Tóm tắt Luận văn Tư tưởng chính trị của V.I.Lênin với việc xây dựng chỉnh đốn Đảng ở nước ta hiện nay

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

LÂM QUANG MỊCH

TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ CỦA V.I.LÊNIN

VỚI VIỆC XÂY DỰNG CHỈNH ĐỐN ĐẢNG

Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Mã số: 60 22 03 01

Đà Nẵng - Năm 2017

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN THÁI BÌNH

Phản biện 1: TS. Trần Hồng Lưu

Phản biện 2: PGS. TS. Nguyễn Thế Tư

Luận văn đã được bảo vệ tại Hội đồng chấm Luận văn tốt

nghiệp Thạc sĩ Triết học họp tại trường Đại học Kinh tế, Đại

học Đà Nẵng vào ngày 20 tháng 8 năm 2017.

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện, Trường đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng.

1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong học thuyết về xây dựng đảng, chính quyền ở thời kỳ

quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội của V.I.Lênin, hạt

nhân tư tưởng chính trị có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Thực

tiễn Cách mạng Tháng Mười Nga và công cuộc xây dựng CNXH ở

Liên Xô đã cho thấy một cách toàn diện tư tưởng chính trị của

V.I.Lênin là nhân tố đảm bảo thắng lợi các mục tiêu cách mạng.

Yếu tố bảo đảm cho thắng lợi của CNXH là năng suất lao

động xã hội, là năng lực lãnh đạo, tổ chức quản lý để đông đảo quần

chúng lao động phát huy được tính chủ động, sáng tạo vào việc xây

dựng chế độ mới. Nhiệm vụ hàng đầu của chính trị là lôi cuốn đông

đảo quần chúng tham gia quản lý xã hội, quản lý nhà nước, quản lý

kinh tế. Tính chính trị của vấn đề là ở chỗ GCVS thông qua chính

đảng của nó phải làm thế nào xác định được đường lối và chính sách

phát triển kinh tế - xã hội thích hợp và tổ chức thực hiện thắng lợi

đường lối đó.

Quan điểm chỉ đạo trong tư tưởng chính trị của V.I.Lênin

được xác lập bằng sự giữ vững vai trò lãnh đạo của đảng và hiệu lực

quản lý của nhà nước để đưa lại cơ hội cho nhân dân thực hiện được

quyền làm chủ của mình để xây dựng đảng, xây dựng nhà nước, xây

dựng chế độ mới. Thành công trong lãnh đạo và quản lý là ở chỗ biết:

“Sống trong lòng quần chúng. Biết tâm trạng quần chúng. Biết tất cả.

Hiểu quần chúng. Biết đến với quần chúng. Giành được niềm tin

tuyệt đối của quần chúng” [39, tr. 608].

Việt Nam đang tiến hành xây dựng nền kinh tế thị trường

định hướng XHCN, lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí

2

Minh làm kim chỉ nam cho mọi hành động. Đảng đã lãnh đạo đất

nước vượt qua khó khăn, thách thức và đạt được những thành tựu to

lớn, có ý nghĩa lịch sử, thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược

xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thành tựu cách mạng hơn 30 năm đổi

mới đã cho thấy vai trò lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin đối với sự

nghiệp lãnh đạo cách mạng của Đảng ta. Nhưng công cuộc đổi mới

đang đặt ra hàng loạt vấn đề đòi hỏi phải tập trung nghiên cứu giải

quyết. Trong đó có vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam với

quá trình xây dựng chỉnh đốn Đảng để Đảng thật sự trong sạch, vững

mạnh, để Đảng trở thành “Đảng đạo đức, Đảng văn minh”.

Trong quá trình xây dựng chỉnh đốn Đảng bên cạnh những

kết quả đạt được, công tác xây dựng Đảng vẫn còn nhiều khuyết

điểm, hạn chế. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung

ương Đảng khóa XII đã chỉ ra công tác xây dựng Đảng vẫn còn

không ít hạn chế, yếu kém, thậm chí có những yếu kém, khuyết điểm

kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ chậm được khắc phục, làm giảm sút lòng

tin của nhân dân đối với Đảng; nếu không được sửa chữa sẽ là thách

thức đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và sự tồn vong của chế độ.

Những hạn chế, yếu kém và khuyết điểm trong Đảng thể hiện ở nhiều

mặt, tiềm ẩn những nguy cơ khôn lường. Về tư tưởng, đạo đức cách

mạng: một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có những

đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cao cấp,

suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống với những biểu hiện

khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ,

cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ,

tham nhũng, lãng phí, tùy tiện, vô nguyên tắc... Đội ngũ cán bộ cấp

trung ương, cấp chiến lược rất quan trọng nhưng chưa được xây dựng

một cách cơ bản. Về tổ chức Đảng: công tác quy hoạch cán bộ mới

3

tập trung thực hiện ở địa phương, chưa thực hiện được ở cấp trung

ương, dẫn đến sự hẫng hụt, chắp vá, không đồng bộ và thiếu chủ

động trong công tác bố trí, phân công cán bộ. Một số trường hợp

đánh giá, bố trí cán bộ chưa thật công tâm, khách quan, không vì yêu

cầu công việc, bố trí không đúng sở trường, năng lực, ảnh hưởng đến

uy tín cơ quan lãnh đạo, sự phát triển của ngành, địa phương và cả

nước. Về sinh hoạt Đảng: nguyên tắc “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ

trách” trên thực tế ở nhiều nơi rơi vào hình thức, do không xác định

rõ cơ chế trách nhiệm, mối quan hệ giữa tập thể và cá nhân, khi sai

sót, khuyết điểm không ai chịu trách nhiệm, có hiện tượng dựa dẫm

vào tập thể, không rõ trách nhiệm cá nhân, vừa không khuyến khích

người đứng đầu có nhiệt tình, tâm huyết, dám nghĩ, dám làm, tạo kẽ

hở cho cách làm việc tắc trách, trì trệ hoặc lạm dụng quyền lực một

cách tinh vi để mưu cầu lợi ích cá nhân...

Để Đảng ta tiếp tục nắm vai trò lãnh đạo, là nhân tố đảm bảo

thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay, Đảng cần

phải vận dụng sâu sắc tư tưởng chính trị của V.I.Lênin, trở thành một

trong những cơ sở lý luận trong vấn đề xây dựng chỉnh đốn Đảng.

Muốn xây dựng được một đảng chính trị vững mạnh, tiếp tục lãnh

đạo sự nghiệp cách mạng của dân tộc đi đến thắng lợi, một trong

những công việc phải làm là làm tốt công tác xây dựng và chỉnh đốn

Đảng. Chính vì vậy, tôi chọn đề tài: “Tư tưởng chính trị của

V.I.Lênin với việc xây dựng chỉnh đốn Đảng ở nước ta hiện nay” làm

đề tài luận văn hoàn thành chương trình sau đại học chuyên ngành

Triết học của mình.

2. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu:

Trên cơ sở làm rõ tư tưởng chính trị của V.I.Lênin và thực

4

trạng xây dựng chỉnh đốn Đảng ở nước ta từ năm 1986 đến nay. Từ

đó luận văn đưa ra một số phương hướng, giải pháp chủ yếu góp

phần nâng cao hiệu quả công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng ở nước ta

trong thời gian tới.

Nhiệm vụ:

Để đạt được mục đích trên, luận văn cần thực hiện những nhiệm

vụ sau:

Thứ nhất: Phân tích cơ sở hình thành tư tưởng chính trị của

V.I.Lênin; trình bày những nội dung cơ bản về tư tưởng chính trị của

V.I.Lênin và tư tưởng chính trị của V.I.Lênin về đảng cầm quyền.

Thứ hai: Luận văn chỉ ra thực trạng những vấn đề đặt ra

trong quá trình xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay.

Thứ ba: Đề ra những phương hướng và giải pháp để nâng

cao hiệu quả công tác chỉnh đốn Đảng hiện nay.

3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên tư tưởng

chính trị của V.I.Lênin và sự vận dụng tư tưởng đó vào quá trình xây

dựng, chỉnh đốn Đảng ở nước ta hiện nay.

Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung làm rõ tư tưởng

chính trị của V.I.Lênin và sự vận dụng vào công cuộc xây dựng,

chỉnh đốn Đảng từ năm 1986 đến nay.

4. Phƣơng pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở quan

điểm lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về chính trị, những quan điểm về

chính trị trong các tác phẩm kinh điển của C.Mác, Ph.Ăngghen và

V.I.Lênin.

Phương pháp nghiên cứu: Trên cơ sở phương pháp luận của chủ

nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, luận văn vận dụng

5

các phương pháp logic và lịch sử, phân tích và tổng hợp, phương pháp so

sánh, quy nạp và diễn dịch, hệ thống hóa…

5. Bố cục đề tài

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn gồm 03 chương

với 07 tiết.

6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu

V.I.Lênin là một lãnh tụ thiên tài của Liên bang Xôviết, của

nhân loại yêu chuộng hòa bình và tiến bộ xã hội. Tư tưởng chính trị

của ông được nghiên cứu trên những vấn đề khác nhau, nhưng chủ

yếu được đề cập dưới các góc độ sau đây:

Thứ nhất, quan niệm về đảng cầm quyền, cách thức tổ chức

và hoạt động của đảng vô sản kiểu mới có các tác phẩm:

“V.I.Lênin về xây dựng Đảng” của Nxb Sự thật biên soạn

năm 1977. Trong cuộc đời hoạt động chính trị của V.I.Lênin, ông đã

viết rất nhiều tác phẩm, các bài báo, thư, tài liệu… tác phẩm đã chắt

lọc, trích đoạn quan điểm của V.I.Lênin về xây dựng đảng. Tác phẩm

tổng hợp tất cả những vấn đề cơ bản nhất về xây dựng đảng của

V.I.Lênin. Đây là tác phẩm có ý nghĩa quan trọng trong việc nghiên

cứu, tìm hiểu về việc xây dựng và tổ chức đảng.

“Tư tưởng của V.I.Lênin về xây dựng Đảng” do PGS. TS.

Ngô Huy Tiếp (chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, 2014. Tác

phẩm đã đi sâu phân tích về quá trình thành lập đảng cũng như tính

tất yếu của sự ra đời chính đảng. Tác phẩm trình bày cơ bản những

vấn đề về xây dựng đảng của V.I.Lênin trước Cách mạng Tháng

Mười và sau khi giành được chính quyền.

“Đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát của Đảng giai

đoạn hiện nay” của Cao Văn Thống, Nxb Chính trị Quốc gia, 2012.

Tác phẩm đã phân tích, trình bày tổng quan tư tưởng của V.I.Lênin

về phương thức kiểm tra, giám sát việc xây dựng tổ chức đảng.

6

Các công trình trên đã hệ thống hóa, trình bày logic, cô đọng

tư tưởng chính trị C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin về xây dựng

chính đảng cầm quyền trong đó tập trung vào các nội dung: Vai trò

lãnh đạo của đảng trong điều kiện chuyên chính vô sản; vai trò của tư

tưởng và công tác tư tưởng của đảng; vấn đề đoàn kết, thống nhất

trong đảng; các nguyên tắc tổ chức, hoạt động của đảng cầm quyền;

sự lãnh đạo của đảng đối với công cuộc xây dựng CNXH thời kỳ quá

độ lên CNCS... Những công trình này là những tư liệu quan trọng

làm cơ sở cho cho tác giả nghiên cứu, vận dụng tư tưởng chính trị

của V.I.Lênin để đưa ra những giải pháp góp phần xây dựng chỉnh

đốn Đảng ở nước ta hiện nay.

Thứ hai, quan niệm về xây dựng hệ thống chính trị, chính

quyền do nhân dân lao động làm chủ có các tác phẩm tiêu biểu:

“Những vấn đề của chủ nghĩa Lê-nin” của I.V.Xtalin, Nxb

Sự Thật xuất bản năm 1977. Đây là tác phẩm trình bày khá toàn diện

những vấn đề của chủ nghĩa Lênin được I.V.Xtalin viết: Về tổ chức

bộ máy nhà nước, về chính sách kinh tế, về chính sách ruộng đất, về

đấu tranh giai cấp….

“Tư tưởng chính trị của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin và Hồ

Chí Minh”, PGS, TS. Lê Minh Quân, Nxb Chính trị Quốc gia, 2009. Tác

phẩm đã đi sâu phân tích tư tưởng chính trị của C.Mác, Ph.Ăngghen,

V.I.Lênin và Hồ Chí Minh. Trong đó, tác phẩm đã đề cập đến việc

V.I.Lênin tiếp thu, đấu tranh bảo vệ quan điểm chính trị của C.Mác,

Ph.Ăngghen và phát triển lên một bước mới về đảng cầm quyền.

“Tư tưởng chính trị của Lênin từ cách mạng Nga đến cách

mạng Việt Nam” của Giáo sư Đỗ Tư, Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội,

2004. Tác phẩm đã trình bày tổng quan quá trình hoạt động chính trị

của V.I.Lênin, về những phạm trù cơ bản trong hệ thống chính trị của

7

V.I.Lênin và giá trị lịch sử của hệ thống lý luận chính trị của

V.I.Lênin.

Ngoài ra, còn có các bài viết trên các tạp chí đề cũng đề cập

đến tư tưởng chính trị của V.I.Lênin về xây dựng và chỉnh đốn Đảng

như: “Về đổi mới, xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo tinh thần Nghị

quyết Đại hội XII của Đảng” của PGS, TS. Nguyễn Thanh Tuấn, Tạp

chí Cộng sản, 6/2016. “Xây dựng và chỉnh đốn Đảng những năm đổi

mới” của GS, TS. Mạch Quang Thắng, Tạp chí Cộng sản, 10/2016;

“Nhận dạng một số biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, “tự

diễn biến” “tự chuyển hóa” trong nhận thức và học tập lý luận chính

trị hiện nay” của PGS, TS. Phạm Văn Linh, Tạp chí Xây dựng

Đảng, 2/2017; “Xây dựng chỉnh đốn Đảng hiện nay theo quan điểm

của V.I.Lênin về xây dựng đảng” của TS. Ngô Thị Phượng, Tạp chí

Khoa học xã hội Việt Nam, 2/2014.

Những công trình trên đã phân tích làm rõ cơ sở hình thành tư

tưởng chính trị của V.I.Lênin cũng như quá trình đấu tranh bảo vệ quan

điểm chính trị của C.Mác, Ph.Ăngghen. Các công trình trên đã trình bày

tổng quan quá trình hoạt động chính trị của V.I.Lênin, những phạm trù

cơ bản trong hệ thống chính trị của V.I.Lênin về tổ chức bộ máy nhà

nước, về chính sách kinh tế, về chính sách ruộng đất, về đấu tranh giai

cấp và khẳng định giá trị lịch sử hệ thống lý luận chính trị của V.I.Lênin.

Đây là những tư liệu quý giúp luận văn có thêm cơ sở phân tích, khẳng

định tính toàn diện về tư tưởng chính trị của V.I.Lênin về CNXH – thời

kỳ quá độ lên CNCS và về vai trò của chính đảng cầm quyền trong lãnh

đạo phong trào cách mạng của GCCN.

Tư tưởng chính trị của V.I.Lênin đã được các công trình trên

đã đề cập một cách toàn diện, hệ thống và logic.

Về lý luận: Các công trình đề cập đến rất nhiều vấn đề quan

8

trọng trong tư tưởng của V.I.Lênin về chính trị, đặc biệt là về đảng

cầm quyền, về chuyên chính vô sản, về vai trò của chính đảng trong

sự nghiệp cách mạng của GCCN và nhân dân lao động, về vai trò

lãnh đạo của đảng cộng sản đối với công cuộc xây dựng CNXH để

tiến lên CNCS, đồng thời khẳng định những giá trị trường tồn trong

tư tưởng chính trị của V.I.Lênin.

Về thực tiễn: Trên cơ sở phân tích, làm rõ những nội dung tư

tưởng chính trị của V.I.Lênin; phân tích thực tiễn cách mạng Việt

Nam, những vấn đề phát sinh, hạn chế, khuyết điểm trong công tác

xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, các tác giả đã chỉ ra một số giải

pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng ở

nước ta hiện nay.

Trong quá trình nghiên cứu tác giả xem những công trình, bài

viết trên là những tư liệu tham khảo quý báu, chọn lọc và kế thừa

những kết quả nghiên cứu để phân tích làm rõ thêm tư tưởng chính trị

của V.I.Lênin, đặc biệt là tư tưởng chính trị của V.I.Lênin về xây

dựng đảng cầm quyền và hoạt động của đảng cầm quyền trong việc

lãnh đạo xây dựng CNXH quá độ lên CNCS. Trên cơ sở đó, tác giả

đưa ra một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác xây

dựng chỉnh đốn Đảng ở nước ta hiện nay.

9

CHƢƠNG 1

TƢ TƢỞNG CHÍNH TRỊ CỦA V.I.LÊNIN

1.1. CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƢ TƢỞNG CHÍNH TRỊ CỦA

V.I.LÊNIN

1.1.1. Sự kế thừa và phát triển tƣ tƣởng chính trị của

C.Mác và Ph.Ăngghen

V.I.Lênin đã bảo vệ thành công chủ nghĩa Mác nói chung và tư

tưởng chính trị của chủ nghĩa Mác nói riêng trước sự xuyên tạc và

phản bội của chủ nghĩa cơ hội và xét lại. Người đã phê phán sự tầm

thường hóa, làm mất đi sức sống, tính khoa học và cách mạng trong

chủ nghĩa Mác và tư tưởng chính trị của chủ nghĩa Mác chống lại các

quan điểm giáo điều, kinh nghiệm, thiển cận và hình thức.

1.1.2. Thực tiễn cách mạng thế giới và Cách mạng Tháng

Mƣời Nga

Thực tiễn cách mạng thế giới:

Bất cứ một hệ tư tưởng lý luận nào đều cần có mảnh đất hiện

thực, đó là thực tiễn cách mạng trong việc giành lấy chính quyền và

giữ chính quyền. Tư tưởng chính trị của V.I.Lênin được hình thành

trên cơ sở kế thừa những lý luận chính trị của C.Mác và Ph.Ăngghen

đồng thời xuất phát từ thực tiễn cách mạng thế giới và thực tiễn Cách

mạng Tháng Mười Nga.

Thực tiễn cách mạng Pháp:

Từ thực tiễn cách mạng Pháp, C.Mác đã vạch rõ rằng, Công xã

Pari là một nhà nước kiểu mới của giai cấp công nhân, là hình thức

cụ thể của chuyên chính vô sản. Trong đó, bản thân quần chúng nhân

dân trở thành chủ thể của quyền lực: Công xã chính là hình thức

chính trị của sự giải phóng xã hội mà giai cấp công nhân và nhân dân

lao động đã tạo ra.

10

Thực tiễn cách mạng Mỹ:

Cuộc chiến tranh của GCTS Mỹ chống thực dân Anh về thực

chất, đây là một cuộc cách mạng tư sản, thực hiện hai nhiệm vụ cùng

một lúc: lật đổ thống trị thực dân Anh và mở đường cho CNTB phát

triển. Cuộc chiến tranh góp phần thúc đẩy phong trào chống phong

kiến ở châu Âu và phong trào dân tộc ở Mĩ - Latinh cuối thế kỷ

XVIII. Cuộc cách mạng tư sản Mỹ có ý nghĩa lịch sử lớn lao.

Thực tiễn cách mạng Anh:

Từ thực tiễn phong trào đấu tranh của công nhân Anh chống

lại GCTS đã cho thấy sự mâu thuẫn ngày càng gay gắt của GCVS đối

với GCTS. Chính từ thực tiễn phong trào công nhân ở Anh giúp

V.I.Lênin rút ra những kết luận mang tính lý luận về phong trào công

nhân để vận dụng vào phong trào cách mạng của GCVS Nga chống

lại GCTS để giành chính quyền.

Thực tiễn cách mạng Đức:

Từ thực tiễn phong trào công nhân ở Đức, V.I.Lênin đã khái

quát thành những nhận định hết sức sâu sắc về lý luận cần phải có

của phong trào cách mạng. Trong tác phẩm “Làm gì?”, khi đề cập

đến vấn đề lý luận, V.I.Lênin đã dẫn chứng, khẳng định tầm quan

trọng của lý luận mà Ph.Ăngghen đã từng đánh giá về phong trào

công nhân Đức:

“Ăng-ghen công nhận rằng cuộc đấu tranh vĩ đại của đảng dân

chủ - xã hội không phải chỉ có hai hình thức (chính trị và kinh tế),

như ở nước ta thường công nhận như thế, - mà có ba hình thức, vì

Ăng-ghen đặc cuộc đấu tranh lý luận ngang hàng với các cuộc đấu

tranh chính trị và kinh tế”.

Cách mạng Tháng Mƣời Nga:

Cách mạng Tháng Mười Nga thành công là bước thắng lợi lớn

11

của lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin về chính trị. Lần đầu tiên trong

lịch sử GCCN đã đứng lên giành lấy chính quyền và xây dựng chế độ

mới – chế độ XHCN. Cách mạng Tháng Mười Nga, V.I.Lênin đã vận

dụng năng động, sáng tạo chủ nghĩa Mác vào thực tiễn cách mạng,

đồng thời bổ sung thêm một số lý luận về giành, giữ chính quyền và

vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

1.2. NỘI DUNG CƠ BẢN TƢ TƢỞNG CHÍNH TRỊ CỦA

V.I.LÊNIN

1.2.1. Nguồn gốc, bản chất và nội dung chính trị

Chính trị là vấn đề giai cấp, quan hệ giai cấp, đấu tranh giai

cấp và đỉnh cao của cuộc đấu tranh giai cấp ấy là đấu tranh giành

quyền lực cho một giai cấp nhất định phù hợp với yêu cầu của lịch

sử. Bước ngoặt của cuộc đấu tranh chính trị là sự bùng nổ cách mạng

xã hội, giành lấy chính quyền nhà nước, lật đổ chế độ cũ và thiết lập

chế độ mới.

1.2.2. Hệ thống chính trị

Đảng Cộng sản:

Đảng không chỉ đại biểu cho quyền lợi của GCCN mà còn là

đại biểu cho quyền lợi của nhân dân lao động. Đảng Cộng sản có

quyền lãnh đạo tuyệt đối, quyền lực lãnh đạo tuyệt đối nhằm đảm bảo

lợi ích của GCCN và nhân dân lao động nên khi bàn về mối quan hệ

giữa đảng, nhà nước và các tổ chức quần chúng.

Nhà nước:

Theo tư tưởng chính trị của V.I.Lênin, trong hệ thống chính trị

XHCN, nhà nước chính là bộ máy thực hiện chức năng quản lý xã

hội trong xã hội có giai cấp. V.I.Lênin cho răng: “đặc trưng của

nhà nước là sự tồn tại của một giai cấp đặc biệt, tập trung quyền

lực trong tay.

12

Các tổ chức chính trị - xã hội:

Cùng với đảng và nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội có

vai trò đặc biệt quan trọng đó là những thực thể cấu thành hệ thống

chuyên chính vô sản. Trong các tổ chức chính trị, tổ chức công đoàn

là cơ sở chính trị xã hội quan trọng của đảng và nhà nước.

1.2.3. Học thuyết xây dựng Đảng mácxít kiểu mới

Đảng kiểu mới theo V.I.Lênin phải được xây dựng trên nền

tảng tư tưởng chủ nghĩa Mác, hệ thống lý luận khoa học về cách

mạng của GCCN để giải phóng mình và nhân dân lao động. Đảng là

đội tiên phong chính trị có tổ chức và là đội ngũ có tổ chức chặt chẽ

nhất, giác ngộ nhất của GCCN. Tính tiền phong của Đảng được thể

hiện trước hết trên lĩnh vực lý luận, đòi hỏi đảng viên phải giác ngộ

lý tưởng cộng sản chủ nghĩa. Về mặt tổ chức đảng, cần phải được tổ

chức chặt chẽ bảo đảm là một đội ngũ thống nhất ý chí và hành động,

có kỷ luật nghiêm minh.

1.2.4. Quan điểm về liên minh chiến lƣợc giữa giai cấp công

nhân và nông dân lao động

Sự thống nhất giữa tính giai cấp và tính nhân loại, giữa mục

tiêu giải phóng giai cấp và mục tiêu giải phóng xã hội nói chung là

một nguyên tắc, một yêu cầu mà những người cộng sản phải tuân

theo. GCVS chỉ có thể thực hiện được sứ mệnh thế giới của mình khi

nó trở thành dân tộc. Về bản chất đó là cuộc cách mạng có tính toàn

thế giới nhưng về hình thức không thể không có tính dân tộc. GCVS

trước hết phải trở thành dân tộc. Trước khi là đại biểu thật sự cho

toàn thể nhân loại, GCVS đã phải xứng đáng là đại biểu cho toàn thể

dân tộc mình.

13

KẾT LUẬN CHƢƠNG 1

Tư tưởng chính trị của V.I.Lênin là hệ thống những lý luận

sâu sắc về cách mạng của GCVS đấu tranh lật đổ GCTS để giành

chính quyền, xây dựng CNCS. Nội dung trọng tâm trong Chương 1 là

tập trung làm rõ cơ sở hình thành tư tưởng chính trị của V.I.Lênin.

Tư tưởng chính trị của V.I.Lênin được hình thành trên cơ sở

kế thừa và phát triển tư tưởng chính trị của C.Mác và Ph.Ăngghen, từ

thực tiễn cách mạng thế giới và cách mạng Tháng Mười Nga.

Đồng thời, trong Chương 1 đã tập trung phân tích, làm rõ

những nội dung cơ bản tư tưởng chính trị của V.I.Lênin: Về nguồn

gốc, bản chất và nội dung của chính trị; hệ thống chính trị; học thuyết

xây dựng đảng mácxít kiểu mới; quan điểm liên minh chiến lược giữa

giai cấp công nhân và nhân dân lao động và ý nghĩa của nó với xây

dựng đảng. Tư tưởng chính trị của V.I.Lênin thể hiện ở những quan

niệm, những phân tích, những bình luận của Người về đấu tranh

giai cấp để giành lấy quyền lực về tay GCCN và nhân dân lao

động, về cuộc đấu tranh để giữ vững và thực thi quyền lực đó, về

khoa học và nghệ thuật chính trị, về nguyên tắc và phương pháp

thực hành chính trị trong thực tiễn.

14

CHƢƠNG 2

QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG CHỈNH ĐỐN ĐẢNG CỘNG SẢN

VIỆT NAM TRONG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI (1986) ĐẾN NAY

2.1. CHỦ TRƢƠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG CHỈNH ĐỐN ĐẢNG TỪ

NĂM 1986 ĐẾN NAY

2.1.1. Xây dựng chỉnh đốn Đảng là một yêu cầu tất yếu

Đảng Cộng sản Việt Nam là một nhân tố quyết định đối với sự

thành công hay thất bại của cách mạng. Năm 1986, khi đất nước ta

bước vào thời kỳ đổi mới, Đảng ta đặt vấn đề đổi mới gắn với chỉnh đốn

Đảng vừa để thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh, vừa để đáp ứng những

yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng mới. Việc đổi mới đất nước là một đòi

hỏi bức thiết, một vấn đề cần phải giải quyết đặt ra đối Đảng, vì nếu

không đổi mới đất nước sẽ trì trệ và không thể phát triển.

2.1.2. Quá trình xây dựng chỉnh đốn Đảng từnăm 1986 đến nay

Đại hội VI (năm 1986) của Đảng đã nêu bốn nội dung Đảng

cần đổi mới là đổi mới tư duy, trước hết là tư duy kinh tế; đổi mới tổ

chức; đổi mới đội ngũ cán bộ; đổi mới phong cách lãnh đạo và công

tác. Bốn vấn đề đặt ra phải đổi mới là những vấn đề có ý nghĩa rất

quan trọng trong việc tạo ra bước đột phá, định hướng phát triển đất

nước trong thời kỳ mới. Chính điều này cho thấy tư duy sắc bén của

Đảng trong việc đánh giá, phân tích tình hình thế giới, bối cảnh tình

hình đất nước để đi đến những quyết định có tính chất bước ngoặt

đưa nước ta vào thời kỳ đổi mới.

2.2. THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHỈNH ĐỐN ĐẢNG CỘNG

SẢN VIỆT NAM HIỆN NAY

2.2.1. Những thành tựu đạt đƣợc và nguyên nhân của nó

Công tác xây dựng, củng cố, kiện toàn tổ chức cơ sở đảng:

Đảng ta luôn coi trọng và chú ý tới xây dựng các tổ chức cơ sở

15

Đảng cho nên công tác xây dựng, củng cố, kiện toàn tổ chức cơ sở

đảng, việc phát triển và nâng cao chất lượng đảng viên đã được các

cấp uỷ, tổ chức đảng tập trung chỉ đạo thực hiện, nhất là đối với

những tổ chức cơ sở đảng yếu kém, có nhiều khó khăn, những địa

bàn trọng yếu, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo.

Công tác bảo vệ chính trị nội bộ:

Trong quá trình xây dựng Đảng, vấn đề bảo vệ Đảng, đặc

biệt là vấn đề bảo vệ nội bộ Đảng là rất quan trọng. Do đó, công tác

bảo vệ chính trị nội bộ được các cấp uỷ, tổ chức đảng quan tâm chỉ

đạo, tổ chức thực hiện và đạt nhiều kết quả, góp phần xây dựng, bảo

vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo đảm an ninh chính trị.

Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật:

Trong thời gian qua, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của

Đảng được coi trọng, có hiệu lực, hiệu quả hơn, góp phần thực hiện

nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng; tham mưu, đề xuất,

sửa đổi, bổ sung và ban hành mới các văn bản của Đảng đồng bộ,

phù hợp. Tiếp tục quan tâm củng cố, kiện toàn ủy ban kiểm tra, cơ

quan ủy ban kiểm tra và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ kiểm tra

các cấp.

2.2.2. Những hạn chế trong công tác xây dựng, chỉnh đốn

Đảng và nguyên nhân của nó

Công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn còn nhiều bất

cập, chưa đáp ứng được đòi hỏi thực tiễn diễn biến nhanh chóng phức

tạp của công cuộc đổi mới. Thực hiện tiến hành nhiều thí điểm nhưng

chậm tổng kết thành lý luận. Công tác nghiên cứu lý luận và tổng kết

thực tiễn vẫn chưa làm sáng tỏ một số vấn đề về Đảng cầm quyền, về

chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

Công tác chính trị, tư tưởng còn thiếu sắc bén, sức thuyết phục

16

chưa cao, tình chiến đấu còn hạn chế. Công tác giáo dục chính trị, tư

tưởng chưa đạt được hiệu quả như mong muốn. Tình trạng suy thoái

về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống trong cán bộ, đảng viên

chưa được ngăn chặn, đẩy lùi; tình trạng tham nhũng lãng phí,

quan liêu tiêu cực và tệ nạn xã hội trong cán bộ, đảng viên có xu

hướng gia tăng.

Công tác tổ chức, cán bộ còn nhiều hạn chế. Tổ chức của một

số cơ quan Đảng và Nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội còn cồng

kềnh, kém hiệu quả; chưa đổi mới mạnh mẽ các khâu của công tác

cán bộ; đánh giá cán bộ còn chưa sát, chưa nghiêm túc; chưa có cơ

chế hiệu quả để trọng dụng người tài đức..

Công tác bảo vệ chính trị nội bộ có mặt còn hạn chế. Những

biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” có xu hướng diễn biến

phức tạp trong Đảng, trong hệ thống chính trị và trong xã hội. Không

ít cán bộ, đảng viên có những biểu hiện dao động, mất phương

hướng, hoài nghi về vai trò lãnh đạo của Đảng, về mục tiêu, lý tưởng

và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Công tác dân vận còn nhiều bất cập. Công tác vận động nhân

dân thiếu tính thuyết phục, mang nặng tính hành chính, chưa sâu sát

nhân dân; công tác vận động triển khai thực hiện các nghị quyết,

chỉ thị của Đảng còn chưa kịp thời, kém hiệu quả; chưa làm tốt

công tác dự báo diễn biến xã hội, chưa nắm được tâm tư, nguyện

vọng của các tầng lớp nhân dân,... để có chủ trương, chính sách và

biện pháp phù hợp.

Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, Mặt trận

Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội chậm đổi mới, có mặt còn

lúng túng.

17

2.3. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG CÔNG TÁC XÂY

DỰNG CHỈNH ĐỐN ĐẢNG

2.3.1. Phát triển kinh tế thị trƣờng với sự suy thoái tƣ

tƣởng đạo đức của cán bộ, đảng viên

Những tiêu cực đang diễn ra trong một bộ phận cán bộ, đảng

viên hiện nay có những nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách

quan. Nguyên nhân khách quan tác động mặt trái kinh tế thị trường

tới phát triển nhân cách người cán bộ, đảng viên, trước hết, do việc

thực hiện đổi mới kinh tế phải vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, chưa

lường hết được những tác động của mặt trái cơ chế thị trường, hội

nhập quốc tế; chưa có sự chuẩn bị tốt về lập trường, tư tưởng và cả

cách thức tiếp cận mới cho cán bộ, đảng viên.

2.3.2. Mở cửa hội nhập quốc tế với kiên định mục tiêu, lý

tƣởng xây dựng CNXH

Hội nhập quốc tế là một xu thế khách quan trong giai đoạn

hiện nay. Hội nhập quốc tế bảo đảm lợi ích tối cao của quốc gia -

dân tộc, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế,

bình đẳng và cùng có lợi, thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại

độc lập, tự chủ, hoà bình, hợp tác và phát triển; đa dạng hoá, đa

phương hoá trong quan hệ đối ngoại; chủ động và tích cực hội nhập

quốc tế; là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của

cộng đồng quốc tế,... nhằm phục vụ mục tiêu giữ vững môi trường

hoà bình, ổn định, tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài để phát

triển đất nước, nâng cao đời sống nhân dân; nâng cao vị thế, uy tín

của đất nước và góp phần vào sự nghiệp hoà bình, độc lập dân tộc,

dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới.

2.3.3. Những vấn đề nảy sinh trong nội bộ Đảng hiện nay

Trong những năm qua, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng đã

18

đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, trong thời kỳ đổi mới,

do tác động của nhiều nhân tố khách quan và chủ quan đã dẫn đến

tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một

bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên diễn biến phức tạp. Cũng chính

nguyên nhân đó dẫn đến công tác tổ chức, giám sát và thực hiện công

tác xây dựng chỉnh đốn Đảng gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt là những

vấn đề nảy sinh trong nội bộ Đảng đang ra cho Đảng những thử thách

lớn chưa từng có: Về tổ chức đảng, về suy thoái cán bộ, đảng viên,

sinh hoạt đảng.

KẾT LUẬN CHƢƠNG 2

Nội dung trong Chương 2 đã tập trung làm rõ chủ trương của

Đảng trong quá trình xây dựng chỉnh đốn Đảng từ năm 1986 đến nay;

thực trạng xây dựng chỉnh đốn Đảng hiện nay; những vấn đề đặt ra

trong công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng và sự bất cập trong công tác

tổ chức, giám sát và thực hiện công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng;

những thành tựu và nguyên nhân của những thành tựu đó; những hạn

chế và nguyên nhân của những hạn chế đó. Về những vấn đề đặt ra

trong công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng, tác giả đã tập trung làm rõ

ba vấn đề chính đó là: Sự phát triển kinh tế thị trường với việc suy

thoái tư tưởng đạo đức của cán bộ, đảng viên; mở cửa hội nhập quốc

tế với kiên định mục tiêu lý tưởng xây dựng CNXH và những vấn đề

nảy sinh trong nội bộ Đảng hiện nay. Về sự bất cập trong công tác tổ

chức, giám sát và thực hiện công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng, tác

giả đã tập trung phân tích những tồn tại và hạn chế và nguyên nhân.