Giáo trình Sở hữu trí tuệ (Phần 2)

PHẦN 2

MỘT SỐ NỘI DUNG CỦA QUYỀN

SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRONG CÁC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG

265

Chương 6

BẢO HỘ VÀ KHAI THÁC QUYỀN TÁC GIẢ

TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG

6.1. Quyền tác giả đối với kết quả nghiên cứu khoa học

6.1.1. Tác giả của kết quả nghiên cứu khoa học

a. Tác giả giáo trình, bài giảng, sách tham khảo

Giáo trình, bài giảng, sách tham khảo là những tài liệu chuyển tải

kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên, là dạng sách đặc thù về thể

loại văn bản khoa học, về nội dung chuyển tải kiến thức của một môn

học, về hình thức giáo trình chia thành các chương, mục, tiểu mục...

Bài giảng/tập bài giảng của giảng viên được thể hiện bằng văn bản,

nhưng chưa được xuất bản. Theo nguyên tắc bảo hộ hình thức thể hiện

trong việc bảo hộ quyền tác giả, thì giảng viên được công nhận là tác giả

của bài giảng tại thời điểm bài giảng được định hình dưới một dạng vật

chất nhất định, trong trường hợp này bài giảng được định hình bởi chữ

viết/các ký tự khác chữ viết trên giấy.

Giáo trình (textbook/coursebook) hoặc sách tham khảo của giảng

viên được thể hiện bằng văn bản và được xuất bản trên giấy. Thông

thường, giáo trình/sách tham khảo khi được xuất bản có mang chỉ số

ISBN (là chữ viết tắt của International Standard Book Number - mã số

tiêu chuẩn quốc tế cho sách), là mã số tiêu chuẩn quốc tế có tính chất

thương mại duy nhất để xác định một quyển sách. Cùng với sự phát triển

của công nghệ số, thì ngoài việc xuất bản trên giấy, giáo trình còn được

xuất bản dưới dạng số electronic book hoặc viết tắt là e.book.

Điều 8 Nghị định 100/2006/NĐ-CP quy định: Tác giả là người trực

tiếp sáng tạo ra một phần hoặc toàn bộ tác phẩm văn học, nghệ thuật và

khoa học, đồng thời nghị định này không quy định tác giả là pháp nhân,

do đó có thể nói rằng, tác giả chỉ có thể là cá nhân. Trong trường hợp cụ

thể này, tác giả bài giảng, giáo trình, sách tham khảo là giảng viên/những

giảng viên.

266

Pháp luật SHTT Việt Nam không định nghĩa thuật ngữ “đồng tác

giả” mà mặc nhiên quan niệm trong trường hợp có từ hai tác giả trở lên

cùng sáng tạo nên một tác phẩm thì họ là các đồng tác giả của tác phẩm

đó. Quan niệm quá đơn giản này là không phổ quát, bởi lẽ nó không thể

điều chỉnh được quyền nhân thân đối với tác phẩm mà các ví dụ sau đây

là minh chứng:

Một bài thơ được công bố, sau đó một nhạc sĩ phổ nhạc cho bài thơ

thành bài hát, giả định rằng tác giả bài thơ chỉ biết đến bài hát khi nó

được công bố. Nếu coi bài hát (bao gồm phần nhạc và phần lời) là một

tác phẩm đồng tác giả thì pháp luật không thể điều chỉnh được khi xảy ra

tranh chấp về quyền nhân thân giữa các đồng tác giả, bởi lẽ ngoài việc

mỗi đồng tác giả có các quyền nhân thân đối với phần riêng biệt của

mình thì họ còn có quyền nhân thân chung đối với toàn bộ tác phẩm đồng

tác giả.

Tác giả của một bản nhạc không lời đã chết, một người viết thêm

lời vào bản nhạc thành bài hát có lời, nếu quan niệm như trên thì phải coi

bài hát là một tác phẩm đồng tác giả vì đã có hai tác giả cùng sáng tạo

nên một tác phẩm.

Trong khi đó, Luật Quyền tác giả của Hoa Kỳ quy định: Tác phẩm

đồng tác giả là tác phẩm được sáng tạo bởi hai hoặc nhiều tác giả với

chủ ý là sự đóng góp của họ được kết hợp thành các phần không thể tách

rời và phụ thuộc lẫn nhau trong một tổng thể hoàn chỉnh⁷⁴, trong đó nhất

thiết các đồng tác giả phải chủ ý cùng sáng tạo nên một tác phẩm

chung⁷⁵.

Đối với đồng tác giả bài giảng, giáo trình, sách tham khảo có thể

diễn ra các trường hợp:

- Đồng tác giả duy nhất: có từ hai người trở lên cùng sáng tạo nên

một giáo trình, trong đó không thể biết được tác giả nào sáng tạo phần

74

Xin tham khảo thêm United States Code Title 17—Copyrights, As amended through

December 13, 2003.

75

Trần Văn Hải (2010), Những bất cập trong quy định của pháp luật SHTT Việt Nam

hiện hành về quyền tác giả, quyền liên quan, Tạp chí Luật học số 07 (122) 7/2010, trang

13-18. ISSN: 0868 - 3522.

267

nào của giáo trình. Ví dụ các đồng tác giả Lê Đình Nghị, Vũ Thị Hải Yến

của Giáo trình Luật sở hữu trí tuệ, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 2009.

- Đồng tác giả theo phần: có từ hai người trở lên cùng sáng tạo nên

một giáo trình, trong đó có thể biết được tác giả nào sáng tạo phần nào

của giáo trình. Ví dụ, các đồng tác giả Nguyễn Đăng Dung (Chủ biên),

Bùi Xuân Đức, Bùi Ngọc Sơn, Đặng Minh Tuấn của Giáo trình Luật

Hiến pháp Việt Nam, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, 2006.

Trong giáo trình này Nguyễn Đăng Dung viết các chương I, II (1, 2, 3),

III, IV, V, VI, VII, VIII, IX ( 1, 2 ...), Bùi Xuân Đức viết chương XIV…

b. Tác giả của khóa luận (đồ án), luận văn, luận án

Điều 38 Luật Giáo dục đại học quy định về khóa luận, luận văn,

luận án như sau:

- Sinh viên hoàn thành chương trình đào tạo cao đẳng, có đủ điều

kiện thì được dự thi tốt nghiệp hoặc bảo vệ chuyên đề, khóa luận tốt

nghiệp. Chuyên đề, khóa luận tốt nghiệp cao đẳng chuyển tải kiến thức

chuyên môn cơ bản, kỹ năng thực hành thành thạo, hiểu biết được tác

động của các nguyên lý, quy luật tự nhiên - xã hội trong thực tiễn và có

khả năng giải quyết những vấn đề thông thường thuộc ngành được đào tạo;

- Sinh viên hoàn thành chương trình đào tạo đại học, có đủ điều

kiện thì được dự thi tốt nghiệp hoặc bảo vệ đồ án, khóa luận tốt nghiệp.

Đồ án, khóa luận tốt nghiệp chuyển tải kiến thức chuyên môn toàn diện,

để chứng minh sinh viên nắm vững nguyên lý, quy luật tự nhiên - xã hội,

có kỹ năng thực hành cơ bản, có khả năng làm việc độc lập, sáng tạo và

giải quyết những vấn đề thuộc ngành được đào tạo;

- Học viên hoàn thành chương trình đào tạo thạc sĩ, có đủ điều kiện

thì được bảo vệ luận văn. Luận văn thạc sĩ chuyển tải kiến thức khoa học

nền tảng, nhằm chứng minh học viên có kỹ năng chuyên sâu cho nghiên

cứu về một lĩnh vực khoa học hoặc hoạt động nghề nghiệp có hiệu quả,

có khả năng làm việc độc lập, sáng tạo và có năng lực phát hiện, giải

quyết những vấn đề thuộc chuyên ngành được đào tạo;

- Nghiên cứu sinh hoàn thành chương trình đào tạo tiến sĩ, có đủ

điều kiện thì được bảo vệ luận án. Luận án tiến sĩ chuyển tải kiến thức ở

trình độ cao về lý thuyết và ứng dụng, chứng minh nghiên cứu sinh có

268

năng lực nghiên cứu độc lập, sáng tạo, phát triển tri thức mới, phát hiện

nguyên lý, quy luật tự nhiên - xã hội và giải quyết những vấn đề mới về

khoa học, công nghệ, hướng dẫn nghiên cứu khoa học và hoạt động

chuyên môn.

Như vậy, có thể khái quát khóa luận đại học/cao đẳng, luận văn

thạc sĩ, luận án tiến sĩ.

c. Tác giả khóa luận (đồ án), luận văn, luận án

Đối với khóa luận tác giả là sinh viên, luận văn tác giả là học viên

cao học và luận án tiến sĩ tác giả là nghiên cứu sinh.

Trong quá trình thực hiện khóa luận, luận văn, luận án, tác giả của

chúng được sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học. Người hướng

dẫn khoa học có thể là giảng viên cơ hữu của cơ sở đào tạo hoặc cũng có

thể là người có trình độ chuyên môn ở ngoài cơ sở đào tạo được cơ sở

đào tạo mời hướng dẫn cho sinh viên, học viên, nghiên cứu sinh thực

hiện khóa luận, luận văn, luận án.

Khoản 2 điều 8 Nghị định 100/2006/NĐ-CP quy định: Tổ chức, cá

nhân làm công việc hỗ trợ, góp ý kiến hoặc cung cấp tư liệu cho người

khác sáng tạo ra tác phẩm không được công nhận là tác giả. Như vậy,

chỉ có sinh viên mới được công nhận là tác giả khóa luận đại học/cao

đẳng, học viên cao học là tác giả luận văn thạc sĩ, nghiên cứu sinh là tác

giả của luận án tiến sĩ, người hướng dẫn khoa học không được công nhận

là đồng tác giả của khóa luận, luận văn, luận án.

Hiện tại chưa ghi nhận trường hợp đồng tác giả đối với khóa luận,

luận văn, luận án ở Việt Nam.

Tuy nhiên, trên thế giới đã có trường hợp đồng tác giả đối với luận

văn thạc sĩ. Ví dụ, Luận văn Thạc sĩ với đề tài Design, Implementation

and Evaluation of a Mobile GIS Solution for a Land Registration Project

in Lesotho của đồng tác giả Axel Bronder và Erik Persson tại Thụy Điển

vào năm 2013⁷⁶.

76

Axel Bronder and Erik Persson (2013), Design, Implementation and Evaluation of a

Mobile GIS Solution for a Land Registration Project in Lesotho. Master of Science

Thesis in Geoinformatics. TRITA-GIT EX 13-005 School of Architecture and the Built

Environment. Royal Institute of Technology (KTH). Stockholm, Sweden June 2013.

269

d. Tác giả của đề tài nghiên cứu khoa học

Khoản 4 Điều 3 Luật KH&CN quy định: Nghiên cứu khoa học là

hoạt động khám phá, phát hiện, tìm hiểu bản chất, quy luật của sự vật,

hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy; sáng tạo giải pháp nhằm ứng dụng

vào thực tiễn.

Theo Vũ Cao Đàm⁷⁷thì nghiên cứu cơ bản là những nghiên cứu

nhằm phát hiện thuộc tính, cấu trúc, động thái của sự vật. Kết quả nghiên

cứu cơ bản có thể là các khám phá, phát hiện, phát minh, dẫn tới hình

thành một hệ thống lý thuyết mới.

Nội dung của kết quả nghiên cứu cơ bản không được bảo hộ theo

pháp luật về sáng chế, nhưng bản viết về nó lại là tác phẩm khoa học và

được bảo hộ theo quy định tại Điều 14.1.a. Luật SHTT và Điều 2.1. Công

ước Berne về bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật⁷⁸.

Đề tài nghiên cứu khoa học được phân chia thành:

- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước;

- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ;

- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Tỉnh, Thành;

- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường (cấp cơ sở) của giảng viên;

- Đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên.

Riêng đề tài thuộc các chương trình KH và CN trọng điểm (có 10

chương trình) thì được phân chia thành:

Các loại chương trình, ví dụ:

- KC.01: Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ thông tin và

truyền thông.

- KC.02: Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ vật liệu mới.

- KC.03: Nghiên cứu khoa học và phát triển tự động hóa.

- KC.04: Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ sinh học.

77

Vũ Cao Đàm (2010), Giáo trình Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nhà xuất

bản Giáo dục, Hà Nội, 2010.

⁷⁸Xin tham khảo thêm: Trần Văn Hải, Bàn về các thuật ngữ “phát minh”, “phát hiện”,

“sáng chế”. Tạp chí Hoạt động khoa học,số 6.2007 (577), tr. 26 - 28.

270

- KC.05: Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ chế tạo máy.

- KC.06: Ứng dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất các sản phẩm

xuất khẩu và sản phẩm chủ lực.

- KC.07: KH và CN phục vụ công nghiệp hóa và hiện đại hóa nông

nghiệp và nông thôn.

- KC.08: Bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai.

- KC.09: Điều tra cơ bản và nghiên cứu ứng dụng công nghệ biển.

- KC.10: KH và CN phục vụ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe.

Đề tài trọng điểm cấp Bộ được chia thành:

- Đề tài trọng điểm cấp Bộ nhằm giải quyết các vấn đề Khoa học,

Công nghệ phục vụ Giáo dục - Đào tạo, phục vụ phát triển kinh tế xã hội

vùng miền của đất nước.

- Đề tài trọng điểm cấp Bộ được Bộ trưởng phê duyệt trên cơ sở ý

kiến tư vấn và tuyển chọn của Hội đồng KH và CN cấp Bộ hoặc được Bộ

giao nhiệm vụ trực tiếp và được ưu tiên đầu tư kinh phí.

Tác giả đề tài nghiên cứu khoa học:

Tác giả đề tài nghiên cứu khoa học có thể là cá nhân/những cá nhân

hay có thể nói cách khác có tác giả và đồng tác giả đề tài nghiên cứu

khoa học. Vai trò của tác giả trong đề tài nghiên cứu khoa học là khác

nhau:

- Chủ nhiệm đề tài: là người nghiên cứu cũng đồng thời là người

điều hành trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học.

- Thư ký đề tài: là người giúp cho chủ nhiệm đề tài trong các công

việc chuyên môn hoặc hành chính liên quan đến đề tài.

- Người tham gia thực hiện đề tài: Theo sự phân công của chủ

nhiệm đề tài, những người tham gia thực hiện đề tài thường là những

người có chuyên môn sâu trong lĩnh vực nghiên cứu.

Các thành viên thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học là đồng tác giả

đối với tác phẩm khoa học.

271

Đối với đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên cũng có thể có tác

giả hoặc đồng tác giả.

6.1.2. Chủ sở hữu của kết quả nghiên cứu khoa học

Trong hoạt động nghiên cứu khoa học, việc xác định chủ sở hữu

kết quả nghiên cứu không chỉ có ý nghĩa trong việc thương mại hóa kết

quả nghiên cứu mà còn có ý nghĩa đối với danh dự và uy tín của tác giả -

người sáng tạo ra kết quả nghiên cứu.

Luật KH và CN tại Điều 26 quy định: Tổ chức, cá nhân đầu tư cho

việc thực hiện nhiệm vụ KH và CN là chủ sở hữu kết quả nghiên cứu

khoa học và phát triển công nghệ; tổ chức, cá nhân trực tiếp thực hiện

công trình KH và CN là tác giả của công trình đó, trừ trường hợp các

bên có thỏa thuận khác trong hợp đồng KH và CN.

Về nguyên tắc, tổ chức hoặc cá nhân đầu tư tài chính, cơ sở vật

chất để cho các cá nhân tạo ra kết quả nghiên cứu khoa học thì là chủ sở

hữu quyền tác giả, chẳng hạn:

- Trường Đại học M cấp kinh phí cho ông A thực hiện đề tài nghiên

cứu khoa học thì trường Đại học M là chủ sở hữu quyền tác giả và ông A

tà tác giả.

- Trường Đại học M hợp đồng với ông B viết cuốn Giáo trình Toán

học cao cấp thì trường Đại học M là chủ sở hữu quyền tác giả và ông B

là tác giả.

Việc phân định giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả có ý nghĩa

rất quan trọng trong việc xác định các quyền nhân thân và quyền tài sản

theo pháp luật. Trên cơ sở đó xác định chủ thể nào có quyền đăng ký

(nếu bắt buộc) và khai thác tài sản trí tuệ đã được tạo ra. Thông thường,

chủ sở hữu quyền tác giả đối với kết quả nghiên cứu khoa học trong

những trường hợp sau:

- Chủ sở hữu quyền tác giả kết quả nghiên cứu khoa học là tổ chức:

Tổ chức này đã đầu tư tài chính, cơ sở vật chất - kỹ thuật (có thể dùng

ngân sách Nhà nước hoặc không dùng ngân sách nhà nước) cho cá nhân

khác thực hiện việc nghiên cứu theo đơn đặt hàng hoặc hợp đồng nghiên

cứu giữa các bên;

272

- Chủ sở hữu quyền tác giả kết quả nghiên cứu khoa học là cá nhân

(không đồng thời là tác giả): Cá nhân đã đầu tư tài chính, cơ sở vật chất -

kỹ thuật cho cá cá nhân khác thực hiện việc nghiên cứu theo đơn đặt

hàng hoặc hợp đồng nghiên cứu giữa các bên;

- Chủ sở hữu quyền tác giả là cá nhân, đồng thời là tác giả của kết

quả nghiên cứu khoa học: Nếu tác giả sử dụng thời gian, tài chính, cơ sở

vật chất - kỹ thuật của mình để sáng tạo ra tác phẩm khoa học thì tác giả

là chủ sở hữu tác phẩm này.

Trường hợp giữa tổ chức hoặc cá nhân đầu tư một phần tài chính,

cơ sở vật chất và tác giả cũng đầu tư một phần tài chính thì xác định chủ

sở hữu quyền tác giả trên cơ sở thỏa thuận của các bên.

Chủ sở hữu có quyền công bố tác phẩm khoa học, đồng thời có

toàn bộ nhóm quyền tài sản được quy định tại Điều 20 của Luật SHTT⁷⁹.

Tuy nhiên, quy định trên đây chưa giải quyết được các trường hợp,

cụ thể: kết quả nghiên cứu là sự sáng tạo của nhiều tác giả với các mức

độ đóng góp khác nhau; kết quả nghiên cứu do nhiều người đầu tư tài

chính để thực hiện ở các giai đoạn khác nhau; kết quả nghiên cứu vừa

được bảo hộ theo pháp luật về quyền tác giả, vừa được bảo hộ theo pháp

luật về quyền SHCN; cũng chưa giải quyết được việc phân định quyền sở

hữu đối với kết quả nghiên cứu trong trường hợp “sáng chế công vụ”

(Employee Invention)…

6.1.3. Mối quan hệ giữa tác giả và chủ sở hữu của kết quả nghiên cứu

khoa học

Mối quan hệ giữa tác giả và chủ sở hữu kết quả nghiên cứu được

phân định trong nhiều trường hợp. Nếu nhiều người cùng đầu tư tài

chính, cơ sở vật chất - kỹ thuật cho nghiên cứu thì họ đồng sở hữu kết

quả nghiên cứu, có thể chia ra hai trường hợp:

- Trường hợp 1: Đồng sở hữu chung duy nhất, kết quả nghiên cứu

không thể phân chia, dẫn đến bất kỳ một người nào trong số đồng sở hữu

⁷⁹Trần Văn Hải (2009), Xác định chủ sở hữu của kết quả nghiên cứu khoa học, Tạp chí

Hoạt động khoa học, Bộ KH và CN, số 598 tháng 3/2009, trang 33-36. ISSN 1859-

4794.

273

cũng không có quyền thực hiện một quyền tài sản nào đối với kết quả

nghiên cứu nếu không có sự đồng ý của tất cả các đồng sở hữu còn lại.

- Trường hợp 2: Đồng sở hữu theo phần, kết quả nghiên cứu có thể

phân chia, dẫn đến mỗi người là chủ sở hữu một phần kết quả nghiên cứu

căn cứ theo phần đóng góp tài chính, cơ sở vật chất - kỹ thuật của mình

cho nghiên cứu.

Giả sử tác giả kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách Nhà nước

(hoặc do người khác đầu tư tài chính) đã ký hợp đồng cho phép một nhà

xuất bản phát hành tác phẩm khoa học do mình sáng tạo nên, cho phép

người nào đó dịch tác phẩm khoa học ra tiếng nước ngoài,… các hành vi

vừa nêu của tác giả thực chất là đã cho phép người khác công bố tác

phẩm, làm bản sao tác phẩm, làm tác phẩm phái sinh, như vậy tác giả đã

vi phạm các quyền mà chỉ chủ sở hữu kết quả nghiên cứu mới có.

Một nhà xuất bản đã viết dòng chữ Nhà xuất bản X giữ bản quyền

trên bìa tác phẩm khoa học, trường hợp này chỉ đúng khi chủ sở hữu tác

phẩm khoa học chuyển nhượng toàn bộ quyền sở hữu tác phẩm cho nhà

xuất bản X, còn nếu chủ sở hữu tác phẩm chỉ ký hợp đồng cho phép nhà

xuất bản X phát hành một số lượng hạn chế bản sao tác phẩm thì cách

viết trên lại không đúng.

Trường hợp sinh viên của các trường đại học thực hiện đề tài

nghiên cứu khoa học sinh viên và được nhà trường (dùng ngân sách Nhà

nước) hỗ trợ kinh phí nghiên cứu, có ý kiến cho rằng trong trường hợp

này Nhà nước (mà đại diện là hiệu trưởng trường đại học) là chủ sở hữu

kết quả nghiên cứu. Quy định này đang gặp nhiều tranh luận, bởi lẽ

không thể coi việc hỗ trợ kinh phí như là sự đầu tư tài chính để tác giả

thực hiện nghiên cứu khoa học. Do đó, có thể nói tác giả (sinh viên) mới

là chủ sở hữu kết quả nghiên cứu.

6.1.4. Quyền của tác giả và quyền của chủ sở hữu quyền tác giả

Thứ nhất, quyền của tác giả.

Quyền của tác giả chỉ là một bộ phận của quyền tác giả. Nội dung

của quyền tác giả bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản được quy

định tại Điều 19 và Điều 20 Luật SHTT. Nhưng quyền của tác giả chắc

274

chắn chỉ có quyền nhân thân được quy định tại Khoản 1, 2, 4 Điều 19

Luật SHTT.

Tác giả của tác phẩm khoa học (giáo trình, bài giảng, sách tham

khảo, khóa luận, luận văn, luận án) có các quyền nhân thân không thể

chuyển giao, đó là quyền đặt tên cho tác phẩm; quyền đứng tên đối với

tác phẩm và quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người

khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức

nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả. Các quyền nhân

thân này vĩnh viễn thuộc về tác giả, kể cả trường hợp tác giả không là

chủ sở hữu tác phẩm khoa học.

Tác giả của kết quả nghiên cứu (như khóa luận, luận văn, luận án)

đồng thời là chủ sở hữu quyền tác giả có các quyền nhân thân và quyền

tài sản theo quy định tại Điều 19 và Điều 20 của Luật SHTT. Đa số các

trường hợp tác giả của khóa luận, luận văn, luận án đồng thời là chủ sở

hữu quyền tác giả. Tuy nhiên, trong một số trường hợp tổ chức hoặc cá

nhân đầu tư cơ sở vật chất, tài chính để thực hiện đề tài thì tùy theo sự

thỏa thuận giữa hai bên (chẳng hạn như giáo sư M đang thực hiện dự án

bằng vốn tự cân đối đã đầu tư cho học viên B toàn bộ tài chính để thực

hiện luận văn thạc sĩ và sử dụng kết quả nghiên cứu đó), một số trường

hợp nhà trường hỗ trợ phòng thí nghiệm, tiền in ấn thì không trở thành

chủ sở hữu quyền tác giả đối với khóa luận, luận văn, luận án.

Trong một số trường hợp người hướng dẫn khoa học khóa luận,

luận văn, luận án hoặc đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên đã lấy các

kết quả nghiên cứu này và xuất bản (đương nhiên xem là thuộc quyền sở

hữu của mình) hoặc đưa vào nội dung đề tài nghiên cứu khoa học (không

trích dẫn nguồn) là xâm phạm quyền tác giả. Đây là tình trạng xảy ra khá

hổ biến hiện nay.

Ví dụ: Giảng viên A hướng dẫn luận văn thạc sĩ cho học viên B.

Luận văn được bảo vệ ngày 1/7/2013. Cũng trong thời gian này, giảng

viên A làm đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường đã lấy trên 80% nội

dung trong luận văn đưa vào báo cáo tổng kết đề tài. Đề tài được nghiệm

thu chính thức vào ngày 15/9/2013. Sau khi nghiệm thu và xuất bản

thành sách mới bị phát hiện giống kết quả nghiên cứu trong luận văn thạc

sĩ của học viên B.

275

Thứ hai, chủ sở hữu quyền tác giả khóa luận, luận văn, luận án

hoặc kết quả nghiên cứu khoa học.

Cá nhân tác giả đồng thời là chủ sở hữu quyền tác giả: Tác giả tự

mình sáng tạo và tự đầu tư tài chính, cơ sở vật chất tạo nên khóa luận,

luận văn, luận án và kết quả nghiên cứu khoa học là chủ sở hữu quyền tác

giả.

Tổ chức đã đầu tư tài chính, cơ sở vật chất để cá nhân tạo ra kết

quả nghiên cứu (chủ yếu là đề tài nghiên cứu) là chủ sở hữu quyền tác

giả.

Tổ chức và cá nhân cùng đầu tài chính, cơ sở vật chất tạo ra kết quả

nghiên cứu (chủ yếu là kết quả nghiên cứu khoa học) trên cơ sở thỏa

thuận là đồng chủ sở hữu quyền tác giả.

Chủ sở hữu quyền tác giả đối với khóa luận, luận văn, luận án, kết

quả nghiên cứu khoa học có quyền công bố tác phẩm, cho người khác

công bố tác phẩm theo Điều 19 và các quyền tài sản theo Điều 20 Luật

SHTT.

6.2. Một số kết quả nghiên cứu đặc biệt trong lĩnh vực khoa học

giáo dục

6.2.1. Tác phẩm phái sinh

Việc kế thừa các tác phẩm đã tồn tại, các nghiên cứu đi trước trong

lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học là một trong số các yếu tố thúc

đẩy sự phát triển của tài sản trí tuệ. Tác phẩm phái sinh là một trong các

dạng tác phẩm thực hiện việc kế thừa vừa nêu, đồng thời tác phẩm phái

sinh cũng là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Khoản 3 Điều 2 Công

ước Berne đã quy định về tác phẩm phái sinh: “Các tác phẩm dịch, mô

phỏng, chuyển nhạc và các chuyển thể khác từ một tác phẩm văn học

hoặc nghệ thuật đều được bảo hộ như các tác phẩm gốc, miễn không

phương hại đến quyền tác giả của tác phẩm gốc”.

Trước hết, tác phẩm phái sinh chỉ được hình thành trên cơ sở

một/các tác phẩm đã tồn tại. Tác phẩm đã tồn tại có thể còn thời hạn hoặc

hết thời hạn bảo hộ quyền công bố và quyền tài sản. Quyền cho làm tác

phẩm phái sinh thuộc nhóm quyền tài sản đối với tác phẩm, quyền này

276

được quy định tại Điểm a Khoản 1 Điều 20 Luật SHTT. Do đó, có thể

tồn tại hai tình huống:

- Tình huống 1: Sáng tạo tác phẩm phái sinh mà không cần phải

được phép của chủ sở hữu tác phẩm gốc/các tác phẩm gốc;

- Tình huống 2: Sáng tạo tác phẩm phái sinh, nhưng nhất thiết phải

được phép của chủ sở hữu tác phẩm gốc/các tác phẩm gốc.

Trong cả hai tình huống trên thì các quyền nhân thân được quy

định tại Khoản 1, 2, 4 Điều 19 Luật SHTT (sau đây gọi tắt là quyền nhân

thân không thể chuyển giao) luôn luôn tồn tại, do đó ngay cả trong tình

huống một thì người sáng tạo tác phẩm phái sinh vẫn phải tôn trọng

quyền nhân thân không thể chuyển giao của tác giả tác phẩm gốc.

Thuật ngữ tác phẩm gốc vừa nêu phải là tác phẩm mà người sáng

tạo tác phẩm phái sinh dựa trên nền của nó để sáng tạo của mình, do đó

tác phẩm hỗ trợ tác giả tác phẩm phái sinh trong quá trình sáng tạo thì

không được coi là tác phẩm gốc.

Về hình thức thể hiện của tác phẩm phái sinh. Pháp luật quyền tác

giả không bảo hộ nội dung ý tưởng mà chỉ bảo hộ hình thức thể hiện của

ý tưởng. Do đó, trong nhiều trường hợp hình thức thể hiện của tác phẩm

phái sinh phải khác biệt hoàn toàn hoặc khác biệt từng phần với hình

thức thể hiện của tác phẩm gốc.

Tác phẩm phái sinh phải đảm bảo tính nguyên gốc. Nguyên tắc này

được thể hiện nếu tác giả phải tự mình sáng tạo nên tác phẩm mà không

sao chép từ tác phẩm/các tác phẩm khác. Thuật ngữ “tác phẩm khác”

được hiểu là kể cả tác phẩm của chính tác giả đó. Tác phẩm phái sinh

không phải là đối tượng loại trừ của nguyên tắc này, do đó để một tác

phẩm phái sinh được bảo hộ thì nó phải mang dấu ấn sáng tạo của tác

giả. Ranh giới giữa sáng tạo từng phần và sáng tạo hoàn toàn là dễ nhận

biết, nhưng ranh giới giữa sáng tạo và sao chép, giữa sáng tạo tác phẩm

phái sinh và xâm phạm quyền tác giả của tác phẩm gốc là khó nhận biết.

Sự xâm phạm này thường thể hiện ở việc xâm phạm quyền nhân thân

không thể chuyển giao trong quyền tác giả.

Dấu ấn của tác phẩm gốc trong tác phẩm phái sinh. Mặc dù tác

phẩm phái sinh phải đảm bảo tính nguyên gốc như vừa phân tích, nhưng

277

dấu ấn của tác phẩm gốc phải được thể hiện trong tác phẩm phái sinh, có

nghĩa là khi nhận biết tác phẩm phái sinh thì công chúng phải liên tưởng

đến tác phẩm gốc, sự liên tưởng này được thể hiện chủ yếu qua nội dung

của tác phẩm gốc.

Các loại hình tác phẩm phái sinh vừa nêu có thể chia thành các

nhóm:

- Có tác động đến cấu trúc của tác phẩm gốc: Tác phẩm dịch, tác

phẩm phóng tác, cải biên, chuyển thể…

- Không tác động đến cấu trúc của tác phẩm gốc: Tác phẩm tuyển

chọn, tác phẩm biên soạn, chú giải…

Qua các đặc điểm của tác phẩm phái sinh vừa được phân tích ở

trên, tạm thời đưa ra định nghĩa về tác phẩm phái sinh: Tác phẩm phái

sinh là sản phẩm trí tuệ do cá nhân/những cá nhân trực tiếp sáng tạo,

được hình thành trên cơ sở một/những tác phẩm đã tồn tại (tác phẩm

gốc) trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học, được thể hiện bằng

bất kỳ phương thức hay hình thức nào khác biệt với phương thức hay

hình thức thể hiện của tác phẩm gốc, thông qua một dạng vật chất nhất

định⁸⁰.

6.2.2. Chương trình máy tính

Như đã phân tích, các đối tượng của quyền SHTT được phát sinh

thuộc nhóm ngành khoa học giáo dục hiểu theo nghĩa rộng, trong đó có

Khoa học tự nhiên, Khoa học kỹ thuật và công nghệ.

Chương trình máy tính là sản phẩm trí tuệ có thể được phát sinh từ

hai lĩnh vực khoa học vừa nêu.

Khoản 1 Điều 22 Luật SHTT quy định: “Chương trình máy tính là

tập hợp các chỉ dẫn được thể hiện dưới dạng các lệnh, các mã, lược đồ

hoặc bất kỳ dạng nào khác, khi gắn vào một phương tiện mà máy tính

đọc được, có khả năng làm cho máy tính thực hiện được một công việc

hoặc đạt được một kết quả cụ thể. Chương trình máy tính được bảo hộ

như tác phẩm văn học, dù được thể hiện dưới dạng mã nguồn hay mã

⁸⁰Trần Văn Hải (2012), Bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm phái sinh, Tạp chí Khoa

học pháp lý, số 04 (71)/2012, tr.18-23 và tr.27 ISSN 1859-3879.

278

máy”, đồng thời khoản 2 điều 59 Luật SHTT quy định việc không cấp

bằng độc quyền sáng chế (patent) cho chương trình máy tính, như vậy

pháp luật Việt Nam quy định chỉ bảo hộ quyền tác giả đối với chương

trình máy tính.

Trong thực tế thì nhiều quốc gia (trong đó có Việt Nam) đã cấp

patent cho chương trình máy tính. Ví dụ, Đạo luật sáng chế 1970 (Patents

Act, 1970) của Ấn Độ quy định có thể cấp patent cho chương trình máy

tínhkhi nó được kết hợp với một cấu trúc vật lý. Án lệ số 450 U.S. 175

(1981) của Hoa Kỳ công nhận phần mềm được liên kết với một cấu trúc

vật lý thì có thể được cấp patent.

Nhưng trong thực tế, cơ quan Sáng chế Hoa Kỳ đã cấp patent cho

chương trình máy tính khi nó không liên kết với một cấu trúc vật lý. Có

thể đưa ra dẫn chứng, ngày 5/6/2012 cơ quan Sáng chế Hoa Kỳ đã cấp:

- Patent số US8195953 (B1) cho sáng chế “Chương trình máy tính

được xây dựng trong phần mềm bảo vệ độc hại”⁸¹.

- Patent số US8196206 (B1) cho sáng chế “Trình duyệt hệ thống

mạng, phương pháp, sản phẩm chương trình máy tính để quét dữ liệu cho

nội dung không mong muốn và các trang web liên quan không mong

muốn”⁸².

Tại Việt Nam, mặc dù Khoản 1 Điều 22 Luật SHTT quy định như

đã nêu, nhưng Quy chế thẩm định đơn đăng ký sáng chế do Cục SHTT

ban hành cũng vận dụng việc cấp patent cho chương trình máy tính được

gắn với một cấu trúc vật lý, có thể dẫn chứng:

- Patent số 4341 cấp ngày 26/7/2004 (số đơn 1-2000-01144 nộp

ngày 14/4/1999, số đơn quốc tế là PCT/JP00/02229) có tên: “Thiết bị

quản lý dữ liệu, phương pháp quản lý dữ liệu và vật ghi chương trình

quản lý dữ liệu”.

81

United States Patent US8195953 (B1): “Computer program with built-in malware

protection”.

82

United States Patent US8196206 (B1):“Network browser system, method, and

computer program product for scanning data for unwanted content and associated

unwanted sites”.

279

- Patent số 9570 cấp ngày 27/9/2011 (số đơn 1-2008-1027 nộp

ngày 28/9/2006, số đơn quốc tế là PCT/IB06/002693) có tên: “Thiết bị,

phương pháp và vật ghi chương trình máy tính để yêu cầu tăng tốc độ dữ

liệu dựa vào khả năng truyền thêm ít nhất một khối dữ liệu được chọn”.

Cũng cần nói thêm là cho đến thời điểm này, tại Việt Nam nếu

chương trình máy tính không “gắn” với “sản phẩm” thì không thể được

cấp patent, như quy định của Cục SHTT đã chỉ rõ: “Trong trường hợp

chương trình máy tính có khả năng được bảo hộ với danh nghĩa sáng chế

như nêu trên, thì trong yêu cầu bảo hộ, các đối tượng có tên được thể

hiện bằng cụm từ như “chương trình máy tính”, “phần mềm máy tính”,

“sản phẩm chương trình/phần mềm máy tính”, hoặc “tín hiệu mang

chương trình”, và các cụm từ tương đương khác là không được chấp

nhận”⁸³.

Để có thể được cấp patent thì trước hết chương trình máy tính phải

là một giải pháp kỹ thuật. Lý thuyết về sáng chế coi giải pháp kỹ thuật

tồn tại ở 3 dạng: vật thể, chất thể, quy trình. Như vậy, giải pháp kỹ thuật

có thể tồn tại ở dạng hữu hình hoặc dạng vô hình⁸⁴.

Qua kinh nghiệm của Hoa Kỳ, Ấn Độ và thực tế ở Việt Nam đã

xem chương trình máy tính là giải pháp kỹ thuật ở dạng vật thể, khi nó

liên kết với một cấu trúc vật lý. Đặc biệt, Hoa Kỳ đã cấp patent cho

chương trình máy tính khi nó không liên kết với bất kỳ một cấu trúc vật

lý nào, hay nói cách khác patent có thể cấp cho chương trình máy tính

ngay cả khi nó tồn tại ở dạng vô hình.

Bởi vậy, có thể ban hành quy định bảo hộ sáng chế đối với ba loại

chương trình máy tính sau:

1. Hệ điều hành (Operating System), bởi vì nó là một phần mềm

cần thiết để người dùng quản lý hệ thống và chạy các phần mềm ứng

dụng khác trên hệ thống. Nó không chỉ có nghĩa là “phần lõi” tương tác

trực tiếp với phần cứng mà còn cả các thư viện cần thiết để các chương

trình quản lý và điều hành hệ thống.

⁸³Trích Điều 5.8.2.5 Quy chế thẩm định đơn đăng ký sáng chế, đd.

84

Phạm Phi Anh, Trần Văn Hải (2011), Sáng chế và mẫu hữu ích, Trường Đại học

KHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội, tr.19-21.

280

2. Hệ thống nhúng (Embedded System), bởi vì nó là một hệ thống

có khả năng tự trị được nhúng vào trong một môi trường hay một hệ

thống mẹ. Đó là các hệ thống tích hợp cả phần cứng và phần mềm phục

vụ các bài toán chuyên dụng trong nhiều lĩnh vực như công nghiệp, tự

động hóa điều khiển, quan trắc và truyền tin.

3. Phần mềm hệ thống (System Software), bởi vì đây là phần

mềm giúp hệ thống máy tính hoạt động, nhiệm vụ của nó là tích hợp,

điều khiển và quản lý các phần cứng riêng biệt của hệ thống máy tính.

Phần mềm hệ thống thực hiện các chức năng như chuyển dữ liệu từ bộ

nhớ vào đĩa, xuất văn bản ra màn hình.

Đồng thời, nên ban hành quy định bảo hộ quyền tác giả đối với

Phần mềm ứng dụng (Application Software), bởi vì đây là một loại

chương trình có khả năng làm cho máy tính thực hiện trực tiếp một công

việc nào đó theo yêu cầu của người dùng. Phần mềm ứng dụng không

liên kết với phần cứng của máy tính.

Về lâu dài, nên coi chương trình máy tính là đối tượng độc lập của

quyền SHTT, bởi vì bảo hộ quyền tác giả cho chương trình máy tính hay

cấp patent cho nó đều bộc lộ những bất cập như đã phân tích. Khi coi

chương trình máy tính là đối tượng độc lập của quyền SHTT thì phải có

quy định riêng để bảo hộ nó, quy định này không phải là bản sao các quy

định của pháp luật quyền tác giả và pháp luật về sáng chế, nhưng nó phải

loại bỏ được những bất hợp lý trong các mục như đã phân tích ở trên,

trong đó nên có những quy định đáp ứng các điểm sau:

Một là, tách chương trình máy tính như một đối tượng độc lập được

bảo hộ quyền SHTT. Thực tế cho thấy, do sự phát triển của KH&CN,

nên những năm gần đây mới xuất hiện thêm các đối tượng mới của quyền

SHTT như chỉ dẫn địa lý, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn... Bởi

vậy, chương trình máy tính được xuất hiện như một đối tượng mới của

quyền SHTT cũng là điều bình thường.

Hai là, không kéo dài thời hạn bảo hộ quyền tài sản đối với CTMT

là suốt cuộc đời tác giả và được chấm dứt vào năm thứ 50 khi tác giả

(hoặc đồng tác giả cuối cùng qua đời) như quy định hiện hành. Quy định

này có thể kéo lùi sự phát triển của công nghiệp phần mềm, thực tiễn cho

281

thấy hiện nay ít thấy người còn dùng hệ điều hành Window 95. Bởi vậy,

rất cần sự phân loại chương trình máy tính để quy định thời hạn bảo hộ

quyền tài sản đối với mỗi loại chương trình máy tính cho thích hợp. Tác

giả đề xuất, thời hạn bảo hộ đối với chương trình máy tính lớn, các hệ

điều hành là 10 năm (có thể gia hạn bảo hộ 1 lần), thời hạn bảo hộ đối

với các chương trình máy tính còn lại là 5 năm (có thể gia hạn bảo hộ 1

lần). Việc quy định gia hạn bảo hộ là cần thiết, vì trong thực tế vòng đời

công nghệ của các chương trình máy tính có thể khác nhau, tác giả/chủ

sở hữu chương trình máy tính chỉ yêu cầu gia hạn bảo hộ nếu chương

trình máy tính đó còn có ý nghĩa. Sau thời hạn trên, chương trình máy

tính thuộc tài sản chung của nhân loại, mọi người có thể sử dụng và nâng

cấp chương trình máy tính đó. Rất có thể vòng đời của một chương trình

máy tính nào đó kết thúc sớm hơn thời hạn được bảo hộ, nhưng pháp luật

cũng khó có thể điều chỉnh chi tiết đến từng đối tượng cụ thể được, cũng

như thời hạn bảo hộ cho sáng chế là 20 năm, nhưng có nhiều công nghệ

được bảo hộ là sáng chế đã bị tiêu vong sớm hơn 20 năm.

- Tham khảo Điều 117 Luật Quyền tác giả của Hoa Kỳ để sửa đổi

khoản 10 điều 4 Luật SHTTquy định về sao chép, pháp luật phải cho

phép người sử dụng chương trình máy tính được quyền lưu giữ bản sao

chương trình máy tính đề phòng sự cố kỹ thuật của máy tính. Đề xuất này

nên được coi là hiển nhiên, vì trên thế giới có nhiều nước đã ban hành

quy định này, ví dụ Điều 26g Luật Quyền tác giả của Thụy Điển quy

định: “Bất kỳ người nào có quyền sử dụng chương trình máy tính thì

được quyền làm bản sao dự phòng của chương trình đó, nếu điều này là

cần thiết cho mục đích sử dụng chương trình”.

- Cho phép chủ sở hữu hoặc người sử dụng chương trình máy tính

được quyền cải tiến, nâng cấp chương trình máy tính (mà không bị coi là

xâm phạm quyền nhân thân của những người lập trình trước) và được

công nhận là chủ sở hữu của phần nâng cấp đó. Nếu trong trường hợp

phần nâng cấp chỉ có thể hoạt động được khi phải sử dụng chương trình

máy tính gốc thì cần quy định thêm chủ sở hữu CTMT gốc phải cho phép

người nâng cấp sử dụng chương trình máy tính gốc (có thu phí). Khi

tham khảo Luật Quyền tác giả của Thụy Điển, ta thấy quy định tại điều

26g: “Bất kỳ người nào có được quyền sử dụng chương trình máy tính

282

thì được quyền làm bản sao chương trình và tiến hành các cải biên

chuyển thể cần thiết phục vụ cho mục đích sử dụng của bản thân người

đó. Điều này cũng áp dụng đối với các chỉnh sửa lỗi”⁸⁵đã chuyển tải ý

tưởng này⁸⁶.

6.2.3. Quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số

Trước hết, môi trường kỹ thuật số được hiểu là mạng máy tính và

mạng Internet; song đó là một cách hiểu chưa đầy đủ, máy tính và

Internet chỉ là hai trong nhiều đối tượng của môi trường kỹ thuật số.

Các thiết bị Kỹ thuật số dùng để lưu trữ dữ liệu (như máy nghe

nhạc MP3, Ipod, Network Walkman, các loại thẻ nhớ XD, SD, MMC,

các loại ổ cứng di động “Flashdisk”, máy chụp ảnh không dùng phim,

máy ghi âm không dùng băng…); một chiếc điện thoại di động khi gửi

một bản nhạc chuông cho một máy khác (bằng kết nối không dây

“wireless” qua cổng hồng ngoại, bluetooth, hoặc qua dịch vụ mạng viễn

thông) cũng là các đối tượng thuộc môi trường kỹ thuật số, hoặc là khi

chép một truyện ngắn từ một trang web vào ổ cứng di động, lúc đó vấn

đề quyền tác giả sẽ được đặt ra.

Trong lĩnh vực khoa học giáo dục, giáo trình/bài giảng, sách tham

khảo, luận văn, luận án,… có thể tồn tại ở dạng số hóa ở file doc. (có thể

dễ dàng sao chép) hoặc file pdf. (có thể sao chép không dễ dàng hoặc

không thể sao chép). Do đó, việc nghiên cứu bảo hộ quyền tác giả trong

môi trường kỹ thuật số là quan trọng đối với lĩnh vực khoa học giáo dục.

Giáo trình/bài giảng, sách tham khảo, luận văn, luận án, đề tài

nghiên cứu khoa học,... khi được số hóa, lưu trên mạng Internet có những

đặc điểm sau:

85

Act on Copyright in literary and artistic Works (Act 1960: 729, of December 30,

1960, as amended up to April 1, 2009). Article 26g. “Anyone who has acquired the

right to use a computer program is entitled to make such copies of the program and to

make such adaptations of the program which are necessary in order for him to use the

program for its intended purpose. This also applies to corrections of errors”.

⁸⁶Trần Văn Hải (2012), Bảo hộ chương trình máy tính như đối tượng độc lập của quyền

sở hữu trí tuệ, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 11/2012 (294), tr 33-42 ISSN 0866-

7446.

283

- Dễ sao chép: Một tác phẩm khi đã được số hóa có thể sao chép

một cách dễ dàng, nhanh chóng, chi phí thấp mà chất lượng vẫn đảm bảo.

Mỗi bản copy lại tiếp tục được sao thành nhiều bản khác mà vẫn giữ

nguyên chất lượng ban đầu. Như vậy, chỉ cần một bản copy thôi cũng có

thể đáp ứng được nhu cầu của hàng triệu người.

- Dễ phổ biến: Mạng số hóa toàn cầu cho phép phổ biến tác phẩm

dưới dạng số một cách nhanh chóng trên toàn thế giới. Giống như phát

thanh truyền hình, mạng kỹ thuật số cho phép từ một trung tâm có thể

truyền phát tới hàng triệu cá nhân (mặc dù có điểm khác biệt ở đây là các

tác phẩm số hóa không nhất thiết phải đến tay người nhận cùng một lúc).

Tuy nhiên, mạng số hóa còn cho phép mỗi cá nhân có thể trở thành chủ

thể truyền phát, khiến cho số luợng phân phối tăng theo theo cấp số nhân,

đôi khi gọi là hiệu ứng virus.

- Dễ lưu trữ: Có thể lưu trữ một dung lượng lớn các thông tin số

hóa, và mỗi năm giới hạn dung lượng đó lại được mở rộng ra rất nhiều.

Về bảo hộ giáo trình/bài giảng, sách tham khảo, luận văn, luận án,

đề tài nghiên cứu khoa học,… khi được số hóa, có những đặc điểm sau:

- Quyền nhân thân không thể chuyển giao được quy định tại khoản

1,2,4 điều 19 Luật SHTT luôn luôn tồn tại, kể cả đối với các tác phẩm mà

tác giả của chúng đã chết trên 50 năm. Hệ quả phát sinh là: người sao

chép tác phẩm/một phần tác phẩm (dù chỉ là 1 câu) buộc phải dẫn nguồn

tác phẩm, trong đó bắt buộc phải có tên tác giả, tên tác phẩm, nơi công

bố tác phẩm, năm công bố tác phẩm;

- Người sao chép tác phẩm không được phép xuyên tạc tác phẩm

dưới bất kỳ hình thức nào theo quy định tại khoản 4 điều 19 Luật SHTT;

- Đối với những tác phẩm số hóa có cài phần mềm chống sao chép:

người sử dụng internet chỉ được phép đọc tác phẩm mà không được phép

sao chép. Điều 28 Luật SHTT đã quy định hành vi xâm phạm quyền tác

giả bao gồm:

+ Cố ý hủy bỏ hoặc làm vô hiệu các biện pháp kỹ thuật do chủ sở

hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của

mình;

284