Cơ sở khoa học xác định chế độ tưới hợp lý cho cây hồ tiêu giai đoạn kinh doanh vùng Tây Nguyên
KHOA HỌC
CÔNG NGHỆ
CƠ SỞ KHOA HỌC XÁC ĐỊNH CHẾ ĐỘ TƯỚI HỢP LÝ CHO CÂY
HỒ TIÊU GIAI ĐOẠN KINH DOANH VÙNG TÂY NGUYÊN
Phạm Văn Ban, Nguyễn Vũ Việt
Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam
Tóm tắt: Cây hồ tiêu là một trong những cây trồng chính của các tỉnh Tây Nguyên, chiếm tỷ lệ
khoảng 51,6% diện tích hồ tiêu của cả nước, đã và đang trở thành cây “mũi nhọn chiến lược”, cây
xóa đói giảm nghèo, cây làm giàu của nông dân, nhất là vùng sâu, vùng xa. Nhu cầu nước của cây
hồ tiêu kinh doanh khác biệt so với các loại cây trồng khác, giai đoạn phân hóa mầm hoa (xiết
nước) có thời gian 30-45 ngày, thường không tưới, hoặc tưới với lượng rất nhỏ; giai đoạn ra hoa
tạo quả thì cẩn phải tưới, nhưng tưới nhiều quá lại là nguy cơ tạo điều kiện cho bệnh chết nhanh,
chết chậm của cây phát triển, điều đó cho thấy việc nghiên cứu tìm ra các giới hạn độ ẩm đất/mức
tưới hợp lý trong mỗi giai đoạn sinh trưởng để cây phát triển bình thường, cho năng suất cao là
cần thiết, bài báo cung cấp các cơ sở khoa học xác định chế độ tưới hợp lý cho cây hồ tiêu kinh
doanh vùng Tây Nguyên góp phần phát triển bền vững cây hồ tiêu ở nước ta.
Từ khóa: Cơ sở khoa học, tưới nước, hồ tiêu, Tây Nguyên, giới hạn độ ẩm đất.
Summary: Pepper trees are one of the main plants in Highlands provinces, accounting for about
51.6% of the total pepper area of the country, have been becoming "key strategies" and poverty
reduction, enrichment trees of farmers, especially in remote areas. Water demand of business pepper
is different from other plants, the period of flower germination (water tightening) about 30-45 days,
we do not often water, or irrigate with small amounts, in the period of flowering and fruits need to
be watered, but too much watering is the risk of facilitating rapid death, slow death of the growing
tree, which shows that the research finds the limit of moisture in the soil, reasonable irrigation level
in each growth stage for normal growth, high yield is necessary, the article provides scientific basis
to determine reasonable irrigation regime for The Center Highlands business pepper will contribute
to sustainable development of pepper in our country.
Keywords: Scientific basis, watering, pepper, Highlands, the limit of moisture.
1. MỞ ĐẦU *
mang lông, bám vào các cây khác bằng rễ,
trồng để lấy quả và hạt, dùng làm gia vị dưới
Hồ tiêu Việt Nam có diện tích khoảng
dạng khô hoặc tươi. Giai đoạn kiến thiết cơ
73.500ha, năng suất bình quân 2,16 tấn
bản của cây tính từ khi trồng đến hết năm thứ
khô/ha, đứng thứ ba trên thế giới về diện tích,
3, giai đoạn kinh doanh (bắt đầu cho thu
thuộc vào nhóm các nước có năng suất cao
hoạch) từ năm thứ tư trở đi; cây ra hoa tháng
nhất. Hồ tiêu được trồng từ tỉnh Nghệ An vào
5-6, thu hoạch vào tháng 3-4 năm sau. Cây hồ
các tỉnh phía Nam, vùngTTây Nguyên chiếm
tiêu kinh doanh có 2 giai đoạn sinh lý khác
tỷ lệ cao nhất với 51,6% diện tích.
biệt: giai đoạn phân hóa mầm hoa (người dân
Cây hồ tiêu trồng chủ yếu trên đất dốc, là một
thường gọi là giai đoạn siết nước) và giai đoạn
loại dây leo có hoa, thân dài, nhẵn không
ra hoa, tạo quả, thu hoạch; giai đoạn phân hóa
mầm hoa từ đầu tháng 3 đến giữa tháng 5, giai
Ngày nhận bài: 15/01/2019
Ngày thông qua phản biện: 20/02/2019
Ngày duyệt đăng: 26/3/2019
đoạn này có sự phân hóa mầm hoa để phát triển
thành hoa, chuyển quá trình sinh trưởng dinh
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THỦY LỢI SỐ 53 - 2019
1
KHOA HỌC
CÔNG NGHỆ
dưỡng sang quá trình sinh thực (ra hoa kết quả), cây, từ tạo mầm hoa hình thành hoàn toàn đến
sau đó cây ra hoa tạo quả thu hoạch từ giữa khi có cựa gà đều lưu ý việc hãm nước, chỉ tưới
tháng 5, đầu tháng 6 đến tháng 3 năm sau. Cây 1 lượng nhỏ cho cây đủ sống, kết hợp phun các
hồ tiêu có nhu cầu nước không giống các loại thuốc gốc đồng hoặc booc đô để hãm lại khi
cây trồng khác, đó là giai đoạn phân hóa mầm cây hồ tiêu chỉ mới nhú cựa gà, nhú mầm.
hoa không cần tưới từ 30-45 ngày, hoặc tưới 1
Khi hồ tiêu nhú cựa gà thì gần như mọi
lượng rất nhỏ khi khô hạn kéo dài, ngược lại bất
chuyện đã an bài rồi, ra hoa hay ra lá đã được
kỳ trong thời đoạn nào, nếu độ ẩm trong đất bão
xác định. Việc điều chỉnh để tăng số lượng hoa
hòa sẽ là điều kiện thuận lợi cho bệnh chết
trên cây cần được thực hiện từ trước đó ít nhất
nhanh phát triển, do vậy việc cấp nước tưới cho
20 ngày, lúc bắt đầu hình thành mần hoa - chồi
cây rất chú ý các đặc trưng trên.
mới nhô ra.
2. CƠ SỞ KHOA HỌC XÁC ĐỊNH CHẾ
ĐỘ TƯỚI HỢP LÝ CHO CÂY HỒ TIÊU
Các nghiên cứu xác định chế độ tưới nước cho
cây trồng phải dựa trên mối quan hệ giữa đất -
nước - cây trồng - không khí, mỗi giai đoạn sinh
trưởng của cây có một nhu cầu nước khác nhau.
2.1. Căn cứ vào nhu cầu nước của hồ tiêu
trong từng giai đoạn sinh trưởng nhằm
Hình 1: Hình ảnh mầm hoa và cựa gà hồ tiêu
hướng tới năng suất cao
Như vậy qua thực tế sản xuất hồ tiêu, giai đoạn
phân hóa mầm hoa (người dân gọi là siết nước)
có vai trò quyết định đến số lượng hoa của cây,
cũng là tiền đề của năng suất quả sau này.
Cây hồ tiêu kinh doanh có đặc điểm thực vật
đặc thù riêng, mỗi vụ cây phát triển trải qua
các giai đoạn từ ngay sau thu hoạch vụ trước là
: phân hóa mầm hoa- nở hoa đậu quả- phát
triển quả xanh- quả chín và thu hoạch. Trong
mỗi giai đoạn phát triển cây có nhu cầu nước
khác nhau, cho nên yêu cầu tưới nước khác
nhau nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của cây,
cụ thể:
Việc nghiên cứu xác định nhu cầu nước cho
cây hồ tiêu trong giai đoạn này tập trung vào
xác định ngưỡng độ ẩm tối đa và tối thiểu của
đất, thời điểm bắt đầu và kết thúc giai đoạn
hãm nước để đạt được số lượng hoa tối đa cho
mỗi cây, các nghiên cứu này dựa trên cơ sở
triển khai công thức thí nghiệm với các xử lý
a.Giai đoạn phân hóa mầm hoa:
Sau khi thu hoạch, trên các nách lá nhú ra các
mầm hoa, các mầm hoa hình thành và lớn lên
như cái cựa gà. Trong mỗi mầm ngủ ở nách lá
(cựa gà sau này) sẽ có ba bộ phận là: lá, gié
hoa, và một đoạn cành. Để cây ra hoa đồng
loạt thì phải đợi cho mầm hoa phân hóa hoàn
toàn tức là phải hình thành gié. Nếu chưa hình
thành gié mà kích thích nó sẽ ra chỉ có lá, hoặc
trường hợp ra hoa không đồng loạt, ra ít hoa, ở
Tây Nguyên đa phần nguyên nhân là do cây
chưa phân hóa mầm hoa mà đã phun kích thích
hoặc bón phân để làm bông. Vì vậy, cần hãm
độ ẩm trong đất với ngưỡng thấp nhất (βmin
tới cao nhất (βmax).
)
b. Giai đoạn bung hoa, đậu quả:
- Khi mầm hoa nhú cựa gà là đã hoàn thành
phân hóa mầm hoa, bắt đầu giai đoạn nở hoa.
Mầm cựa gà nở ra lớn lên tạo thành một đốt
cành mới trên đó có 1 lá và 1 gié hoa. Sự nở
hoa bắt đầu từ cuống gié dần cho đến đầu gié
trong một khoảng thời gian từ 7-8 ngày, gié lúc
này trở thành một chùm hoa cái. Hoa tiêu lưỡng
tính lúc này bắt đầu phát triển, núm nhụy thò ra
2
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THỦY LỢI SỐ 53 - 2019
KHOA HỌC
CÔNG NGHỆ
3-8 ngày trước khi bao phấn mở ra.
trong những lưu ý quan trọng trong việc hạn
chế gié ít quả hoặc bị lép (răng cưa, bồ cào).
Vào thời điểm tiêu ra hoa nếu gặp điều kiện ít
mưa, độ ẩm thấp cần chủ động tưới để tăng độ
ẩm cao bằng cách phun nước nhẹ vào không
khí để tạo độ ẩm.
Như vậy, giai đoạn này nhu cầu nước lớn, độ ẩm
đất cao trong suốt giai đoạn, cần duy trì để ẩm
thích hợp giúp hoa ra đồng loạt, nghiên cứu xác
lập cơ sở khoa học chế độ tưới giai đoạn này với
ngưỡng thấp nhất (βmin) tới cao nhất (βmax).
Hình 2: Hình ảnh hoa hồ tiêu
- Sự tự thụ phấn có thể xảy ra mà không cần
đến những tác động của gió và mưa. Mặc dù
mưa không đóng một vai trò chính trong quá
trình thụ phấn, nhưng ẩm độ không khí cao lại
có một vai trò quan trọng. Trước hết nó tạo
thuận lợi cho sự phân tán hạt phấn ra khỏi bao
phấn và hơn nữa ẩm độ cao giúp vòi nhụy giữ
sự cương được lâu để dễ dàng tiếp nhận hạt
phấn. Hạt phấn mang nhiều chất dính, trong
trường hợp mưa nhẹ sẽ làm vỡ những hạt chất
c. Giai đoạn phát triển quả
Là giai đoạn hình thành quả và phát triển của vỏ,
hạt hồ tiêu. Khi quả còn non cần tưới khi trời
không mưa để giảm rụng gié và trái non. Để cây
phát triển đến quả phát triển đến hoàn chỉnh phải
tưới nước đều đặn cho cây và trái phát triển tốt,
nếu thiếu nước sẽ gây hiện tượng rụng quả, rụng
lá, giảm năng suất, chất lượng hồ tiêu. Giai đoạn
này việc tưới nước không chỉ cấp đủ nhu cầu
dính của hạt phấn và làm cho hạt phấn bám nước mà còn giúp cho môi trường đất hòa tan
vào chất nhầy của núm nhụy do đó đã gia tăng các chất dinh dưỡng nuôi cây.
hiệu quả của sự phân bố hạt phấn. Đây là một
Hình 3: Cây hồ tiêu giai đoạn ra hoa và quả
cây hồ tiêu.
Trong giai đoạn này chế độ tưới có sự khác biệt
giữa mùa mưa và mùa khô; trong mùa mưa chỉ
tưới khi không mưa từ 5-7 ngày, vào mùa khô
tưới thường xuyên để duy trì đủ ẩm cho cây.
d. Giai đoạn quả chín và thu hoạch:
Cây hồ tiêu bắt đầu giảm nhu cầu về nước và
dinh dưỡng. Cuối giai đoạn này, người trồng
tiêu ngừng tưới khoảng 15- 20 ngày.
Việc nghiên cứu xác định độ ẩm thích hợp để
dưỡng cây là hợp lý vừa năng suất cao vừa hạn
chế phòng ngừa bệnh chết nhanh, chết chậm
Qua những phân tích trên chúng ta thấy rằng
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THỦY LỢI SỐ 53 - 2019
3
KHOA HỌC
CÔNG NGHỆ
chế độ tưới cho cây hồ tiêu trong suốt vụ có sự không bị thất thoát xuống tầng sâu, mức tưới
khác biệt giữa các giai đoạn, giai đoạn phân cũng sẽ nhỏ hơn.
hóa mầm hoa yêu cầu hãm cây bằng duy trì độ
ẩm ở mức cây không chết, sang đến giai đoạn
nở hoa, thụ phấn yêu cầu độ ẩm đất cao để tạo
thuận lợi cho hoa thu phấn đạt hiệu quả nhất,
giai đoạn phát triển quả duy trì độ ẩm thích
hợp cây dễ sử dụng, giai đoạn thu hoạch
ngừng tưới. Những phân tích đánh giá trên sẽ
giúp công tác nghiên cứu thí nghiệm xác định
chế độ tưới hợp lý cây hồ tiêu có đủ cơ sở để
thực hiện.
2.2. Căn cứ vào điều kiện đất đai, cây trồng
và bảo vệ thực vật
Xác định độ ẩm hợp lý (độ ẩm giới hạn dưới
Hình 4: Hình ảnh rễ cây hồ tiêu
cho phép và giới hạn độ ẩm trên) để tính mức
b. Đất đai
tưới nước, không chỉ căn cứ vào tính chất thổ
nhưỡng của đất và giai đoạn sinh trưởng cây
trồng mà còn xem xét lồng ghép giải pháp
phòng ngừa hạn chế lây lan bệnh chết nhanh,
chết chậm cây hồ tiêu.
Cây tiêu được trồng ở Tây Nguyên trên nhiều
loại đất khác nhau như đất đỏ phát triển trên đá
bazan, đất đỏ vàng, đất cát xám trên đá granit,
đất phù sa, đất sét pha cát, miễn là đạt các yêu
cầu cơ bản như: đất dễ thoát nước, có độ dốc,
không bị úng ngập dù chỉ úng ngập tạm thời
trong vòng 24 giờ; tầng canh tác dày trên
70cm, mạch nước ngầm sâu hơn 2m; đất giàu
mùn, thành phần cơ giới nhẹ đến trung bình,
pHKCL từ 5-6.
a. Hệ thống rễ cây hồ tiêu
Các loại rễ tiêu có : rễ cái ăn sâu, có từ 2-3 rễ,
làm nhiệm vụ chính là hút nước, khi cây
trưởng thành các rễ này ăn sâu tới 1-2m, các rễ
phụ phát sinh từ rễ cái và rễ bám tại các đốt, hệ
thống rễ phụ mọc thành chùm, thực hiện chức
năng hút nước và các chất dinh dưỡng để nuôi
cây, rễ cây tiêu thuộc loại háo khí, không chịu
được ngập úng, chúng đều tập trung ở tầng
trên từ 5- 40cm. Ngoài ra cây tiêu còn hệ
thống rễ bám mọc từ các đốt thân nổi trên mặt
đất làm nhiệm vụ chính là giúp cây tiêu bám
vào trụ để vươn lên cao, khả năng hút nước và
dinh dưỡng gần như không đáng kể nhưng
chúng có khả năng tự biến đổi thành rễ phụ khi
được vùi trong đất.
c. Bệnh chết nhanh, chết chậm
Hai bệnh chết nhanh, chết chậm hàng năm
gây thiệt hai không nhỏ đối với người trồng
tiêu, đặc điểm của 2 bệnh này liên quan trực
tiếp đến ứ đọng nước mưa và độ ẩm đất cao.
Theo các tài liệu của Cục Bảo vệ Thực vật,
Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp
Tây Nguyên và các nhà chuyên môn khác thì
đặc điểm của 2 bệnh này như sau:
- Bệnh chết nhanh do nấm Phytophthora spp
gây ra. Khi bị bệnh, cây đột ngột héo rũ như
thiếu nước, lá héo dần và chuyển sang khô rũ
cùng dây tiêu, cây chết quá nhanh nên lá không
kịp rụng, thân và đốt tiêu thâm đen, thối dần,
sau khoảng 1-2 tuần thì cây tiêu chết hẳn.
Như vậy, hệ thống rễ nằm nông, hấp thụ nước
và dinh dưỡng, cho nên trong nghiên cứu chế
độ tưới hợp lý sẽ lựa chọn tầng đất làm ẩm
nằm trong tầng hoạt động chứa phần lớn bộ rễ
từ 5-40cm, trong tầng đất này cây sẽ hút được
hầu hết chất dinh dưỡng trong nước, nước sẽ
Nấm bệnh có nguồn gốc từ đất, nấm bệnh
4
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THỦY LỢI SỐ 53 - 2019
KHOA HỌC
CÔNG NGHỆ
hoạt động mạnh vào mùa mưa, khi điều kiện rễ, gốc tiêu làm hư thối phần rễ và gốc tiêu
ẩm độ trong vườn cao (>80%). Bào tử nấm có gây chết cây, nặng nhất vào khoảng tháng 9-
khả năng di chuyển được trong nước, trên nền 10. Bệnh phát triển và lây lan mạnh trong điều
đất ẩm để tìm ký chủ xâm nhiễm. Vào mùa kiện vệ sinh đồng ruộng kém, vườn không
khô nấm bệnh hình thành dạng bào tử vách được thoát nước tốt, bón phân không cân đối.
dày để lưu tồn và ít hoạt động. Mùa mưa khi Bệnh phát sinh mạnh trong điều kiện ẩm ướt,
0
0
0
ẩm độ trong vườn cao, nhất là những vườn nhiệt độ từ 18-22 C (<10 C hoặc >28 C
tiêu trên nền đất vườn thấp, tình trạng ngập bệnh không xuất hiện). Ngoài ra, mức độ phát
úng cục bộ trong vườn tiêu rất thích hợp để sinh phát triển của bệnh còn phụ thuộc vào
nấm bệnh lây lan và phát triển. Nấm bệnh tấn thời tiết, giống hồ tiêu cũng như đất đai, phân
công trên hầu hết các bộ phận của cây: trên bón. Kết quả nghiên cứu của Viện Bảo vệ
lá, trên gié hoa, trên nhánh ác, trên dây chính thực vật tại Gia Nghĩa-ĐắkNông như sau:
và nguy hiểm hơn hết nấm bệnh tấn công vào
800
700
600
500
400
300
200
100
0
25.0
20.0
15.0
10.0
5.0
0.0
1
2
3
4
5
6
7
8
9 10 11 12
Lm
(mm)
TLB
Tháng
Hình 5: Ảnh hưởng của lượng mưa đến tỷ lệ bệnh chết nhanh trong năm
(Nguồn: Viện Bảo vệ thực vật)
Qua kết quả trên cho thấy tỷ lệ mắc bệnh chết chậm lại, lá bị vàng héo trên toàn trụ tiêu và
nhanh gia tăng trong mùa mưa từ tháng 7 đến rụng dần, ban đầu là các lá già, sau đó đến
tháng 10 hàng năm.
rụng đốt, năng suất cực kỳ kém, cây có thể
- Bệnh chết chậm hay còn gọi bệnh tiêu vàng chống chọi với bệnh lên đến 1-3 năm, nhưng
lá, bệnh tuyến trùng… Bệnh chết chậm do sự cuối cùng vẫn chết, nên bệnh được gọi là
kết hợp gây hại của tuyến trùng và nấm trong bệnh tiêu chết chậm.
đất. Một số loài tuyến trùng nội ký sinh,
ngoại ký sinh gây hại gây ra ác nốt u sưng
chậm phát triển mạnh trong mùa khô, từ tháng
trên rễ, một khi tiêu đã mắc bệnh, rất dễ lây
Kết quả thống kê trên cũng cho thấy bệnh chết
11 năm trước, đến tháng 4 năm sau.
lan ra cả vườn tiêu, gây nên dịch và làm tiêu
Bệnh chết nhanh, chết chậm bấy lâu nay được
chết hàng loạt. Cây tiêu bị bệnh sinh trưởng
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THỦY LỢI SỐ 53 - 2019
5
KHOA HỌC
CÔNG NGHỆ
coi là nỗi kinh hoàng với người trồng tiêu. kết như sau: Khi trồng tiêu tốt nhất không nên
Bệnh phát triển từ bộ phận rễ của cây nên các tạo bồn, đầu mùa mưa phải phá bồn giữ nước
biện pháp chữa trị khó can thiệp trực tiếp quanh gốc tiêu (nếu có) để chống ứ đọng
được và tốn kém, vì thế cho nên áp dụng các nước, đồng thời cần phải có rãnh thoát nước ở
biện pháp phòng trừ ngay từ đầu sẽ giảm giữa các hàng tiêu để tránh hiện tượng động,
thiểu tối đa hậu quả cho căn bệnh gây ra. ứ nước ở gốc tiêu để triệt tiêu các điều kiện
Theo Cục Bảo vệ thực vật, tính chất quyết thuận lợi cho các loại nốt nhất ết chậm bấy p
định trong việc phòng bệnh, hạn chế bệnh Vào mùa khô khi tưới nước vừa đủ, hạn chế
chết nhanh, chết chậm là biện pháp canh tác tưới tràn làm bênh lây lan nhanh hơn sang các
phù hợp. Một trong số các giải pháp phòng cây bên cạnh. Như v 6 :cây hồ tiêu ngoài yêu
ngừa quan trọng là tưới tiêu nước hợp lý được cầu chặt chẽ về tưới nước cũng cần quan tâm
các nhà chuyên môn và người sản xuất tổng đến yêu cầu thoát nước cho cây.
800
700
600
500
400
300
200
100
0
60
50
40
30
20
10
0
ẩm độ(%)
Lượng
mưa (mm)
Tỷ lệ bệnh
(%)
Chỉ số
bệnh (%)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10 11 12
Tháng
Hình 6: Diễn biến ẩm độ, lượng mưa, tỷ lệ bệnh và chỉ số bệnh vàng lá
qua các tháng trong năm tại Đăk Nông
(Nguồn: Viện Bảo vệ thực vật)
phải cần tưới bổ sung cho cây
một lượng vừa phải để cây
phát triển, đủ phân hóa mầm
hoa; giai đoạn ra hoa tạo quả
cần tưới nước sao cho độ ẩm
đất luôn nhỏ hơn độ ẩm bão
hòa trong đất để ngăn ngừa
bệnh cho cây. Vấn đề đặt ra
xác định các giá trị (ngưỡng)
phù hợp để cây phát triển
bình thường cho năng suất
3. KẾT LUẬN
1.
- Cây hồ tiêu
kinh doanh có nhu cầu nước
khác biệt so với những cây
trồng khác, độ ẩm đồng ruộng
thích hợp giai đoạn phân hóa
mầm hoa thấp hơn giai đoạn
ra hoa tạo quả. Giai đoạn
phân hóa mầm hoa cần xiết
nước (khoảng 30-45 ngày),
hoặc gặp khô hạn kéo dài thì
6
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THỦY LỢI SỐ 53 - 2019
KHOA HỌC
CÔNG NGHỆ
cao trong suốt thời gian sinh
trưởng.
chế độ tưới hợp lý cho
cây hồ tiêu.
2.
- Đất trồng
Như vậy, khi nghiên cứu xác định chế độ
tưới hợp lý cho cây hồ tiêu cần quan tâm
đến các vấn đề đã phân tích ở trên.
cây hồ tiêu phải dễ thấm
nước, tiêu thoát nhanh, ư
cũng là cơ sở để xác định
3. TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Đoàn Doãn Tuấn, 2012. Nghiên cứu ứng dựng các giải pháp khoa học công nghệ phòng
chống hạn hán phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững ở các tỉnh miền núi phía Bắc.
Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam.
[2] Bùi Đức Hà, 2014-2015. Nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật và cơ chế đẩy mạnh ứng dụng
công nghệ tưới tiết kiệm nước cho một số cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao. Viện Nước,
tưới tiêu và Môi trường.
[3] Lê Ngọc, 2010-2011. Nghiên cứu kỹ thuật tưới tiết kiệm nước kết hợp bón phân qua nước
cho cây hồ tiêu Đắc Lắc, Viện Khoa học kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên.
[4] Quy trình kỹ thuật-Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Miền nam, 2015, Cây hồ tiêu –
quy trình kỹ thuật chăm sóc và thu hoạch.
[5] Lê Xuân Quang, 2010, Nghiên cứu chế độ tưới hợp lý cho cây ăn quả (cây thanh long)
vùng khô hạn Nam Trung Bộ, Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam.
[6] 6-Bùi Công Kiên, 2016, Nghiên cứu thiết kế hệ thống thoát nước bề mặt và kỹ thuật tưới
tiết kiệm nước góp phần hạn chế bệnh chết nhanh, chết chậm cây hồ tiêu vùng Tây Nguyên
và Đông Nam Bộ, Viện Nước, Tưới tiêu và Môi trường.
[7] Fao 24, 1977, Crop water requirements, Food and Agriculture Organization of the United
nations, Rome
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THỦY LỢI SỐ 53 - 2019
7
7 trang
221120
Free
Bạn đang xem tài liệu "Cơ sở khoa học xác định chế độ tưới hợp lý cho cây hồ tiêu giai đoạn kinh doanh vùng Tây Nguyên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- co_so_khoa_hoc_xac_dinh_che_do_tuoi_hop_ly_cho_cay_ho_tieu_g.pdf
