Giáo trình mô đun Lắp đặt các tủ bảng điện - Nghề: Điện tàu thủy; Điện công nghiệp; Điện dân dụng
CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM
TRƯỜNG CAO ĐẲNG HÀNG HẢI I
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: LẮP ĐẶT CÁC TỦ
BẢNG ĐIỆN
NGHỀ: ĐIỆN TÀU THỦY; ĐIỆN CÔNG NGHIỆP;
ĐIỆN DÂN DỤNG
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số.....QĐ/ ngày......tháng........năm....của ...........)
Năm 2017
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham
khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình Mô đun Lắp đặt các tủ bảng điện là một trong những giáo trình
mô đun đào tạo chuyên ngành được biên soạn theo nội dung chương trình
khung của mô đun Lắp đặt các tủ bảng điện nghề điện tàu thủy, điện công
nghiệp, điện dân dụng. Nội dung biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, tích hợp kiến
thức và kỹ năng chặt chẽ với nhau, logíc.
Trong quá trình biên soạn, tác giả đã cố gắng cập nhật những kiến thức
mới có liên quan đến nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu
đào tạo, nội dung lý thuyết và thực hành được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế
trong sản xuất đồng thời có tính thực tiển cao.
Giáo trình gồm 6 bài, mỗi bài học tác giả cung cấp cho người học từ sơ
đồ nguyên lý, sơ đồ bố trí thiết bị trên tủ điện và quy trình lắp đặt tủ điện hoàn
chỉnh, ngoài ra tác giả còn đề ra nội dung thực tập của từng bài để người học
cũng cố và áp dụng kiến thức phù hợp với kỹ năng phù hợp với điều kiện cơ sở
vật chất và trang thiết bị của khoa.
Trong quá trình biên soạn tác giả đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ tận
tình của bạn bè, đồng nghiệp và rất mong được sự góp ý của các bạn đọc.
Mọi góp ý xin gửi về Khoa Điên - Điện tử, Trường Cao đẳng Hàng hải I,
Số 498 Đà Nẵng, Đông Hải I, Hải An, Hải Phòng.
Hải phòng, ngày ... tháng .... năm 20...
Biên soạn: Nguyễn Hữu Hưng
3
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU........................................................................................................... 3
MỤC LỤC...................................................................................................................... 4
Nội dung mô đun:........................................................................................................... 9
DÙNG LƯỚI ĐIỆN 1 PHA......................................................................................... 10
TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................................... 104
4
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
M
Motor: Động cơ điện
Công tắc tơ
K, H, MC
R
Rơ le
TS
Rơ le thời gian
Over load: Rơ le nhiệt
Push Button: Nút ấn
Chỉnh lưu
OL
PB0, PB1, PB2
CL
Q
Dao cách ly
CB
F
Curciut Breaker: Áp tô mát
Fuse: Cầu chì
Rf
Điện trở phụ
C
Tụ điện
Panel
Bảng điện lắp đặt các thiết bị
5
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ
BẢNG BIỂU
HÌNH VẼ
6
Hình 3.4. Bố trí thiết bị tủ hãm động năng.........................................................48
Hình 7.1. Các vị trí công tắc chuyển mạch.........................................................83
Hình 7.8. Sơ đồ mạch điều khiển........................................................................91
Hình 7.9. Sơ đồ máy ép gia nhiệt........................................................................92
Hình 7.11. Sơ đồ khối.........................................................................................95
cách biến tần .......................................................................................................95
lực thủy .............................................................................................................100
7
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
Tên mô đun: Lắp đặt các tủ bảng điện
Mã mô đun: MĐ.6520228.28; MĐ. 6520227.30; MĐ. 6520226.26.
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:
- Vị trí: Mô đun lắp đặt các tủ bảng điện là mô đun đóng vai trò quan
trọng trong các mô đun đào tạo nghề trong việc điều khiển và vận hành động cơ
điện dùng trong truyền động điện. Mô đun này đòi hỏi người học phải có khả
năng tư duy, kiên trì nắm vững được kiến thức đã được học trong các môn học
cơ sơ để ứng dụng.
- Tính chất: Học mô đun này người học có thể ứng dụng để lắp đặt và vận
các thiết bị điện công nghiệp, tàu thủy, động cơ điện như: Điều khiển động cơ
điện AC 1 pha, AC 3 pha, động cơ điện một chiều...
- Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Công việc lắp đặt tủ điện điều khiển trong
truyền động điện là một trong những yêu cầu bắt buộc đối với công nhân nghề
Điện tàu thủy, điện công nghiệp, điện dân dụng. Mô đun này có ý nghĩa quyết
định để hình thành kỹ năng cho người.
Mục tiêu của mô đun:
- Về kiến thức:
+ Thuyết minh được nguyên lý hoạt động các mạch khởi động, hãm, điều
chỉnh tốc độ động cơ điện không đồng bộ ba pha, động cơ điện một chiều;
+ Trình bày được phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng các thiết bị và
phương pháp đấu nối.
- Về kỹ năng:
+ Lựa chọn được tủ điện, thiết bị cần thiết dựa vào sơ đồ nguyên lý;
+ Gá lắp, bố trí được các thiết bị điện trên tủ điện theo yêu cầu của mạch
điện điều khiển phải đảm bảo về kỹ thuật và mỹ thuật
+ Lắp được các sơ đồ mạch điện điều khiển, động lực đúng sơ đồ
+ Vận hành, xử lý, hiệu chỉnh được sự cố trong các mạch điện đấu nối.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Đảm bảo tốt an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp.
+ Tiết kiệm vật tư; Bố trí nơi làm việc khoa học.
Nội dung mô đun:
9
Bài 1: LẮP ĐẶT TỦ ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ 1 PHA VÀ ĐỘNG CƠ 3
PHA DÙNG LƯỚI ĐIỆN 1 PHA
MĐ.6520228.28.01; MĐ.6520227.30.01; MĐ.6520226.26.01.
Giới thiệu
Áp dụng khoa học kỹ thuật vào trong các dây chuyền sản xuất của các
nhà máy ngày càng đơn giản hoá trong vận hành để nâng cao hiệu quả sản xuất,
giảm chi phí thì việc ứng dụng động cơ điện xoay chiều một pha vào trong sản
xuất rất phổ biến. Do đó người học cần có những kiến thức về nguyên lý hoạt
động và kỹ năng thực hành lắp đặt điều khiển động cơ điện xoay chiều 1 pha
phù hợp nhu cầu ứng dụng trong sản xuất.
Mục tiêu của bài:
- Trình bày nguyên lý làm việc của mạch điều khiển động cơ một pha; động
cơ xoay chiều 3 pha hoạt động ở lưới điện 1 pha;
- Mô tả, lựa chọn được các thiết bị từ sơ đồ nguyên lý;
- Lắp được các tủ điện đảm bảo yêu cầu kỹ thuật;
- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp.
Nội dung chính của bài:
1.1. Lắp tủ điện điều khiển động cơ xoay chiều 1 pha quay 1 chiều
1.1.1. Sơ đồ mạch điện
a. Sơ đồ nguyên lý: Hình 1.1
Hình 1.1. Sơ đồ nguyên lý mạch điều khiển động cơ 1 pha
10
b. Nguyên lý làm việc
Đối với động cơ một pha chạy bằng tụ điện có cuộn dây làm việc và cuộn
dây khởi động phân biệt (số vòng và tiết diện dây quấn của 2 cuộn dây này hoàn
toàn khác nhau). Khi đóng áp tô mát, ấn nút PB1 cuộn hút công tắc tơ K có điện
sẽ đóng các tiếp điểm thường mở K11 cung cấp cho cuộn chậy và cuộn đề thì
động cơ điện hoạt động đồng thời tiếp điểm K12 duy trì, ấn nut PB0 thì K mất
điện, động cơ dừng.
1.1.2. Bảng kê thiết bị, dụng cụ
a. Bộ dụng cụ nghề điện
b. Vật tư thiết bị bảng 1.1
Bảng 1.1. Danh mục vật tư thiết bị tủ điều khiển động cơ 1 pha
Thông số kỹ
Stt
Tên thiết bị
Đơn vị
Số lượng
thuật
25x35x10cm
220V
1. Tủ điện, Panel
Chiếc
chiếc
01
01
2. Động cơ không đồng bộ một
pha
3. Công tắc tơ K
4. Áp tô mát CB
220V
chiếc
chiếc
chiếc
chiếc
m
01
01
01
01
0,2
01
01
10
01
01
5. Cầu chì F
6. Tụ điện C
7. Thanh cài
8. Nút ấn thường mở BP1
9. Nút ấn thường đóng BP0
10. Dây điện
chiếc
chiếc
m
11. Máng cáp WD
12. Vật tư phụ
1
Lố
1.1.3. Gia công tủ điện, bố trí thiết bị
a. Bố trí thiết bị: hình 1.2.
b. Gia công tủ điện:
lấy dấu các thiết bị lắp trên mặt tủ và gia công 02 lỗ có đường kính phù hợp để
11
gá lắp nút ấn …Việc gia công các lỗ khoan này có thể được thực hiện đột dập
bằng máy CNC (Với những tủ điện yêu cao về chính xác, độ phức tạp và tính
thẩm mỹ) hoặc có thể khoan khoét bằng tay.
a, Mặt trước tủ điện
b, Panel trong tủ điện
Hình 1.2. Bố trí thiết bị trên tủ điều khiển động cơ 1 pha
lấy dấu các thiết bị lắp trên mặt tủ và gia công 02 lỗ có đường kính phù hợp để
gá lắp nút ấn …Việc gia công các lỗ khoan này có thể được thực hiện đột dập
bằng máy CNC (Với những tủ điện yêu cao về chính xác, độ phức tạp và tính
thẩm mỹ) hoặc có thể khoan khoét bằng tay.
sau:
Bước 1. Lắp đặt các panel, thiết bị
+ Từ khung tủ đã được sơn từ bộ phận vỏ chuyển sang chúng ta tiến hành
xác định vị trí các panel và vị trí các thiết bị.
+ Khoan, taro tại các vị trí cần bắt thiết bị ( thông thường chỉ cẩn taro vì
các lỗ khoan đã được bên cơ khí khoan sẵn).
+ Xác định vị trí lắp đặt thanh cái nếu có.
Bước 2. Bắt các thiết bị lên bảng điện
+ Từ bản vẽ bố trí tiến hành lắp đặt các nút ấn PB1, PB0 lên mặt trước
bảng điện cho phù hợp.
12
+ Bắt các thanh cài để lắp áp tô mát, cầu chì, công tắc tơ một cách phù
hợp cân đối.
Bước 3. In tên dây và tên thiết bị
+ In tên dây bởi máy in tên dây
+ In tên thiết bị và tiến hành dán tên thiết bị
1.1.4. Quy trình kỹ thuật lắp mạch điện
Nội dung công việc
Yêu cầu kỹ thuật
Dụng cụ, thiết bị
Bước 1: Tìm hiểu cấu tạo thực - Các tiếp điểm tiếp Đồng hồ vạn năng
tế thiết bị điện và các thông số xúc của các nút V.O.M
kỹ thuật cơ bản của thiết bị nhấn, công tắc tơ
trong mạch điện
còn tốt.
- Cuộn dây công tắc
tơ còn tốt, thông
mạch. Đúng điện áp,
đúng dòng điện định
mức.
Bước 2: Lắp đặt thiết bị điện và - Lắp đặt chắc chắn Panel lắp đặt thiết
đấu nối mạch điện theo sơ đồ thiết bị điện vào bị điện, áp tô mát 1
nguyên lý.
panel điện, làm đầu pha, cầu chì, dây
cốt và đấu dây nối dẫn, công tắc tơ,
- Đấu mạch động lực
- Đấu mạch điều khiển
phải chắc chắn
nút nhấn, động cơ
điện một pha, kìm
cắt dây điện, kềm
bấm đầu cốt, tua
vít ba ke (4 chấu),
tua vít dẹt, bịt đầu
cốt,…
- Thao tác chính xác
- Đúng theo sơ đồ
Bước 3: Kiểm tra nguội theo các - Thao tác chính xác Đồng hồ vạn năng
bước sau:
V.O.M
- Đúng theo sơ đồ
- Kiểm tra mạch động lực.
- Kiểm tra mạch điều khiển.
Bước 4: Hoạt động thử theo các Mạch hoạt động tốt, Nguồn điện cung
bước sau:
đúng nguyên lý.
cấp
13
- Nối dây nguồn.
- Đóng áp tô mát nguồn.
- Ấn nút PB1 động cơ hoạt động.
- Ấn nút PB0 động cơ dừng
1.1.5. Hiện tượng, nguyên nhân và cách khắc phục sự cố
Cách khắc
phục
Hiện tượng
Nguyên nhân
TT
1
Mạch điều khiển làm việc tốt - Đấu dây mạch động Kiểm tra và
nhưng động cơ không quay
lực tiếp xúc không tốt đấu lại tiếp
điểm duy trì,
kiểm tra tụ
hoá
- Chưa cấp nguồn cho
mạch động lực.
- Tụ hoá không làm
việc
1.2. Lắp mạch điện điều khiển động cơ 1 pha quay 2 chiều
1.2.1. Sơ đồ mạch điện
a. Sơ đồ nguyên lý: Hình 1.3
b. Nguyên lý làm việc
- Mở máy động cơ quay theo chiều thuận
Đóng áp tô mát nguồn, ấn nút PB1, cuộn hút công tắc tơ K1 có điện sẽ
đóng các tiếp điểm thường mở K11, K12, Khi đó đầu đầu cuộn dây làm việc được
nối với đầu đầu cuộn dây khởi động và đầu cuối cuộn dây làm việc được nối với
đầu cuối của tụ điện. Do đó động cơ quay theo chiều thuận
Ấn nút PB0 công tắc tơ K1 mất điện dẫn đến K11 và K12 nhả ra động cơ
dừng
- Đảo chiều quay động cơ
Ấn nút PB2, cuộn hút công tắc tơ K2 có điện sẽ đóng các tiếp điểm thường
mở K21, K22, Khi đó đầu đầu cuộn dây làm việc được nối với đầu cuối của tụ
điện và đầu cuối cuộn dây làm việc được nối với đầu đầu cuộn dây khởi động.
Do đó động cơ quay theo chiều ngược lại
Ấn nút PB0 công tắc tơ K2 mất điện dẫn đến K21 và K22 nhả ra động cơ
dừng.
14
Hình 1.3. Sơ đồ nguyên lý mạch đảo chiều động cơ 1 pha
1.2.2. Bảng kê thiết bị, dụng cụ
a. Bộ dụng cụ nghề điện:
b. Vật tư thiết bị bảng 1.2
Bảng 1.2. Danh mục vật tư tủ điện đảo chiều động cơ 1 pha
Thông số kỹ
Stt
Tên thiết bị
Đơn vị
Số lượng
thuật
25x35x10cm
220V
1. Tủ điện, Panel
Chiếc
chiếc
01
01
2. Động cơ không đồng bộ một
pha
3. Công tắc tơ K1, K2
4. Áp tô mát CB-A0
5. Cầu chì F
220V
chiếc
chiếc
chiếc
chiếc
m
02
01
01
01
0,2
6. Tụ điện C
7. Thanh cài
15
8. Nút ấn động cơ quay thuận
chiếc
chiếc
01
01
BP1
9. Nút ấn động cơ quay ngược
BP2
10. Nút ấn dừng BP0
11. Dây điện
chiếc
m
01
10
1
12. Máng cáp WD
m
13. Vật tư phụ
Lố
01
1.2.3. Gia công tủ điện, bố trí thiết bị
a. Bố trí thiết bị: Hình 1.4.
b. Gia công tủ điện:
lấy dấu các thiết bị lắp trên mặt tủ và gia công 03 lỗ có đường kính phù hợp để
gá lắp nút ấn …Việc gia công các lỗ khoan này được thực hiện khoan khoét
bằng tay.
a, Mặt trước tủ điện
b, Panel trong tủ điện
Hình 1.4. Bố trí thiết bị tủ đảo chiều động cơ 1 pha
16
sau:
Bước 1. Lắp đặt các panel, thiết bị
+ Từ khung tủ đã được sơn từ bộ phận vỏ chuyển sang chúng ta tiến hành
xác định vị trí các panel và vị trí các thiết bị.
+ Khoan, taro tại các vị trí cần bắt thiết bị ( thông thường chỉ cẩn taro vì
các lỗ khoan đã được bên cơ khí khoan sẵn).
+ Xác định vị trí lắp đặt thanh cái nếu có.
Bước 2. Bắt các thiết bị lên bảng điện
+ Từ bản vẽ bố trí tiến hành lắp đặt các nút ấn PB1, PB2, PB0 lên mặt
trước bảng điện cho phù hợp
+ Bắt các thanh cài để lắp áp tô mát, cầu chì, công tắc tơ một cách phù
hợp cân đối.
Bước 3. In tên dây và tên thiết bị
+ In tên dây bởi máy in tên dây
+ In tên thiết bị và tiến hành dán tên thiết bị
1.2.4. Quy trình kỹ thuật lắp mạch điện
Nội dung công việc
Yêu cầu kỹ thuật
Dụng cụ, thiết bị
Bước 1: Tìm hiểu cấu tạo thực - Các tiếp điểm tiếp Đồng hồ vạn năng
tế và các thông số kỹ thuật cơ xúc của các nút nhấn, V.O.M
bản của thiết bị trong mạch công tắc tơ còn tốt.
điện
- Cuộn dây công tắc tơ
còn tốt, thông mạch.
Đúng điện áp, đúng
dòng điện định mức.
Bước 2: Lắp đặt thiết bị điện, - Lắp đặt các thiết bị Panel lắp đặt thiết
đấu mạch điện theo sơ đồ điện chắc chắn, làm bị điện, áp tô mát 1
nguyên lý.
đầu cốt và đấu dây phải pha, cầu chì, dây
chắc chắn
dẫn, công tắc tơ,
nút nhấn, động cơ
điện một pha, kìm
cắt dây điện, kềm
bấm đầu cốt, tua
vít ba ke (4 chấu),
tua vít dẹt, bịt đầu
- Đấu mạch động lực
- Đấu mạch điều khiển
- Thao tác chính xác
- Đúng theo sơ đồ
17
cốt,…
Bước 3: Kiểm tra nguội theo - Thao tác chính xác
Đồng hồ vạn năng
các bước sau:
V.O.M
- Đúng theo sơ đồ
- Kiểm tra mạch động lực.
- Kiểm tra mạch điều khiển.
Bước 4: Hoạt động thử theo các Mạch hoạt động tốt, Nguồn điện cung
bước sau:
đúng nguyên lý.
cấp
- Nối dây nguồn.
- Đóng áp tô mát nguồn.
- Ấn nút PB1 động cơ chậy.
- Ấn nút PB0 động cơ dừng
- Vận hành động cơ quay theo
chiều ngược lại:
+ Ấn nút PB2 động cơ chậy.
+ Ấn nút PB0 động cơ dừng
- Cắt áp tô mát.
Theo dõi hoạt động của động
cơ.
1.2.5. Hiện tượng, nguyên nhân và cách khắc phục sự cố
Cách khắc phục
Hiện tượng
Nguyên nhân
TT
1 Mạch điều khiển làm việc - Đấu dây mạch động Kiểm tra và đấu lại
tốt nhưng động cơ không lực tiếp xúc không tốt
tiếp điểm duy trì.
quay
- Chưa cấp nguồn cho
mạch động lực.
2 Động cơ quay thuận như - Các đầu dây tiếp xúc Kiểm tra lại mạch
không quay nghịch
không tốt,
động lực và đấu
nối lại cho chắc
chắn, đấu đúng
theo sơ đồ
- Chưa đấu thay đổi
cực động cơ mạch
động lực hoặc tiếp
không không tốt
18
1.3. Lắp đặt mạch điện điều khiển động cơ xoay chiều 3 pha hoạt động ở
lưới điện 1 pha
1.3.1. Sơ đồ mạch điện
a. Sơ đồ nguyên lý: Hình 1.5
Hình 1.5. Sơ đồ nguyên lý nối kiểu hình sao
b. Nguyên lý làm việc
Đối với động cơ 3 pha hoạt động ở lưới điện 1 pha cần phải mắc thêm tụ
hoá khởi động và tụ làm việc. Khi đóng áp tô mát, đóng công tắc cho tụ khởi
động (CKĐ), ấn nút PB1 cuộn hút công tắc tơ K có điện sẽ đóng các tiếp điểm
thường mở K1-1 cung cấp cho động cơ điện hoạt động đồng thời tiếp điểm K12
duy trì, ấn nut PB0 thì K mất điện, động cơ dừng. Do đó để vận hành động cơ
điện 3 pha ở lưới điện 1 pha ta cần phải chú ý đến các điểm như sau:
+ Sơ đồ đấu dây động cơ 3 pha không thay đổi
+ Điện áp định mức của mỗi cuộn dây phải phù hợp với điện áp của
nguồn 1 pha
+ Cường độ dòng điện trong mỗi pha phải tương đối bằng nhau và không
lớn hơn cường độ định mức trong cuộn dây pha khi động cơ vận hành có tải
19
Tải về để xem bản đầy đủ
104 trang
24363
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình mô đun Lắp đặt các tủ bảng điện - Nghề: Điện tàu thủy; Điện công nghiệp; Điện dân dụng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_mo_dun_lap_dat_cac_tu_bang_dien_nghe_dien_tau_thu.pdf
