cho
công ty B với giá thấp nên có
lợi nhuận trước thuế là 800,
thuế TNDN phải nộp sẽ là
800 x 20% =160; còn công ty
B bán tiếp cho công ty C có
lợi nhuận trước thuế là 200,
thuế TNDN phải nộp sẽ là
200 x 10% = 20. Tổng sꢀ thuế
TNDN mà A và B phải nộp là
180, ít hơn sꢀ A phải nộp là
200 nếu A bán trực tiếp cho
công ty C.
Ví dụ 2 (Hình 2):
- Tận dụng chính sách thuế
ưu đãi cho DN mới thành lập
ở các địa bàn khó khăn, tận
dụng quyền định đoạt giá cả
trong tập đoàn, công ty con
X ở địa phương áp dụng thuế
suất bình thường sẽ bán hàng
với giá nội bộ bằng hoặc thấp
hơn giá thị trường cho công
ty con Y tại địa phương có
thuế suất ưu đãi. Như vậy, lợi
nhuận X sẽ thấp đi và chịu
thuế suất 20%, lợi nhuận của
Y tăng lên và do hưởng thuế
suất ưu đãi nên giảm sꢀ thuế
phải nộp.
Ví dụ 1 (Hình 1):
- Công ty A tại Việt Nam nếu
bán hàng ra nước ngoài cho
một công ty C- công ty không
có quan hệ liên kết, thì sẽ có
Số 205- Tháng 6. 2019
Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
2
CHÍNH SÁCH & THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH - TIỀN TỆ
Hình 2. Sơ đồ chuyển giá để tận dụng sự khác biệt về thuế suất TNDN giữa các địa phương
trong nước
Công ty con B
(thuế suất ưu đãi
10%)
Công ty mẹ A
Giá bán theo thị trường
(thuế suất 20%)
Công ty độc lập
Giá thành 1.000/SP
Khi các bên có mꢀi quan hệ
liên kết áp dụng quy tắc và
phương pháp định giá cho các
giao dịch nội bộ thì hành vi
này được gọi là chuyển giá
và được coi là hợp pháp. Tuy
nhiên kết quả của hoạt động
chuyển giá có thể làm thay
đổi thu nhập chịu thuế, khi
thay đổi thu nhập chịu thuế
thì đa phần sẽ làm giảm thuế
phải nộp, nên cơ quan quản lý
thuế thường đánh đồng hành
vi chuyển giá với hành vi trꢀn
thuế.
trong kế toán là phương pháp
kế toán đo lường lại giá trị các
đꢀi tượng kế toán của các giao
dịch liên kết làm thay đổi thu
nhập chịu thuế và các khoản
thuế phải nộp.
thuế giảm đi ở những nơi có
mức thuế suất cao và ngược
lại (chuyển lợi nhuận), tꢀi
thiểu hóa sꢀ thuế TNDN và
các khoản thuế khác phải nộp
trong phạm vi tổng thể các
bên liên kết.
Giao dịch này thường xảy ra ở
mꢀi quan hệ công ty mẹ- công
ty con. Trong mꢀi quan hệ
này, công ty mẹ có toàn quyền
xác định giá chuyển giao theo
các quy định trong hợp đồng
dân sự. Ví dụ: Trường hợp
mua bán giữa công ty mẹ A-
công ty con B (Hình 3).
2. Phương pháp kế toán sử
dụng để thực hiện hành vi
chuyển giá
Phương pháp 1: Phương pháp
tách thu nhập cho các bên liên
kết
Theo phương pháp này các
bên sẽ xác định giá chuyển
giao để tạo ra thu nhập chịu
Xét ở góc độ nghiệp vụ kế
toán, phương pháp chuyển giá
Nếu cũng là công ty A nhưng
Hình 3. Sơ đồ chuyển giá để tận dụng sự khác biệt về thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp
giữa các nước
Việt Nam
Nước ngoài
Công ty
con B
Công ty
độc lập
Công ty
độc lập
Công ty
mẹ A
Chi phí 1.000/SP
Công ty
độc lập C
Số 205- Tháng 6. 2019
Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
3
CHÍNH SÁCH & THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH - TIỀN TỆ
Bảng 1. So sánh sự khác biệt về thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp
Trường hợp 1: Giao dịch công ty A bán cho B (có quan hệ liên kết)
BC KQHĐKD A BC KQHĐKD B
Doanh thu 1.200 Doanh thu 2.000
Hợp nhất BC KQHĐKD (giả định)
Doanh thu 2.000
Chi phí 1.000
Chi phí 1.200
Chi phí 1.000
Lợi nhuận trước thuế 200
Thuế TNDN (20%) 40
Lợi nhuận sau thuế 160
Lợi nhuận trước thuế 800
Thuế TNDN (10%) 80
Lợi nhuận sau thuế 720
Lợi nhuận trước thuế 1.000
Thuế TNDN 120
Lợi nhuận sau thuế 880
Trường hợp 2: Giao dịch công ty A bán cho C (không có quan hệ liên kết)
Hợp nhất BC KQHĐKD (giả
định)
Doanh thu 2.000
BC KQHĐKD A
Doanh thu 1.500
BC KQHĐKD C
Doanh thu 2.000
Chi phí 1.000
Chi phí 1.500
Chi phí 1.000
Lợi nhuận trước thuế 500
Thuế TNDN (20%) 100
Lợi nhuận sau thuế 400
Lợi nhuận trước thuế 500
Thuế TNDN (10%) 50
Lợi nhuận sau thuế 450
Lợi nhuận trước thuế 1.000
Thuế TNDN 150
Lợi nhuận sau thuế 850
bán sản phẩm cho công ty C
là công ty độc lập thì sẽ có sự
khác biệt về sꢀ thuế TNDN
phải nộp, kết quả so sánh trình
bày trong Bảng 1.
Như vậy kế toán khi chuyển
giá theo phương pháp này
chính là tận dụng sự khác biệt
về thuế suất giữa các quꢀc gia,
các vùng miền để tꢀi thiểu
tổng chi phí thuế phải nộp của
tập đoàn.
Phương pháp 2: Phương pháp
so sánh giá giao dịch liên
kết với giá giao dịch độc lập
nhằm giảm thuế thuế tiêu thụ
đặc biệt (TTĐB)
Theo phương pháp này các
bên sẽ định ra giá chuyển giao
của giao dịch giữa các bên có
quan hệ liên kết chênh lệch rất
nhiều so với giá chuyển giao
của giao dịch độc lập nhằm
giảm thuế TTĐB, thuế nhập
khẩu, thuế TTĐB hàng nhập
khẩu, thuế GTGT hàng nhập
khẩu phải nộp.
thấp hơn giá thị trường nhằm
giảm thuế nhập khẩu, thuế
TTĐB hàng nhập khẩu, thuế
GTGT hàng nhập khẩu phải
nộp. Hay trường hợp công ty
mẹ trong nước sản xuất bia
sẽ không bán trực tiếp cho
nhà phân phꢀi theo giá thị
trường mà lập thêm công ty
con và bán toàn bộ sản phẩm
cho công ty con với giá sản
xuất để giảm thuế TTĐB, sau
đó công ty con mới bán tiếp
cho nhà phân phꢀi theo giá trị
trường.
vi trꢀn thuế, điển hình là các
trường hợp như:
* Chuyển giá thông qua tăng
chi phí đầu vào
- Chuyển giá thông qua việc
mua nguyên vật liệu từ bên
liên kết với giá rất cao. Điển
hình tại Việt Nam là các
doanh nghiệp FDI đầu tư theo
phương thức “Thực hiện sản
xuất sản phẩm ở khâu trung
gian”: đó là doanh nghiệp
FDI tại Việt Nam đóng vai
trò trung gian trong chuỗi sản
xuất khép kín của Tập đoàn.
Theo đó, nguyên vật liệu
chính được nhập khẩu từ bên
liên kết, toàn bộ giá trị của
sản phẩm sản xuất ra được
xuất khẩu để trở thành bán
thành phẩm các công đoạn
tiếp theo. Theo hợp đồng liên
kết, giá nhập nguyên vật liệu
đầu vào từ bên liên kết với
giá rất cao, trong khi đó lại
xuất khẩu sản phẩm với giá
xuất khẩu thấp hơn nhiều so
với giá thành dẫn đến thua lỗ
và không phát sinh sꢀ thuế
TNDN phải nộp.
3. Các phương pháp gian
lận trong chuyển giá mà kế
toán đã sử dụng để trốn thuế
Để tꢀi đa hoá lợi nhuận, các
DN tập đoàn, công ty đa quꢀc
gia luôn muꢀn tận dụng các
cơ hội để chuyển giá, nhưng
cơ hội cho chuyển giá hợp
pháp để tránh thuế như tận
dụng ưu đãi thuế suất cũng chꢁ
được vài năm nên có những
DN thực hiện gian lận giá,
gian lận thương mại, lạm dụng
chuyển giá để thực hiện hành
Ví dụ: Trường hợp nhập khẩu
bia để bán, thông qua việc lập
công ty con tại Việt Nam để
bán cho công ty con với giá
Số 205- Tháng 6. 2019
Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
4
CHÍNH SÁCH & THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH - TIỀN TỆ
- Chuyển giá thông qua nâng
khꢀng giá trị tài sản hữu hình
và tài sản vô hình trong quá
trình đầu tư và góp vꢀn liên
doanh, liên kết. Điển hình tại
Việt Nam là các doanh nghiệp
FDI đầu tư theo phương thức
“Thực hiện sản xuất sản phẩm
theo hợp đồng”: đó là doanh
nghiệp FDI sử dụng nguyên
vật liệu đầu vào tại thị trường
Việt Nam để sản xuất sản
phẩm, 100% sản phẩm sản
xuất ra được xuất khẩu cho
bên liên kết ở nước ngoài theo
đơn đặt hàng trước để tiêu thụ
tại thị trường nước ngoài. Để
phục vụ cho quá trình sản xuất
kinh doanh, doanh nghiệp FDI
tại Việt Nam nhập khẩu máy
móc, thiết bị, dây chuyền sản
xuất hoặc nhận chuyển giao
công nghệ và trả chi phí bản
quyền từ bên liên kết với giá
rất cao, đồng thời xuất khẩu
sản phẩm với giá rất thấp, qua
đó, doanh nghiệp FDI không
có lợi nhuận và không phát
sinh thuế TNDN phải nộp.
Một điển hình nữa tại Việt
Nam là các doanh nghiệp
FDI đầu tư theo phương thức
“Thực hiện khâu cuꢀi cùng
trong một chu trình sản xuất
kinh doanh khép kín”: đó là
doanh nghiệp FDI tại Việt
Nam sẽ sản xuất và tiêu thụ
toàn bộ sản phẩm sản xuất ra
tại thị trường Việt Nam. Các
nhà đầu tư nước ngoài đầu tư
vào Việt Nam thông qua việc
góp vꢀn bằng dây chuyền máy
móc, thiết bị đặc thù hoặc góp
vꢀn bằng bản quyền thương
mại được định giá cao hơn
nhiều so với giá trị thực tế.
- Chuyển giá thông qua tăng
chi phí trả lãi vay vꢀn sản
xuất kinh doanh. Điển hình tại
vụ: Doanh nghiệp được toàn
quyền định mua, bán, trao đổi
hàng hoá, dịch vụ… trong
giao dịch liên kết theo mức
giá họ mong muꢀn và được
thể hiện trong các văn kiện,
hợp đồng được luật pháp quꢀc
tế bảo hộ.
Từ việc phân tích các hành
vi trên, dấu hiệu cho thấy có
hoạt động chuyển giá không
hợp pháp của các tập đoàn,
của công ty đa quꢀc gia, của
các doanh nghiệp FDI thường
sẽ là:
Việt Nam là các DN với lý do
sản xuất không thành công,
không bán được sản phẩm nên
thiếu hụt tiền và đi vay vꢀn từ
bên liên kết với lãi suất vay
vꢀn khá cao nên kết quả kinh
doanh thường xuyên thua lỗ.
- Chuyển giá thông qua việc
tạo ra nhiều chi phí trung gian
không phù hợp, điển hình
là việc tập đoàn nước ngoài
thành lập nhà phân phꢀi tại
Việt Nam, nhưng nhà phân
phꢀi tại Việt Nam phát sinh
rất nhiều chi phí trung gian
không phù hợp với đăng ký
hoạt động kinh doanh như:
tiền tiếp thị quꢀc tế, phí quản
lý vùng, tiền hoa hồng mua
hàng, chi phí bản quyền cho
sản xuất… Hoặc do việc cung
cấp dịch vụ giữa công ty mẹ
với các công ty trong nội bộ
tập đoàn và giữa các công
ty trong nội bộ tập đoàn với
nhau thường rất khó định giá
và khó xác định có thực sự
phát sinh hay không. Lợi dụng
đặc tính này, trong những năm
qua, một sꢀ tập đoàn đa quꢀc
gia đầu tư vꢀn vào Việt Nam
thực hiện hành vi cung cấp
các dịch vụ quản lý và hỗ trợ
quản lý cho cả tập đoàn (dịch
vụ kế toán, tài chính, tư vấn,
quản lý tài sản,…), tính giá
dịch vụ ở mức cao để chuyển
lợi nhuận từ công ty con tại
Việt Nam sang công ty mẹ
nhằm tꢀi thiểu hoá nghĩa vụ
thuế của công ty con tại Việt
Nam.
- Dù doanh thu tăng liên tục
qua các năm nhưng kết quả
kinh doanh của công ty lỗ
thường xuyên.
- Mặc dù thua lỗ triền miên
song các doanh nghiệp FDI tại
Việt Nam vẫn đầu tư mở rộng
sản xuất kinh doanh. Điều này
cho thấy, tỷ lệ thua lỗ cao tại
các doanh nghiệp FDI trong
thời gian qua chính là biểu
hiện của hoạt động chuyển giá
đang diễn ra ngày càng phổ
biến, tinh vi và đa dạng, trở
thành thách thức lớn đꢀi với
cơ quan thuế Việt Nam.
Như vậy đứng trên góc độ kế
toán thuế, chuyển giá được
hiểu là “việc xác định giá từ
các giao dịch liên kết giữa các
bên có mꢀi quan hệ liên kết,
mà theo đó sẽ xác định được
thu nhập chia cho mỗi bên
liên kết nhằm tꢀi thiểu hóa
tổng sꢀ thuế phải nộp của tập
đoàn hoặc công ty đa quꢀc
gia trên phạm vi toàn cầu”
(Robert Feinschreiber, 2004).
Và vì vậy, cơ quan quản lý
thuế luôn quan tâm ngăn chặn
và thu hồi sꢀ thuế nộp thiếu
từ các gian lận dưới hình thức
chuyển giá để giảm nộp thuế.
* Chuyển giá thông qua hạ
thấp giá bán sản phẩm
- Chuyển giá thông qua cơ chế
giá cung cấp hàng hóa, dịch
Số 205- Tháng 6. 2019
Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
5
CHÍNH SÁCH & THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH - TIỀN TỆ
Giải pháp kế toán chống
chuyển giá hiện nay của Việt
Nam
nên giá cả có thể cao hoặc
xây dựng được bộ dữ liệu để
xác định giá thị trường khi
giao dịch với các bên độc lập
để tạo ra giá APA; (ii) một sꢀ
tài sản như bản quyền công
thức, thương hiệu sản phẩm,
tài sản sinh học được các công
ty đa quꢀc gia ghi nhận theo
giá thị trường, còn hệ thꢀng
Chuẩn mực kế toán Việt Nam
(VAS) thì ghi nhận theo giá
gꢀc nên khó xác định hành vi
chuyển giá khi giao dịch các
tài sản này.
thấp hơn nhiều so với giá thị
trường của hàng hóa dịch vụ.
Để chꢀng chuyển giá nhằm
trꢀn thuế TNDN thì tại Điều
7 “Các phương pháp so sánh
xác định giá của giao dịch liên
kết” đã đưa ra 3 phương pháp
so sánh xác định giá của giao
dịch liên kết để đánh giá lại
kết quả kinh doanh sau khi
xác định lại giá giao dịch liên
kết nhằm làm cơ sở truy thu
khoản thuế TNDN còn thiếu.
Bên cạnh đó, để chꢀng chuyển
giá nhằm trꢀn thuế TTĐB thì
tại Khoản 1, Điều 2 Thông tư
130/2016/TT-BTC sửa đổi, bổ
sung Điểm b, Khoản 1, Điều 5
Thông tư 195/2015/TT-BTC:
“b) Trường hợp hàng hóa chịu
thuế TTĐB được bán cho
các cơ sở kinh doanh thương
mại là cơ sở có quan hệ công
ty mẹ, công ty con hoặc các
công ty con trong cùng công
ty mẹ với cơ sở sản xuất, cơ
sở nhập khẩu hoặc cơ sở kinh
doanh thương mại là cơ sở có
mꢀi quan hệ liên kết thì giá
bán làm căn cứ xác định giá
tính thuế TTĐB không được
thấp hơn tỷ lệ 7% so với giá
bình quân trong tháng của các
cơ sở kinh doanh thương mại
mua trực tiếp của cơ sở sản
xuất, cơ sở nhập khẩu bán ra”.
Như vậy, các giải pháp chꢀng
chuyển giá đã tác động đến
nguyên tắc Đo lường trong kế
toán và đều đã có đầy đủ cơ
sở pháp lý cho việc thực hiện.
Tuy nhiên, khi thiết lập cơ chế
thỏa thuận trước về phương
pháp xác định giá theo nguyên
tắc giá thị trường (Advance
Pricing Agreement- APA) thì
lại gặp 2 khó khăn: (i) Chưa
Tại Luật Doanh nghiệp sꢀ
68/2014/QH13 quy định tại
khoản 2, Điều 190 về quyền
và trách nhiệm của công ty
mẹ đꢀi với công ty con: “Hợp
đồng, giao dịch và quan hệ
khác giữa công ty mẹ và công
ty con đều phải được thiết
lập và thực hiện độc lập, bình
đẳng theo điều kiện áp dụng
đꢀi với các chủ thể pháp lý
độc lập”. Đây chính là cơ sở
cho việc hoàn thiện các văn
bản pháp lý xác định lại giá
giao dịch liên kết.
Có thể thấy dấu hiệu nhận
biết chuyển giá dựa trên 2 nội
dung: mꢀi quan hệ của các
công ty trong hợp đồng kinh
tế- mua bán hàng hóa, dịch vụ
và giá cả của hàng hóa dịch
vụ. Vì vậy trong quy định của
Nghị định 20/2017/NĐ-CP
quy định về quản lý thuế đꢀi
với doanh nghiệp có giao dịch
liên kết đã đưa ra giải pháp:
Thꢁ nhất, khi xem xét các chủ
thể tham gia hợp đồng kinh
tế có mꢀi quan hệ liên kết
hay không thì cần nhìn nhận
sự ảnh hưởng một bên trong
việc điều hành, kiểm soát,
góp vꢀn hoặc đầu tư vào bên
kia. Do vậy tại Điều 5 “Các
bên có quan hệ liên kết” đã
đưa ra các hướng dẫn kiểm tra
giữa các bên trong hợp đồng
có mꢀi quan hệ liên kết hay
không.
4. Kết luận và khuyến nghị
Bài viết đã đưa ra các phương
pháp kế toán đo lường lại các
đꢀi tượng kế toán trong giao
dịch liên kết nhằm làm thay
đổi sꢀ thuế phải nộp. Chính
phủ cần xem xét nội dung nêu
trên để chꢁ đạo Bộ Tài chính
có các giải pháp giải quyết
vấn đề nêu trên để đưa ra giải
pháp chꢀng chuyển giá hiệu
quả nhất. Một sꢀ khuyến nghị
tác giả đưa ra là:
Một là để xây dựng được
giá APA hiệu quả thì Bộ Tài
chính cần có hướng dẫn cụ
thể cách xác định giá APA và
các điều chꢁnh APA (nếu có)
để doanh nghiệp yên tâm về
quyền lợi, mạnh dạn đăng ký
áp dụng.
Hai là, phải xây dựng các
chuẩn mực kế toán Việt Nam
(VAS) phù hợp với chuẩn
mực kế toán quꢀc tế (IAS) và
chuẩn mực báo cáo tài chính
quꢀc tế IFRS để có hướng dẫn
phương pháp kế toán đo lường
đúng các đꢀi tượng kế toán
như bản quyền công thức,
thương hiệu sản phẩm, tài sản
sinh học là phải theo giá trị
Thꢁ hai, về yếu tꢀ giá cả
hàng hóa, dịch vụ. Trong các
giao dịch mua bán hàng hóa,
dịch vụ của các công ty có
mꢀi quan hệ liên kết, có sự
bất thường về giá thỏa thuận
Số 205- Tháng 6. 2019
Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
6
CHÍNH SÁCH & THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH - TIỀN TỆ
hợp lý.
động vật hoang dã (IAS 41 là
để so sánh. Sau đó doanh
- Theo VAS 01, 03 thì các đꢀi
tượng kế toán trên được đo
lường theo nguyên tắc giá gꢀc
ghi nhận vào nguyên giá Tài
sản cꢀ định, điều này không
phản ánh đúng bản chất giá trị
của bản quyền công thức và
thương hiệu sản phẩm có thể
thay đổi rất lớn theo thời gian.
Còn các tập đoàn có tài sản
sinh học như TH True Milk,
Vinpearl Land Phú Quꢀc,…
thì việc ghi nhận tài sản sinh
học giꢀng như tài sản cꢀ định
nên không đo lường hết được
giá trị của tài sản sinh học là
theo giá trị hợp lý), không giải
quyết được vấn đề đo đường
được giá trị của động vật con
được sinh ra, không có chuẩn
mực hướng dẫn công bꢀ thông
tin về tài sản sinh học trên báo
cáo tài chính nên có thể làm
thiếu sự tin cậy từ nhà đầu tư.
- Nếu có giao dịch liên kết về
các đꢀi tượng kế toán trên,
bên doanh nghiệp liên kết ở
nước ngoài thường sẽ bán cho
doanh nghiệp Việt Nam theo
giá thị trường là giá khá cao,
và cơ quan thuế Việt Nam sẽ
khó xác định được giá APA
nghiệp tại Việt Nam ghi nhận
theo giá gꢀc và phân bổ chi
phí khấu hao hàng kỳ sẽ tăng
thêm chi phí, giảm lợi nhuận,
giảm thuế TNDN phải nộp. Vì
vậy Bộ Tài chính cần xem xét
việc ghi nhận tại Việt Nam giá
trị tài sản này phải dựa vào
tình trạng hiện tại của tài sản
vì có thể động vật yếu đi, chết
trong thời gian ngắn sau đó;
đánh giá lại giá trị hợp lý rồi
mới ghi nhận vào nguyên giá
tài sản thì mới loại được các
chi phí khấu hao ảo ■
Tài liệu tham khảo
1. Nghị định số 20/2017/NĐ-CP ngày 24/2/2017: Quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết.Nguyễn
Hoàng Giang (2016), Chuyển giá thông qua thủ thuật tách lợi nhuận của các công ty đa quốc gia tại Việt Nam, tại
qua%20th%E1%BB%A7%20thu%E1%BA%ADt%20t%C3%A1ch%20l%E1%BB%A3i%20nh%E1%BA%ADn%20
c%E1%BB%A7a%20c%C3%A1c%20c%C3%B4ng%20ty%20%C4%91a%20qu%E1%BB%91c%20gia%20t%E1%BA%A1i%20
Vi%E1%BB%87t%20Nam.pdf truy cập ngày 12/12/2018.Quản lý thuế đối với hoạt động giao dịch liên kết và chống chuyển giá.
Tạp chí thuế nhà nước. NXB Tài chính, 2017.
3. Robert Feinschreiber, 2004. Transfer pricing methods- An applications guide. John Wiley & Sons, Inc, chapter 1.
4. Thông tư số 41/2017/TT-BTC ngày 28/4/2017: Hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 20/2017/NĐ-CP ngày
24/02/2017 của Chính phủ quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết.
Thông tin tác giả
Vũ Thị Khánh Minh, Thạc sĩ
Hꢀc viện Ngân hàng, Phân viện Phú Yên
Email: minhvtk.p[email protected]
Summary
Vision of tax accounting for transfer accounting method
Transfer pricing is commonly stemmed from the measurement stage amongst accounting methods, including(i)
Classification, (ii) Recognition and Derecognition, (iii) Measurement, (iv) Presentation and Disclosure. This
activity is carried out by influencing trading price, thereby reducing the payable tax amounts as much as possible.
Currently, some enterprises take advantage of the differences between tax rates and tax allowances in two
countries to establish their internal transaction price policies. Besides that, there also exist those firms that are on
trial for fraud and tax evasion by manipulating the price in related/affiliated party transactions.
This article summarizes commonly used accounting methods to manipulate transfer price taxation and provide
some solutions for preventing transfer price tax evasion.
Keywords: Tranfer pricing, Approaches to transfer pricing, Internal transaction price, Dividing the total income,
Foreign Direct Investment Enterprise evade taxs
Minh Thi Khanh Vu, MEc.
Banking Academy, Phu Yen Campus
Số 205- Tháng 6. 2019
Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
7
7 trang
20660
Free
Bạn đang xem tài liệu "Góc nhìn kế toán thuế đối với phương pháp kế toán chuyển giá", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- goc_nhin_ke_toan_thue_doi_voi_phuong_phap_ke_toan_chuyen_gia.pdf
