Bài thuyết trình Đánh giá kết quả điều trị ung thư tuyến giáp thể biệt hóa sau phẫu thuật bằng ¹³¹I tại Trung tâm ung bướu Thái Nguyên

HỘI NGHỊ ĐIỆN QUANG VÀ Y HỌC HẠT NHÂN LẪN THỨ XX

Hà Nội, năm 2018

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ

UNG THƯ TUYẾN GIÁP THỂ BIỆT HÓA

SAU PHẪU THUẬT BẰNG ¹³¹I

TẠI TRUNG TÂM UNG BƯỚU THÁI NGUYÊN

Nguyꢀn Thꢁnh Lam và cộng sư

̣

Trung tâm Ung bưꢂu - Bꢃnh viꢃn Đa khoa Trung ương Thꢄi Nguyên

ĐẶT VẤN ĐỀ

- Ung thư tuyến giáp (UTTG) tuy chiếm 1% trong các bꢃnh ung thư

nhưng hay gặp nhất trong ung thư các tuyến nội tiết.

- UTTG có 3 thể chính:

+ Thể biꢃt hóa (thể nhú, nang, hỗn hợp nhú-nang): chiếm 80 – 90 %.

+ Thể tủy: chiếm 5 – 10 %.

+ Thể kém biꢃt hóa: chiếm 1 – 2 %.

UTTG thể biꢃt hóa tiên lượng tốt, phát hiꢃn sꢂm có thể điều trị khỏi.

- Quy trình điều trị UTTG thể biꢃt hóa ở hầu hết giai đoạn bao gồm:

mổ cắt toàn bộ tuyến giáp (nạo vét hạch di căn) + ¹³¹I + hormon giáp.

- Trung tâm Ung bưꢂu Thái Nguyên bắt đầu áp dụng quy trình này

từ năm 2011 và đã thu được kết quả rất khả quan.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Đánh giá kết quả điều trị ung thư tuyến giáp thể biệt hóa sau mổ

bằng ¹³¹I .

2. Nghiên cứu một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1. Đối tượng nghiên cứu

Bꢃnh nhân UTTG thể biꢃt hóa điều trị bằng ¹³¹I sau mổ cắt toàn bộ

tuyến giáp tại Trung tâm Ung bưꢂu - Bꢃnh viꢃn Đa khoa Trung ương

Thái Nguyên từ tháng 4 / 2011 đến tháng 4 / 2018.

* Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân:

Bꢃnh nhân UTTG thể biꢃt hóa sau mổ cắt toàn bộ tuyến giáp có TSH ≥

30 µIU/mL được điều trị bằng ¹³¹I, được khám, XN lại sau mỗi 6 tháng.

*Tiêu chuẩn loại trừ:

- Bꢃnh nhân đang có thai hoặc nuôi con bú (chống CĐ điều tri bằng ¹³¹I).

- Bꢃnh nhân được theo dõi không đầy đủ.

2. Phương pháp nghiên cứu

* Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả.

* Chọn mẫu: Bꢃnh nhân đủ tiêu chuẩn và trong thời gian nghiên cứu.

* Chỉ tiêu nghiên cứu:

- Tuổi, giꢂi.

- Thể mô bꢃnh học.

- Giai đoạn bꢃnh, mức độ di căn.

- Liều ¹³¹I: liều trung bình, các mức liều, tổng liều 1 bꢃnh nhân.

- Thời gian theo dõi sau điều trị.

- Đꢄp ứng vꢂi 1 liều và sau các liều ¹³¹I trong thời gian theo dõi.

- Kết quả điều trị theo độ tuổi, giꢂi, thể mô bꢃnh học, mức độ di

căn, giai đoạn bꢃnh, khối lượng mô giáp sót, TSH, Tg, TgAb.

- Tác dụng không mong muốn của phương pháp điều trị.

* Các bưꢂc tiến hành:

- BN được khám, xét nghiꢃm, đꢄnh giá tình trạng bꢃnh trưꢂc điều trị.

- BN uống liều ¹³¹I rồi về phòng cách ly bức xạ theo quy trình điều trị.

- BN ra viꢃn khi suất liều đo cách vùng tuyến giáp 1 m < 50 µSv/h.

- BN uống Levothyroxin 2 – 4 µg/kg/24h từ ngày thứ 3 sau điều trị và

dừng 1 tháng trưꢂc mỗi lần đến khám lại.

- Các xét nghiꢃm thường quy, TSH, Tg, TgAb làm tại khoa Sinh hóa,

Bꢃnh viꢃn Đa khoa Trung ương Thái Nguyên, xạ hình toàn thân (WBS)

làm tại Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bưꢂu, Bꢃnh viꢃn Bạch Mai.

Trưꢂc điều trị và mỗi lần BN đến khám lại làm các xét nghiꢃm thường

quy và các xét nghiꢃm này để đꢄnh giá tình trạng bꢃnh, kết quả điều trị.

Đánh giá kết quả điều trị:

+ Đꢄp ứng hoàn toàn: Tg (-) (Tg < 10 ng/mL) + TgAb (-) (TgAb < 100

IU/mL) + WBS (-) (không có ổ tập trung hoạt độ phóng xạ bất thường ở

trong cơ thể): Hủy hết mô giáp sót, không còn ổ di căn.

+ Đꢄp ứng không hoàn toàn: Tg và/hoặc TgAb (+) và/hoặc WBS (+)/(-),

Tg và TgAb (-) + WBS (+): Chưa/không hủy được mô giáp, di căn.

+ Tái phát: Tg và/hoặc TgAb (+) trở lại và/hoặc WBS (+) trở lại/(-), Tg

và TgAb (-) + WBS (+) trở lại.

Sau mỗi liều ¹³¹I 6 tháng: nếu còn sót mô giáp, ổ di căn hoặc tái phát,

thể trạng bꢃnh nhân cho phép thì sử dụng liều ¹³¹I tiếp.

* Xử lý số liꢃu:

Sử dụng chương trình SPSS 16.0 for Windows.

* Đạo đức trong nghiên cứu:

- Phương pháp điều trị được thực hiꢃn theo đúng quy trình kỹ thuật

chuyên ngành Y học hạt nhân của Bộ Y tế ban hành (năm 2014).

- Bꢃnh nhân và người nhà bꢃnh nhân được giải thích, hưꢂng dẫn kỹ.

- Các thông tin của bꢃnh nhân được giữ bí mật.

- Các xét nghiꢃm đều là thường quy và cần thiết.

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Bảng 1. Tuổi, giꢂi của bꢃnh nhân nghiên cứu

Nữ

Nam

Chung

Độ tuổi

Số BN Tỷ lꢃ % Số BN Tỷ lꢃ % Số BN Tỷ lꢃ %

< 45

≥ 45

33

39

72

37,9

44,8

82,7

8

7

9,2

8,1

41

46

87

47,1

52,9

100

Chung

15

17,3

Tuổi trung bình: 47,3 ± 12,7 Tuổi thấp nhất: 18 Tuổi cao nhất: 74

Nữ : nam = 4,8 : 1. Tuổi trung bình 47,3 ± 12,7 (cao hơn một số tác giả).

Bảng 2. Thể mô bꢃnh học của bꢃnh nhân nghiên cứu

Thể mô bꢃnh học

Số bꢃnh nhân (n = 87)

Tỷ lꢃ %

Thể nhú

Thể nang

67

14

6

77

16,1

6,9

Thể hỗn hợp nhú - nang

Nhiều nghiên cứu đều chỉ ra trong UTTG biệt hóa thể nhú chiếm đa số.

Bảng 3. Mức độ di căn ở bꢃnh nhân trưꢂc điều trị

Mức độ di căn

Số bꢃnh nhân (n = 87) Tỷ lꢃ %

Chưa di căn

Di căn hạch cổ

55

28

4

63,2

32,2

4,6

Di căn xa (phổi, trung thất, xương…)

Bệnh nhân chưa di căn chiếm tỷ lệ cao nhất, chỉ có 4 trường hợp di căn xa.

Bảng 4. Giai đoạn bꢃnh của bꢃnh nhân trưꢂc điều trị

Giai đoạn bꢃnh

Số bꢃnh nhân (n = 87)

Tỷ lꢃ %

Giai đoạn Giai đoạn I

37

42,5

25,3

27,6

4,6

I, II

83

4

95,4

Giai đoạn II

22

24

4

Giai đoạn Giai đoạn III

III, IV

Giai đoạn IV

4,6

94,5 % bệnh nhân ở giai đoạn I, II, III. Chỉ 4 bệnh nhân ở giai đoạn IV (có đặc

điểm: nữ, tuổi ≥ 45, có di căn xa).

Bảng 5. Khối lượng mô giáp còn sót lại sau mổ, trưꢂc điều trị

(xác định bằng siêu âm)

Chỉ tiêu

Giá trị

Bꢃnh nhân có

nghiên cứu

trung bình mô giáp sót < 2 g mô giáp sót ≥ 2 g

Mô giáp còn sót (g) 3,52 ± 1,73

50 (57,5 %)

37 (42,5 %)

Bảng 6. Nồng độ TSH, Tg, TgAb ở bꢃnh nhân sau mổ, trưꢂc điều trị

Chỉ tiêu

Giá trị

Bꢃnh nhân có chỉ Bꢃnh nhân có chỉ

số ở mức thấp số ở mức cao

nghiên cứu

trung bình

TSH (µIU/mL) 78,6 ± 19,3 < 75: 56 (64,4 %) ≥ 75: 31 (35,6 %)

Tg (ng/dL) 12,7 ± 8,1 < 10: 51 (58,6 %) ≥ 10: 36 (41,4 %)

TgAb (IU/mL) 62,3 ± 23,5 < 100: 78 (89,7 %) ≥ 100: 9 (10,3 %)

Chỉ có 9 trường hợp TgAb ≥ 100 IU/mL (gặp ở 4 BN có di căn xa và 5 bệnh

nhân còn sót nhiều mô giáp sau mổ).

Bảng 7. Kết quả điều trị sau 6 thꢄng uống liều ¹³¹I đầu tiên

Đꢄp ứng

Đꢄp ứng không

hoàn toàn

p

Liều ¹³¹I điều trị

n

Số BN Tỷ lꢃ % Số BN Tỷ lꢃ %

30 – 50 mCi

100 mCi

150 mCi

Chung

48

35

4

30

23

0

62,6

65,5

0

18

12

4

37,5

34,3

75

> 0,05

87

53

60,9

34

39,1

- Mai Trọng Khoa và cs (2006) : 71 % đáp ứng hoàn toàn sau 1 liều.

- Nguyễn Thị Lan Hương (2013): 49,4 % đáp ứng hoàn toàn sau 1 liều.

- Lin J. D. et al (1998): 82 % đáp ứng hoàn toàn sau 1 liều.

Bảng 8. Liều ¹³¹I điều trị, số lần điều trị, thời gian theo dõi sau điều trị

Chỉ tiêu nghiên cứu

Trung bình Ít nhất Nhiều nhất

Tổng liều 1 bꢃnh nhân (mCi) 112,5 ± 31,2

30

1

750

5

Số lần điều trị (lần)

1,83 ± 0,3

Thời gian theo dõi (năm)

3,15 ± 0,64

1

7

- Nguyễn Thị Lan Hương (2013): tổng liều 208,3 mCi, trung bình 2,01 ± 1,49 lần.

- Trần Văn Thiệp và cs (2013): tổng liều 72,6 ± 22,8 mCi, trung bình 2,27 ± 0,69 lần.

Bảng 9. Tỷ lꢃ đꢄp ứng sau các liều điều trị trong thời gian theo dõi

Đꢄp ứng

hoàn toàn

Đꢄp ứng không

Sau lần điều trị

Tái phát

hoàn toàn

1

2

53 (60,9%)

34 (39,1 %)

18 (20,7 %)

11 (12,6 %)

7 (8 %)

0 (0 %)

16 (53 + 16  79,3 %)

7 (53 + 16 + 7  87,4 %

4 (53 + 16 + 7 + 4  92 %)

3

> 3

- Mai Trọng Khoa và cs (2006): Tốt sau 1 liều: 71 %, 2 liều: 77,2 %.

- Trần Văn Thiệp và cs (2013): Tốt sau ≤ 2 liều: 70,3%, 3 liều: 89,8 %, > 3 liều: 100 %.

- Lin J. D. (1998): Tốt sau 1 liều: 82 %, 2 liều: 92 %, 3 liều: 94 %.

Bảng 10. Đꢄp ứng của liều ¹³¹I điều trị đầu tiên theo tuổi, giꢂi

Đꢄp ứng

hoàn toàn

Đꢄp ứng không

Yếu tố

Giꢂi

Chỉ tiêu

p

hoàn toàn

Nữ

Nam

< 45

≥ 45

44

9

28

6

> 0,05

30

23

11

23

Độ tuổi

< 0,05

- Claimon A. (2017), Lin J. D. (1998), Thamnirat K. (2015): tuổi < 45 đáp ứng tốt hơn.

- Nguyễn Thị Lan Hương (2013), Kai Guo (2014): nữ đáp ứng tốt hơn nam.

Bảng 11. Đꢄp ứng của liều ¹³¹I điều trị đầu tiên theo thể, giai đoạn bꢃnh

Đꢄp ứng

hoàn toàn

Đꢄp ứng không

Yếu tố

Chỉ tiêu

p

hoàn toàn

Thể

mô bꢃnh

học

Nhú

41

12

26

8

> 0,05

Nang,

hỗn hợp

Giai đoạn I, II, III

53

30

4

< 0,05

bꢃnh

IV

0

- Lin J. D. (1998): BN giai đoạn IV đáp ứng kém hơn giai đoạn I, II, III, Thamnirat

K. (2015): BN giai đoạn I đáp ứng tốt hơn.

- Mai Trọng Khoa và cs (2006): Thể nhú đáp ứng tốt hơn thể nang với liều ¹³¹I thấp.

Bảng 12. Đꢄp ứng của liều điều trị đầu tiên theo mức độ di căn, mô giáp sót

Đꢄp ứng Đꢄp ứng không

Yếu tố

Chỉ tiêu

p

hoàn toàn

Chưa di căn (1)

Di căn hạch cổ (2)

Di căn xa (3)

< 2 g

34

21

(1),(2) > 0,05

(1),(3) < 0,05

(2),(3) < 0,05

Mức độ

di căn

19

0

13

4

Lượng

mô giáp

còn sót

36

17

14

20

< 0,05

≥ 2 g

- Đào Thị Bích Thủy (2005): BN có mô giáp sót < 3 g đáp ứng tốt hơn.

- Lin J. D (1998): BN cắt toàn phần tuyến giáp đáp ứng tốt hơn BN cắt bán phần.

- Kai Guo (2014), Na Liu (2016): BN có di căn xa đáp ứng kém hơn .

Bài thuyết trình Đánh giá kết quả điều trị ung thư tuyến giáp thể biệt hóa sau phẫu thuật bằng ¹³¹I tại Trung tâm ung bướu Thái Nguyên - Nguyễn Thành Lam