Các yếu tố liên quan đến tái phát muộn sau đột quỵ thiếu máu não cấp tại Tiền Giang
vietnam medical journal n01 - june - 2021
kích thước u không phải là yếu tố liên quan tới bệnh sau 3 năm, 4 năm và 5 năm ước tính
sống thêm [6].
tương ứng là 63,5%, 45,8% và 35,6%.
Giai đoạn bệnh là yếu tố tiên lượng quan trọng
ảnh hưởng đến thời gian sống thêm sau mổ. Tuy
nhiên chúng tôi chưa thấy mối liên quan giữa thời
gian sống thêm và giai đoạn bệnh. Điều này có
thể là do cỡ mẫu nghiên cứu còn nhỏ.
Bệnh nhân có bệnh tim mạch kèm theo có
thời gian sống thêm trung bình là 37,45±3,5
tháng thấp hơn so với thời gian sống thêm trung
bình của nhóm không có bệnh tim mạch kèm
theo (51,8±1,8 tháng). Sự khác biệt có ý nghĩa
thống kê với p<0,05. Do bệnh nhân bệnh lý tim
mạch thường phục hồi sau mổ chậm hơn, ảnh
hưởng đến liều và liệu trình điều trị hóa chất bổ
trợ sau mổ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. World Health Organization (2018). Gastric
Cancer. International Agency for Research on
Cancer, GLOBOCAN 2018.
2. Vũ Hải (2009), Nghiên cứu chỉ định các phương
pháp phẫu thuật, hoá chất bổ trợ và đánh giá kết
quả điều trị ung thư dạ dày tại Bệnh viện K, Luận
án Tiến sĩ y học, Học viện Quân y.
3. Phan Cảnh Duy (2019), “Kết quả điều trị ung
thư biểu mô tuyến dạ dày phần xa dạ dày giai
đoạn tiến triển tại chỗ bằng phẫu thuật kết hợp xạ
- hóa sau mổ”, Tạp chí Y học lâm sàng, Bệnh viện
Trung Ương Huế, số 55, tr: 80 -88.
4. Vũ Quang Toản, Đoàn Hữu Nghị, Đỗ Anh Tú
(2015), Điều trị ung thư dạ dày tiến triển tại chỗ
bằng phẫu thuật và hóa trị bổ trợ EOX, Tạp chí Y
học lâm sàng, số 29/2015, 270-278.
5. Bang Y.-J., Kim Y.-W., Yang H.-K. et al
(2012). Adjuvant capecitabine and oxaliplatin for
gastric cancer after D2 gastrectomy (CLASSIC): a
phase 3 open-label, randomised controlled trial.
The Lancet, 379(9813), 315-321.
6. Fukuda N., Sugiyama Y., Wada J. (2011).
Prognostic factors of T4 gastric cancer patients
undergoing potentially curative resection. World
journal of gastroenterology: WJG, 17(9), 1180.
V. KẾT LUẬN
Hóa trị bổ trợ phác đồ EOX đem lại lợi ích
sống thêm trên bệnh nhân cao tuổi ung thư dạ
dày đã phẫu thuật triệt căn có nguy cơ cao với tỷ
lệ sống thêm toàn bộ ước tính theo Kaplan -
Meier sau 3 năm, 4 năm và 5 năm tương ứng là
85,6%, 59,7%, 46,7%, tỷ lệ sống thêm không
CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN TÁI PHÁT MUỘN
SAU ĐỘT QUỴ THIẾU MÁU NÃO CẤP TẠI TIỀN GIANG
Nguyễn Văn Dũng*, Cao Phi Phong**
Các yếu tố liên quan độc lập với đột quỵ tái phát bao
gồm trình độ học vấn, tiền sử đột quỵ/TIA, tiền sử
nhồi máu cơ tim, rung nhĩ, lấp mạch từ tim và dùng
thuốc statin. Kết luận: Tỷ suất tái phát đột quỵ tích
lũy tại thời điểm 1 năm là 21,2%. Các yếu tố liên quan
độc lập với đột quỵ tái phát là trình độ học vấn, tiền
sử đột quỵ/TIA, tiền sử nhồi máu cơ tim, rung nhĩ, lấp
mạch từ tim và dùng thuốc statin.
TÓM TẮT21
Mở đầu: Nguy cơ tái phát muộn sau đột quỵ thiếu
máu não cấp thì vẫn còn cao mặc dù đã có những cải
thiện trong chiến lược phòng ngừa đột quỵ thứ phát.
Việc xác định tỉ suất tái phát đột quỵ muộn và các yếu
tố liên quan đến nguy cơ tái phát đột quỵ muộn vẫn
còn hạn chế. Mục tiêu nghiên cứu: Xác định tỷ suất
tái phát đột quỵ tích lũy tại thời điểm 1 năm và các
yếu tố liên quan độc lập đến tái phát muộn sau đột
quỵ thiếu máu não cấp. Phương pháp nghiên cứu:
Nghiên cứu đoàn hệ quan sát, tiền cứu. Sử dụng ước
tính Kaplan-Meier và mô hình hồi quy Cox để xác định
tỷ suất tái phát đột quỵ tích lũy và các yếu tố liên
quan độc lập đến nguy cơ tái phát muộn sau đột quỵ
thiếu máu não cục bộ cấp. Kết quả: Trong 2 năm,
chúng tôi thu thập được 520 bệnh nhân đột quỵ thiếu
máu não cục bộ cấp và theo dõi 1 năm. Tỷ suất tái
phát đột quỵ tích lũy tại thời điểm 1 năm là 21,2%.
Từ khóa: yếu tố, tái phát muộn, liên quan, đột
quỵ thiếu máu não cấp.
SUMMARY
FACTORS ASSOCIATED WITH LATE
RECURRENCE AFTER ACUTE ISCHEMIC
STROKE IN TIEN GIANG
Background: The risk of late recurrence after
acute ischemic stroke remains high despite
improvements in secondary stroke prevention
strategies. The determination of late stroke recurrence
rate and factors associated with to late stroke
recurrence is still limited. Objectives: Determine the
cumulative stroke recurrence rate at 1 year and
factors independently associated with to the risk of
late recurrence after acute ischemic stroke. Methods:
Prospective, observational cohort study. Using Kaplan-
Meier estimation and Cox regression model to
determine the cumulative stroke recurrence rate and
*Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang
**Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh.
Chịu trách nhiệm chính: Nguyễn Văn Dũng
Email: [email protected]
Ngày nhận bài: 12.3.2021
Ngày phản biện khoa học: 11.5.2021
Ngày duyệt bài: 17.5.2021
82
TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 503 - THÁ NG 6 - SỐ 1 - 2021
factors associated with the risk of late recurrence after
- Bệnh nhân có tiền sử đột quỵ nhưng lần
này nhập viện điều trị vì bệnh khác.
- Bệnh nhân không làm đầy đủ các cận lâm
sàng cần thiết.
acute ischemic stroke. Results: In 2 years, we
collected 520 patients with acute ischemic stroke and
followed up for
recurrence rate at
1 year. The cumulative stroke
1
year was 21.2%. Factors
- Bệnh nhân chấn thương hoặc phẫu thuật
trong vòng 3 ngày trước khi đột quỵ khởi phát,
bệnh gan mức độ nặng, bệnh nhiễm khuẩn cấp
lúc nhập viện.
- Bệnh nhân không đồng ý tham gia nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu:
Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu đoàn hệ
quan sát, tiến cứu.
Phương pháp chọn mẫu: Chọn liên tiếp
những bệnh nhân được chẩn đoán là đột quỵ
thiếu máu não cấp vào khoa Nội Thần Kinh bệnh
viện ĐKTT Tiền Giang trong thời gian nghiên cứu
và phải đảm bảo cỡ mẫu tối thiểu cho nghiên cứu.
Cỡ mẫu: Được tính theo công thức dành cho
nghiên cứu đoàn hệ, tiến cứu có sử dụng
phương pháp phân tích sống còn. Cỡ mẫu tối
thiểu là 330 bệnh nhân.
independently associated with recurrent stroke include
education level, history of stroke/TIA, history of
myocardial infarction, atrial fibrillation, cardioembolism
and use statin drug. Conclusions: The cumulative
stroke recurrence rate at 1 year was 21.2%. Factors
independently associated with recurrent stroke were
education level, history of stroke/TIA, history of
myocardial infarction, atrial fibrillation, cardioembolism
and use statin drug.
Keywords: factor, late recurrence, associated
with, acute ischemic stroke.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Đột quỵ tái phát sau đột quỵ thiếu máu não
cấp thường dẫn đến tỉ lệ tử vong cao hơn, mức
độ tàn tật lớn hơn, chi phí điều trị tăng lên so với
biến cố đột quỵ lần đầu. Mặc dù đã có những cải
thiện trong chiến lược phòng ngừa đột quỵ tái
phát nhưng tỉ lệ tái phát đột quỵ muộn vẫn còn
cao. Thật vậy, theo Wang và cộng sự thì tỉ lệ đột
quỵ tái phát tại thời điểm 1 năm là 17,7%. Mặt
khác, theo Hankey và cộng sự thì tỉ suất đột quỵ
tái phát tích lũy tại thời điểm 6 tháng và 5 năm
lần lượt là 8,8% và 22,5%.
Phương pháp thu thập số liệu:
- Thu thập thông tin khi bệnh nhân nhập viện:
Những bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não cấp
được khám lâm sàng tỉ mỉ và cho làm đầy đủ các
cận lâm sàng cần thiết để thu thập các thông tin
cho nghiên cứu. Đồng thời, ghi nhận số điện thoại
của bệnh nhân và người nhà bệnh nhân.
- Chúng tôi tiến hành theo dõi tái phát đột
quỵ ngay lúc bệnh nhân còn nằm viện.
- Sau khi ra viện: chúng tôi tiếp tục theo dõi
bệnh nhân thông qua khám trực tiếp hoặc gọi
điện thoại cho đến khi kết thúc nghiên cứu. Thời
gian theo dõi sau ra viện là 1 năm.
- Tất cả những thông tin thu thập đều được ghi
nhận cẩn thận vào bảng thu thập số liệu có sẵn.
Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu được
nhập, mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê
SPSS 20.0. Ước tính Kaplan-Meier và mô hình hồi
quy Cox được sử dụng để tính tỷ suất tái phát
tích lũy tại thời điểm 1 năm và xác định các yếu
tố liên quan độc lập với đột quỵ tái phát.
Trên thế giới, có nhiều nghiên cứu về đột quỵ
tái phát với thời gian theo dõi là 1 năm. Tuy
nhiên, ở Việt Nam nói chung và miền Tây Nam
Bộ nói riêng, số lượng nghiên cứu về vấn đề này
với thời gian theo dõi 1 năm còn hạn chế. Vì vậy,
chúng tôi tiến hình nghiên cứu đề tài “ Các yếu
tố liên quan đến tái phát muộn sau đột quỵ thiếu
máu não cấp tại Tiền Giang” với các mục tiêu
sau đây:
- Xác định tỷ suất tái phát đột quỵ tích lũy tại
thời điểm 1 năm.
- Xác định các yếu tố liên quan độc lập đến
tái phát muộn sau đột quỵ thiếu máu não cấp.
II. ĐỐITƯỢNGVÀPHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU
Đối tượng nghiên cứu: Đó là những bệnh
nhân đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp nhập
vào khoa Nội Thần Kinh, bệnh viện ĐKTT Tiền
Giang từ tháng 02 năm 2016 đến tháng 7 năm
2017 có đủ tiêu chuẩn chọn mẫu.
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Đặc điểm chung của dân số nghiên cứu
Các yếu tố về dân số học. Thực tế chúng
tôi thu thập được 520 bệnh nhân. Trong đó, tỉ lệ
nam giới và nữ giới gần bằng nhau. Tuổi trung
bình của các bệnh nhân là 69 ± 12,5 với tuổi
nhỏ nhất là 26 và tuổi lớn nhất là 96, trong đó
gần 2/3 bệnh nhân thuộc nhóm tuổi ≥ 65. Gần
3/4 số bệnh nhân trong nghiên cứu sống ở khu
vực nông thôn và chỉ có 1/4 số bệnh nhân trong
nghiên cứu của chúng tôi có trình độ trên tiểu học.
Tiêu chuẩn chọn mẫu:
Tiêu chuẩn chọn vào: Bệnh nhân được
chẩn đoán xác định là đột quỵ thiếu máu não
cục bộ cấp theo tiêu chuẩn lâm sàng của Tổ
chức Y tế Thế giới và hình ảnh chụp cắt lớp vi
tính/cộng hưởng từ sọ não, đồng thời có địa chỉ
rõ ràng và/hoặc số điện thoại.
Tiêu chuẩn loꢀi ra:
83
vietnam medical journal n01 - june - 2021
Một số đặc điểm liên quan đến quá trình
Số bệnh nhân tái phát
Số bệnh nhân mất theo dõi
Thời gian theo dõi (năm)
110
5
1
theo dõi
Bảng 1: Một số đặc điểm liên quan đến
quá trình theo dõi
Tỉ suất tái phát đột quỵ tích lũy tại tời điểm 1
năm sau đột quỵ thiếu máu não cấp là 21,2%
Kết quả phân tích đơn biến
Tần số
(n=520)
Một số đặc điểm
Tổng số bệnh nhân được theo dõi
520
Bảng 2: Các yếu tố dân số học và tiền sử
Yếu tố nguy cơ
HR
KTC 95%
1,26 – 2,97
0,92 – 1,94
1,63 – 5,16
0,75 – 1,60
0,70 – 1,55
0,71 – 1,94
1,24 – 2,68
0,41 – 1,15
2,88 – 8,36
Giá trị p
0,003
0,128
<0,001
0,627
0,842
0,537
0,002
0,153
< 0,001
Tuổi ≥ 65
Giới nữ
1,93
1,34
2,90
1,10
1,04
1,17
1,83
0,69
4,91
Trình độ học vấn (tiểu học trở xuống)
Tình trạng hôn nhân (sống 1 mình)
Tiền sử tăng huyết áp
Tiền sử đái tháo đường
Tiền sử đột quỵ/TIA
Tiền sử gia đình có người thân bị đột quỵ
Tiền sử nhồi máu cơ tim
Bảng 3: Các yếu tố nguy cơ mꢀch máu
Yếu tố nguy cơ
HR
KTC 95%
0,75 – 1,97
0,66 – 1,72
0,71 – 1,60
1,36 – 3,46
0,23 – 0,88
0,58 – 1,36
0,58 – 1,40
0,23 – 3,73
0,73 – 2,85
Giá trị p
0,435
0,788
0,754
0,001
0,020
0,594
0,649
0.909
0,294
Tăng huyết áp
Đái tháo đường
Rối loạn lipid máu
1,21
1,07
1,07
2,17
0,45
0.89
0.90
0,92
1,44
Rung nhĩ
Tập thể dục
Hút thuốc lá
Uống rượu
Hẹp van hai lá
Hẹp van động mạch chủ ≥ 70%
Bảng 4: Các yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng, nguyên nhân theo phân loꢀi TOAST và
điều trị sau ra viện
Yếu tố nguy cơ
HA tâm thu lúc nhập viện ≥ 140 mmHg
HA tâm trương lúc nhập viện ≥ 90 mmHg
Điểm Glasgow lúc nhập viện ≤ 8
Điểm NIHSS lúc nhập viện: 5 đến 24
≥ 25
Điểm Rankin hiệu chỉnh lúc ra viện >2
Nồng độ cholesterol toàn phần cao
Nồng độ triglyceric cao
HR
KTC 95%
0,94 – 2,15
0,83 – 1,77
0,27 – 1,13
1,05 – 2,62
1,29 – 3,78
1,25 – 2,99
0,48 – 1,21
0,67 – 1,43
0,65 – 1,56
0,82 – 1,81
1,09 – 2,37
1,32 – 3,72
0,32 – 0,86
0,38 – 0,81
0,70 – 1,70
Giá trị p
0,099
0,329
0,105
0,031
0,004
0,003
0,245
0,896
0,977
0,320
0,018
0,003
0,009
0,002
0,708
1,42
1,21
0,55
1,66
2,21
1,94
0,76
0,98
1,01
1,22
1,61
2,21
0,53
0,56
1,09
Nồng độ LDL-C cao
Nồng độ HDL-C thấp
Nồng độ hs-CRP cao trên >3mg/L
Lấp mạch từ tim (TOAST)
Thuốc chống kết tập tiểu cầu
Thuốc statin
Thuốc hạ huyết áp
Qua phân tích hồi quy Cox đơn biến, có 12 biến số có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) và 1 biến số
gần có ý nghĩa thống kê (P < 0,1). Các biến số này được đưa vào phân tích hồi quy Cox đa biến.
Kết quả phân tích đa biến
Yếu tố nguy cơ
Tuổi
Trình độ học vấn
HR
1,22
1,97
KTC 95%
0,76 – 1,96
1,07 – 3,64
Giá trị p
0,401
0,030
84
TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 503 - THÁ NG 6 - SỐ 1 - 2021
Tiền sử đột quỵ/TIA
Tiền sử nhồi máu cơ tim
Rung nhĩ
Tập thể dục
Điểm Rankin lúc ra viện
hs-CRP >3mg/L
1,88
3,30
1,74
0,57
1,32
1,16
1,40
1,08
1,03
0,62
1,85
1,27 – 2,78
1,88 – 5,79
1,05 – 2,87
0,28 – 1,16
0,57 – 3,06
0,77 – 1,75
0,92 – 2,15
0,43 – 2,75
0,60 – 1,76
0,42 – 0,92
1,05 – 3,24
0,002
<0,001
0,031
0,122
0,523
0,484
0,121
0,868
0,912
0.016
0,032
HATT lúc nhập viện.
Điểm NIHSS lúc nhập viện ≥ 15
Dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu
Dùng thuốc statin
Lấp mạch từ tim (TOAST)
Trình độ học vấn: Trong nghiên cứu này,
trình độ học vấn thấp < 6 năm (tiểu học trở
xuống) là yếu tố liên quan độc lập với sự gia
tăng nguy cơ tái phát đột quỵ với HR= 1,97; p =
0,030. Kết quả này tương tự với nghiên cứu của
Melkas và cộng sự. Kết quả từ nghiên cứu của
tác giả này cho thấy trình độ học vấn thấp làm
tăng nguy cơ đột quỵ tái phát với HR = 1,42; p
= 0,070 [5]. Thêm vào đó, nghiên cứu của Che
và cộng sự thấy rằng trình độ học vấn < 6 năm
làm tăng nguy cơ đột quỵ tái phát với HR =
1,73. Thật vậy, trình độ học vấn thấp có ảnh
hưởng đến đột quỵ từ nhiều mặt, chẳng hạn như
khả năng tìm hiểu về đột quỵ, nhận biết yếu tố
nguy cơ và triệu chứng đột quỵ, sự tuân thủ
trong điều trị đột quỵ.
Tiền sử đột quỵ/TIA: Kết quả từ nghiên cứu
của chúng tôi cho thấy tiền sử đột quỵ hoặc TIA
là yếu tố liên quan độc lập với sự gia tăng nguy
cơ tái phát đột quỵ với HR = 1,88; p = 0,002. Kết
quả này phù hợp với nhiều nghiên cứu khác. Điển
hình, trong nghiên cứu của Alter và cộng sự, tiền
sử ít nhất 1 lần bị TIA sẽ làm tăng nguy cơ tái
phát đột quỵ lên đến 41,4 lần [2].
Tiền sử nhồi máu cơ tim: Trong nghiên
cứu của chúng tôi, tiền sử nhồi máu cơ tim có
liên quan độc lập làm tăng nguy cơ tái phát đột
quỵ với HR = 3,30; p= <0,001. Kết quả này
tương tự với những nghiên cứu khác. Điển hình
trong số đó là nghiên cứu của tác giả Prencipe
và cộng sự tại Ý, tiền sử nhồi máu cơ tim làm
tăng nguy cơ đột quỵ tái phát với HR = 2,9. Mặt
khác, theo tác giả Alter và cộng sự thì tiền sử
nhồi máu cơ tim làm tăng nguy cơ đột quỵ tái
phát với RR = 8.0 [2]. Có thể giải thích tiền sử
nhồi máu cơ tim làm tăng nguy cơ đột quỵ tái
phát vì hai bệnh này có chung nền tảng xơ vữa
mạch máu.
IV. BÀN LUẬN
Tỉ suất tái phát tích lũy tꢀi thời điểm 1
năm sau đột quỵ thiếu máu não cấp
Qua quan sát các nghiên cứu, chúng tôi nhận
thấy đột quỵ tái phát xảy ra nhiều nhất trong
năm đầu tiên. Những năm sau đó, nguy cơ tái
phát đột quỵ trung bình hàng năm sẽ giảm dần.
Kết quả từ nghiên cứu của chúng tôi cho thấy tỷ
suất tái phát đột quỵ tích lũy tại thời điểm 1 năm
sau đột quỵ thiếu máu não là 21,2%. Kết quả
này cao hơn hầu hết các nghiên cứu khác. Điển
hình, nghiên cứu của Xu và cộng sự thì tỷ suất
tái phát sau 1 năm là 11,2% [8], nghiên cứu của
Mohan và cộng sự thì tỷ suất này là 11,1% [6]
và vài nghiên cứu khác cũng có tỷ suất thấp hơn
của chúng tôi. Tuy nhiên, vẫn có một số nghiên
cứu có tỷ suất tái phát đột quỵ tích lũy tại thời
điểm 1 năm ở mức gần bằng với kết quả của
chúng tôi. Chẳng hạn, theo kết quả nghiên cứu
của Hardie và cộng sự là 16%. Bên cạnh, nghiên
cứu Wang và cộng sự ở Trung Quốc thì tỷ suất
này là 17,7%. Ngoài ra, theo Viitanen và cộng sự
đã cho thấy kết quả lên đến 18%.
Tỷ suất đột quỵ tái phát tùy thuộc vào nhiều
yếu tố, chẳng hạn như nghiên cứu đó dựa vào
bệnh viện hay cộng đồng, đối tượng nghiên cứu,
định nghĩa đột quỵ tái phát, thiết kế nghiên cứu
và chiến lược phòng ngừa đột quỵ thứ
phát…Nhìn chung, tỷ suất tái phát tại thời điểm
1 năm sau đột quỵ thiếu máu não còn cao. Điều
này nhắc nhở chúng ta cần đưa ra chiến lược
phòng ngừa đột quỵ thứ phát một cách hợp lý,
kịp thời và hiệu quả.
Một số yếu tố liên quan đến đột quỵ tái phát
Tuổi: Tuổi là yếu tố nền tảng, được các tác
giả đề cập trong hầu hết các nghiên cứu. Trong
nghiên cứu của chúng tôi, tuổi không có liên quan
độc lập với nguy cơ tái phát đột quỵ. Kết quả này
tương tự với vài nghiên cứu khác. Thật vậy, theo
Burn và cộng sự thì tuổi không có liên quan đến
nguy cơ tái phát đột quỵ. Bên cạnh, một số
nghiên cứu cũng cho kết quả tương tự [8].
Tăng huyết áp: Trong nghiên cứu của
chúng tôi, tăng huyết áp không có liên quan với
nguy cơ tái phát đột quỵ. Tăng huyết áp là yếu
tố không có sự đồng nhất giữa các nghiên cứu.
85
vietnam medical journal n01 - june - 2021
Kết quả này phù hợp với vài nghiên cứu cho không dùng kháng đông sẽ bị đột quỵ tái phát
rằng tăng hyết áp không làm tăng nguy cơ đột cao hơn nhóm có dùng kháng đông (27% so với
quỵ tái phát. Chẳng hạn, theo Wang và cộng sự 18%) [7]. Từ kết quả này chúng ta thấy rõ được
thì không có sự khác nhau giữa nhóm có và tầm quan trọng của việc dùng kháng đông trên
không có tăng huyết áp đối với nguy cơ đột quỵ đối tượng đột quỵ thiếu máu não có rung nhĩ
tái phát tại thời điểm 1 năm (18% so với 17%, p trong việc phòng ngừa đột quỵ thứ phát.
= 0,21). Trái lại, có những nghiên cứu cho rằng
tăng huyết áp làm tăng nguy cơ đột quỵ tái
phát. Điển hình, nghiên cứu của Xu và cộng sự
cho rằng tăng huyết áp không kiểm soát sẽ làm
tăng nguy cơ đột quỵ tái phát với HR = 3,15, p
< 0,001. Việc không xác định tăng huyết áp như
một yếu tố dự báo tái phát đột quỵ có thể phản
ánh rằng nguy cơ cao ở những bệnh nhân đã
mắc bệnh nào đó sẽ lấn át bất kỳ ảnh hưởng
nào của một yếu tố nguy cơ cụ thể.
Đái tháo đường: Trong nghiên cứu của
chúng tôi, đái tháo đường không phải là yếu tố
có liên quan độc lập với nguy cơ tái phát đột
quỵ. Đái tháo đường cũng là yếu tố được nhiều
tác giả tranh luận đối với nguy cơ tái phát đột
quỵ. Nhìn chung những nghiên cứu có thời gian
theo dõi không quá 2 năm thì đái tháo đường sẽ
không có liên quan độc lập với tăng nguy cơ đột
quỵ tái phát. Điển hình là nghiên cứu của Alter
và cộng sự [1], nghiên của của Xu và cộng sự
[8] đều cho kết quả tương tự như nghiên cứu
của chúng tôi. Tuy nhiên, những nghiên cứu có
thời gian theo dõi từ 3 đến 5 năm thì thấy rằng
đái tháo đường có liên quan độc lập với tăng
nguy cơ đột quỵ tái phát. Chẳng hạn, nghiên cứu
của Petty và cộng sự, nghiên cứu của Putaala và
cộng sự đều thấy rằng đái tháo đường có liên
quan độc lập với nguy cơ tái phát đột quỵ.
Rối loꢀn lipid máu: Kết quả nghiên cứu cho
thấy rối loạn lipid máu không có liên quan độc
lập với nguy cơ tái phát đột quỵ. Kết quả của
chúng tôi tương tự với nghiên cứu của Prencipe
và cộng sự, nghiên cứu của Patel và cộng sự.
Bên cạnh, nghiên cứu của Arboix và cộng sự
thấy rằng nhóm có tăng lipid máu làm giảm
nguy cơ đột quỵ với OR = 0,52. Như vậy, mối
liên quan giữa rối loạn lipid máu với đột quỵ tái
phát chưa thật sự rõ ràng, cần có những nghiên
cứu sâu hơn nữa trong tương lai.
Rung nhĩ: Trong nghiên cứu này, rung nhĩ là
một trong những yếu tố liên quan độc lập với sự
gia tăng nguy cơ tái phát đột quỵ với HR = 1,74;
p = 0,031. Kết quả này tương đồng với nhiều
nghiên cứu khác. Cụ thể, nghiên cứu của Xu và
cộng sự thấy rằng rung nhĩ không kiểm soát làm
tăng nguy cơ đột quỵ tái phát với HR = 4,70; p
< 0,001 [8]. Hơn nữa, tác giả Penado và cộng
sự thấy rằng trong số những bệnh nhân rung nhĩ
Phân nhóm nguyên nhân đột quỵ thiếu
máu não theo phân loꢀi TOAST: Trong
nghiên cứu của chúng tôi, phân nhóm nguyên
nhân lấp mạch từ tim có liên quan độc lập làm
tăng nguy cơ đột quỵ tái phát với HR = 1,85; p
= 0,032. Kết quả này phù hợp với nhiều nghiên
cứu khác. Trước hết, nghiên cứu của Xu và cộng
sự với HR = 2.55 cho thấy lấp mạch từ tim làm
tăng nguy cơ tái phát đột quỵ[8]. Kế đến là
nghiên cứu của Soda và cộng sự thấy rằng trong
số những bệnh nhân đột quỵ tái phát thì lấp
mạch từ tim chiếm tỉ lệ cao nhất so với các phân
nhóm còn lại (14,4%) và sự khác biệt này có ý
nghĩa thống kê.
Dùng thuốc statin sau ra viện: Kết quả từ
nghiên cứu của chúng tôi cho thấy liệu pháp
statin là yếu tố làm giảm nguy cơ tái phát đột
quỵ với HR = 0,62; p = 0,016. Kết quả này
giống với kết quả của nghiên cứu SPARCL.
Nghiên cứu này đã chứng minh hiệu quả trong
việc giảm nguy cơ đột quỵ tái phát mà không có
bất kỳ rủi ro đáng kể nào về xuất huyết nội sọ.
Bên cạnh, tác giả Lee và cộng sự thấy rằng việc
ngưng dùng statin sau ra viện sẽ làm tăng nguy
cơ đột quỵ tái phát với HR = 1,42 [4].Ngoài ra,
tác giả Laloux và cộng sự cũng thấy statin làm
giảm được nguy cơ tái phát đột quỵ. Statin rất
cần thiết trong phòng ngừa đột quỵ tái phát bởi
lẽ ngoài việc điều chỉnh rối loạn lipid máu, statin
còn ổn định mảng xơ vữa, cải thiện chức năng tế
bào nội mạc, chống viêm, chống kết tập tiểu
cầu, giảm nguy cơ lấp mạch từ tim [3].
V. KẾT LUẬN
Tại thời điểm 1 năm sau đột quỵ thiếu máu
não cấp, tỷ suất tái phát đột quỵ tích lũy là
21,2%. Các yếu tố liên quan độc lập làm tăng
nguy cơ đột quỵ tái phát là trình độ học vấn < 6
năm (tiểu học trở xuống), tiền sử đột quỵ/TIA,
tiền sử nhồi máu cơ tim, rung nhĩ và lấp mạch từ
tim. Yếu tố liên quan độc lập làm giảm nguy cơ
tái phát đột quỵ là dùng thuốc statin.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1
2
M. Alter, S. M. Lai, G. Friday, et al.(1997),
"Stroke recurrence in diabetics. Does control of blood
glucose reduce risk?", Stroke. 28(6), pp. 1153-7.
M. Alter, E. Sobel, R. L. McCoy, et al.(1987),
"Stroke in the Lehigh Valley: risk factors for
recurrent stroke", Neurology. 37(3), pp. 503-7.
86
TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 503 - THÁ NG 6 - SỐ 1 - 2021
3
4
P. Laloux.(2013), "Risk and benefit of statins in
stroke secondary prevention", Curr Vasc
Pharmacol. 11(6), pp. 812-6.
M. Lee, J. L. Saver, Y. L. Wu, et al.(2017),
"Utilization of Statins Beyond the Initial Period
After Stroke and 1-Year Risk of Recurrent Stroke",
J Am Heart Assoc. 6(8), pp.
S. Melkas, G. Sibolt, N. K. Oksala, et
al.(2012),"Extensive white matter changes predict
stroke recurrence up to 5 years after a first-ever
ischemic stroke", Cerebrovasc Dis. 34(3), pp. 191-8.
6
K. M. Mohan, C. D. Wolfe, A. G. Rudd, et
al.(2011),"Risk and cumulative risk of stroke
recurrence:
a
systematic review and meta-
analysis", Stroke. 42(5), pp. 1489-94.
7
8
S. Penado, M. Cano, O. Acha, et
al.(2003),"Atrial fibrillation as a risk factor for
stroke recurrence", Am J Med. 114(3), pp. 206-10.
G. Xu, X. Liu, W. Wu, et al.(2007),"Recurrence
after ischemic stroke in chinese patients: impact of
uncontrolled modifiable risk factors", Cerebrovasc
Dis. 23(2-3), pp. 117-20.
5
ĐẶC ĐIỂM RỐI LOẠN CƯƠNG DƯƠNG Ở BỆNH NHÂN
TĂNG SINH LÀNH TÍNH TUYẾN TIỀN LIỆT CÓ CHỈ ĐỊNH PHẪU THUẬT
Đỗ Duy Tùng*, Trần Đức Quý*
surgery in Department of Urology in Thainguyên
TÓM TẮT22
Mục tiêu nghiên cứu:mô tả đặc điểm rối loạn
General Hospital. Result: The average age range of
the patients was from66,4 to 7,3; 85,5% of
patients accompanied with cardiovascular diseases;
23,6%, patients with hypertension; 29,1%, patients
with diabetes; 37,3%; 69,1% patients were admitted
to hospital with dysuria;39,1%, with frequent
urination; 5,5% with urinary retention, 3,6% with
hematuria. The average IIEF score was 17,8 ± 5,8;
the average IPSS score was 22,5 ± 3,9. There isa
correlation between old age, comorbidities and LUTS
with erectile dysfuntion ( p<0,05, p<0,05 and p<
0,01). Conclusion: Erectile dysfuntion is a common
condition in patients with benign prostatic hyperplasia.
The factors such as old age, comorbidities, and LUTS
have an effect on increasing the frequency and
severity of erectile dysfuntion.
cương dươngở bệnh nhân tăng sinh lành tính tuyến
tiền liệt có chỉ định phẫu thuật và xác định một số yếu
tố ảnh hưởng. Đối tượng và phương pháp nghiên
cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 110 nam bệnh
nhân được chẩn đoán xác định tăng sinh lành tính
tuyến tiền liệt có chỉ định can thiệp phẫu thuật tại
khoa Ngoại tiết niệu bệnh viện Trung ương Thái
Nguyên. Kết quả: Tuổi trung bình 66,4 7,3;
85,5%;Bệnh kèm theo: bệnh tim mạch 23,6%, tăng
huyết áp 29,1%, đái tháo đường 37,3%; lí do vào
viện vì đái khó 69,1%, đái nhiều lần 39,1%, bí đái
5,5%, đái máu 3,6%; điểm IIEF trung bình 17,8 ±
5,8; điểm IPSS trung bình 22,5 ± 3,9. Có ảnh hưởng
giữa tuổi cao, bệnh lí kèm theo và tình trạng rối loạn
tiểu tiện với RLCD (p<0,05, p< 0,05 và p< 0,001).
Kết luận: RLCD là tình trạng phổ biến ở những bệnh
nhân TSLTTTL. Những yếu tố như tuổi cao, bệnh kèm
theo, tình trạng rối loạn tiểu tiện có ảnh hưởng làm
gia tăng tần suất và mức độ RLCD.
Keyword: Erectile dysfuntion, benign prostatic
hyperplasia, IPSS questionnaire, IIEF questionnaire.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Rối loạn cương dương (RLCD) được định
nghĩa là sự không đạt được hoặc duy trì sự
cương cứng của dương vật để đạt được sự thỏa
mãn khi giao hợp. Tăng sinh lành tính tuyến tiền
liệt (TSLTTTL) là sự phát triển hoặc tăng sinh
không ác tính của biểu mô tuyến tiền liệt và là
nguyên nhân phổ biến của các triệu chứng
đường tiểu dưới ở nam giới (LUTS)[7]. Rối loạn
cương dươngvà tăng sinh lành tính tuyến tiền
liệt (TSLTTTL) là những bệnh lí thường gặp ở
nam giới trên 40 tuổi. Theo một nghiên cứu tổng
hợp, tỉ lệ mắc RLCD là khoảng 50% ở tuổi 50,
tăng lên 70% ở tuổi 70; trong khi đó RLCD hoàn
toàn hoặc trung bình là 9% ở nam giới từ 40-44
tuổi; 50% ở những người từ 65-70 tuổi[4]. Tỉ lệ
bệnh nhân TSLTTTL cũng tăng dần theo tuổi,
50-60% ở tuổi 60, tăng lên 80-90% ở những
người trên 70 tuổi[7]. RLCD trên những bệnh
nhân TSLTTTL đang được quan tâm nhiều trong
những năm gần đây. Câu hỏi đặt ra là tình trạng
Từ khóa: rối loạn cương dương, tăng sinh lành
tính tuyến tiền liệt, thang điểm IPSS, thang điểm IIEF.
SUMMARY
CHARACTERISTICS OF ERECTILE
DYSFUNCTION IN PATIENTS WITH
BENIGN PROSTATIC HYPERPLASIA WHO
ARE INDICATED TO SURGERY
Objectives: The aims of the study is to describe
the characteristics of erectile dysfunction in patients
with benign prostatic hyperplasia who are indicated to
surgery and indentify some influential factors. Study
method: Across- sectional descriptive method was
carried out on 110 male patients diagnosed with
benign prostatic hyperplasia who are indicated to
*Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên
Chịu trách nhiệm chính: Đỗ Duy Tùng
Email: [email protected]
Ngày nhận bài: 11.3.2021
Ngày phản biện khoa học: 10.5.2021
Ngày duyệt bài: 18.5.2021
87
6 trang
15100
Free
Bạn đang xem tài liệu "Các yếu tố liên quan đến tái phát muộn sau đột quỵ thiếu máu não cấp tại Tiền Giang", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- cac_yeu_to_lien_quan_den_tai_phat_muon_sau_dot_quy_thieu_mau.pdf
