Thực thi quy định môi trường không khói thuốc tại một số khách sạn, nhà nghỉ tại Hải Phòng và Thái Nguyên năm 2018

TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC

THỰC THI QUY ĐỊNH MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÓI THUỐC

TẠI MỘT SỐ KHÁCH SẠN, NHÀ NGHỈ TẠI HẢI PHÒNG

VÀ THÁI NGUYÊN NĂM 2018

Phạm Bích Diệp^, Bùi Thanh Hà, Kim Bảo Giang

Viện Đào tạo YHDP &YTCC - Trường Đại học Y Hà Nội

Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện tại 140 khách sạn, nhà nghỉ tại Hải Phòng và Thái

Nguyên năm 2018 nhằm mô tả thực trạng thực thi quy định môi trường không khói thuốc tại Hải Phòng

và Thái Nguyên và một số yếu tố liên quan. Tỷ lệ thực thi hoàn toàn môi trường không khói thuốc tại khu

vực quan sát là thấp: thực thi hoàn toàn cao nhất là phòng họp/hội nghị/hội thảo (48,7%), không thực thi

cao nhất là tiền sảnh/lễ tân và khu vực hành lang/cầu thang (74,3% và 83,6%); khách sạn bốn, năm sao

có mức độ thực thi một phần và hoàn toàn cao hơn 14 lần so với các khách sạn không phân loại sao;

khách sạn ở Hải Phòng có mức độ thực thi một phần và hoàn toàn cao hơn 11,5 lần ở Thái Nguyên. Do

vậy, bên cạnh tập huấn, hướng dẫn, giám sát thực thi quy định môi trường không khói thuốc lá được tốt

hơn, các cơ quan quản lý có thẩm quyền cần thanh tra, xử phạt các khách sạn không thực hiện quy định.

Từ khóa: Môi trường không khói thuốc, khách sạn, hút thuốc lá, mức độ thực thi

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Tác hại của hút thuốc lá (HTL) thụ động

và chủ động đã được rất nghiên cứu trong và

ngoài nước chứng minh.^1,2Các bệnh liên quan

đến thuốc lá là nguyên nhân gây tử vong hàng

đầu tại Việt Nam.³ Chính phủ đã từng bước ban

hành những quy định giúp giảm thiểu tác hại

HTL đối với sức khỏe người dân như tham gia

vào Công ước Khung về Kiểm soát thuốc lá,

có hiệu lực từ ngày 17/3/2005;⁴ Ban hành Luật

phòng, chống tác hại thuốc lá, gồm 5 chương,

35 điều có hiệu lực từ ngày 1/5/2013. Một trong

những quy định trong luật để hạn chế tác hại

của HTL thụ động đến sức khỏe của cộng đồng

là tại khách sạn và cơ sở lưu trú du lịch cần

phải có nơi dành riêng cho người hút thuốc

trong đó khu vực này phải có hệ thống thông

gió riêng.⁵ Sau 5 năm ban hành Luật, việc thực

thi quy định trong Luật về HTL tại các khách

sạn và các cơ lưu trú như nhà nghỉ, như thế

nào? Nghiên cứu về thực hiện quy định môi

trường không khói thuốc tại một số khách sạn

và nhà nghỉ( KS&NN) là rất cần thiết. Hiện nay,

chưa có nghiên cứu nào công bố kết quả về

môi trường không khói thuốc tại KS&NN ở Việt

Nam (VN), nên việc đánh giá hình triển khai

thực hiện quy định này trong Luật, từ đó cung

cấp những khuyến nghị nhằm thực thi Luật tốt

hơn. Nghiên cứu này được thực hiện ở Thái

Nguyên (TN) - thành phố nhỏ thuộc miền núi

và Hải Phòng (HP) - thành phố lớn và là thành

phố du lịch ở VN với 2 mục tiêu:

Tác giả liên hệ: Phạm Bích Diệp, Viện Đào tạo Y

học Dự phòng và Y tế công cộng - Trường Đại học

Y Hà Nội

Email: [email protected]

Ngày nhận: 04/02/2020

Mô tả thực trạng thực thi quy định môi

trường không khói thuốc lá tại một số KS&NN

Ngày được chấp nhận: 24/04/2020

TCNCYH 129 (5) - 2020

129

TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC

ở HP và TN năm 2018.

mẫu cuối cùng là 140 KS&NN. Mỗi thành phố

chọn 70 KS&NN.

Mô tả một số yếu tố liên quan đến thực hiện

quy định môi trường không khói thuốc lá tại một

số KS&NN ở HP và TN năm 2018.

Kỹ thuật và công cụ thu thập số liệu

Công cụ thu thập số liệu là bảng kiểm quan

sát tại 7 vị trí trong KS&NN bao gồm 2 phần:

- Phần 1: Thông tin chung về địa điểm của

KS&NN, phân loại theo hình thức sở hữu của

KS&NN, phân loại theo chất lượng của KS&NN.

- Phần 2: Nội dung quan sát: được xây dựng

dựa trên “Hướng dẫn xây dựng KS&NN, nhà

hàng không khói thuốc lá” của Bộ Y tế phối hợp

với Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá ban

hành.⁷ Theo đó, quy định yêu cầu:

II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

1. Đối tượng

KS&NN trên địa bàn 2 thành phố HP và TN

đồng ý tham gia nghiên cứu.

2. Phương pháp

Thiết kế nghiên cứu: Thiết kế nghiên cứu mô

tả cắt ngang, định lượng.

Thời gian nghiên cứu: tháng 9/2018 đến

tháng 5/2019.

Có biển báo cấm HTL rõ ràng và được treo/

đặt tại những vị trí dễ quan sát tại các địa điểm

cấm HTL trong KS&NN như sảnh KS&NN,

phòng nghỉ, hành lang, cầu thang, phòng ăn,

phòng làm việc, các khu vực trong nhà khác

của KS&NN.

Địa điểm nghiên cứu: Thành Phố HP và TN.

Phương pháp chọn mẫu và cỡ mẫu: Phương

pháp chọn mẫu nhiều giai đoạn. Tập hợp một

danh sách bao gồm 253 KS&NN ở HP và 110

KS&NN ở TN từ không xác định sao đến 5 sao,

sau đó chọn mẫu theo giai đoạn sau:

- Giai đoạn 1: Lấy tất cả các KS&NN 3, 4 và

5 sao của thành phố đó (do TN và HP có rất ít

các KS&NN từ 4 sao trở lên). Trong giai đoạn

này chọn được 35 KS&NN từ 3 đến 5 sao ở HP

và 18 KS&NN từ 3 đến 5 sao ở TN.

Có nơi dành riêng cho người hút thuốc với

các điều kiện:

- Có phòng và hệ thống thông khí tách biệt

với khu vực không HTL.

- Có dụng cụ chứa các mẩu, tàn thuốc lá.

- Có biển báo tại các vị trí phù hợp, dễ quan

sát.

- Giai đoạn 2: Từ danh sách KS&NN không

xác định sao và 1,2 sao tại từng địa điểm, lựa

chọn ngẫu nhiên đơn 35 KS&NN ở HP và 52

KS&NN ở TN.

- Có thiết bị phòng cháy, chữa cháy.

Không có hiện tượng mua, bán thuốc lá.

Không có việc quảng cáo, khuyến mại, tiếp

thị các sản phẩm thuốc lá dưới mọi hình thức.

Không trưng bày, sử dụng tên, nhãn hiệu,

biểu tượng thuốc lá với các sản phẩm, dịch vụ

khác.

Áp dụng công thức ước tính cỡ mẫu cho

nghiên cứu mô tả ước lượng một tỷ lệ trên quần

thể:

-

p(1 p)

2

a

-

n= z₁

2

Không có hiện tượng hút thuốc và đầu mẩu

thuốc lá tại các địa điểm cấm HTL.

2

d

Trong đó: Z_1-α/2là mức độ chính xác của

nghiên cứu cần đạt dự kiến 95% = 1,96; p là

tỷ lệ KS thực hiện quy định môi trường không

khói thuốc lá ở Bali, Indonesia p = 0,15;⁶ d là độ

chính xác tuyệt đối (d = 0,07). Cỡ mẫu tối thiểu

là 100. Cỡ mẫu được cộng thêm 40% KS&NN

không đồng ý tham gia nghiên cứu, do vậy cỡ

Cách đánh giá mức độ thực thi tại từng khu

vực trong KS&NN: Đánh giá mức độ thực thi

dựa trên “Hướng dẫn xây dựng KS&NN, nhà

hàng không khói thuốc lá” của Bộ Y tế phối hợp

với Quỹ phòng chống tác hại thuốc của lá ban

hành. Đánh giá mức độ thực thi gồm:

TCNCYH 129 (5) - 2020

130

TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC

- Thực thi hoàn toàn: đảm bảo cả 2 tiêu

chuẩn gồm có treo biển cấm hút thuốc tại vị trí

dễ quan sát và không phát hiện bất kì dấu hiệu

nào trong các nội dung quan sát được nêu ở

phần 2 của bộ công cụ thu thập số liệu.

- Thực thi một phần: đảm bảo tiêu chuẩn có

treo biển cấm hút thuốc tại vị trí dễ quan sát

và vi phạm ít nhất 1 trong các nội dung còn lại

được nêu trong phần 2 của bộ công cụ.

- Không thực thi quy định: là không treo biển

cấm HTL. Với khu vực dành riêng cho người

HTL là không có biển chỉ dẫn khu vực dành

riêng cho người HTL.

KS&NN được giải thích rõ ràng về mục đích

nghiên cứu và chỉ thực hiện quan sát khi họ

đồng ý tham gia. Chủ các KS&NN có thể dừng

nghiên cứu bất cứ khi nào họ muốn. Thông tin

cá nhân của người trả lời được giữ bí mật và

chỉ phục vụ cho mục đích nghiên cứu.

III. KẾT QUẢ

1. Thông tin chung về đối tượng nghiên

cứu

Trong 140 KS&NN ở 2 thành phố thì có 137

(97,9%) KS&NN thuộc sở hữu của tư nhân và

cổ phần (trong đó HP là 95,7% và TN là 100%).

Hơn 1 nửa trong tổng số KS&NN quan sát là

không phân loại sao: 62,1% (trong đó HP là

50% và TN là 74,3%); tiếp đến là KS&NN một

sao, hai sao và ba sao: 31,4% (trong đó HP là

38,6% và TN là 24,3%); KS&NN từ bốn/năm

sao ít hơn, chiếm 6,5% (trong đó HP là 11,4%

và TN là 1,4%).

Cách đánh giá mức độ thực thi của toàn bộ

một khách sạn:

- Thực thi hoàn toàn: tất cả các khu vực

quan sát được đánh giá là thực thi hoàn toàn.

- Thực thi một phần: có ít nhất một khu vực

quan sát được đánh giá là thực thi một phần

và không có khu vực nào được đánh giá không

thực thi.

2. Thực hiện quy định liên quan đến xây

dựng môi trường không khói thuốc lá tại

các khu vực trong KS&NN

- Không thực thi: ít nhất một trong các khu

vực quan sát được đánh giá là không thực thi.

3. Xử lý số liệu

Bảng 1 cho thấy tỷ lệ KS&NN có biển cấm

HTL được đặt tại vị trí dễ dàng quan sát chiếm

tỷ lệ từ 16,4% đến 64,1%.

Số liệu sau khi được thu thập sẽ được kiểm

tra, làm sạch và nhập vào máy tính bằng phần

mềm Epidata 3.1 sau đó được xử lý bằng phần

mềm Stata 13.0. Thống kê mô tả được sử dụng

để tính tần suất và tỷ lệ phần trăm. Mô hình hồi

quy logistic được sử dụng để xác định một số

yếu tố liên quan giữa biến độc lập (chất lượng

KS&NN, địa điểm) và biến phụ thuộc (thực thi ít

nhất một phần và không thực thi qui định HTL).

Tỷ lệ KS&NN có gạt tàn để đựng đầu mẩu

thuốc lá chiếm từ 10% đến 51,4% (trừ khu vực

dành cho người hút thuốc có gạt tàn chiếm tỷ lê

100%); tỷ lệ KS&NN có đầu mẩu thuốc lá chiếm

từ 9,1% đến 27,9%; tỷ lệ KS&NN có ngửi thấy

mùi thuốc lá khi quan sát từ 0% đến 13,6%; tỷ

lệ nhìn thấy hành vi HTL tại thời điểm quan sát

chiếm từ 0% đến 5,7%.

4. Đạo đức nghiên cứu

Hiện tượng bày bán các sản phẩm thuốc lá

chỉ có ở khu vực tiền sảnh và chiếm tỷ lệ 4,3%.

Nghiên cứu đã được thông báo và xin phép

với lãnh đạo địa phương. Chủ sở hữu của các

TCNCYH 129 (5) - 2020

131

TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC

Bảng 1. Quan sát các nội dung của quy định liên quan đến xây dựng môi trường

không khói thuốc lá của KS&NN

HP

TN

Tổng

Số

Nội dung quan sát

Số

%

lượng

n = 70

n = 140

Khu vực tiền sảnh

Có biển cấm HTL được đặt tại vị trí dễ dàng

30

35

22

42,9

50,0

31,4

6

5,9

36

59

39

25,7

42,1

27,9

quan sát

Có gạt tàn để đựng đầu mẩu thuốc lá

24

17

34,1

24,3

Có đầu mẩu thuốc lá trên gạt tàn thuốc lá, giỏ

đựng rác, sàn nhà

Ngửi thấy mùi khói thuốc lá

Có người đang hút

14

7

20,0

10,0

5

7,1

1,4

19

8

13,6

5,7

1

Có hiện tượng quảng cáo tiếp thị, khuyến

mại các sản phẩm thuốc lá

0

1

1,4

7,1

1

0,7

4,3

Có bày bán các sản phẩm thuốc lá

1

1,4

5

6

Khu vực dành cho người hút thuốc

n = 8

n = 1

n = 9

Có biển chỉ dẫn khu vực dành riêng cho

người HTL

3

8

2

3

37,5

100

1

0

100

0

4

9

3

44,4

100

Có gạt tàn để đựng đầu mẩu thuốc lá

Có phòng và hệ thống thông khí tách biệt với

khu vực không HTL

25,0

37,5

33,3

Có thiết bị phòng cháy, chữa cháy

Khu vực phòng họp, hội nghị, hội thảo

n = 8

n = 1

n = 9

Có biển cấm HTL được đặt tại vị trí dễ dàng

quan sát

18

5

75,0

20,8

16,6

0

7

1

0

46,7

6,7

0

25

6

64.1

15,4

12,8

0

Có gạt tàn để đựng đầu mẩu thuốc lá

Có đầu mẩu thuốc lá trên gạt tàn thuốc lá, giỏ

đựng rác, sàn nhà

4

5

Ngửi thấy mùi khói thuốc lá

0

Quan sát thấy có người đang thực hiện hành

vi hút thuốc

0

Có hiện tượng quảng cáo tiếp thi, khuyến

mại các sản phẩm thuốc lá

0

Khu vực phòng ngủ dành riêng cho người

không hút thuốc

n = 17

n = 18

5,6

n = 35

Có biển cấm HTL được đặt tại vị trí dễ dàng

quan sát

9

52,3

1

10

28,6

TCNCYH 129 (5) - 2020

132

TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC

HP

TN

Tổng

Số

Nội dung quan sát

Số

%

23,5

0

%

lượng

Có gạt tàn để đựng đầu mẩu thuốc lá

4

14

77,8

22,2

5,6

18

51,4

11,4

2,9

Có đầu mẩu thuốc lá trên gạt tàn thuốc lá, giỏ

đựng rác, sàn nhà

0

4

Ngửi thấy mùi khói thuốc lá

0

1

Khu vực nhà hàng của KS&NN

n = 33

n = 11

n = 44

Có biển cấm HTL được đặt tại vị trí dễ dàng

quan sát

20

10

3

60,6

30,3

9,1

3

1

27,3

9,1

23

11

4

52,3

25,0

9,1

Có gạt tàn để đựng đầu mẩu thuốc lá

Có đầu mẩu thuốc lá trên gạt tàn thuốc lá, giỏ

đựng rác, sàn nhà

9,1

Ngửi thấy mùi khói thuốc lá

Có người đang hút

4

0

12,1

0

4

0

9,1

0

Có hiện tượng quảng cáo tiếp thị, khuyến

mại các sản phẩm thuốc lá

0

Khu vực hành lang, cầu thang

n = 70

n = 140

Có biển cấm HTL được đặt tại vị trí dễ dàng

quan sát

20

28,6

17,1

3

4,3

23

29

16,4

20,7

Có đầu mẩu thuốc lá trên gạt tàn thuốc lá, giỏ

đựng rác, sàn nhà

12

17

24,4

Ngửi thấy mùi khói thuốc lá

Có người đang hút

7

3

10,0

4,3

4

0

5,7

0,0

11

7,8

3

2,1

Có hiện tượng quảng cáo tiếp thị, khuyến

mại các sản phẩm thuốc lá

0

Khu vực thang máy

n = 45

n = 25

n = 70

Có biển cấm HTL được đặt tại vị trí dễ dàng

quan sát

18

6

40,0

13,3

3

12,0

4,0

21

30,0

10,0

Có đầu mẩu thuốc lá trên gạt tàn thuốc lá, giỏ

đựng rác, sàn nhà

1

7

Ngửi thấy mùi khói thuốc lá

Có người đang hút

2

4,4

0

2

2,9

0

Có hiện tượng quảng cáo tiếp thị, khuyến

mại các sản phẩm thuốc lá

0

TCNCYH 129 (5) - 2020

133

TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC

Bảng 2. Mức độ thực thi quy định môi trường không khói thuốc lá của KS&NN

HP

TN

Tổng

Số

Nội dung quan sát

Số

%

lượng

Khu vực tiền sảnh

Thực thi hoàn toàn

Thực thi một phần

Không thực thi

12

18

40

17,1

25,7

57,2

4

2

5,7

2,9

16

20

11,4

14,3

74,3

64

91,4

104

Khu vực dành cho người hút thuốc

n = 8

n = 1

n = 9

Thực thi hoàn toàn

Thực thi một phần

Không thực thi

1

2

5

12,5

25

0

1

0

100

0

1

3

5

11,1

33,3

55,6

62,5

Khu vực phòng họp, hội nghị, hội

thảo

n = 8

n = 1

n = 9

Thực thi hoàn toàn

Thực thi một phần

Không thực thi

13

5

54,2

20,8

25

6

1

8

40,0

6,7

19

6

48,7

15,4

35,9

6

53,3

14

Khu vực phòng ngủ dành riêng cho

người không hút thuốc

n = 17

n = 18

n = 35

Thực thi hoàn toàn

Thực thi một phần

Không thực thi

0

10

7

58,8

41,2

10

25

28,6

71,4

18

n = 11

100

Khu vực nhà hàng của KS&NN

Thực thi hoàn toàn

Thực thi một phần

Không thực thi

n = 33

n = 44

14

6

42,4

18,2

39,4

2

1

8

18,2

9,1

16

7

36,4

15,9

47,7

13

72,7

21

Khu vực hành lang, cầu thang

Thực thi hoàn toàn

Thực thi một phần

Không thực thi

n = 70

n = 140

9

12,9

15,7

71,4

1

2

1,4

2,9

10

13

7,1

9,3

11

50

67

n = 25

95,7

117

83,6

Khu vực thang máy

Thực thi hoàn toàn

Thực thi một phần

Không thực thi

n = 45

n = 70

12

6

26,7

13,3

60,0

3

0

12,0

0

15

6

21,4

8,6

27

22

88,0

49

70,0

TCNCYH 129 (5) - 2020

134

TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC

HP

TN

Tổng

Số

Nội dung quan sát

Số

%

%%

lượng

Toàn khách sạn

Thực thi hoàn toàn

Thực thi một phần

Không thực thi

0

1

0

10

60

14,3

85,7

1,4

11

7,8

69

98,6

129

92,1

Bảng 2 cho thấy mức độ thực thi hoàn toàn ở từng khu vực của KS&NN rất khác nhau từ 0%

đến 48,7%. Mức độ thực thi một phần từ 8,6% đến 33,3%. Khu vực không thực thi chiếm tỷ lệ cao

nhất ở khu vực hành lang và cầu thang (83,6%). Tỷ lệ thực thi hoàn toàn tại các khu vực KS&NN ở

HP đều cao hơn so với TN. Tuy nhiên, cả HP và TN đều có tỷ lệ thực thi hoàn toàn trong toàn khách

sạn là 0%.

3. Một số yếu tố liên quan đến xây dựng môi trường không khói thuốc lá trong KS&NN

Bảng 3. Một số yếu tố liên quan đến thực hiện quy định môi trường

không khói thuốc lá tại KS&NN

Đơn biến

Đa biến

95%CI

Thực hiện

một phần

(n, %)

Không

thực hiện

(n, %)

Yếu tố liên quan

OR

95%CI

aOR

Phân loại KS&NN

Không phân loại sao

Một/Hai/Ba sao

Bốn/Năm sao

Khu Vực

3 (3,5%)

5 (11,4%)

3 (33,3%)

84 (96,5%)

39 (88,6%)

6 (66,7%)

1

3,6

0,8 - 15,8

2,3 - 84,9

2,7

6,7

0,5 - 13,1

0,9 - 47,7

14,0*

TN

1 (1,4%)

69 (98,6%)

1

HP

10 (14,3%) 60 (85,7%) 11,5*

1,4 - 92,5

6,5

0,8 - 56,6

OR: tỷ suất chênh thô, aORL: tỷ suất chênh hiệu chỉnh, 95%CI: khoảng tin cậy, *: p<0,05

Bảng 3 cho thấy kết quả của mô hình hồi

quy đơn biến: các KS&NN bốn/năm sao có khả

năng thực hiện môi trường không khói thuốc

một phần và hoàn toàn cao gấp 14 lần so với

các KS&NN không phân loại sao. Các KS&NN

ở HP có khả năng thực thi quy định một phần

cao hơn so với các KS&NN tại TN.

hoàn toàn về môi trường không khói thuốc lá

còn thấp. Phần lớn KS&NN mới thực thi một

phần môi trường không khói thuốc. Tỷ lệ có

biển cấm HTL ở vị trí dễ quan sát tại khu vực

tiền sảnh trong nghiên cứu này là 25,7%, tỷ lệ

này thấp hơn so với nghiên cứu tương tự tại

thành phố Kampala, thủ đô của Uganda (31%

KS&NN có treo biển cấm HTL);⁷và cũng thấp

hơn nghiên cứu 383 KS&NN ở Califonia, thấy

54,9% KS&NN có biển báo được đặt vị trí dễ

IV. BÀN LUẬN

Nhìn chung ở cả HP và TN, tỷ lệ thực thi

TCNCYH 129 (5) - 2020

135

TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC

quan sát.⁸ Tuy nhiên, ngay từ năm 1997, Mỹ đã

thực thi một số quy định về việc hút thuốc tại các

khu vực trong nhà hay nơi công cộng và một số

khu vực ngoại lệ khác.⁹ Cũng trong một nghiên

cứu đánh giá hiệu quả thực thi Luật không khói

thuốc ở Bắc Ấn Độ năm 2014, 41/41 KS&NN

(100%) đều thực thi việc treo biển cấm HTL.¹⁰

Sự khác biệt này có lẽ là do năm 2008, Ấn Độ

đã sửa đổi Luật bổ sung, theo đó, KS&NN/nhà

hàng/ quán bar đều là nơi không được phép hút

thuốc lá và bị xử phạt nặng nếu vi phạm.

Khi đánh giá mức độ thực thi quy định môi

trường không khói thuốc lá tại từng khu vực

trong KS&NN của cả 2 thành phố, đa số các

khu vực đều có tỷ lệ không thực thi quy định

khá cao (cao nhất là tiền sảnh, hành lang và cầu

thang) và tỷ lệ thực thi hoàn toàn còn thấp (cao

nhất là ở phòng họp/hội nghị/hội thảo). Lý giải

cho kết quả này có thể là do khu vực tiền sảnh

là khu mở, thoáng khí hơn so với khu hội họp.

Trong phòng hội họp, ngoài nhân viên KS&NN

giám sát còn có những người trong phòng giám

sát dẫn đến tỷ lệ vi phạm thấp hơn. Hơn nữa,

ở Việt Nam hiện nay cũng đang dần hình thành

văn hoá không HTL khi hội họp.

Tỷ lệ gạt tàn thuốc lá để trong các khu vực

ở KS&NN với tỷ lệ từ 10% đến 51,4%, tỷ lệ

KS&NN có đầu mẩu thuốc lá chiếm từ 9,1%

đến 27,9% tuỳ khu vực. Kết quả nghiên cứu

này cao hơn nghiên cứu ở Bali, Indonesia năm

2014 trong đó 80,8% KS&NN không có tàn

thuốc, 90,4% không có mùi thuốc lá và cao hơn

nghiên cứu tại Bắc Ấn Độ, với 95,1% KS&NN

không có đầu mẩu thuốc lá hay mùi thuốc lá

tại khu vực quan sát của KS&NN.⁸Như vậy, có

thể thấy việc thực hiện một số quy định về môi

trường không khói thuốc tại Việt Nam là thấp

hơn so với khu vực khác.

Phân tích đơn biến về sự tác động của một

số yếu tố nguy cơ đến việc thực thi quy định

của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá, nghiên

cứu này cho thấy các KS&NN bốn/năm sao

thực thi một phần và hoàn toàn cao gấp 14 lần

(95% CI: 2,3-84,9) so với các KS&NN không

phân loại sao. Điều này có thể được giải thích

do việc xếp hạng các KS&NN sao dựa vào

một phần ở trang thiết bị, kiến thức của quản

lý và nhân viên KS&NN.¹¹Các KS&NN được

xếp hạng 4-5 sao có những chuẩn mực cao

hơn, vì thế, có thể tại những KS&NN này, các

quản lý, nhân viên đã có những sự đào tạo, tập

huấn về kiến thức, thực hành cũng như quản

lý, giám sát đối với việc thực hiện các nội dung

trong Luật phòng, chống tác hại thuốc lá tốt hơn

so với những KS&NN quy mô nhỏ, không xếp

hạng sao.

Tỷ lệ KS&NN có phòng ngủ dành cho người

không hút thuốc trong nghiên cứu này chỉ có

25%, khu vực dành riêng cho người HTL ở tiền

sảnh là 6,4%. Kết quả nghiên cứu này thấp hơn

so với nghiên cứu tại California, Mỹ có tới 61%

KS&NN có phòng dành riêng cho khách hàng

không HTL.⁸ Điều này có thể giải thích do Mỹ

là các quốc gia phát triển và đã thực hiện luật

phòng chống tác hại thuốc lá trước Việt Nam

hàng chục năm.

Các KS&NN ở thuộc HP thực thi một phần

cao hơn so với các KS&NN tại TN (OR = 11,5;

95%CI: 1,4 - 92,5). HP là thành phố trực thuộc

Trung ương, việc tiếp cận, đầu tư, giám sát tốt

hơn và nhận được sự quan tâm của các cấp,

vì vậy có thể giải thích cho việc thực thi quy

định môi trường không khói thuốc lá tại KS&NN

HP cao hơn so với TN. TN là khu vực thuộc

trung du và miền núi Bắc Bộ, trong khi đó,

Tỷ lệ bày bán các sản phẩm thuốc lá tại khu

vực lễ tân/tiền sảnh là thấp nhất chiếm 4,3%.

Kết quả nghiên cứu ở Uganda có cao hơn, 8%

KS&NN có quảng cáo, tài trợ hay tiếp thị các

sản phẩm thuốc lá.¹⁰Có thể nhận thấy dấu hiệu

khả quan trong việc cấm quảng cáo, mua bán,

tiếp thị các sản phẩm từ thuốc lá ở nước ta.

TCNCYH 129 (5) - 2020

136

TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC

thành phố biển HP được xem như là thành phố

du lịch. Các ban ngành liên quan tại đây cũng

đã có những chỉ đạo trong việc triển khai các

hoạt động của dự án “Xây dựng HP- thành phố

không khói thuốc lá”, tổ chức giám sát, kiểm tra

tại các địa điểm như UBND xã/phường, cơ sở

y tế, cơ sở giáo dục, công ty nhà may, một số

KS&NN, nhà hàng, quán bar...¹²Cùng với đó,

về nguồn thu từ du lịch tại HP cũng cao hơn so

với TN, cụ thể doanh thu du lịch lữ hành tháng

3 năm 2019 HP ước đạt 15,2 tỷ đồng, trong khi

đó du lịch lữ hành tại TN chỉ chiếm một phần

rất nhỏ (đạt 6,7 tỷ đồng).^13,14Nguồn thu cao ở

HP cũng có thể đã giúp thúc đẩy việc thực hiện

Luật phòng, chống tác hại thuốc lá để đáp ứng

nhu cầu du lịch.

KS&NN, đặc biệt là KS&NN không xếp hạng

sao và KS&NN một/hai sao. Ngoài ra, Bộ y tế

và các bên liên quan cần tập huấn, hướng dẫn,

giám sát tại các KS&NN để việc thực thi quy

định môi trường không khói thuốc lá được tốt

hơn. Cơ quan quản lý có thẩm quyền cần tiến

hành thanh tra, xử phạt các KS&NN không thực

hiện quy định.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. WHO. WHO report on the global tobacco

epidemic 2019. WHO. http://www.who.int/

tobacco/global_report/en/.Accessed November

11, 2019.

2. Impact of the WHO FCTC over the ﬁrst

decade: a global evidence review prepared for

the Impact Assessment Expert Group | Tobacco

Hạn chế của nghiên cứu: Đây là một nghiên

cứu cắt ngang, quan sát KS&NN chỉ thực hiện

trong một khoảng thời điểm nhất định, chưa

quan sát được tất cả các thời điểm khác nhau

trong ngày. Tuy nhiên kết quả nghiên cứu vẫn

có thể được sử dụng để cung cấp các bằng

chứng ban đầu về việc thực thi quy định môi

trường không khói thuốc lá tại một số khách

sạn.

Control.

https://tobaccocontrol.bmj.com/

content/28/Suppl_2/s119. Accessed November

10, 2019.

3. Tobacco. https://www.who.int/news-room/

fact-sheets/detail/tobacco. Accessed october

12, 2019.

4. Quyết định 877/2004/QĐ/CTN phê chuẩn

Công ước Khung Kiểm soát thuốc lá Tổ chức

Y tế Thế giới (WHO). https://thuvienphapluat.

vn/van-ban/tai-nguyen-moi-truong/Quyet-dinh-

877-2004-QD-CTN-phe-chuan-Cong-uoc-

Khung-Kiem-soat-thuoc-la-To-chuc-Y-te-The-

gioi-WHO-5297.aspx. Accessed October 21,

2019.

V. KẾT LUẬN

Tỷ lệ thực thi hoàn toàn môi trường không

khói thuốc tại một số địa điểm trong KS&NN ở

2 thành phố là thấp. Khu vực không thực thi

cao nhất là tiền sảnh/lễ tân và khu vực hành

lang/cầu thang trong khi đó khu vực thực thi

tốt nhất là phòng họp/hội nghị/hội thảo. Tỷ lệ

treo biển cấm HTL tại vị trí dễ quan sát cũng

thấp. KS&NN phân loại bốn/năm sao có mức

độ thực thi một phần quy định cao hơn so với

các KS&NN không phân loại saovà KS&NN ở

thành phố lớn (HP) có mức độ thực thi tốt hơn

ở thành phố nhỏ (TN). Do vậy, cần cung cấp

các biển cấm HTL và tài liệu hướng dẫn xây

dựng môi trường không khói thuốc lá cho các

5. Văn bản quy phạm pháp luật. http://

vanban.chinhphu.vn/portal/page/portal/

chinhphu/hethongvanban?class_id=1&_

page=1&mode=detail&document_id=163544.

Accessed December 11, 2019.

6. Devhy NLP. Manager Factor Associated

to the Compliance of Local Smoke-Free

Regulation among Star Hotels in Badung

District. Public Health Prev Med Arch. 2014;

2(2). https://ojs.unud.ac.id/index.php/phpma/

TCNCYH 129 (5) - 2020

137

TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC

article/view/13241. Accessed December 11,

2019.

BMJ Open. 2018; 8(1):e017601. doi:10.1136/

bmjopen-2017-017601

7. Bộ Y tế, Quỹ phòng chống tác hại của

thuốc lá. Hướng Dẫn Xây Dựng Khách Sạn,

Nhà Hàng Không Khói Thuốc Lá. Nhà xuất bản

y học; 2017.

11. Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4391: 2015 về

Khách sạn - Xếp hạng. https://vanbanphapluat.

co/tcvn - 4391 - 2015 - khach -san-xep-hang.

Accessed November 11, 2019.

8. Zakarian JM, Quintana PJE, Winston

CH, Matt GE. Hotel smoking policies and

their implementation: a survey of California

hotel managers. Tob Induc Dis. 2017; 15:40.

doi:10.1186/s12971-017-0147-6

12. Tăng cường truyền thông về Luật

Phòng, chống tác hại của thuốc lá. https://

haiphong.gov.vn/Pho-bien-giao-duc-phap-luat/

Tin-tuc/Tang-cuong-truyen-thong-ve-Luat-

Phong-chong-tac-hai-cua-thuoc-la-42988.html.

Accessed January 11, 2020.

9. Goel S, Ravindra K, Singh RJ, Sharma

D. Eﬀective smoke-free policies in achieving a

high level of compliance with smoke-free law:

experiences from a district of North India. Tob

Control. 2014; 23(4): 291 - 294. doi:10.1136/

tobaccocontrol-2012-050673

13. Phòng CT kê thành phố H. Tình hình

kinh tế - xã hội thành phố Hải Phòng tháng

3/2019. Cục Thống kê thành phố Hải Phòng.

http://thongkehaiphong.gov.vn/tinh-hinh-kinh-

te-xa-hoi/tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi-thanh-pho-

10. Gravely S, Nyamurungi KN, Kabwama

SN, et al. Knowledge, opinions and compliance

related to the 100% smoke-free law in

hospitality venues in Kampala, Uganda: cross-

sectional results from the KOMPLY Project.

hai-phong-thang-3-2019-70.html.

Published

March 29, 2019. Accessed January 11, 2020.

14. Trang chủ - Cục thống kê tỉnh Thái

Nguyên. http://cucthongkethainguyen.gov.vn/.

Accessed January 11, 2020

Summary

ENFORCEMENT OF SMOKING-FREE ENVIRONMENTAL

REGULATIONS AT SOME HOTELS AND GUEST HOUSES

IN HAI PHONG AND THAI NGUYEN IN 2018

Cross sectional study among 140 hotels and motels in Hai Phong and Thai Nguyen in 2018 to

describe the implementation of smoke-free environment regulations in hotels in Hai Phong and Thai

Nguyen and its associated factors. The rate of complete enforcement of smoke-free environment

in observed areas of hotels is low: the highest completely enforcement is the meeting/conference

room (48.7%), the highest not completely enforcement is the lobby/reception and stair area (74.3%

and 83.6%); four and ﬁve stars hotels are 14 times more likely to partial enforcement than non-star

hotels; partial enforcement in hotels in Hai Phong is more 11.5 times likely than that in Thai Nguyen.

Therefore, together with training and supervision of the enforcement of smoke-free environment

regulations, it is necessary for authorized managers to inspect and sanction hotels that do not comply

with the regulations.

Key words: Smoke-free environment, hotel, smoking, enforcement level

TCNCYH 129 (5) - 2020

138