Lợi ích liệu pháp massage trong chăm sóc trẻ sinh non
TRẦN DIỆU LINH
LỢI ÍCH LIỆU PHÁP MASSAGE
TRONG CHĂM SÓC TRẺ SINH NON
Trần Diệu Linh
Bệnh viện Phụ Sản Trung ương
Tóm tắt
Từ khóa: Mat-xa trẻ sơ sinh, trẻ
sinh non, trẻ sơ sinh.
Đã có rất nhiều tiến bộ trong công tác điều trị và chăm sóc trẻ sinh non,
góp phần làm giảm tỷ lệ tử vong, tăng khả năng cứu sống trẻ sinh non.
Tuy nhiên việc chăm sóc trẻ sinh non còn đang dừng lại ở việc phát triển
thể chất, chưa chú trọng tới việc phát triển tinh thần và trí tuệ của trẻ. Các
lợi ích trực tiếp của việc massage đối với trẻ đã được nhiều nhà khoa học
khẳng định qua nhiều công trình nghiên cứu, massage cải thiện tình trạng
tuần hoàn, hô hấp, tăng cường miễn dịch giúp trẻ nhanh chóng hồi phục
sức khỏe, làm cho các cơ săn chắc, hệ thống xương- khớp dẻo dai, đặc biệt
massage kích thích nhiều giác quan, giúp trẻ phát triển trí não, có tác dụng
tốt tới sự phát triển tinh thần, tình cảm của trẻ, giúp trẻ vượt qua những khó
khăn đầu tiên trong cuộc đời, trẻ có bản lĩnh hơn để vượt qua những thử
thách về tâm lý và tình cảm trong giai đoạn sau này của cuộc sống.
Từ khóa: Mat-xa trẻ sơ sinh, trẻ sinh non, trẻ sơ sinh.
Keywords: infant massage;
preterm baby; premature;
newborn; neonate.
Abstract
THE EFFECT OF MASSAGE THERAPY FOR
PREMATURE INFANTS: A LITERATURE REVIEW
There has been a great deal of progress in the care and treatment
of premature infants, contributing to the reduction of mortality and the
potential for rescuing preterm infants. However, the care of preterm babies
is still on the development of physical, not to focus on the development of
their mental and intellectual. The direct benefits of massage for preterm
baby has been confirmed by many scientists through many studies,
massage improves circulation, respiration, boosting immunity to help the
baby quickly recover health, It helps to strengthen the muscles, strengthen
the muscles of the joints, stimulate the senses, stimulate the brain, improve
the mental and emotional development of the baby. It helps the baby can
through the first difficulties of life, and willing to overcome the psychological
and emotional challenges in the later stages of life.
Tác giả liên hệ (Corresponding author):
Trần Diệu Linh,
email: linhssvc@gmail.com
Ngày nhận bài (received): 02/04/2018
Ngày phản biện đánh giá bài báo (revised):
02/04/2018
Ngày bài báo được chấp nhận đăng
(accepted): 27/04/2018
Keywords:infantmassage;pretermbaby;premature;newborn;neonate.
102
[1]. Massage đúng cách sẽ giúp trẻ sinh non khắc
phục các nhược điểm trên, giúp trẻ tăng cân tốt hơn
- Khi massage cho trẻ sẽ kich thích dây thần
1. Giới thiệu
Trẻ sinh non là trẻ sinh ra khi tuổi thai < 37 tuần
[1]. Ở các nước phát triển tỷ lệ trẻ sinh non khoảng kinh phế vị , tăng co bóp dạ dày, tăng nhu động
10% [2]. Trẻ sinh non có tỷ lệ bệnh tật và tử vong ruột và tăng tiết hormone đường tiêu hóa giúp
vẫn còn rất cao đặc biệt ở các quốc gia đang phát trẻ chống đầy hơi, tăng cường hấp thu thức ăn.
triển. Các chi phí trong chăm sóc trẻ sinh non đặc Hầu hết các nghiên cứu đều cho thấy sự tăng cân
biệt trẻ sinh rất non và cực non tại các bệnh viện hàng ngày hoặc tăng cân toàn phần trong suốt
là rất tốn kém do trẻ có thời gian dài nằm điều trị thời gian nghiên cứu ở nhóm massage so với nhóm
tại phòng hồi sức tích cực với nhu cầu chăm sóc đối chứng [5- 14,16,17].
y tế đặc biệt. Trẻ sinh non nếu sống sót thì để lại
- Nghiên cứu của Saeidi và cs [5] về sự tăng
nhiều di chứng như bại não, chậm phát triển tâm cân của trẻ khi sử dụng dầu massage dạng MCT
thần, tỷ lệ di chứng càng cao nếu tuổi thai càng (medium chain triglyceride) thông qua cơ chế hấp
thấp, tỷ lệ bại não là 5–15% (<1500g); 7–19% thụ dầu qua da, nghiên cứu thực hiên ở 3 nhóm
(<1000g). Tỷ lệ trẻ chậm phát triển tâm thần là trong thời gian 7 ngày cho thấy nhóm đã được
5–17% (<1500g); 8 – 25% (<1000g) [2]. Trẻ sinh massage với dầu MCT trẻ tăng 105±1,3 gram
non có nguy cơ mắc các dị tật: tim, thị giác, thính (p=0,002), nhóm massage không dùng dầu trẻ
giác, phát triển thể chất kém, trẻ dễ mắc chứng rối tăng 52±0,1 gram (p=0,000) và nhóm trẻ không
loạn ngôn ngữ, không khả năng tiếp thu, rối loạn được massage trẻ không những không tăng cân mà
hành vi, thiếu nỗ lực, tính thích ứng kém, … Sử trẻ còn giảm cân 54±1,3 gram.
dụng liệu pháp massage trong chăm sóc trẻ sinh
- Nghiên cứu của Lahat và cs [18] cho thấy việc
non có thể đem lại hiệu quả cao về kết quả điều trị tiêu hao năng lượng ở trẻ non tháng được massage
trẻ sinh non và góp phần làm giảm tới mức thấp là thấp hơn sau 5 ngày nghiên cứu so vơi nhóm trẻ
nhất vấn đề di chứng của trẻ sinh non. Bài viết này không massage, việc giảm tiêu hao năng lượng có
tổng kết các nghiên cứu về hiệu quả của liệu pháp thể góp phần cho sự tăng cân của trẻ.
massage trong chăm sóc trẻ sinh non được thu thập
từ gần 30 nghiên cứu đã đăng tải trên Pubmed.
2. Massage có hiệu quả tới
nhiều cơ quan trong cơ thể
Massage là một quá trình chuyển năng lượng
cơ học sang các mô mềm của cơ thể bằng những
động tác xoa, nắn qua da một cách khoa học và
hệ thống chủ yếu được thực hiện bằng 2 tay của
người chăm sóc để có được một số hiệu ứng sinh lý
Hình 1. Vai trò của massage giúp trẻ tăng cân
hoặc tâm lý nhất định nhằm tác động tới hệ thần
kinh, hệ cơ và hệ tuần hoàn của trẻ [3,4].
2.2. Massage có tác dung tăng cường
2.1. Massage tác động tới hệ tiêu hóa miễn dịch
Khi nuôi dưỡng trẻ sinh non có mâu thuẫn giữa
Thông qua massage có thể tăng trương lực phế
nhu cầu dinh dưỡng để đạt tốc độ tăng trưởng phù vị và dẫn đến tăng cường chức năng miễn dịch,
hợp và khả năng dung nạp của đường tiêu hóa do giảm nồng độ cortisol (hormon gây stress) khi kích
trẻ sinh non có phản xạ bú, mút yếu hoặc chưa có, thích các thụ thể áp lực ở da, kích thích hệ miễn
các men tiêu hóa chưa đầy đủ, dạ dày tròn nhỏ, dịch, luân chuyển bạch huyết đi khắp cơ thể nhằm
nằm ngang dễ giãn, nhu động ống tiêu hóa kém, loại bỏ những độc tố gây hại.
trẻ sinh non dễ bị nôn chớ, chướng bụng sau khi
Hai nghiên cứu đối chứng ngẫu nhiên đã báo
ăn, trẻ dễ bị viêm ruột và hội chứng bất dung nạp cáo về ảnh hưởng của liệu pháp massage trong
103
TRẦN DIỆU LINH
các thông số miễn dịch và tỷ lệ mắc bệnh ở trẻ non khó ngủ, không nằm yên…). Tuy nhiên cũng có
tháng [8,19]. Số lượng tuyệt đối của các tế bào giết ba nghiên cứu [12,16,24], không thấy có sự khác
tự nhiên (Natural Killer- NK), tế bào bạch cầu, tế biệt về ổn định hành vi và giấc ngủ giữa hai nhóm
bào lynpho B và T không khác biệt về mặt thống kê trẻ được massage và nhóm chứng [13,26] và một
giữa nhóm trẻ được thực hiện liệu pháp massage nghiên cứu cho thấy nhịp tim trẻ ổ định hơn ở nhóm
và nhóm chứng. Số ca mắc nhiễm khuẩn không được massage [25]
khác nhau giữa 2 nhóm. Trong khi số lượng tế bào
Nghiên cứu của Guzzetta và cs [27] về hiệu quả
NK không khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa nhóm của massage tới sự trưởng thành của não bộ ở nhóm
massage và nhóm chứng, thì mức số lượng tuyệt trẻ sinh non có nguy cơ thấp thông qua việc đo hoạt
đối tế bào NK cao hơn trong nhóm massage có ý động điện não (EEG– electroencephalography). Kết
nghĩa thống kê (p = 0,05) [18]. Mendes và cs báo quả cho thây liệu pháp massage tác động tới quá
cáo về tỷ lệ nhiễm khuẩn sơ sinh muộn thấp hơn trình trưởng thành của hoạt động điện não tương
đáng kể ở nhóm massage (p = 0,005) [19]. Tỉ lệ tự như quan sát thấy ở trẻ đủ tháng, massage cho
nhiễm khuẩn sơ sinh muộn là 38,3% (18/47 trẻ) ở trẻ sinh non giúp bảo vệ thần kinh, có thể giúp sự
nhóm chứng so với 10,9% (5/46 trẻ sơ sinh) trong phát triển thần kinh của trẻ ở ngoài tử cung tương
nhóm massage. Không có dấu hiệu miễn dịch tự sự phát triển thần kinh trong tử cung.
huyết thanh được báo cáo trong nghiên cứu này.
2.3. Massage có tác dung tăng cường
quá trình chuyển hóa xương
Trẻ non tháng có gia tăng bệnh suất do loãng
xương [20]. Liệu pháp massage kích thích sự hình
thành xương. Hai nghiên cứu đã đánh giá hiệu quả
của liệu pháp massage tới sự chuyển hóa xương ở
trẻ sinh non tháng
Aly và cs [21] báo cáo có sự tăng lên của
procollagen C-terminal và propeptide huyết thanh
(PICP) – hormone tạo xương trong nhóm massage
Hình 2. Massage làm giảm stress [23]
(p<0,01) so với ban đầu trước khi thực hiện liệu
pháp massage, trong khi hormone PICP lại giảm
ở nhóm chứng (p<0,01). Sự thay đổi này khác
biệt đáng kể giữa 2 nhóm massage và nhóm
chứng (p=0,0001). Hơn nữa, nồng độ parathyroid
hormone huyết thanh (PTH - hormone tuyến cận
giáp) cũng tăng lên trong nhóm massage trong khi
nồng độ hormone PTH giảm xuống ở nhóm không
làm liệu pháp massage (p<0,001).
2.4. Massage tăng cường phát triển trí
não, ổn định hành vi và giấc ngủ của trẻ
Hình 3. Massage làm ổn định hành vi của trẻ sinh non [23]
Một số nghiên cứu đã đánh giá tác động của
việc massage đối với hành vi và / hoặc sự phát triển
thần kinh của trẻ non tháng [12,13,16,17,22-26,].
Theo nghiên cứu của Procianoy và cs so sánh các
kết cục phát triển thần kinh (Psychomotor Development
Hầu hết các nghiên cứu đều báo cáo về tác Index, PDI and Mental Development Index, MDI) lúc
động trực tiếp của liệu pháp massage chỉ có một 2 tuổi ở trẻ non tháng đã được điều trị bằng massage
thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên báo cáo kết trong thời gian ở bệnh viện và nhóm không được
quả phát triển thần kinh lâu dài của trẻ khi được massage [22]. Nhóm massage có điểm số PDI hơi
massage [22]. Nhóm trẻ được massage cho thây cao nhưng không đáng kể (p = 0,072) và điểm số
là có ít hành vi liên quan đến stress (quấy khóc, MDI cao hơn (p = 0,035) so với nhóm chứng [22].
104
2.5. Massage có tác dụng rút ngắn tuyệt vời để gắn kết tình cảm với trẻ. Việc gắn kết
thời gian nằm viện tình cảm giữa bà mẹ và trẻ sơ sinh sinh non là yếu tố
Một nghiên cứu của Gonzalez và cs [28] đánh quan trọng thúc đẩy việc tăng trưởng và phát triển
giá hiệu quả của việc liệu pháp massage ở trẻ sinh tối ưu ở trẻ sinh non.
non cho thấy thời gian nằm viện ngắn hơn ở nhóm
trẻ sơ sinh được massage (15,36 ± 5,41 ngày) so với
nhóm chứng (19,33 ± 7,92 ngày (p = 0,03). Nghiên 3. Kết luận
cứu của Mendez và cs [9] cho thấy trẻ sơ sinh rất nhẹ
- Massage tác động tới hệ tiêu hóa , giúp trẻ
cân VLBW nhận được liệu pháp massage có xác suất tăng cường hấp thu và tăng cân tốt hơn.
xuất viện sớm cao hơn 1,85 lần so với nhóm chứng
(khoảng tin cậy 95%): 1,09 đến 3,13, p = 0,023).
- Massage có tác dung tăng cường miễn dịch
- Massage có tác dung tăng cường quá trình
2.6. Massage có tác dụng giúp ổn chuyển hóa xương
định tinh thần các bà mẹ sinh non
- Massage tăng cường phát triển trí não, ổn
Các bà mẹ của trẻ sinh non có tâm trạng hoảng định hành vi và giấc ngủ của trẻ.
hốt, lo sợ về số phận con mình, nhiều mẹ rơi vào
trạng thái trầm cảm, phiền muộn, lo lắng, nhiều bà
- Massage có tác dụng rút ngắn thời gian nằm viện
- Massage có tác dụng giúp ổn định tinh thần
mẹ lại phó mặc cho bệnh viện trong việc chăm sóc các bà mẹ sinh non
con cái mình trong những tháng đầu sau sinh. Nếu
- Massage có thể được sử dụng như là một biện
những bà mẹ này nếu được tiếp xúc với trẻ thông pháp can thiệp phi y tế rất hiệu quả, an toàn và chi
qua việc massage và lời hát ru của mẹ [29] là cách phí tương đối thấp cho trẻ sinh non.
Tài liệu tham khảo
1. Trần Đình Long, Phạm Thị Xuân Tú. Đặc điểm trẻ sơ sinh đẻ non.
Bài giảng Nhi khoa. 2009. NXB Y học, tập 1: 178-189
9. Mendes, E.W.; Procianoy, R.S. Massage therapy reduces hospital stay
and occurrence of late-onset sepsis in very preterm neonates. J. Perinatol.
2008, 28, 815–820.
10. Field, T.; Diego, M.; Hernandez-Reif, M.; Dieter, J.N.; Kumar, A.M.;
Schanberg, S.; Kuhn, C. Insulin and insulin-like growth factor-1 increased
in preterm neonates following massage therapy. J. Dev. Behav. Pediatr.
2008, 29, 463–466.
11. Chen, L.L.; Su, Y.C.; Su, C.H.; Lin, H.C.; Kuo, H.W. Acupressure
and meridian massage: Combined effects on increasing body weight in
premature infants. J. Clin. Nurs. 2008, 17, 1174–1181.
2. Hamilton, B.E.; Martin, J.A.; Osterman, M.J.; Curtin, S.C.; Matthews,
T.J. Births: Final data for 2014. Natl. Vital Stat. Rep. 2015, 64, 1–64.
3. Álvarez MJ, Fernández D, Gómez-Salgado J, Rodríguez-González
D, Rosón M, Lapeña S. The effects of massage therapy in hospitalized
preterm neonates: A systematic review. International Journal of Nursing
Studies. 2017;69:119-36.
4. Sinha AG. Principle and Practice of Therapeutic Massage. Jaypee
Brothers Medical Publisher. 2009.
5. Saeadi, R.; Ghorbani, Z.; Shapouri Moghaddam, A. The effect of
massage with medium-chain triglyceride oil on weight gain in premature
neonates. Acta Med. Iran. 2015, 53, 134–138.
6. Kumar, J.; Upadhyay, A.; Dwivedi, A.K.; Gothwal, S.; Jaiswal, V.;
Aggarwal, S. Effect of oil massage on growth in preterm neonates less than
1800 g: A randomized control trial. Indian J. Pediatr. 2013, 80, 465–469.
7. Fallah, R.; Akhavan Karbasi, S.; Golestan, M.; Fromandi, M. Sunflower
oil versus no oil moderate pressure massage leads to greater increases
in weight in preterm neonates who are low birth weight. Early Hum.
Dev.2013, 89, 769–772.
12. Field, T.; Diego, M.A.; Hernandez-Reif, M.; Deeds, O.; Figuereido, B.
Moderate versus light pressure massage therapy leads to greater weight
gain in preterm infants. Infant Behav. Dev. 2006, 29, 574–578.
13. Sankaranarayanan, K.; Mondkar, J.A.; Chauhan, M.M.; Mascarenhas,
B.M.; Mainkar, A.R.; Salvi, R.Y. Oil massage in neonates: An open
randomized controlled study of coconut versus mineral oil. Indian Pediatr.
2005, 42, 877–884.
14. Diego, M.A.; Field, T.; Hernandez-Reif, M. Vagal activity, gastric
motility, and weight gain in massaged preterm neonates. J. Pediatr.
2005, 147, 50–55.
8. Ang, J.Y.; Lua, J.L.; Mathur, A.; Thomas, R.; Asmar, B.I.; Savasan, S.;
Buck, S.; Long, M.; Shankaran, S. A randomized placebo-controlled trial
of massage therapy on the immune system of preterm infants. Pediatrics
2012, 130, e1549–e1558.
15. Ferber, S.G.; Kuint, J.; Weller, A.; Feldman, R.; Dollberg, S.; Arbel,
E.; Kohelet, D. Massage therapy by mothers and trained professionals
enhances weight gain in preterm infants. Early Hum. Dev. 2002, 67, 37–45.
16. Wheeden, A.; Scafidi, F.A.; Field, T.; Ironson, G.; Valdeon, C.;
105
TRẦN DIỆU LINH
Bandstra, E. Massage effects on cocaine-exposed preterm neonates. J.
Dev. Behav. Pediatr. 1993, 14, 318–322.
17. Scafidi, F.A.; Field, T.; Schanberg, S.M. Factors that predict which
preterm infants benefit most from massage therapy. J. Dev. Behav. Pediatr.
1993, 14, 176–180.
18. Lahat, S.; Mimouni, F.B.; Ashbel, G.; Dollberg, S. Energy expenditure
in growing preterm infants receiving massage therapy. J. Am. Coll. Nutr.
2007, 26, 356–359.
19. Mendes, E.W.; Procianoy, R.S. Massage therapy reduces hospital
stay and occurrence of late-onset sepsis in very preterm neonates. J.
Perinatol. 2008, 28, 815–820.
20. American Academy of Pediatrics, Committee on Nutrition. Nutritional
needs of low-birth-weight infants.Pediatrics 1985, 75, 976–986.
21. Aly, H.; Moustafa, M.F.; Hassanein, S.M.; Massaro, A.N.; Amer,
H.A.; Patel, K. Physical activity combined with massage improves bone
mineralization in premature infants: A randomized trial. J. Perinatol.
2004, 24,305–309.
22. Procianoy, R.S.; Mendes, E.W.; Silveira, R.C. Massage therapy
improves neurodevelopment outcome at two years corrected age for very
low birth weight infants. Early Hum. Dev. 2010, 86, 7–11.
23. Ho, Y.B.; Lee, R.S.; Chow, C.B.; Pang, M.Y. Impact of massage
therapy on motor outcomes in very low-birthweight infants: Randomized
c o n t r o l l e d p i l o t s t u d y . P e d i a t r . I n t . 2 0 1 0 , 5 2 , 3 7 8 – 3 8 5 .
24. Hernandez-Reif, M.; Diego, M.; Field, T. Preterm infants show
reduced stress behaviors and activity after 5 days of massage therapy.
Infant Behav. Dev. 2007, 30, 557–561
25. Lee, H.K. The effect of infant massage on weight gain, physiological
and behavioral responses in premature infants. Taehan Kanho Hakhoe
Chi 2005, 35, 1451–1460.
26. Arora, J.; Kumar, A.; Ramji, S. Effect of oil massage on growth and
neurobehavior in very low birth weight preterm neonates. Indian Pediatr.
2005, 42, 1092–1100.
27. Guzzetta, A.; D’Acunto, M.G.; Carotenuto, M.; Berardi, N.; Bancale,
A.; Biagioni, E.; Boldrini, A.; Ghirri, P.; Maffei, L.; Cioni, G. The effects
of preterm infant massage on brain electrical activity. Dev. Med. Child
Neurol. 2011, 53 (Suppl. 4), 46–51.
28. Gonzalez, A.P.; Vasquez-Mendoza, G.; Garcia-Vela, A.;
Guzman-Ramirez, A.; Salazar-Torres, M.; Romero-Gutierrez, G.
Weight gain in preterm infants following parent-administered vimala
massage: A randomized controlled trial. Am. J. Perinatol. 2009, 26,
247–252.
29. Lia Dian Ayuningrum, Mardelia Astriani.; The effect of massage and
music therapy for premature infants: A literature review; 2nd International
Conference on Applied Science and Health; 140-145.
106
5 trang
13260
Free
Bạn đang xem tài liệu "Lợi ích liệu pháp massage trong chăm sóc trẻ sinh non", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- loi_ich_lieu_phap_massage_trong_cham_soc_tre_sinh_non.pdf
