Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu cơ sở khoa học cho việc đánh giá chất lượng nước sông Hàn, thành phố Đà Nẵng bằng chỉ thị động vật không xương sống cỡ lớn

1

Bꢀ GIÁO DꢁC VÀ ĐÀO TꢂO

ĐꢀI HꢁC ĐÀ NꢂNG

PHAN THꢃ HIꢄN

NGHIÊN CꢅU CƠ Sꢆ KHOA HꢁC CHO VIꢇC

ĐÁNH GIÁ CHꢈT LƯꢉNG NƯꢊC SÔNG HÀN,

THÀNH PHꢋ ĐÀ NꢌNG BꢌNG CHꢍ THꢃ ĐꢎNG VꢏT

KHÔNG XƯƠNG SꢋNG Cꢐ LꢊN

Chuyên ngành: SINH THÁI HꢁC

Mã sꢑ: 60.42.60

TÓM TꢒT LUꢏN VĂN THꢀC SĨ KHOA HꢁC

Đà Nꢓng, Năm 2011

2

Công trình ñưꢃc hoàn thành tꢄi

ĐꢂI HꢅC ĐÀ NꢆNG

Ngưꢇi hưꢈng dꢉn khoa hꢊc: TS. NGUYꢔN ĐÌNH ANH

Phꢋn biꢌn 1: TS. HUỲNH NGꢁC THꢀCH

Phꢋn biꢌn 2: TS. TRƯƠNG VĂN TꢈN

Luꢍn văn ñưꢃc bꢋo vꢌ trưꢈc Hꢎi ñꢏng chꢐm Luꢍn văn tꢑt

nghiꢌp thꢄc sĩ khoa hꢊc hꢊp tꢄi Đꢄi hꢊc Đà Nꢒng vào ngày 27

tháng 11 năm 2011.

* Có thꢀ tìm hiꢀu luꢁn văn tꢂi:

- Trung tâm Thông tin - Hꢊc liꢌu, Đꢄi hꢊc Đà Nꢒng

- Thư viꢌn trưꢇng Đꢄi hꢊc Sư phꢄm, Đꢄi hꢊc Đà Nꢒng.

1

Mꢆ ĐꢕU

1. Tính cꢖp thiꢗt cꢘa ñꢙ tài

Quan trꢓc môi trưꢇng nưꢈc sông có vai trò rꢐt quan trꢊng

trong viꢌc ra quyꢔt ñꢕnh, xây dꢖng các chiꢔn lưꢃc và kꢔ hoꢄch phát

triꢗn kinh tꢔ - xã hꢎi cꢘa Quꢑc gia và cꢘa mꢙi thành phꢑ.

Đꢔn nay, trên thꢔ giꢈi và Viꢌt Nam ñã sꢚ dꢛng chꢘ yꢔu

phương pháp quan trꢓc môi trưꢇng nưꢈc sông: quan trꢓc lý hóa và

quan trꢓc sinh hꢊc. Do các thiꢔt bꢕ quan trꢓc lý - hóa ngày càng hiꢌn

ñꢄi và phꢜ biꢔn nên phương pháp này trꢝ nên tꢑi ưu và ñưꢃc áp dꢛng

rꢎng rãi. Mꢞc dù quan trꢓc hóa - lý ñánh giá ñưꢃc mꢟc ñꢎ ô nhiꢠm

nưꢈc nhưng không ñánh giá ñưꢃc ꢋnh hưꢝng cꢘa ô nhiꢠm ñꢔn hꢌ

sinh vꢍt thꢘy sinh, phát hiꢌn nhꢡng biꢔn ñꢜi sinh thái và xác ñꢕnh

mꢑi tương quan giꢡa chꢐt lưꢃng nưꢈc và sinh vꢍt. Trong khi quan

trꢓc sinh hꢊc bꢢng ñꢎng vꢍt không xương sꢑng (ĐVKXS) cꢣ lꢈn lꢄi

giꢋi quyꢔt ñưꢃc nhꢡng nhưꢃc ñiꢗm trên cꢘa phương pháp quan trꢓc

lý hóa. Ngoài ra, quan trꢓc sinh hꢊc còn có nhiꢤu ưu ñiꢗm như: ñơn

giꢋn; thu thꢍp ñꢕnh lưꢃng, bꢋo quꢋn dꢠ dàng; rꢥ tiꢤn, ñꢞc biꢌt là thuꢍn

lꢃi cho viꢌc giám sát vꢤ sau.

Quan trꢓc sinh hꢊc thông qua ĐVKXS cꢣ lꢈn ñã ñưꢃc nghiên

cꢟu, thꢚ nghiꢌm áp dꢛng ꢝ nhiꢤu nơi trên thꢔ giꢈi tꢦ nhꢡng năm

1970 trên cơ sꢝ sꢚ dꢛng hꢌ thꢑng tính ñiꢗm sꢑ sinh hꢊc (BMWP) cꢘa

Anh. ꢧ Viꢌt Nam, mꢞc dù ñã có nhꢡng nghiên cꢟu sꢈm vꢤ sꢚ dꢛng

ĐVKXS cꢣ lꢈn ñꢗ ñánh giá ô nhiꢠm nưꢈc ꢝ các thꢘy vꢖc nhưng ñꢔn

năm 2001 Nguyꢠn Xuân Quýnh và cꢎng sꢖ ñã công bꢑ bꢋng tính

ñiꢗm BMWP (Biological monitoring working party) ñꢗ áp dꢛng Viꢌt

Nam, hꢌ thꢑng có tên gꢊi là BMWP^VIET

.

Tꢦ năm 2001 ñꢔn nay, ñã có nhiꢤu tác giꢋ sꢚ dꢛng BMWP^VIET

ñꢗ ñánh giá, xꢔp loꢄi chꢐt lưꢃng nưꢈc cho mꢎt sꢑ thꢘy vꢖc ꢝ phía

2

Bꢓc, phía Nam và miꢤn Trung,...Kꢔt quꢋ ꢟng dꢛng bꢋng tính ñiꢗm

trên ñã cho thꢐy, BMWP là công cꢛ ñơn giꢋn, hiꢌu quꢋ trong viꢌc

ñánh giá hiꢌu quꢋ chꢐt lưꢃng môi trưꢇng ñꢔn ĐVKXS cꢣ lꢈn trong

môi trưꢇng nưꢈc, phù hꢃp vꢈi ñiꢤu kiꢌn cꢘa nưꢈc ta.

Tuy nhiên, viꢌc nghiên cꢟu sꢚ dꢛng ĐVKXS cꢣ lꢈn ñꢗ ñánh

giá chꢐt lưꢃng nưꢈc mꢞt ꢝ sông Hàn ñoꢄn tꢦ Cꢨu Đꢩ ñꢔn gꢨn Ngã ba

cꢨu Tuyên Sơn là chưa ñưꢃc thꢖc hiꢌn. Mꢞc khác, Chương trình

quan trꢓc môi trưꢇng nưꢈc tꢄi Đà Nꢒng chꢘ yꢔu là quan trꢓc lý hoá.

Quan trꢓc sinh hꢊc chꢪ có mô thuꢫ sꢋn và coliform, nhưng 02 thông

sꢑ này cũng không thꢗ hiꢌn ñưꢃc sꢖ ꢋnh hưꢝng cꢘa chꢐt lưꢃng môi

trưꢇng ñꢔn hꢌ sinh thái dưꢈi nưꢈc.

Kꢔt quꢋ nghiên cꢟu sꢬ cung cꢐp nhꢡng dꢉn liꢌu khoa hꢊc ꢝ

ñoꢄn sông nghiên cꢟu vꢤ chꢐt lưꢃng nưꢈc, các hꢊ ñꢎng vꢍt không

xương sꢑng cꢣ lꢈn và mꢑi tương quan giꢡa chꢐt lưꢃng môi trưꢇng

nưꢈc vꢈi hꢌ sinh thái ñꢎng vꢍt không xương sꢑng, ñưa ra các cơ sꢝ

khoa hꢊc cho viꢌc xây dꢖng và hoàn thiꢌn mꢞt sinh hꢊc cꢘa chương

trình quan trꢓc môi trưꢇng tꢜng hꢃp cꢘa thành phꢑ Đà Nꢒng.

Chính vì vꢍy, viꢌc tiꢔn hành ñꢤ tài “Nghiên cꢀu cơ sꢁ khoa

hꢂc cho viꢃc ñánh giá chꢄt lưꢅng nưꢆc sông Hàn, thành phꢇ Đà

Nꢈng bꢉng chꢊ thꢋ ñꢌng vꢍt không xương sꢇng cꢎ lꢆn” là rꢐt cꢨn

thiꢔt, góp phꢨn ñưa ra luꢍn cꢟ khoa hꢊc, ñꢤ xuꢐt khꢋ năng áp dꢛng

trong chương trình quan trꢓc ꢝ thành phꢑ Đà Nꢒng.

2. Mꢚc tiêu nghiên cꢛu:

- Xác ñꢕnh ñưꢃc thành phꢨn ĐVKXS cꢣ lꢈn trên sông Hàn,

thành phꢑ Đà Nꢒng ñoꢄn tꢦ Cꢨu Đꢩ ñꢔn gꢨn Ngã ba cꢨu Tuyên Sơn,

ñánh giá chꢐt lưꢃng môi trưꢇng nưꢈc sông qua hꢌ thꢑng ñiꢗm

BMWP^VIETvà chꢪ sꢑ ASPT.

3

- Phân tích tương quan giꢡa chꢐt lưꢃng nưꢈc sông Hàn qua hꢌ

thꢑng ñiꢗm BMWP^VIET, ASPT và các tiêu chí lý hóa ꢝ thꢇi ñiꢗm

nghiên cꢟu cũng như nguꢏn xꢋ thꢋi và hꢏi cꢟu sꢑ liꢌu quan trꢓc lý

hóa ñꢗ làm cơ sꢝ khoa hꢊc cho viꢌc ñꢤ xuꢐt quy trình quan trꢓc sinh

hꢊc nưꢈc sông Hàn, thành phꢑ Đà Nꢒng thông qua sꢚ dꢛng chꢪ thꢕ

ĐVKXS cꢣ lꢈn.

3. Đꢑi tưꢜng và phꢝm vi nghiên cꢛu: Đꢑi tưꢃng nghiên cꢟu

là ĐVKXS cꢣ lꢈn. Đꢤ tài tiꢔn hành nghiên cꢟu tꢦ tháng 11 năm 2010

ñꢔn tháng 3 năm 2011 trên mꢎt ñoꢄn sông dài 6 km, ñoꢄn tꢦ cꢨu Đꢩ

ñꢔn gꢨn ngã ba cꢨu Tuyên Sơn thuꢎc sông Hàn, thành phꢑ Đà Nꢒng.

4. Phương pháp nghiên cꢛu: Trong quá trình nghiên cꢟu, Đꢤ

tài áp dꢛng các phương pháp sau: Phương pháp thu mꢉu hiꢌn trưꢇng,

(2) Phương pháp phòng thí nghiꢌm, (3) Phương pháp xác ñꢕnh ñiꢗm

sꢑ BMWP và chꢪ sꢑ ASPT, (4) Phương pháp ưꢈc lưꢃng ñꢎ phong

phú, (5) Phương pháp xác ñꢕnh chꢪ sꢑ WQI và (6) Phương pháp toán

hꢊc.

5. Ý nghĩa khoa hꢞc và thꢟc tiꢠn:

Đꢤ tài cung cꢐp các dꢉn liꢌu khoa hꢊc vꢤ chꢐt lưꢃng nưꢈc, các

hꢊ ñꢎng vꢍt không xương sꢑng cꢣ lꢈn và mꢑi tương quan giꢡa chꢐt

lưꢃng môi trưꢇng nưꢈc vꢈi hꢌ sinh thái ñꢎng vꢍt không xương sꢑng

cꢣ lꢈn làm cơ sꢝ khoa hꢊc cho viꢌc ñánh giá chꢐt lưꢃng môi trưꢇng

nưꢈc, xây dꢖng và hoàn thiꢌn mꢞt sinh hꢊc và sinh thái cꢘa chương

trình quan trꢓc môi trưꢇng tꢜng hꢃp cꢘa thành phꢑ Đà Nꢒng.

6. Cꢖu trúc luꢡn văn: Luꢍn văn ñưꢃc trình bày 82 trang, bao

gꢏm các Chương: Mꢝ ñꢨu (4 trang), Chương 1- Tꢜng quan tài liꢌu

(34 trang), Chương 2- Đꢑi tưꢃng và phương pháp nghiên cꢟu (7

trang), Chương 3- Kꢔt quꢋ và bàn luꢍn (35 trang) và Kꢔt luꢍn và kiꢔn

nghꢕ (2 trang).

4

Chương 1 - TꢢNG QUAN TÀI LIꢇU

1.1. LƯꢉC Sꢣ PHÁT TRIꢤN CꢥA QUAN TRꢒC SINH HꢁC

Quan trꢓc sinh hꢊc ñang ñưꢃc chꢐp nhꢍn rꢎng rãi hiꢌn nay trên

thꢔ giꢈi, trong ñó viꢌc sꢚ dꢛng ñꢎng vꢍt không xương sꢑng

(ĐVKXS) cꢣ lꢈn làm sinh vꢍt chꢪ thꢕ trong quan trꢓc và ñánh giá

chꢐt lưꢃng cꢘa môi trưꢇng nưꢈc, thông qua các chꢪ sꢑ sinh hꢊc, ñang

là mꢎt hưꢈng nghiên cꢟu ñưꢃc quan tâm trên thꢔ giꢈi và Viꢌt Nam.

Theo Cairns và Pratt (1993), Hellawell (1978 - 1986), Calow

và Maltby (1987), Metcalfe (1989) và các tác giꢋ khác ꢝ Rosenberg

và Resh (1993), quan trꢓc sinh hꢊc ñưꢃc ñꢕnh nghĩa là “Sꢖ giám sát

bꢢng viꢌc sꢚ dꢛng nhꢡng phꢋn ꢟng cꢘa cơ thꢗ sꢑng ñꢗ xác ñꢕnh môi

trưꢇng có thích hꢃp hay không ñꢑi vꢈi cơ thꢗ sꢑng [19].

Quan trꢓc sinh hꢊc thuꢍn lꢃi hơn hꢌ thꢑng quan trꢓc hóa lý, nó

ñưa ra chꢪ sꢑ các ñiꢤu kiꢌn quá khꢟ cũng như hiꢌn tꢄi, phꢋn ánh các

tác ñꢎng tích dꢏn ñꢔn hꢌ sinh thái [46].

Theo Muralidharan (2010) phương pháp quan trꢓc sinh hꢊc thꢗ

hiꢌn nhꢡng ưu ñiꢗm ñáng kꢗ trong ñánh giá chꢐt lưꢃng nưꢈc:

- Nhưng quꢨn xã sinh vꢍt ñóng vai trò như là giám sát viên

liên tꢛc cꢘa nưꢈc thay cho viꢌc lꢐy mꢉu không liên tꢛc ñꢗ phân tích

hoá hꢊc.

- Các quꢨn xã sinh vꢍt phꢋn ꢟng vꢈi chꢐt lưꢃng nưꢈc khác

nhau ꢝ mꢎt phꢄm vi rꢎng do các yꢔu tꢑ xác ñꢕnh và nhꢡng chꢐt ô

nhiꢠm.

- Nhꢡng quꢨn xã sinh vꢍt có khꢋ năng hꢃp nhꢐt nhꢡng ꢋnh

hưꢝng cꢘa các chꢐt ñꢎc tꢜng hꢃp. Sꢑ liꢌu hoá hꢊc sꢬ rꢐt cꢨn ñꢔn nó

ñꢗ tính toán nhꢡng tác ñꢎng qua lꢄi và ñꢗ dꢖ ñoán ꢋnh hưꢝng cꢘa

chꢐt ñꢎc lên khu hꢌ sinh vꢍt [46].

5

1.2. KꢦT QUꢧ NGHIÊN CꢅU ꢅNG DꢨNG QUAN TRꢒC

SINH HꢁC TRÊN THꢦ GIꢊI VÀ ꢆ VIꢇT NAM

1.2.1. Kꢗt quꢩ nghiên cꢛu trên thꢗ giꢪi

ꢧ Anh năm 1976, mꢎt tꢜ chꢟc nghiên cꢟu vꢤ quan trꢓc sinh

hꢊc “Biological Monitoring Working Party” ñã ñưꢃc thành lꢍp và ñã

ñưa ra mꢎt hꢌ thꢑng mꢈi ñó là hꢌ thꢑng ñiꢗm sꢑ BMWP. Trꢦ lꢈp

Giun ít tơ, hꢌ thꢑng này sꢚ dꢛng sꢑ liꢌu ꢝ mꢟc ñꢎ hꢊ, mꢙi hꢊ ñưꢃc

quy cho mꢎt ñiꢗm sꢑ phù hꢃp vꢈi tính nhꢄy cꢋm cꢘa nó vꢈi sꢖ ô

nhiꢠm hꢡu cơ. Nhꢡng ñiꢗm sꢑ riêng ñưꢃc cꢎng lꢄi ñꢗ cho ñiꢗm sꢑ

tꢜng cꢘa mꢉu. Sꢖ biꢔn thiên cꢘa ñiꢗm sꢑ BMWP bꢢng cách chia tꢜng

ñiꢗm sꢑ cho sꢑ hꢊ có mꢞt, ta ñưꢃc mꢎt ñiꢗm sꢑ trung bình cho các

ñơn vꢕ phân loꢄi (ASPT).

Hꢌ thꢑng ñiꢗm sꢑ BMWP rꢐt có hiꢌu lꢖc trong thꢖc tiꢠn và

tương ñꢑi dꢠ dàng áp dꢛng khi ñòi hꢩi cꢘa nó vꢤ mꢟc ñꢎ kꢭ năng

phân loꢄi tương ñꢑi bình thưꢇng. Kꢔt quꢋ là nó ñưꢃc chꢐp nhꢍn mꢎt

cách rꢎng rãi, làm cơ sꢝ cꢘa quan trꢓc sinh hꢊc ꢝ khꢓp nưꢈc Anh.

Khi ñưꢃc cꢋi tiꢔn nó còn ñưꢃc áp dꢛng ꢝ các khu vꢖc khác nhau, ꢝ

các nưꢈc khác nhau, bao gꢏm Tây ban Nha (Alba - Tercedor và

Sanchez - Ortega, 1988), ꢮn Đꢎ (De Zwart và Trivedi, 1994), Úc

(Chessman, 1995) và Thái Lan (Mustow, 1997) [19].

ꢧ Nhꢍt Bꢋn, Mꢭ, Úc và ꢮn Đꢎ:

Tꢦ khi ñưꢃc giꢈi thiꢌu và tiꢔp cꢍn, hꢌ thꢑng này trꢋi qua mꢎt

vài lꢨn thay ñꢜi theo hưꢈng ñơn giꢋn và bꢜ sung, nó ñưꢃc áp dꢛng ꢝ

mꢎt sꢑ nưꢈc phía ñông cꢘa Châu Âu như Đꢟc (Friedrich, 1990), Áo

(Zelinka và Marvan, 1961; Moog, 1995)...

ꢧ Anh vào năm 1976, ñã ñưa ra mꢎt hꢌ thꢑng mꢈi thưꢇng

ñưꢃc biꢔt ñꢔn là hꢌ thꢑng ñiꢗm sꢑ BMWP (Biological Monitoring

Working Party) vꢈi hai chꢪ sꢑ ñánh giá: BMWP và ASPT (Average

6

Score Per Taxon). Hꢌ thꢑng này sꢚ dꢛng các loài ĐVKSX cꢣ lꢈn

làm sinh vꢍt chꢪ thꢕ, các loài ĐVKSX cꢣ lꢈn thu tꢄi các ñiꢗm nghiên

cꢟu sꢬ ñưꢃc phân loꢄi ñꢔn hꢊ và mꢙi hꢊ sꢬ ñưꢃc quy cho mꢎt ñiꢗm

sꢑ gꢊi là ñiꢗm BMWP có thang ñiꢗm tꢦ 1 ñꢔn 10, phù hꢃp vꢈi mꢟc

ñꢎ nhꢄy cꢋm cꢘa nó vꢈi sꢖ ô nhiꢠm. [16], [43] Đánh giá chꢐt lưꢃng

môi trưꢇng nưꢈc thông qua chꢪ sꢑ ASPT theo thang xꢔp loꢄi cꢘa

Richard Orton, Anne Bebbington, Jonh Bebbington (1995) và

Stephen Eric Mustow (1997):

Bꢋng 1.3. Mꢑi liên hꢌ giꢡa chꢪ sꢑ sinh hꢊc (ASPT) vꢈi mꢟc ñꢎ

ô nhiꢠm

Chꢫ sꢑ ASPT

Điꢗm 0

Mꢛc ñꢬ ô nhiꢠm

Nưꢈc cꢖc kỳ bꢯn

Điꢗm 1 - 2,9

Điꢗm 3 - 4,9

Điꢗm 5 - 5,9

Điꢗm 6 - 7,9

Điꢗm 8 - 10

Nưꢈc rꢐt bꢯn (Polysaprobe)

Nưꢈc bꢯn vꢦa (α-Mesosaprobe)

Nưꢈc bꢯn vꢦa (β-Mesosaprobe)

Nưꢈc tương ñꢑi sꢄch (Oligosaprobe)

Nưꢈc sꢄch

(nguꢃn Environment Agency, UK, 1997; Richard Orton, Anne

Bebbington và Jonh Bebbington, 1995; Stephen Eric Mustow, 1997)

ꢧ Thái Lan

Tương tꢖ, Mustow (1997) ñã nghiên cꢟu quꢨn xã ĐVKXS cꢣ

lꢈn ꢝ 23 ñꢕa ñiꢗm cꢘa Bꢓc Thái Lan bꢜ sung thêm mꢎt sꢑ hꢊ phù hꢃp

vꢈi ñiꢤu kiꢌn ꢝ Thái Lan ñꢏng thꢇi, mꢎt sꢑ hꢊ khác bꢕ loꢄi bꢩ dꢖa

trên cơ sꢝ không tìm ñưꢃc sꢖ chꢟng minh ñꢨy ñꢘ, bꢋng ñiꢗm có tên

gꢊi BMWP^THAI. Hꢌ thꢑng ñiꢗm BMWP^THAIlà mꢎt hꢌ thꢑng chuꢯn ꢝ

Thái Lan và là cơ sꢝ cho các nưꢈc Đông Nam Á khác ñiꢤu chꢪnh, áp

dꢛng [19].

7

1.2.2. Kꢗt quꢩ nghiên cꢛu ꢭ Viꢮt Nam

Nguyꢠn Xuân Quýnh (1995) ñã ñꢤ xuꢐt mꢎt hꢌ thꢑng phân

loꢄi ñꢎ nhiꢠm bꢯn các thꢘy vꢖc có nưꢈc thꢋi ꢝ Hà Nꢎi dꢖa trên mꢎt

sꢑ chꢪ tiêu cơ bꢋn vꢤ sinh hꢊc kèm theo nó là nhꢡng chꢪ tiêu lý hóa

hꢊc, quy ñꢕnh sꢖ có mꢞt hay vꢓng mꢞt cꢘa mꢎt sꢑ loài hay nhóm loài

ĐVKXS cꢣ lꢈn, ñưꢃc coi như sinh vꢍt chꢪ thꢕ, quy ñꢕnh sꢖ phát triꢗn

vꢤ sꢑ lưꢃng và khꢑi lưꢃng cꢘa chúng ꢝ nhꢡng mꢟc ñꢎ khác nhau.

Khoa Sinh hꢊc - Trưꢇng Đꢄi hꢊc Khoa hꢊc Tꢖ nhiên, Đꢄi hꢊc

Quꢑc gia Hà Nꢎi phꢑi hꢃp vꢈi các tꢜ chꢟc quꢑc tꢔ như: Hꢎi nghiên

cꢟu thꢖc ñꢕa (Field Studies Council) và Viꢌn sinh thái nưꢈc ngꢊt

Anh Quꢑc (Institute of Freshwater Ecology) tiꢔn hành nghiên cꢟu

các dꢡ liꢌu ban ñꢨu và ñiꢤu chꢪnh hꢌ thꢑng tính ñiꢗm BMWP sao cho

phù hꢃp vꢈi ñiꢤu kiꢌn ꢝ Viꢌt Nam. Năm 2001, mꢎt khóa ñꢕnh loꢄi

ĐVKXS cꢣ lꢈn ñꢔn hꢊ ñã ñưꢃc xây dꢖng, mꢎt quy trình lꢐy mꢉu và

mꢎt hꢌ thꢑng ñiꢗm BMWP^VIETcũng ñã ñưꢃc thiꢔt lꢍp trên cơ sꢝ dꢖa

vào sꢖ ñiꢤu chꢪnh hꢌ thꢑng BMWP^THAIvà mꢎt sꢑ nghiên cꢟu ꢝ Viꢌt

Nam. Sꢖ ra ñꢇi cꢘa hꢌ thꢑng BMWP^VIETlà cơ sꢝ khoa hꢊc cꢘa viꢌc

nghiên cꢟu, áp dꢛng QTSH ñꢗ ñánh giá chꢐt lưꢃng môi trưꢇng nưꢈc

tꢄi Viꢌt Nam [19].

Trong nghiên cꢟu cꢘa Nguyꢠn Vũ Thanh và cꢎng sꢖ (2003,

2004), sꢚ dꢛng chꢪ sꢑ sinh hꢊc ASPT ñꢗ ñánh giá nhanh chꢐt lưꢃng

nưꢈc sông Cꢨu ꢝ phía Bꢓc Viꢌt Nam [32], [33], [34].

Nguyꢠn Thꢕ Mai (2004) ñã nghiên cꢟu vꢤ Đa dꢄng thành phꢨn

ñꢎng vꢍt không xương sꢑng cꢣ lꢈn và sꢚ dꢛng chúng ñánh giá chꢐt

lưꢃng môi trưꢇng nưꢈc khúc sông Sài Gòn, thuꢎc quꢍn 2, thành phꢑ

Hꢏ Chí Minh [20].

ꢧ khu vꢖc miꢤn Trung, quan trꢓc sinh hꢊc môi trưꢇng nưꢈc

bꢢng ĐVKXS cꢣ lꢈn bꢓt ñꢨu ñưꢃc nghiên cꢟu trong nhꢡng năm gꢨn

8

ñây. Tꢦ năm 2006 - 2010, Nguyꢠn Văn Khánh và cs ñã nghiên cꢟu

sꢚ dꢛng ĐVKXS cꢣ lꢈn ñánh giá chꢐt lưꢃng môi trưꢇng nưꢈc sông

Phú Lꢎc, nưꢈc mꢞt cánh ñꢏng Xuân Thiꢤu và mꢎt sꢑ hꢏ trên ñꢕa bàn

thành phꢑ Đà Nꢒng [16], [17], [18].

Mꢈi ñây, nghiên cꢟu cꢘa Võ Văn Phú và cs (2010) ꢝ mꢎt sꢑ

ñiꢗm trên sông Bꢏ, tꢪnh Thꢦa Thiên Huꢔ. Tác giꢋ sꢚ dꢛng ñꢎng vꢍt

không xương sꢑng cꢣ lꢈn ñꢗ ñánh giá chꢐt lưꢃng môi trưꢇng nưꢈc

[22], [23].

1.3. TꢢNG QUAN Vꢄ ĐIꢄU KIꢇN Tꢯ NHIÊN, KINH Tꢦ - XÃ

HꢎI THÀNH PHꢋ ĐÀ NꢂNG

1.3.1. Vꢰ trí ñꢰa lý, ñꢰa hình và khí hꢡu

1.3.2. Biꢗn ñꢱi khí hꢡu

1.3.2.1. Tăng nhiꢃt ñꢌ

1.3.2.2. Thay ñꢏi lưꢅng mưa

1.3.2.3. Gia tăng mꢐc nưꢆc biꢑn

1.3.3. Khát quát vꢙ tình hình kinh tꢗ - xã hꢬi

1.3.3.1. Giꢆi thiꢃu vꢒ tài nguyên

1.3.3.2. Phát triꢑn kinh tꢓ - xã hꢌi

1.3.3.3. Hiꢃn trꢔng môi trưꢕng

1.4. TꢢNG QUAN Vꢄ SÔNG HÀN - THÀNH PHꢋ ĐÀ NꢂNG

9

Chương 2 - ĐꢋI TƯꢉNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢅU

2.1. ĐꢋI TƯꢉNG VÀ PHꢀM VI NGHIÊN CꢅU

- Đꢑi tưꢃng nghiên cꢟu cꢘa ñꢤ tài là các hꢊ ĐVKXS cꢣ lꢈn, ꢝ

sông Hàn - thành phꢑ Đà Nꢒng.

- Đꢤ tài tiꢔn hành tꢄi sông Hàn - thành phꢑ Đà Nꢒng ñoꢄn tꢦ

ñoꢄn tꢦ cꢨu Đꢩ ñꢔn gꢨn ngã ba cꢨu Tuyên Sơn.

- Thꢇi gian nghiên cꢟu bꢓt ñꢨu tꢦ tháng 11 năm 2010 ñꢔn

tháng 03 năm 2011.

2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢅU

2.2.1. Phương pháp thu mꢲu hiꢮn trưꢳng

2.2.2. Phương pháp phòng thí nghiꢮm

2.2.3. Phương pháp xác ñꢰnh ñiꢴm sꢑ BMWP và chꢫ sꢑ ASPT

2.2.4. Phương pháp ưꢪc lưꢜng ñꢬ phong phú

2.2.5. Phương pháp xác ñꢰnh chꢫ sꢑ WQI

2.2.6. Phương pháp toán hꢞc

10

Chương 3 - KꢦT QUꢧ VÀ BÀN LUꢏN

3.1. ĐꢵC ĐIꢤM MÔI TRƯꢶNG NƯꢊC SÔNG HÀN TꢀI THꢶI

ĐIꢤM NGHIÊN CꢅU

3.1.1. Đꢷc ñiꢴm nguꢸn thꢩi và các tác ñꢬng ñꢗn chꢖt lưꢜng nưꢪc

sông Hàn

Quan sát các hoꢄt ñꢎng phát triꢗn kinh tꢔ - xã hꢎi liên quan

ñꢔn các khu vꢖc nghiên cꢟu trong 3 ñꢃt quan trꢓc, kꢔt quꢋ khꢋo sát

cho thꢐy, hoꢄt ñꢎng sꢋn xuꢐt nông nghiꢌp sꢚ dꢛng phân bón, các chꢐt

thꢋi nông, hoꢄt ñꢎng cꢋi tꢄo ñꢐt bꢢng cơ hꢊc và hóa hꢊc, ñꢞc biꢌt là

chꢐt thꢋi, nưꢈc thꢋi tꢦ khu công nghiꢌp, khu dân cư ñã ñưa vào môi

trưꢇng nưꢈc nhiꢤu chꢐt dinh dưꢣng, vi sinh vꢍt và chꢐt vô cơ gây ô

nhiꢠm môi trưꢇng nưꢈc.

Khai thác cát sông cũng là nguyên nhân ꢋnh hưꢝng chꢐt lưꢃng

nưꢈc, ꢋnh hưꢝng dòng chꢋy và hꢌ sinh thái dưꢈi nưꢈc. Trên chiꢤu

dài ñoꢄn sông nghiên cꢟu có khoꢋng 10 vꢕ trí khai thác cát và 15

lꢏng bè nuôi cá nưꢈc ngꢊt, 03 cꢑng thꢋi tꢦ khu dân cư ra môi trưꢇng

sông.

Giꢡa ñoꢄn nghiên cꢟu có 02 nguꢏn thꢋi: Cꢑng thꢋi cꢘa KCN

Hoà Cꢨm. Khu này hiꢌn chưa có hꢌ thꢑng xꢚ lý, có 35 dꢖ án ñang

hoꢄt ñꢎng, tꢫ lꢌ lꢐp ñꢨy chiꢔm 70%, tꢜng lưꢃng nưꢈc thꢋi trung bình

320m³/ngày ñêm, nhưng xꢋ vào lưu vꢖc rꢐt ít. Ngoài ra, gꢨn cꢨu Cꢯm

Lꢌ, nơi nguꢏn nưꢈc thꢋi sinh hoꢄt sau xꢚ lý cꢘa Trꢄm xꢚ lý nưꢈc thꢋi

Hoà Cưꢇng ñưꢃc thꢋi vào (cách ñiꢗm thꢋi 150m vꢤ phía hꢄ lưu), lưu

lưꢃng thꢋi trung bình 26.400 m³/ngày ñêm.

3.1.2. Đꢷc ñiꢴm lý hóa môi trưꢳng nưꢪc sông Hàn tꢝi thꢳi ñiꢴm

nghiên cꢛu

Qua 3 ñꢃt thu mꢉu ꢝ 06 khu vꢖc nghiên cꢟu, vꢈi 54 mꢉu nưꢈc

ñưꢃc thu ñꢏng thꢇi vꢈi mꢉu ñꢎng vꢍt. Tiꢔn hành phân tích các chꢪ

11

-

tiêu: ñꢎ mꢞn, DO, COD, pH, N-NO₃, TSS, P-PO₄^3-cꢘa mꢉu nưꢈc ñꢗ

xác ñꢕnh mꢟc ñꢎ ô nhiꢠm dꢖa trên các tiêu chuꢯn lý hóa. Đꢏng thꢇi

trên kꢔt quꢋ ñó tiꢔn hành phân tích mꢑi liên hꢌ cꢘa các chꢪ tiêu lý hóa

cꢘa môi trưꢇng vꢈi các chꢪ sꢑ sinh hꢊc (BMWP^VIETvà ASPT) thông

qua chꢪ sꢑ tương quan.

Đánh giá chung, so vꢈi quy chuꢯn cho phép tꢄi QCVN 08:

2008/BTNMT giꢈi hꢄn A2 tꢄi khu vꢖc 1 và giꢈi hꢄn B1 các khu vꢖc

-

còn lꢄi, cho thꢐy: Hàm lưꢃng các thông sꢑ: pH, DO, N-NO₃ñꢋm bꢋo

tiêu chuꢯn cho phép tꢄi tꢐt cꢋ các khu vꢖc qua 3 ñꢃt khꢋo sát. Các

thông sꢑ còn lꢄi: COD, TSS và P-PO₄^3-ꢝ mꢎt vài nơi vưꢃt tiêu chuꢯn

cho phép.

3.2. THÀNH PHꢕN VÀ Đꢎ ĐA DꢀNG ĐVKXS Cꢐ LꢊN

TRONG Hꢇ THꢋNG ĐIꢤM BMWP^VIET

3.2.1. Thành phꢹn các hꢞ ĐVKXS cꢺ lꢪn

Qua kꢔt quꢋ 3 ñꢃt khꢋo sát tꢄi 06 khu vꢖc trên sông Hàn, Đꢤ

tài ñã ghi nhꢍn ñưꢃc tꢜng sꢑ 25 hꢊ ĐVKXS cꢣ lꢈn cꢘa 10 bꢎ, lꢈp

(gꢊi chung là Bꢎ) thuꢎc 3 ngành: Giun ñꢑt (Annelada), Chân khꢈp

(Arthropoda), Thân mꢤm (Mollusca), trong ñó chiꢔm ưu thꢔ là bꢎ

Odonata vꢈi 04 hꢊ (có 03 hꢊ không tham gia tính ñiꢗm), bꢎ

Decapoda vꢈi 03 hꢊ (có 01 hꢊ không ñưꢃc tính ñiꢗm),

Basommatophora vꢈi 3 hꢊ; bꢎ Hemiptera vꢈi 3 hꢊ (trong ñó có 01 hꢊ

không ñưꢃc tính ñiꢗm); các bꢎ còn lꢄi chꢪ có tꢦ 1 ñꢔn 2 hꢊ.

12

Bꢋng 3.11 Danh sách các hꢊ ĐVKXS cꢣ lꢈn tꢄi khu vꢖc nghiên cꢟu

Tên bꢬ

Tên hꢞ

Tên bꢬ

Tên hꢞ

Gammaridae (*)

Amphipoda

Viviparidae

Ancylidae

Pilidae

Architaenioglossa

Basommatophora

Mesogastropoda

Fluminicolidae (*)

Stenothyridae (*)

Thiaridae

Lymnaeidae

Planorbidae

Chrysomelidae

Potamidae

Neotaenioglossa

Odonata

Lestidae

Coleoptera

Decapoda

Cordulegastridae

(*)

Palaemonidae

Parathelphusidae

Hydrometridae

Pleidae

Petaluridae (*)

Platycnemiidae (*)

Polychaeta

Hemiptera

Polychaeta

Sorbeoconcha

Unionoida

Pachychilidae (*)

Unionidae

Belostomatidae

Assimineidae (*)

Corbiculide (*)

Hypsogastropoda

Veneroida

Ghi chú: (*) là các hꢄ thu ñưꢅc không có trong hꢆ thꢇng BMWP^VIET

So vꢈi các hꢊ có trong hꢌ thꢑng BMWP^VIET, ñꢤ tài thu ñưꢃc

thêm 09 hꢊ mꢈi: Assimineidae, Corbiculide, Cordulegastridae,

Fluminicolidae,

Gammaridae,

Pachychilidae,

Petaluridae,

Platycnemiidae, Stenothyridae.

Trong 3 ngành khꢋo sát, nhiꢤu nhꢐt là ngành Chân khꢈp

(Arthropoda) vꢈi 12 hꢊ, ngành Thân mꢤm (Mollusca), ñꢤ tài ñã xác

ñꢕnh ñưꢃc 12 hꢊ, còn lꢄi ngành Giun ñꢑt (Annelida) chꢪ có 01 hꢊ.

3.2.2. Biꢗn ñꢬng sꢑ lưꢜng, ñꢬ thưꢳng gꢷp các hꢞ ĐVKXS cꢺ lꢪn

theo thꢳi gian và không gian

Trong sꢑ 25 hꢊ quan trꢓc và ñꢕnh loꢄi ñưꢃc, thành phꢨn và mꢍt

ñꢎ các hꢊ ĐVKXS cꢣ lꢈn tꢦng ñꢃt không giꢑng nhau ꢝ các khu vꢖc

nghiên cꢟu.

13

Các phân tích cho thꢐy, sꢑ lưꢃng hꢊ ĐVKXS cꢣ lꢈn thay ñꢜi

không lꢈn trong quá trình quan trꢓc tꢄi các khu vꢖc nghiên cꢟu.

Quan sát vꢤ tính biꢔn thiên cꢘa ĐVKXS cꢣ lꢈn cho thꢐy, có xuꢐt

hiꢌn lꢈp giun nhiꢤu tơ Polychaeta, trong khi bꢎ Cánh úp Plecoptera

chuyên sꢑng trong môi trưꢇng nưꢈc sꢄch hoàn toàn vꢓng mꢞt trong

03 ñꢃt quan trꢓc tꢄi tꢐt cꢋ các khu vꢖc nghiên cꢟu. So sánh vꢈi chꢐt

lưꢃng nưꢈc sông Bꢏ, tꢪnh Thꢦa Thiên Huꢔ (Võ Văn Phú và cꢎng sꢖ,

2010), nơi ñưꢃc ñánh giá có mꢟc ô nhiꢠm nhꢰ, chꢐt lưꢃng nưꢈc sông

Cꢨu (Nguyꢠn Vũ Thanh, Tꢄ Huy Thꢕnh, 2002), nơi ñưꢃc ñánh giá có

mꢟc ô nhiꢠm vꢦa ñꢔn rꢐt bꢯn và chꢐt lưꢃng sông Sài Gòn (Nguyꢠn

Thꢕ Mai, 2003) ñưꢃc ñánh giá ô nhiꢠm ꢝ mꢟc ô nhiꢠm vꢦa α (α -

Mesosaprobe), thì sꢑ lưꢃng hꢊ trong nghiên cꢟu này chꢪ tương

ñương vꢈi khu vꢖc sông Sài Gòn.

Đánh giá chung:

- Kꢔt quꢋ ñꢤ tài ñã xác ñꢕnh ñưꢃc tꢜng sꢑ 25 hꢊ ĐVKXS cꢣ

lꢈn cꢘa 10 bꢎ thuꢎc 3 ngành: Giun ñꢑt (Annelada), Chân khꢈp

(Arthropoda), Thân mꢤm (Mollusca).

- Chiꢔm ưu thꢔ là bꢎ Odonata (có 04 hꢊ), bꢎ Decapoda (có 03

hꢊ), bꢎ Basommatophora (có 3 hꢊ), bꢎ Hemiptera (3 hꢊ), các bꢎ còn

lꢄi chꢪ có tꢦ 1 ñꢔn 2 hꢊ.

- Thu ñưꢃc thêm 09 hꢊ mꢈi: Assimineidae, Corbiculide,

Cordulegastridae, Fluminicolidae, Gammaridae, Pachychilidae,

Petaluridae, Platycnemiidae, Stenothyridae.

- So vꢈi các khu vꢖc ñã nghiên cꢟu, sꢑ hꢊ ĐVKXS cꢣ lꢈn trên

sông Hàn tꢄi ñoꢄn nghiên cꢟu chꢪ tương ñương vꢈi khu vꢖc sông Sài

Gòn theo nghiên cꢟu cꢘa Nguyꢠn Thꢕ Mai (2003) và sông Phú Lꢎc

theo nghiên cꢟu cꢘa Nguyꢠn Văn Khánh và cs (2010), nơi ñưꢃc ñánh

giá là ô nhiꢠm ꢝ mꢟc ô nhiꢠm vꢦa α (α - Mesosaprobe).

14

- Trong 16 hꢊ xác ñꢕnh có mꢞt, có 04 hꢊ có tꢨn suꢐt gꢞp là cao

nhꢐt (>4 lꢨn gꢞp/ñꢃt và xuꢐt hiꢌn tꢦ 2 ñꢃt trꢝ lên): Pilidae,

Planorbidae và Luynacidae. Riêng hꢊ Thiaridae tꢨn suꢐt gꢞp chꢪ

trung bình ꢝ các ñꢃt nhưng mꢍt ñꢎ cá thꢗ rꢐt cao. Điꢤu này cho thꢐy,

giꢈi hꢄn chꢑng chꢕu cꢘa các hꢊ này là cao vꢈi ñiꢤu kiꢌn môi trưꢇng.

- Xét vꢤ mꢞt không gian, các hꢊ sau ñây rꢐt ít xuꢐt hiꢌn hoꢞc

chꢪ có mꢞt ꢝ mꢎt sꢑ khu vꢖc: Belostomatidae, Chrysomelidae,

Hydrometridae, cho thꢐy các hꢊ này có mꢉn cꢋm vꢈi chꢐt lưꢃng

nưꢈc ô nhiꢠm. Hꢊ Polychaeta chꢪ có mꢞt trong ñꢃt khꢋo sát 1 tꢄi 02

vꢕ trí thưꢃng lưu, trong khi bꢎ Cánh úp Plecoptera chuyên sꢑng trong

môi trưꢇng nưꢈc sꢄch hoàn toàn vꢓng mꢞt trong 03 ñꢃt quan trꢓc tꢄi

tꢐt cꢋ các khu vꢖc nghiên cꢟu. Ngoài ra, Potamidae chꢪ xuꢐt hiꢌn ꢝ

các vꢕ trí tꢦ 2 - 6, mà không có mꢞt khu vꢖc cꢨu Đꢩ. Điꢤu này cho

thꢐy, các khu vꢖc nghiên cꢟu ñang bꢕ ô nhiꢠm, nhꢐt là khu vꢖc

thưꢃng lưu.

3.3. ĐÁNH GIÁ CHꢈT LƯꢉNG MÔI TRƯꢶNG NƯꢊC BꢌNG

ĐIꢤM Sꢋ BMWP^VIETVÀ CHꢍ Sꢋ ASPT

3.3.1. Kꢗt quꢩ phân tích ñiꢴm sꢑ BMWP^VIETvà ASPT

Dꢖa vào mꢑi liên hꢌ giꢡa ñiꢗm sꢑ sinh hꢊc BMWP^VIET, chꢪ sꢑ

ASPT và chꢐt lưꢃng môi trưꢇng nưꢈc ñꢗ ñánh giá mꢟc ñꢎ ô nhiꢠm

cꢘa môi trưꢇng nưꢈc tꢄi các khu vꢖc nghiên cꢟu.

Kꢔt quꢋ nghiên cꢟu trong ñꢃt 1 cho thꢐy, ñiꢗm sꢑ BMWP dao

ñꢎng tꢦ 13 ÷ 24 ñiꢗm, trung bình 17,50±4,76 ñiꢗm, cao nhꢐt ꢝ khu

vꢖc hꢄ lưu và thꢐp nhꢐt ꢝ khu vꢖc thưꢃng lưu, tương ꢟng vꢈi chꢪ sꢑ

ASPT dao ñꢎng tꢦ 3,25 ÷ 4,00, trung bình 3,58±0,34. Điꢗm sꢑ

BMWP có xu hưꢈng giꢋm, nhưng không thꢗ hiꢌn rõ rꢌt tꢦ thưꢃng

nguꢏn vꢤ hꢄ nguꢏn.

15

Kꢔt quꢋ nghiên cꢟu trong ñꢃt 2 cho thꢐy, ñiꢗm sꢑ BMWP dao

ñꢎng tꢦ 14 ÷ 44 ñiꢗm, gꢨn gꢐp ñôi ñiꢗm sꢑ cao nhꢐt cꢘa ñꢃt 1, trung

bình 29,17±11,84 ñiꢗm, cao nhꢐt ꢝ khu vꢖc trung lưu (3, 4 và 5) và

thꢐp nhꢐt ꢝ khu vꢖc hꢄ lưu, tương ꢟng vꢈi chꢪ sꢑ ASPT dao ñꢎng tꢦ

4,40 ÷ 4,67, trung bình 4,42±0,19. Điꢗm sꢑ BMWP tꢄi khu vꢖc hꢄ

lưu là thꢐp nhꢐt nhưng chꢪ sꢑ ASPT cao nhꢐt, do sꢑ hꢊ xuꢐt hiꢌn tꢄi

khu vꢖc này tꢄi thꢇi ñiꢗm nghiên cꢟu là rꢐt ít (3/13 hꢊ tham gia tính

ñiꢗm), tuy nhiên sꢑ lưꢃng cá thꢗ các hꢊ phân phꢑ hꢰp lꢄi xuꢐt hiꢌn

nhiꢤu hơn các khu vꢖc khác trong cùng mꢎt ñꢃt nghiên cꢟu (7 cá thꢗ

hꢊ Potamidae). Xu hưꢈng ñiꢗm sꢑ trong ñꢃt này gia tăng vꢤ phía hꢄ

lưu.

ꢧ ñꢃt 3, ñiꢗm sꢑ BMWP dao ñꢎng thꢐp hơn ñꢃt 2, mꢟc dao

ñꢎng trong khoꢋng tꢦ 20 ÷ 33 ñiꢗm, trung bình 26,00±4,69 ñiꢗm, cao

nhꢐt ꢝ khu vꢖc gꢨn thưꢃng lưu (khu vꢖc 2) và thꢐp nhꢐt ꢝ khu vꢖc

thưꢃng lưu. Chꢪ sꢑ ASPT dao ñꢎng tꢦ 4,00 ÷ 5,60, trung bình

4,36±0,70 và cao nhꢐt tꢄi khu vꢖc hꢄ lưu (ASPT = 5,60). Ngoꢄi trꢦ

ñiꢗm sꢑ tꢄi khu vꢖc 2, ñiꢗm sꢑ BMWP gia tăng vꢤ phía hꢄ lưu. ꢧ

khu vꢖc 6, mꢞc dù ñiꢗm sꢑ BMWB không cao nhꢐt nhưng chꢪ sꢑ

ASPT là cao nhꢐt. Cũng như ñꢃt khꢋo sát 2, thành phꢨn hꢊ xuꢐt hiꢌn

ꢝ khu vꢖc hꢄ lưu là chưa phong phú (5/12 hꢊ ñưꢃc bꢓt gꢞp), nhưng

có hꢊ có ñiꢗm sꢑ cao và phân bꢑ hꢰp có mꢞt tꢄi khu vꢖc này, như:

Potamidae, Ancylidae, Unionidae,…trong ñó hꢊ Potamidae bꢓt gꢞp

ñưꢃc 6 cá thꢗ, hꢊ Unionidae là 31 cá thꢗ, trong khi các khu vꢖc khác

hoàn toàn không xuꢐt hiꢌn hoꢞc chꢪ “có mꢞt” trong cùng mꢎt thꢇi

ñiꢗm nghiên cꢟu.

3.3.2. Kꢗt quꢩ phân tích chꢫ sꢑ ASPT và ñánh giá xꢗp loꢝi chꢖt

lưꢜng nưꢪc

16

Đꢗ ñánh giá chꢐt lưꢃng nưꢈc sông bꢢng chꢪ thꢕ ĐVKXS cꢣ lꢈn

ngưꢇi ta sꢚ dꢛng chꢪ sꢑ ASPT. Kꢔt quꢋ phân tích chꢪ sꢑ ASPT trên

sông Hàn qua 3 ñꢃt khꢋo sát ꢝ bꢋng 3.20 cho thꢐy nhìn chung ô

nhiꢠm ꢝ mꢟc trung bình α (α- mesosaprobe).

Bꢋng 3.19 Xꢔp loꢄi chꢐt lưꢃng nưꢈc vꢕ trí nghiên cꢟu

theo chꢪ sꢑ ASPT

Chꢫ sꢑ ASPT

Mꢛc ñꢬ ô

nhiꢠm

Khu vꢟc

Trung

bình

Đꢜt 1

3,25

3,50

4,00

3,25

3,50

4,00

Đꢜt 2

4,40

4,57

4,10

4,67

Đꢜt 3

4,00

4,71

3,67

4,00

4,17

5,60

Nưꢈc bꢯn vꢦa (α

- Mesosaprobe)

Nưꢈc bꢯn vꢦa (α

- Mesosaprobe)

Nưꢈc bꢯn vꢦa (α

- Mesosaprobe)

Nưꢈc bꢯn vꢦa (α

- Mesosaprobe)

Nưꢈc bꢯn vꢦa (α

- Mesosaprobe)

Nưꢈc bꢯn vꢦa (α

- Mesosaprobe)

KV1

KV2

KV3

KV4

KV5

KV6

3,88

4,20

4,02

3,94

3,92

4,76

Đánh giá theo hꢌ thꢑng xꢔp loꢄi mꢑi liên hꢌ giꢡa chꢪ sꢑ sinh

hꢊc ASPT và chꢐt lưꢃng môi trưꢇng nưꢈc cꢘa Richard Orton, Anne

Bebbington, Jonh Bebbington (1995). Kꢔt quꢋ cho thꢐy, chꢐt lưꢃng

môi trưꢇng nưꢈc hꢨu hꢔt các vꢕ trí nghiên cꢟu ñꢤu ñang ꢝ mꢟc xꢔp

loꢄi nưꢈc bꢯn vꢦa “α - Mesosaprobe”, duy nhꢐt tꢄi vꢕ trí cuꢑi nguꢏn

1/3 ñꢃt quan trꢓc có chꢪ sꢑ ASPT là 5,60, tương ꢟng chꢐt lưꢃng nưꢈc

bꢯn vꢦa “β - Mesosaprobe”.

So vꢈi mꢎt sꢑ sông khác ñã ñưꢃc nghiên cꢟu thì chꢐt lưꢃng

nưꢈc sông Hàn trong nghiên cꢟu này tương ñương vꢈi mꢎt sꢑ khu

vꢖc ô nhiꢠm ꢝ khu vꢖc Nam sông Sài Gòn ñưꢃc ñánh giá ꢝ mꢟc

“Nưꢈc bꢯn vꢦa α” (Nguyꢠn Thꢕ Mai, 2006), tꢑt hơn chꢐt lưꢃng nưꢈc

sông Cꢨu ñưꢃc ñánh giá là nưꢈc bꢯn vꢦa “α - Mesosaprobe” ñꢔn “ô

17

nhiꢠm nꢞng” (Nguyꢠn Vũ Thanh và cꢎng sꢖ, 2003). Kꢔt quꢋ này

cũng phù hꢃp vꢈi chꢐt lưꢃng môi trưꢇng qua thông sꢑ lý hoá trong

Chương trình quan trꢓc quꢑc gia giai ñoꢄn 2006 - 2009 cꢘa Bꢎ Tài

nguyên và Môi trưꢇng tꢄi khu vꢖc Cꢨu Đꢩ, sông Hàn, thành phꢑ Đà

Nꢒng.

3.4. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN GIꢻA CHꢍ Sꢋ SINH HꢁC

VÀ CÁC YꢦU Tꢋ MÔI TRƯꢶNG

Đꢗ có cơ sꢝ khoa hꢊc cho viꢌc sꢚ dꢛng ĐVKXS cꢣ lꢈn làm

chꢪ sinh hꢊc trong ñánh giá chꢐt lưꢃng nưꢈc sông Hàn, Đꢤ tài tiꢔn

hành phân tích tương quan giꢡa ñiꢗm sꢑ BMWP và chꢪ sꢑ ASPT vꢈi

-

3-

các thông sꢑ: DO, pH, N-NO₃, TSS, P-PO₄và COD cꢘa môi

trưꢇng.

Hình 3.15 Tương quan giꢡa ñiꢗm sꢑ BMWP vꢈi pH và DO

Kꢔt quꢋ cho thꢐy, ñiꢗm sꢑ BMWP có tương quan thuꢍn vꢈi

3-

các thông sꢑ DO, pH và P-PO₄, tuy nhiên các mꢑi tương quan là

3-

“tương quan yꢔu”, như pH (r = 0,05, ), DO (r = 0,018), P-PO₄(r =

0,015). Các thông sꢑ còn lꢄi có tương quan nghꢕch vꢈi BMWP.

Ngoꢄi trꢦ TSS (r = - 0,39), các thông sꢑ còn lꢄi tương quan nghꢕch ꢝ

-

mꢟc “tương quan yꢔu”, như N-NO₃(r = -0,14), COD (r = -0,18).

18

Hình 3.16 Tương quan giꢡa chꢪ sꢑ ASPT vꢈi COD và TSS

Tiꢔn hành phân tích mꢟc ñꢎ tương quan giꢡa các chꢪ sꢑ ASPT

-

3-

vꢈi các thông sꢑ: DO, pH, N-NO₃, TSS, P-PO₄và COD cꢘa môi

trưꢇng. Kꢔt quꢋ cho thꢐy, chꢪ sꢑ ASPT có tương quan thuꢍn vꢈi các

3-

thông sꢑ: DO, pH và P-PO₄, tuy nhiên ngoꢄi trꢦ pH (r = 0,256), còn

3-

lꢄi DO ꢝ mꢟc “tương quan yꢔu” (r = 0,074) và P-PO₄“tương quan

yꢔu” (r = 0,23).

Chꢪ sꢑ ASPT tương quan nghꢕch vꢈi các thông sꢑ còn lꢄi: N-

-

NO₃, TSS và COD. Thông sꢑ TSS thꢗ hiꢌn rõ sꢖ tương quan vꢈi chꢪ

sꢑ ASPT vꢈi r = -0,404. Đꢑi vꢈi 02 thông sꢑ còn lꢄi, ASPT thꢗ hiꢌn

-

“tương quan yꢔu”, cꢛ thꢗ là COD vꢈi r = -0,151 và N-NO₃vꢈi r = -

0,147.

Đánh giá chung:

- Chꢪ sꢑ ASPT có tương quan thuꢍn vꢈi các thông sꢑ: DO, pH

3-

và P-PO₄, tuy nhiên ngoꢄi trꢦ pH (r = 0,256), còn lꢄi DO ꢝ mꢟc

3-

“tương quan rꢐt yꢔu” (r = 0,074). Riêng lý do P-PO

tương quan

4

3-

thuꢍn vꢈi ASPT là do hàm lưꢃng P-PO

ꢝ phꢨn lꢈn các khu vꢖc

4

trong 3 ñꢃt khꢋo sát ñꢤu ñꢄt tiêu chuꢯn cho phép, chꢪ có mꢎt sꢑ khu

vꢖc 3, 4, 5, 6 cꢘa ñꢃt 3 cao hơn tiêu chuꢯn nhưng không ñáng kꢗ. Vì

vꢍy, giá trꢕ trung bình vꢉn thꢐp hơn tiêu chuꢯn, tꢄo nên tương quan

thuꢍn (r = 0,23).