Tóm tắt Luận án Phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đến năm 2020
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
Công cuộc đổi mới nền kinh tế của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân Dân
(CHDCND) Lào được tiến hành theo hướng mở cửa, đã và đang mang lại những thành
tựu quan trọng tạo ra thế và lực mới cho nền kinh tế, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi
để Lào đẩy nhanh quá trình hội nhập vào nền kinh tế của khu vực và thế giới.
Trong báo cáo chính trị tại Đại hội VIII của Đảng NDCM Lào đã khẳng định:
“Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ phải đi đôi với chủ động hội nhập kinh tế quốc
tế, mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại, kết hợp nội lực và ngoại lực
thành nguồn lực tổng thể để phát triển đất nước”.
Sự tăng trưởng kinh tế ngoạn mục khi nước CHDCND Lào chuyển đổi từ nền
kinh tế “tự cung, tự cấp” sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, là một thành
tựu quan trọng của chính sách mở cửa, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, tranh thủ
nguồn lực từ bên ngoài và mở rộng thị trường xuất khẩu phục vụ phát triển kinh tế
đất nước trong giai đoạn mới của Đảng và Chính phủ Lào.
Tuy nhiên, trong quá trình hội nhập, nền kinh tế “non trẻ” “của Lào cũng phải
đối mặt với vô vàn những khó khăn, thách thức từ quá trình hội nhập. Trước hết là
các biến động tài chính thế giới đã tác động tiêu cực tới tốc độ phát triển kinh tế của
CHDCND Lào, mức tăng trưởng GDP giảm xuống. Từ đó dẫn tới, thị trường xuất
khẩu của Lào bị thu hẹp làm cho kim ngạch xuất khẩu bị giảm mạnh.
Cho đến nay, kim ngạch xuất khẩu của Lào vẫn còn thấp và kém so với nhiều
quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Thị trường xuất khẩu của Lào không ngừng
được mở rộng trên khắp các châu lục (châu Âu, châu Á, châu Phi và châu Mỹ) nhưng
mức độ thâm nhập sâu vào thị trường còn hạn chế. Nhằm tận dụng khai thác một
cách có hiệu quả tiềm năng ngành nông nghiệp, cần phải khai thác và mở rộng hơn
nữa thị trường xuất khẩu hàng hóa của Lào.
Trước thực trạng thị trường xuất khẩu hàng hóa hiện nay và nhằm tăng cường
khả năng cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu của Lào trong quá trình mở cửa, hội
nhập khu vực và thế giới, việc lựa chọn đề tài luận án “Phát triển thị trƣờng xuất
khẩu hàng hóa của nƣớc Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đến năm 2020” mang
tính cấp thiết , có ꢀ nghꢁa quan trọng cả về mặt lꢀ luận và thực tiꢂn , góp một phần
quan trong vao viêc mở rộng và phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa trong tiến
̣
̣
̀
trình hội nhập kinh tế quốc tế.
1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
Phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa của nước CHDCND Lào đã được nhiều
công trình nghiên cứu liên quan đề cập tới ở các mức độ và nội dung khác nhau cả về
mặt lꢀ luận và thực tiꢂn. Có thể nêu ra một số công trình nghiên cứu có liên quan đến
vấn đề này như: Đề án: “Chiến lược phát triển công nghiệp chế biến và thương mại
của nước CHDCND Lào giai đoạn năm 2011 đến năm 2020”; Đề án “Chiến lược
phát triển xuất nhập khẩu thời kỳ 2001 - 2010 của nước CHDCND Lào”; Đề tài về
"Thực hiện chiến lược phát triển thương mại của nước CHDCND Lào giai đoạn 2001
- 2010", Luận văn thạc sꢁ kinh tế của Phatho, Khoa Thương mại, Đại học Kinh tế
Quốc dân, 2009; Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ về "Giải pháp phát triển và mở
rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa của Hà Nội trong quá trình hội nhập" của TS.
2
Nguyꢂn Văn Tuấn, 2006; Đề tài về "Thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa của tỉnh
Savannaket nước CHDCND Lào", Luận văn Thạc sỹ Quản trị kinh doanh của
Phoxay Sitthisonh, 2006…
Tóm lại, chưa có công trình nào đề cập đến phát triển thị trường xuất khẩu hàng
hóa của nước CHDCND Lào đến năm 2020, một cách hệ thống, bao quát trong bối
cảnh chung cho thị trường xuất khẩu của Lào.
1.3. Mục đích nghiên cứu của luận án
Mục đích của luận án là nghiên cứu một cách hệ thống những vấn đề lꢀ luận cơ
bản và nhận diện các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển thị trường xuất khẩu hàng
hóa trong thương mại quốc tế. Luận án phân tích, đánh giá thực trạng phát triển thị
trường xuất khẩu hàng hóa của nước CHDCND Lào trong thời gian qua, đặc biệt là
từ năm 2001 tới nay. Từ đó đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm phát triển thị
trường xuất khẩu hàng hóa của Lào đến năm 2020.
1.4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án
* Đối tượng nghiên cứu:
Thị trường xuất khẩu hàng hóa (hàng hóa hữu hình) của nước CHDCND Lào.
* Phạm vi nghiên cứu:
Trên cơ sơ cac tai liêu va số liêu điều tra về tình hình xuất khẩu hàng hóa của
̣
̣
̉
́
̀
̀
nước CHDCND Lào từ năm 2001 đến năm 2010, luận án tập trung nghiên cứu động
thái và giải pháp phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa của Lào đến năm 2020.
1.5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Luân
phương phap thô
̣
an sư dun
̣
g môt
ng kê (truyê
cụ thể: (i) Nghiên cưu tư liêu
̣
sô
́
phương phap cua chu nghia duy vât
̣
biên
) và một số phương pháp định lượng,
phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa
giơi ; (ii) Thu thâp cac sô liêu v ề tình hình xuất khẩu
hàng hóa của nước CHDCND Lào trong những năm gần đây ; (iii) Phương phap mô
̣
chưng
, các
̉
̉
̉
́
́
́
̃
́
̀
n thô
, kinh nghiêm
̣ ̣
́ng va hiên đai
̀
́
̣
̣
́
của một số quốc gia trên thê
́
̣
́
̣
́
́
́
tả và phân tích định lượng ; (iv) Nghiên cưu đề xuất cac phương hướng , giải pháp
́
́
nhằm phát triển thị trường xuất khẩu của nước CHDCND Lào đến năm 2020.
1.6. Những đóng góp mới của luận án
- Những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận
Từ kết quả nghiên cứu lꢀ luận về phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa cấp
quốc gia, luận án đã khẳng định, phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa là kết quả
của các giải pháp về cơ chế, chính sách thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa tầm vꢁ mô, sự
chuyển dịch có hiệu quả cơ cấu các mặt hàng xuất khẩu từ phía các doanh nghiệp
tham gia xuất nhập khẩu hàng hóa. Trước thách thức mới về đổi mới mô hình tăng
trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển thị trường xuất khẩu đối với từng quốc gia
cần chuyển dịch phù hợp với yêu cầu phát triển, nhằm tháo gỡ những vướng mắc và
tạo đà cho bước phát triển mới.
Luận án đã chỉ ra rằng, thị trường xuất khẩu hàng hóa cần được phát triển và
nâng cao chất lượng tăng trưởng xuất khẩu, phải xuất phát từ sự chuyển dịch của các
quốc gia, thị trường trên thế giới để xác định thị trường và mặt hàng xuất khẩu.
- Những đề xuất mới rút ra từ kết quả nghiên cứu của luận án
Từ việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng thị trường xuất khẩu hàng hóa của Lào
những năm gần đây luận án đã chỉ ra một số nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những bất
cập trong phát triển thị trường xuất khẩu hiện nay của Lào: (1) Khả năng phân tích dự
3
báo tình hình, diꢂn biến thị trường quốc tế của các cơ quan quản lꢀ, hoạch định chính
sách còn hạn chế; (2) Khả năng thích ứng của các doanh nghiệp với bối cảnh mới của
thị trường khu vực và thế giới còn yếu, xuất khẩu tăng trưởng nhưng vẫn phụ thuộc
nhiều vào các yếu tố bên ngoài; (3) Hoạt động mở rộng và phát triển thị trường xuất
khẩu hàng hóa vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, chưa khai thác hiệu quả thương mại vùng
biên, xuất khẩu tại chỗ và các tuyến hành lang kinh tế; (4) Cơ sở hạ tầng thương mại và
dịch vụ logistics còn nhiều bất cập, hạn chế làm cản trở sự phát triển thị trường và hoạt
động xuất nhập khẩu của Lào.
Luận án đã đề xuất bốn nhóm giải pháp có tính bản lề hướng vào (1) sự chuyển
dịch thị trường của các quốc gia, thị trường trên thế giới để phát triển cho từng thị
trường xuất khẩu hàng hóa của Lào như thị trường châu Á, thị trường châu Mỹ, thị
trường Trung Đông, Châu Phi và Tây Nam Á; (2) Giải pháp về mặt hàng và chuyển
dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu của Lào. Từ xuất khẩu tài nguyên khoáng sản sang
xuất khẩu mặt hàng có giá trị tăng cao, các sản phẩm chế biến; (3) Đẩy mạnh hoạt
động xúc tiến thương mại, tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu sang các nước
ASEAN, đặc biệt là các nước có chung đường biên giới như Việt Nam, Thái Lan và
Campuchia; (4) Thực hiện đồng bộ các biện pháp để phát triển dịch vụ logistics ở các
địa phương Lào, tiến tới xây dựng hệ thống logistics quốc gia, nhằm thúc đẩy tăng
trưởng và phát triển bền vững các thị trường xuất khẩu hàng hóa của Lào.
1.7. Kết cấu của luận án
Ngoài các phần mở đầu, kết luận, lời cam đoan, trang bìa và phụ bìa, danh mục
các kꢀ hiệu, chữ viết tắt, danh mục bảng, hình, tài liệu tham khảo và phụ lục, các
công trình đã công bố của tác giả, luận án được kết cấu như sau:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa
trong thương mại quốc tế.
Chương 2: Thực trạng phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa của nước Cộng
hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn 2001 - 2010.
Chương 3: Phương hướng và giải pháp phát triển thị trường xuất khẩu hàng
hóa của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đến năm 2020.
CHƢƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG
XUẤT KHẨU HÀNG HÓA TRONG THƢƠNG MẠI QUỐC TẾ
1.1. Cơ sở lý luận về phát triển thị trƣờng xuất khẩu hàng hóa
1.1.1. Kinh tế thị trường và phát triển thị trường xuất khẩu trong nền kinh tế thị trường
Có bốn yếu tố được coi là những yếu tố then chốt cấu thành nên thị trường đó là
cung, cầu, giá cả hàng hóa và sự cạnh tranh trên thị trường.
Trong nền kinh tế thị trường, thị trường đóng vai trò vị trí trung tâm, là cơ sở
cho các hoạt động kinh tế, đó là cầu nối quan trọng giữa sản xuất và tiêu dùng.
Thị trường thường được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau, tuy nhiên
trong luận án, để đảm bảo cho việc nghiên cứu, phát triển thị trường, đặc biệt là thị
trường xuất khẩu hàng hóa, luận án phân loại thị trường theo ba tiêu thức, đó là căn
cứ vào đối tượng mua bán trên thị trường, căn cứ vào mục đích hoạt động của doanh
4
nghiệp, căn cứ vào phạm vi lãnh thổ và căn cứ vào tính chất sản phẩm khác nhau
trên thị trường.
Thị trường vốn là tổng hòa các mối quan hệ mua bán, do vậy, khi các mối quan
hệ kinh tế giữa các chủ thể trên thị trường đều được thực hiện thông qua hoạt động
mua bán hàng hóa, dịch vụ thì nền kinh tế đó được gọi là nền kinh tế thị trường.
Theo quy ước của Liên hợp quốc và WTO, hàng hoá xuất khẩu là những sản
phẩm hàng hoá hữu hình được sản xuất hoặc gia công tại các cơ sở sản xuất, gia công
và các khu chế xuất với mục đích để tiêu thụ tại thị trường nước ngoài và đi qua hải
quan. Hàng tạm nhập tái xuất cũng được coi là hàng hoá xuất khẩu.
Thị trường xuất khẩu là tập hợp người mua và người bán có quốc tịch khác nhau
tác động với nhau để xác định giá cả, số lượng hàng hoá mua bán, chất lượng hàng
hoá và các điều kiện mua bán khác theo hợp đồng, thanh toán chủ yếu bằng ngoại tệ
mạnh và phải làm thủ tục hải quan qua biên giới.
Thị trường xuất khẩu hàng hóa được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau.
Luận án đã phân loại thị trường theo sáu tiêu thức khác nhau như căn cứ vào vị trí địa
lꢀ, căn cứ vào dung lượng và sức mua của thị trường, căn cứ vào kim ngạch nhập
khẩu và cán cân thương mại giữa nước xuất khẩu và nước nhập khẩu, căn cứ vào mức
độ mở cửa của thị trường - mức bảo hộ - tính chặt chẽ và khả năng xâm nhập thị
trường, căn cứ vào sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu và khả năng cạnh tranh của
các doanh nghiệp nước xuất khẩu và căn cứ vào loại hình cạnh tranh.
Trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu, sự gắn kết giữa các quốc gia và vùng
lãnh thổ ngày càng trở nên khăng khít hơn thông qua các hoạt động xuất khẩu hàng
hóa. Do vậy, phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa chính là tiêu chí, là mục đích
của nhiều quốc gia, doanh nghiệp trên thế giới hiện nay.
1.1.2. Nội dung phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa
- Xây dựng các chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa của nước
CHDCND Lào theo vị trí địa lꢀ, theo chất lượng, mặt hàng của hàng hóa xuất khẩu.
- Hoạch định các chính sách hợp lꢀ để thực hiện các chiến lược phát triển.
- Sau khi xây dựng những chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa,
nhà nước cần phải đề ra những chính sách cụ thể để thực hiện những chiến lược đó
- Tạo lập môi trường và điều kiện cho hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu
hàng hóa.
1.1.3. Phương thức thâm nhập thị trường xuất khẩu
Phương thức xuất khẩu trực tiếp là hình thức xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ trực
tiếp ra thị trường nước ngoài.
Phương thức xuất khẩu gián tiếp là hình thức xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ thông
qua đối tượng thứ ba gọi là nước trung gian.
5
Gia công thuê cho doanh nghiệp nước ngoài hoặc thuê doanh nghiệp nước ngoài
thực hiện gia công hàng xuất khẩu
Cấp giấy phép sản xuất chế tạo (licensing) là hợp đồng chuyển nhượng quyền
sử dụng phát minh sáng chế, các bí quyết kỹ thuật và nhãn hiệu hàng hóa.
Nhượng quyền thương mại (Franchising) là một hình thức phát triển cao hơn
của hình thức cấp phép sản xuất chế tạo (Licensing).
Liên doanh liên kết là một trong những hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài của
doanh nghiệp xuất khẩu. Đây là phương thức thâm nhập thị trường ít rủi ro cả về mặt
kinh tế và chính trị.
Đầu tư trực tiếp là hình thức sở hữu trực tiếp đối với nhà xưởng, máy móc thiết
bị đầu tư tại một nước nào đó.
1.2. Thị trƣờng xuất khẩu hàng hóa và hệ thống chỉ tiêu đánh giá sự phát triển
của thị trƣờng xuất khẩu hàng hóa
1.2.1. Thị trường xuất khẩu hàng hóa
Xuất khẩu là một trong những hoạt động ngoại thương đầu tiên diꢂn ra giữa các
quốc gia khác nhau trên thế giới nhằm khai thác lợi thế của mình với các quốc gia
khác, được thừa nhận là một phương tiện quan trọng để thúc đẩy nền kinh tế phát
triển. Các nước đang phát triển như Lào với trình độ kinh tế thấp thì xuất khẩu đóng
vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của nền kinh tế.
Phát triển thị trường xuất khẩu có ꢀ nghꢁa đặc biệt quan trọng đối với các nước
xuất khẩu, không chỉ đối với sự phát triển kinh tế mà còn góp phần ổn định chính trị,
an sinh xã hội.
1.2.2. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá sự phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa
Gồm các chỉ tiêu đánh giá sau: (1) Thị phần hàng hóa xuất khẩu của Lào trên thị
trường; (2) Quy mô và tốc độ tăng trưởng thị trường xuất khẩu: (3) Sức hấp dẫn của
thị trường phản ánh khả năng sinh lời của thị trường; (4) Mức độ tập trung hay phân
tán của thị trường để đánh giá mức độ tập trung hay phân tán của chiến lược lựa chọn
thị trường xuất khẩu hàng hóa; (5) Chỉ tiêu doanh thu, lợi nhuận xuất khẩu.
1.3. Các nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển thị trƣờng xuất khẩu hàng hóa
Nhân tố nội sinh gồm: yếu tố chính trị, luật pháp; yếu tố văn hóa - xã hội; yếu tố
quan hệ chính trị, ngoại giao và yếu tố kinh tế.
Nhân tố ngoại sinh gồm các yếu tố: công cụ, chính sách thương mại, thuế quan
nước nhập khẩu; công cụ, chính sách phi thuế quan; tiềm năng thị trường
1.4. Kinh nghiệm của một số quốc gia về phát triển thị trƣờng xuất khẩu hàng
hóa và bài học kinh nghiệm đối với nƣớc CHDCND Lào
Việc tham khảo kinh nghiệm thâm nhập, phát triển và bảo vệ thị trường xuất
khẩu hàng hóa của các nước thành công là điều hết sức cần thiết đối với các doanh
nghiệp Lào.
6
1.4.1. Kinh nghiệm của Thái Lan
Thái Lan coi trọng trợ cấp theo qui định của URAA; Tích cực tham gia vào các
vòng đàm phán quốc tế về lꢁnh vực nông nghiệp trong khu vực và trên thế giới; Hỗ
trợ mạnh cho hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp; Kết hợp công nghệ truyền
thống và công nghệ hiện đại.
1.4.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc
Trung Quốc tập trung xây dựng hệ thống pháp lꢀ và chính sách rõ ràng, đầy đủ
để tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu hàng hóa ra thị trường quốc tế; Chính phủ
và các bộ ngành liên quan thường xuyên tổ chức các chuyến thăm cao cấp và trao đổi
giữa các đoàn ngoại giao kinh tế, thương mại; Thực hiện đăng cai, và tổ chức nhiều
cuộc họp thượng đỉnh và thương mại; Tổ chức các cuộc hội chợ triển lãm, hợp tác
quốc tế; Liên kết các doanh nghiệp Trung Quốc cùng xuất khẩu hàng hóa và liên kết
giữa doanh nghiệp Trung Quốc với các đối tác phân phối hàng hóa tại quốc gia sẽ
xuất khẩu tới; Luôn đặt lên hàng đầu và coi vấn đề chất lượng hàng xuất khẩu là một
yếu tố quyết định tới sự thành công và chinh phục thị trường xuất khẩu.
1.4.3. Kinh nghiệm của Việt Nam
Mở rộng thị trường thông qua các hiệp định thương mại; Xác định chính xác thị
trường mục tiêu cho hàng hóa xuất khẩu của quốc gia; Xác định và thực thi chiến
lược xuất khẩu hàng hóa theo hướng ưu tiên những sản phẩm có giá trị tăng cao
1.4.4. Bài học kinh nghiệm rút ra đối với nước CHDCND Lào trong quá trình phát
triển thị trường xuất khẩu hàng hóa
Chính phủ Lào cần sớm định hình một hệ thống văn bản pháp qui đầy đủ và chi
tiết để tạo lập cơ sở cho các doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa ra thị trường quốc tế;
Sản xuất các sản phẩm phù hợp với thị hiếu, và nhu cầu của người tiêu dùng
nước xuất khẩu tới;
Tạo sự liên kết giữa các doanh nghiệp Lào cùng xuất khẩu hàng hóa và liên kết
giữa doanh nghiệp Lào với các đối tác:
Tích cực, chủ động tham gia vào các diꢂn đàn khu vực và thế giới
Thực hiện chính sách hỗ trợ mạnh hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp
trong nước;
Chính phủ và các cơ quan ban ngành của nước CHDCND Lào nên thường
xuyên tổ chức các hoạt động XTTM tại các quốc gia trên thế giới; Tham gia các hội
chợ triển lãm quốc tế.
Coi chất lượng hàng hóa là tiêu chí hàng đầu để chinh phục các thị trường
xuất khẩu;
Xác định rõ thị trường mục tiêu để từ đó đưa ra chiến lược xuất khẩu phù hợp và
nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu trên thị trường thế giới
7
CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG
XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA NƢỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ
NHÂN DÂN LÀO GIAI ĐOẠN 2001 – 2010
2.1. Thực trạng thị trƣờng xuất khẩu hàng hóa của Lào giai đoạn từ năm 2001
đến nay
2.1.1. Tình hình xuất khẩu hàng hóa của nước CHDCND Lào giai đoạn hiện nay
* Bối cảnh kinh tế thế giới: trong những năm gần đây, nền kinh tế thế giới có
nhiều diꢂn biến phức tạp, tốc độ tăng trưởng không đồng đều ở các nước và khu vực.
Khi Trung quốc là nước tiếp tục phát triển ở tốc độ cao, thì nền kinh tế Mỹ lại suy
giảm và chứa đựng nguy cơ của suy thoái kinh tế. Điều này tác động xấu tới tăng
trưởng kinh tế trên toàn thế giới. Bên cạnh đó, các nền kinh tế lớn như EU, Nhật bản
cũng có mức tăng trưởng thấp hơn so với các năm trước.
* Tình hình xuất khẩu hàng hóa của nước CHDCND Lào
Nước CHDCND Lào với chính sách mở cửa, hội nhập với khu vực và trên thế
giới đã và đang trong quá trình hội nhập toàn diện, sâu sắc với nền kinh tế toàn cầu.
Kinh tế Lào hiện vẫn gặp khá nhiều khó khăn, lạm phát có xu hướng tăng cao,
và hoạt động xuất khẩu chậm lại. Thâm hụt cán cân thương mại vẫn còn ở mức cao,
trung bình hàng năm chênh lệch giữa xuất khẩu và nhập khẩu 36.24 %. Đặc biệt trong
năm 2009 do tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu, ngành dệt may của Lào đã
gặp rất nhiều khó khăn về tài chính, ngành dệt may đã buộc phải đóng cửa một số nhà
máy may và cho công nhân nghỉ việc.
Tuy nhiên, với sự nỗ lực cố gắng và chủ động khắc phục khó khăn của các Bộ,
Ngành, địa phương, các tập đoàn, doanh nghiệp và của toàn dân, nền kinh tế xã hội
của Lào đã vượt qua khó khăn, thách khức, kinh tế có mức tăng trưởng khá, lạm phát
được kiềm chế, nhiều vấn đề xã hội được giải quyết kịp thời và hiệu quả. Tính trung
bình kim ngạch xuất khẩu của năm 2006 đạt 878,01 triệu USD, năm 2007 đạt 925,67
triệu USD, năm 2008 đạt 1.370,4 triệu USD và năm 2009 đạt 1.124,40 triệu USD.
Nhập siêu của Lào từ năm 2006 đến 2010 vẫn ở mức cao và gây ra những tác động
không tốt đến nền kinh tế và làm ảnh hưởng đến cán cân thanh toán.
2.1.2. Thực trạng thị trường và phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa của
nước CHDCND Lào giai đoạn từ 2001 đến nay
* Giai đoạn từ 2001 đến 2005
Về quy mô và tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hoá của Lào đều đạt và vượt
chỉ tiêu đặt ra. Giá trị kim ngạch xuất khẩu đều tăng qua các năm: Năm 2001 giá trị
8
kim ngạch xuất khẩu đạt 324,88 triệu USD, năm 2002 đạt 322,62 triệu USD, năm
2003 đạt 252,62 triệu USD, năm 2004 đạt 374,32 triệu USD, năm 2005 đạt 455,62
triệu USD.
Bảng 2.1: Kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2001-2005
Đơn vị: triệu USD
Năm
Nội dung
2001
2002
2003
2004
2005
Tổng số
USD
324,88
322,62
352,62
374,32
455,62
Lượng tăng
1,317
0,41
-2,267
-0,70
30,006
102,29
21,696
6,15
81,304
21,72
USD
Tốc độ
tăng %
Nguồn: Bộ công thương
Tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá trung bình của cả giai đoạn
2001-2005 đạt 31.94%/năm, đây là con số phát triển tương đối khả quan so với tiềm
lực của Lào. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu của Lào tuy diꢂn ra tương đối đều nhưng
chưa có sự bứt phá mạnh mẽ so với tốc độ tăng trưởng bình quân của GDP và vẫn
còn quá thấp so với tiềm năng của Lào.
Về chuyển dịch cơ cấu hàng hoá xuất khẩu trên thị trường đã có sự thay đổi theo
hướng tích cực. Tỷ trọng nhóm hàng khoáng sản tăng mạnh từ 4,891 triệu USD năm
2001 lến 128,353 triệu USD năm 2005., tỷ trọng nhóm hàng nông sản tăng từ 5,706
triệu USD năm 2001 lên 22,753 triệu USD năm 2005, tỷ trọng hàng dệt may tăng từ
100,139 triệu USD năm 2001 lến 107,582 triệu USD năm 2005 và các nhóm hàng
khác cũng tăng mạnh
Bảng 2.2: Cơ cấu xuất khẩu của Lào giai đoạn 2001-2005 phân theo nhóm hàng
Đơn vị: triệu USD
Năm
2001
2002
2003
2004
2005
Nhóm
hàng
Tỷ
trọng
(%)
Tỷ
Tỷ
Tỷ
Tỷ
trọng
(%)
KN
KN
trọng
KN
trọng
KN
trọng
KN
(%)
(%)
(%)
Nông
sản
Lâm sản 6,617
5,706
1,76
7,662
2,37
3,50
11,123 3,15 17,218 4,60
5,723 1,62 3,369 0,90
22,753 4,99
3,980 0,86
2,04 11,298
Gỗ và
sản phẩm 80,194 24,68 74,725 23,16 69,950 19,84 72,414 19,35 74,100 16,26
gỗ
Cà phê
15,304
4,71
9,773
3,03
10,916 3,10 13,021 3,48
9,599
2,11
9
Năm
2001
2002
2003
2004
2005
Nhóm
hàng
Tỷ
trọng
(%)
Tỷ
Tỷ
Tỷ
Tỷ
trọng
(%)
KN
KN
trọng
KN
trọng
KN
trọng
KN
2,757
(%)
(%)
(%)
Thủ
công
3,850
1,19
2,736
0,85
5,29
12,493 3,54
7,167
1,987
0,53
0,61
Công
nghiệp
Năng
lượng
điện
16,871
5,19 17,055
2,03 10,777 2,88
11,388 2,50
91,313 28,11 92,694 28,73 97,360 27,61 86,296 23,05 94,630 20,77
Dệt may 100,139 30,82 99,938 30,98 87,115 24,70 99,134 26,48 107,582 23,61
Khoáng
sản
Hàng
khác
4,891
0
1,51
0,00
3,904
2,833
1,21
0,88
46,503 13,19 67,436 18,02 128,353 28.17
4,274 1,21 2,668 0,71 524 0,12
Tổng
324,885 100,00 322,618 100,00 352,624 100,00 374,320 100,00 455,624 0,12
Nguồn: Bộ Công thương
Xét về giai đoạn 2001-2005, kim ngạch xuất khẩu của CHDCND Lào tuy còn
nhiều hạn chế nhưng năng lực cạnh tranh của các mặt hàng xuất khẩu đã được cải
thiện và tăng về quy mô, chất lượng tăng trưởng xuất khẩu.
Về thị trường xuất khẩu: Đến năm 2005, thị trường xuất khẩu của Lào đã mở rộng
đến 64 quốc gia và vùng lãnh thổ. Năm 2005, tỷ trọng xuất khẩu may mặc của Lào
sang thị trường Châu Âu đạt 124,167 triệu USD tăng 3,64% so với năm 2004.
Bảng 2.3:Cơ cấu thị trƣờng xuất khẩu của CHDCND Lào giai đoạn 2001-2005
Đơn vị: triệu USD
Khu
vực
thị
2001
2002
2004
2005
Tỷ
trọng %
7,25 182,090
Tỷ
Tỷ
Tỷ
KN
KN
KN
KN
trƣờng
Châu Á
ASEAN
Châu
Mỹ
trọng %
trọng %
trọng %
1,53
23,570
56,44
9,995
5,27 175,588
2,67
6,974
167,407
51,53
16,999
46,91 230,204
50,52
8,812
2,71
366
0,11 5,647
1,51 6,254
1,37
Châu
Âu
100,267
30,86 119,199
36,95 121,805
32,54 129,046
28,32
Châu
Đại
dƣơng
Châu
Phi
119
0,04
7,61
222
0,07
1,16
61,273
12
16,37
0,00
83,144
2
18,25
24,710
3,742
0,00
324,885
100.00 322,618
100,00 374,320
100,00 455,624
100,00
Tổng
Nguồn: Bộ Công thương Lào
10
Đây là một trong những bước phát triển tích cực trong chiến lược mở rộng thị
trường xuất khẩu của Lào. Tuy nhiên, việc duy trì và tiếp tục phát triển sẽ phụ thuộc
vào năng lực sản xuất của Lào trong thời gian tới.
* Giai đoạn từ 2006 đến nay
Về quy mô và tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu: Trong giai đoạn 2006-
2009, giá trị kim ngạch xuất khẩu của Lào tăng không đáng kể. Điều này chứng tỏ thị
trường xuất khẩu của Lào chưa có sự bứt phá lớn và lượng hàng hoá xuất khẩu chưa
phong phú. Tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu năm 2008 đạt 1.307,459 triệu USD tăng
48,91% so với năm 2006. Năm 2009 đạt 1.124,402 triệu USD tăng 28,06% so với
năm 2006 (So với kế hoạch Chính phủ đề ra với mức tốc tăng trưởng là 13-15%).
Trong đó, hàng hoá công nghiệp năm 2008 chiếm 88,00%, năm 2009 chiếm 87,28%
tổng kim ngạch xuất khẩu, hàng hoá nông nghiệp năm 2008 chiếm 4,6%, năm 2009
chiếm 7,7% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Về chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu: Trong giai đoạn này tiếp tục có
chuyển biến theo hướng tăng tỷ trọng mặt hàng công nghiệp chế biến và giảm tỷ
trọng xuất khẩu thô, nhưng sự chuyển dịch trong cơ cấu hàng hoá xuất khẩu vẫn còn
chậm. Cụ thể là nhóm hàng khoáng sản năm 2009 chiếm tỷ trọng xuất khẩu 46,57%,
giảm nhẹ so tỷ trọng xuất khẩu mặt hàng này của năm 2008. Bên cạnh đó, nhóm hàng
công nghiệp tỷ trọng xuất khẩu chỉ chiếm 14,91% và cũng giảm nhẹ so với cùng kỳ
năm 2008. Trên cơ sở này cho thấy rõ ràng xu hướng chuyển dịch cơ cấu hàng xuất
khẩu mặc dù chậm nhưng đã có chiều hướng tích cực.
Về phát triển thị trường xuất khẩu: Sau khi gia nhập ASEAN, thị trường xuất
khẩu của Lào đa dạng hơn và hàng hoá của Lào phát triển thâm nhập tốt hơn, đứng
vững hơn tại các thị trường thuộc các nước thành viên ASEAN và một số nước khác.
Tại thị trường Châu Á, tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa của Lào tới khu vực này vẫn
chiếm tỷ trọng lớn (74,43% năm 2006; 72,27% năm 2007; 59,71% năm 2008, và
70,02% năm 2009). Do những tác động xấu của tình hình kinh tế thế giới nên thị
trường xuất khẩu của Lào tại khu vực Châu Á đang có xu hướng chững lại và giảm
dần, trong đó có thị trường ASEAN, Trung quốc, Malaysia và Nhật bản.
Tỷ trọng hàng hóa xuất khẩu tới thị trường Châu Âu năm 2006 chiếm 14,20%,
năm 2007 chiếm 16,67%, năm 2008 chiếm 27,05 % và năm 2009 chiếm 20,75%. Đến
năm 2009 tỷ trọng xuất khẩu sang thị trường Châu Âu cũng suy giảm 34.02% so với
năm 2008, các mặt hàng như dệt may, cà phê gặp khó khăn khi xuất khẩu sang thị
trường EU do thị trường này cũng đang bất ổn về tài chính.
Tại thị trường Châu Mỹ và Châu Đại dương là hai trị trường mà từ trước đến
nay Lào chưa có khả năng khai thác cũng đã bắt đầu có những tín hiệu tích cực. Các
doanh nghiệp của Lào đã quan tâm tới việc xuất khẩu hàng hoá vào hai thị trường
mới này với hy vọng đây là những thị trường hấp dẫn sẽ mang lại nhiều lợi ích cho
các nhà xuất khẩu hàng hoá của Lào.
11
2.2. Phân tích thực trạng phát triển thị trƣờng xuất khẩu hàng hóa hiện nay
2.2.1. Phát triển thị trường theo chiều rộng
Nhìn chung có thể thấy trong 10 năm gần đây, hoạt động xuất khẩu hàng hóa
của Lào nói chung và hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu nói riêng đã có bước
chuyển biến rõ rệt. Tại một số khu vực lãnh thổ, sản phẩm xuất khẩu của Lào đã có
mặt và chiếm lꢁnh thị trường. Điều này thể hiện rõ sau giai đoạn nước Lào chính thức
gia nhập khối ASEAN.
Trong các nước và vùng lãnh thổ, nhập khẩu hàng hoá từ Lào, số quốc gia nhập
khẩu hàng hóa trên 100 triệu USD có 04 quốc gia, số đạt từ 50 triệu USD đến 100
triệu USD có 06 nước, đứng đầu là Thái lan, Việt Nam tiếp đến là Thụy Sỹ, Úc, Hàn
Quốc, Anh, Đài Loan, Đức và một số quốc gia khác.
2.2.2. Phát triển thị trường theo chiều sâu
Theo kết quả thống kế cho thấy, kim ngạch xuất khẩu hàng hoá của Lào liên tục
tăng qua các năm. Năm 2001, kim ngạch xuất khẩu hàng hoá của Lào là 324,8 triệu
USD, năm 2005 kim ngạch xuất khẩu đạt 455,6 triệu USD, tăng 130,739 triệu USD
năm 2010 đạt trên 1 tỷ USD.
Như vậy về quy mô và tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hoá của Lào có tăng
nhưng vẫn còn chậm và chưa ổn định trong thời gian từ năm 2001-2010. Giai đoạn
2006-2010, xuất khẩu hàng hoá của Lào tăng với tốc độ trung bình hàng năm là
28,87 %, cao hơn tốc độ kế hoạch đề ra (19,7%)
Do tốc độ xuất khẩu hàng hoá tăng cao nên đã đưa quy mô xuất khẩu hàng hoá
tăng gấp 24,9 lần trong khoảng thời gian 9 năm qua. Nếu năm 2001, kim ngạch xuất
khẩu hàng hoá theo đầu người mới chỉ đạt 56 USD thì đến năm 2009 đã tăng lên
mức 194 USD.
Nguyên nhân chính làm tăng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá trong giai đoạn
2001-2010 là do số lượng hàng hoá xuất khẩu tăng nhanh và tiếp theo là do giá cả
hàng hóa xuất khẩu tăng trên thế giới.
Về sự chuyển dịch cơ cấu hàng xuất khẩu giai đoạn 2001-2010: Trong thời gian
qua, cơ cấu hàng xuất khẩu của Lào đã có nhiều chuyển biến tích cực. Các mặt hàng
xuất khẩu ngày càng đa dạng và phong phú hơn. Kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng
khoáng sản năm 2001 đạt 4,8 triệu USD, năm 2005 đạt 128,3 triệu USD và năm 2009
đạt 597,2 triệu USD tăng 12,11 % so với năm trước.
12
Bảng 2.4: Kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2001-2010
phân theo nhóm hàng của nƣớc CHDCND Lào
Đơn vị: Triệu USD
Năm
2006
878,0 925,5 1.307,4 1.124,4 1.128.8
Nhóm
hàng
Tổng
KN
2001
2002
2003
2004
2005
2007
2008
2009
2010
324,8 322,6 352,6 374,6
44.62
9
2
2
2
0
6
6
0
2
Nông
sản
21,01 17,44 22,04 30,34 32,35 43,43 10,28
60,28
87,08
99,27
Lâm
sản
6,63
8,23
5,72
3,91
3,91
25,64 15,64
413,3 252,8
6,14
95,33
281,14
97,13
0,34
3,91
40,02
167,16
274,59
0,48
4,46
45,62
190,56
313,03
0,55
Gỗ
80,19 77,79 69,95 74,10 74,10
117,0 116,9
8
8
Công
nghiệp
135,0 135,0 144,0 142,5
94,29
1
9
3
3
4
101,1
9
8
Điện
91,31 92,69 97,36 94,63 94,63
72,11
Thủ
3,85
4,89
0,00
2,74
3,19
2,83
12,49
46,50 67,44
4,27 2,67
2,76
2,76
1,24
0,46
công
Khoán
g sản
Hàng
khác
128,3 492,8 559,4
802,40
3,47
539,72
5,46
615,28
6,22
5
9
5
0,56
1,12
1,53
Nguồn: Bộ Công thương Lào
Về thị trường xuất khẩu hàng hoá của CHDCND Lào giai đoạn 2001-2010
Trong giai đoạn 2001-2010, kim ngạch xuất khẩu vào các thị trường của Lào
đều tăng nhẹ. Thị trường xuất khẩu liên tục được mở rộng và đa dạng hoá, nhất là đã
mở rộng được thị trường xuất khẩu sang EU.
Giai đoạn 2001-2010, Châu Á, EU, Trung Quốc và các nước ASEAN là những
thị trường xuất khẩu chủ lực của Lào và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch
xuất khẩu. Tuy nhiên, trong những năm qua Lào đã tích cực mở rộng thị trường xuất
khẩu sang một số thị trường mới như Nhật Bản, một số nước EU khác, đồng thời tiếp
tục củng cố thị trường Châu Đại Dương.
2.2.3. Nhóm ngành hàng xuất khẩu chính của Lào
Cà phê là mặt hàng được Lào phát triển trong những năm gần đây. Sản lượng
cà phê sản xuất chiếm vị trí quan trọng, góp phần đáng kể trong kim ngạch xuất
khẩu hàng hóa của Lào. Đa phần lượng cà phê sản xuất phục vụ cho hoạt động xuất
khẩu, sản lượng xuất khẩu chiếm đến 90% sản lượng sản xuất ra hàng năm loại sản
phẩm này.
Ngành hàng gạo của Lào cũng giữ vai trò quan trọng trong xuất khẩu. Năm
13
2009, xuất khẩu lúa gạo của Lào đạt 21.171 tấn và đạt 6,7 triệu USD.
2.2.4. Thị trường một số nước xuất khẩu hàng hóa chính của Lào
Thị trường về xuất khẩu hàng hoá chính của Lào là các nước ASEAN, châu Á
và một số nước châu Mỹ, châu Âu. Thị trường xuất khẩu hàng hóa chính của Lào xét
theo thứ tự kim ngạch là Thái Lan, Việt Nam, Trung quốc, Thụy Sỹ, Úc, Anh, Đức,
Hàn quốc, Đài loan, Hà Lan, Pháp, Nhật và Mỹ. Những thị trường này thường chiếm
trên 87,69 % tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá của Lào trong giai đoạn 2001-2009.
Bảng 2.5: Cơ cấu thị trƣờng chính về xuất khẩu hàng hóa
của Lào giai đoạn 2005-2009
Đơn vị: USD
Giai đoạn năm 2005-2009
Tên Quốc gia
Kim ngạch
3.122.301.145
1.803.592.829
546.842.051
214.767.690
190.090.969
172.561.001
Tỷ trọng %
68,73
Tăng bình quân%
Châu Á
Thái Lan
39,70
12,04
4,73
4,18
3,80
3,52
52,28
46,68
12,85
98,78
883,18
Việt Nam
Malaysia
Trung Quốc
Hàn Quốc
Đài Loan
Nhật Bản
Châu Âu
159.711.471
169,73
70,67
34.735.134
853.074.964
302.088.374
194.543.990
167.641.468
114.693.505
74.107.717
78.804.915
56.922.352
21.882.653
0,76
18,78
6,65
4,28
3,69
2,52
1,63
1,73
1,25
1,48
10,76
10.76
Thụy Sỹ
Anh
Đức
Pháp
Hà lan
561,11
879,66
25,08
-13,04
14,14
Châu Mỹ
Mỹ
Canada
Châu Đại Dƣơng
Úc
143,06
0,76
488.723.361
488.723.361
4.379.813.596
7,37
Tổng
Nguồn: Bộ công thương CHDCND Lào
2.3. Tác động của phát triển thị trƣờng xuất khẩu hàng hóa đến kết quả hoạt
động xuất khẩu của nƣớc CHDCND
2.3.1. Tác động đến xuất khẩu hàng hóa giai đoạn từ 2001 đến 2010
Quy mô xuất khẩu hàng hóa của Lào ngày càng được mở rộng cả về kim ngạch
và lượng. Trong giai đoạn 2001 tới 2009, nhìn chung phát triển thương mại hàng hóa
14
đã đạt kết quả tốt với kim ngạch xuất khẩu hàng hóa năm 2001 đạt 324,8 triệu USD,
đến năm 2009 đạt 1.124,402 triệu USD.
Bên cạnh đó, trong hoạt động xuất khẩu hàng hóa xuất hiện nhiều mặt hàng có
kim ngạch xuất khẩu cao như khoáng sản, dệt may, năng lượng diện, gỗ và sản phẩm
gỗ và mặt hàng cà phê. Cơ cấu sản phẩm xuất khẩu đã có những chuyển biến tích
cực. Đồng thời các hàng hóa xuất khẩu có những chuyển dịch tích cực theo hướng
tăng dần tỷ trọng nhóm hàng hóa qua chế biến thay vì chỉ xuất khẩu các sản phẩm
thô, chưa qua tinh chế như trước đây. Khả năng cạnh tranh của hàng hóa Lào nói
riêng và các doanh nghiệp xuất khẩu của Lào nói chung đã được nâng cao hơn so với
trước đây.
Tuy vậy, chất lượng hàng xuất khẩu không đồng đều, không ổn định; Hàng hóa
xuất khẩu chủ yếu vẫn là các sản phẩm hàng hóa sơ chế; Những yếu kém về khoa học
công nghệ, phương thức quản lꢀ; Chưa tập trung đầu tư cho khoa học nông nghiệp;
Vẫn chưa vượt qua được hàng rào kỹ thuật của các quốc gia xuất khẩu tới; Cơ sở hạ
tầng, dịch vụ hỗ trợ còn nhiều bất cập.
2.3.2. Tình hình thị trường xuất khẩu hàng hóa của nước CHDCND Lào giai đoạn
2001 - 2010
Thị trường xuất khẩu hàng hóa của Lào từng bước được mở rộng. Hiện nay hàng
hóa Lào đã có mặt tại nhiều nước trên thế giới. Các quốc gia nhập khẩu hàng hóa từ
Lào tăng lên đáng kể trong thời gian qua. Đặc biệt là các mặt hàng chủ lực như cà
phê, rau quả.
Công tác xúc tiến thương mại và phát triển thị trường xuất khẩu đạt được nhiều
thành tựu quan trọng. Thị trường xuất khẩu hàng hóa không ngừng được mở rộng cả
về chiều rộng và chiều sâu.
Các kênh phân phối hàng hóa ra thị trường nước ngoài được đa dạng hóa.
Phương thức xuất khẩu qua trung gian nước ngoài giảm dần.
Hàng hóa xuất khẩu của Lào mới chỉ tập trung vào những thị trường và ngành
hàng lớn, ít chú ꢀ phát triển các thị trường và ngành hàng có nhiều tiềm năng tăng
trưởng, mặc dù trong giai đoạn hiện tại vẫn còn nhỏ và bị bỏ ngỏ.
Các chính sách hỗ trợ và phát triển xuất khẩu chỉ tập trung vào một số mặt hàng
và một số thị trường nhất định vốn đã đạt được qui mô và vị trí tương đối tốt trên thị
trường thế giới. Đồng thời cơ cấu mặt hàng hóa xuất khẩu của Lào còn nhiều hạn chế.
2.3.3. Hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa giai đoạn hiện nay
Thị trường xuất khẩu liên tục được mở rộng và phát triển. Tăng trưởng xuất
15
khẩu và hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu đã trở thành động lực thúc đẩy tăng
trưởng kinh tế của Lào.
Hoạt động mở rộng và phát triển thị trường xuất khẩu hàng hoá đã đóng góp tích
cực vào tăng quy mô và tốc độ tăng trưởng xuất khẩu. Xuất khẩu hàng hoá của Lào
tăng trưởng tương đối nhanh và đồng đều trong thời gian 2001-2009. Trong thời gian
qua, hàng hoá xuất khẩu của Lào tăng với tốc độ trung bình hàng năm 32%, cao hơn
so với kế hoạch đề ra. Do tốc độ xuất khẩu hàng hoá tăng cao đã đưa quy mô xuất
khẩu hàng hoá tăng gấp 24,9 lần trong khoảng 9 năm qua.
Cơ cấu hàng hoá xuất khẩu đã có nhiều chuyển biến tích cực, Sản xuất đa dạng,
phong phú hơn. Cơ cấu hàng hoá xuất khẩu đã chuyển dịch theo hướng tăng dần các
sản phẩm chế biến, giảm dần sản phẩm thô, nguyên liệu. Đặc biệt, xu hướng tăng tỷ
trọng của nhóm hàng chế biến từ 15,3 triệu USD năm 2001 lên 33,04 triệu USD năm
2010 là một chuyển biến tích cực.
Mặc dù Lào đã mở rộng và phát triển được thị trường xuất khẩu nhưng quy mô
xuất khẩu của Lào so với các nước trong khu vực thì vẫn còn nhỏ, chưa tương xứng
tiềm năng của mình.
Ngoài ra, cơ cấu xuất khẩu hàng hoá của Lào mới chỉ phát triển theo chiều rộng
mà chưa có chiều sâu, xuất khẩu chủ yếu dựa vào khai thác lợi thế sẵn có mà chưa
khai thác được lợi thế cạnh tranh thông qua việc xây dựng các ngành công nghiệp.
Bên cạnh đó, khả năng đa dạng hoá thị trường, thâm nhập thị trường mới và duy trì,
mở rộng thị phần trên các thị trường hiện có cũng còn nhiều hạn chế..
2.4. Một số vấn đề rút ra qua nghiên cứu thị trƣờng xuất khẩu hàng hóa của
nƣớc CHDCND Lào
2.4.1. Về các thành tựu đạt được
Trong giai đoạn vừa qua, hoạt động xuất khẩu của Lào phát triển đáng kể cả về
mặt chất và mặt lượng. Công tác mở rộng và phát triển mới cũng được chú trọng.
Chính phủ Lào cũng đã quan tâm nhiều tới hoạt động xúc tiến thương mại và thay đổi
kịp thời cơ chế, chính sách quản lꢀ xuất khẩu, mở cửa thị trường. Trên có sở đó,
Chính phủ Lào cũng thực hiện nhiều biện pháp tích cực khác nhằm mở rộng quyền
kinh doanh cho các doanh nghiệp trong nước, góp phần quan trọng tạo nên sự chuyển
biến tích cực trong hoạt động đầu tư, sản xuất và xuất khẩu hàng hoá của Lào giai
đoạn 2001-2010.
Thêm vào đó, trong công tác thu hút vốn đầu tư, đặc biệt nguồn vốn phục vụ cho
quá trình sản xuất hàng hóa xuất khẩu có nhiều chuyển biến tích cực.
Chính phủ Lào đã mạnh dạn đàm phán, kꢀ kết các hiệp định, thoả thuận hợp tác
kinh tế thương mại với các nước, các khu vực thị trường để thúc đẩy thương mại.
2.4.2. Về các hạn chế, tồn tại
16
- Hoạt động đầu tư sản xuất hàng xuất khẩu của Lào vẫn còn thấp chưa tương
xứng quy mô sản xuất và tiềm năng của đất nước.
- Các cơ quan quản lꢀ nhà nước và các doanh nghiệp chưa chuẩn bị tốt cho việc
khai thác các thị trường xuất khẩu trong hội nhập.
- Khả năng phân tích dự báo tình hình diꢂn biến thị trường quốc tế của các cơ
quan quản lꢀ, hoạch định chính sách còn hạn chế, trong khi khả năng thích ứng với bối
cảnh mới của thị trường thế giới của các doanh nghiệp xuất khẩu của Lào còn yếu.
CHƢƠNG 3
PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN
THỊ TRƢỜNG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA
CỦA LÀO ĐẾN NĂM 2020
3.1. Chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội của nƣớc CHDCND Lào và những vấn
đề đặt ra trong phát triển thị trƣờng xuất khẩu hàng hóa
3.1.1. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của nước CHDCND Lào đến 2020
* Hội nhập quốc tế là một xu thế tất yếu khách quan của bất cứ quốc gia nào
cũng như của nước CHDCND Lào.
Quá trình hội nhập nền kinh tế quốc tế của nước CHDCND Lào đã và đang gặt
hái được nhiều thành tựu to lớn không chỉ từ việc phát triển các thị trường xuất
khẩu mới mà nhiều sản phẩm xuất khẩu của Lào đang ngày càng chinh phục được
người tiêu dùng tại nhiều quốc gia. Tiến trình hội nhập quốc tế của Lào diꢂn ra qua
các giai đoạn: (1) Tiến trình tự do hóa thương mại; (2) Tham gia vào các thể chế
kinh tế và thiết lập quan hệ song phương và đa phương; (3) Tham gia liên kết kinh
tế quốc tế và khu vực.
* Chính sách phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa
Một số chính sách chính như sau: (1) Phát triển thị trường thông qua chính sách
phát triển sản phẩm; (2) Phát triển thị trường thông qua chính sách nhân sự; (3) Phát
triển thị trường thông qua chính sách thu hút đầu tư; (4) Phát triển thị trường thông
qua chính sách mở rộng thị trường; (5) Phát triển thị trường thông qua chính sách mở
rộng phạm vi và quy mô của hoạt động xuất khẩu.
3.1.2. Những vấn đề đặt ra về phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa của nước
CHDCND Lào đến 2020
(1) Năng lực sản xuất hàng hóa xuất khẩu cả nước hiện còn thấp. Lào cần có các
biện pháp để nâng cao khả năng cung ứng hàng hóa xuất khẩu đến năm 2015, tầm
17
nhìn đến năm 2020 trên cơ sở khả năng thu hút đầu tư trong và ngoài nước vào sản
xuất hàng hóa xuất khẩu.
(2) Phải xây dựng quan điểm, mục tiêu, chỉ tiêu, định hướng phát triển xuất khẩu của
Lào đến năm 2015, tầm nhìn 2020 như thế nào cho phù hợp với phương hướng phát triển
và chuyển dịch cơ cấu kinh tế cả nước giai đoạn 2011 - 2015, tầm nhìn đến năm 2020?
(3) Cần xác định những nhóm mặt hàng nào là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của
Lào trong thời gian tới để tập trung đầu tư, hỗ trợ, khuyến khích phát triển?
(4) Hiệu quả của những chính sách khuyến khích xuất khẩu hiện nay đến đâu?
cần có những cơ chế, chính sách đột phá gì để hỗ trợ, khuyến khích xuất khẩu trong
thời gian tới nhằm đạt mục tiêu xuất khẩu đề ra?
(5) Chương trình xúc tiến thương mại trọng điểm của Bộ Công thương cần tập
trung vào những thị trường nào, mặt hàng gì, phương thức thâm nhập và phát triển thị
trường xuất khẩu ra sao?
(6) Doanh nghiệp đánh giá như thế nào về thị trường xuất khẩu trong thời gian tới?
Tác động của tiến trình Lào thực hiện AFTA và gia nhập WTO đến hoạt động xuất khẩu
của doanh nghiệp như thế nào? Mức độ cạnh tranh trong và ngoài nước tới đây ra sao?
3.2. Mục tiêu, quan điểm phát triển thị trƣờng xuất khẩu hàng hóa của nƣớc
CHDCND Lào đến năm 2020
3.2.1. Mục tiêu phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa
Mục tiêu tổng quát: Phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa dựa trên phương
thức kinh doanh hiện đại theo cơ chế thị trường, qua đó phát huy vai trò dẫn dắt của
xuất khẩu với hoạt động sản xuất và kinh doanh hàng hóa, góp phần tác động chuyển
dịch cơ cấu nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hóa và sản
xuất hàng hóa lớn, tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Mục tiêu cụ thể
Bảng 3.1: Dự báo kim ngạch xuất khẩu của Lào
giai đoạn 2011-2015 và đến năm 2020
Đơn vị tính: triệu USD
Năm
Năm 2011 – 2015
Năm 2016 - 2020
Ngành hàng
Trị giá
1.466,23
119,29
707,57
52,46
Tăng %
15
Trị giá
1.730,15
140,76
834,93
61,9
Tăng %
Ngành hàng công nghiệp
Ngành hàng lâm nghiệp
Gỗ và sản phẩm gỗ
18
18
18
18
18
15
15
Nhóm hàng thủ công nghiệp
Ngành hàng công nghiệp
15
479,76
15
684,12
18
Nguồn: Bộ Công thương Lào
Trong giai đoạn từ năm 2011 tới năm 2020, khi kinh tế toàn cầu tăng trưởng trở
lại, Lào và các doanh nghiệp Lào hướng tới một sự nỗ lực cao nhằm đạt tốc độ tăng
trưởng xuất khẩu hàng hoá ở mức 18%/năm. Tăng tỷ trọng hàng chế biến sâu trong
xuất khẩu, đạt mức 30% tổng kim ngạch xuất khẩu đến năm 2015 và đến năm 2020
đạt 50% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nâng cao tỷ trọng xuất khẩu vào thị trường Asia,
ASEAN, Mỹ, EU, trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Lào.
3.2.2. Quan điểm phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa
Với quan điểm “Chủ động và tích cực thâm nhập thị trường quốc tế, chú trọng
thị trường các trung tâm kinh tế thế giới, duy trì và mở rộng thị phần trên các thị
trường quen thuộc, tranh thủ mọi cơ hội mở rộng thị trường mới”. Lào tích cực và
chủ động mở rộng thị trường, đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ đối tác, tận
dụng mọi cơ hội để tăng mức xuất khẩu vào các thị trường.
3.2.3. Dự báo xuất khẩu một số hàng hóa chủ lực của nước CHDCND Lào giai
đoạn 2011 - 2020
Trong giai đoạn 2011-2020, dự báo xuất khẩu hàng hóa của Lào có nhiều khả
năng sẽ tăng trưởng chậm lại do gặp khó khăn về thị trường đầu ra là các thị trường
xuất khẩu trọng điểm của Lào cũng đều gặp khó khăn.
Bảng 3.2: Dự báo kim ngạch xuất khẩu một số mặt hàng chủ lƣc
của Lào giai đoạn 2011 – 2020
Đơn vị tính: USD
Năm
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Khoảng sản
596,916,237
704,361,160
831,146,168
980,752,479
1,157,287,925
1,365,599,751
1,611,407,707
1,901,461,094
2,243,724,091
2,647,594,427
Dệt may
161,543,737
190,621,610
224,933,499
265,421,529
313,197,405
369,572,937
436,096,066
514,593,358
607,220,162
716,519,792
Năng lượng điện Hàng nông lâm sản Gỗ và sản phẩm gỗ
313,035,604
369,382,013
435,870,775
514,327,515
606,906,467
716,149,631
845,056,565
997,166,746
1,176,656,761
1,388,454,978
103,728,168
122,399,238
144,431,101
170,428,699
201,105,865
237,304,921
280,019,807
330,423,372
389,899,579
460,081,503
52,458,648
61,901,205
73,043,421
86,191,237
101,705,660
120,012,679
141,614,961
167,105,654
197,184,672
232,677,913
Nguồn: Bộ Công thương Lào
Trong giai đoạn 2011-2020, mặc dù thương mại thế giới có khả năng đạt mức
tăng trưởng trung bình cao hơn giai đoạn 2001-2010 và giá cả của các mặt hàng thuộc
19
nhóm lương thực (vốn là mặt hàng xuất khẩu chính của Lào) được dự báo có xu
hướng tăng nên xuất khẩu hàng hóa trong giai đoạn 2011-2020 của Lào nếu duy trì
được mức tăng trưởng của giai đoạn 2001-2009 thì với mức tăng trưởng 18%/năm đề
ra là có tính khả thi.
3.3. Phƣơng hƣớng, giải pháp phát triển thị trƣờng xuất khẩu hàng hóa
3.3.1. Phương hướng phát triển thị trường xuất khẩu của nước CHDCND Lào giai
đoạn 2011 - 2020
Để đạt được các mục tiêu nêu trên, Nhà nước và Chính phủ Lào cũng đã xác
định một số phương hướng chính nhằm thực hiện các mục tiêu này: (1) Tăng cường
đầu tư mở rộng quy mô sản xuất, chú trọng đổi mới công nghệ; (2) Thực hiện đồng
bộ các biện pháp nâng cao chất lượng, tăng giá trị hàng hoá xuất khẩu đối với các mặt
hàng truyền thống; (3) Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại, tìm kiếm và mở
rộng thị trường; (4) Tập trung khai thác các lợi thế đối với các thị trường xuất khẩu
truyền thống và thị trường xuất khẩu trọng điểm; (5) Khuyến khích các doanh nghiệp
tổ chức sản xuất hợp lꢀ, nâng cao năng suất, chất lượng, và hạ giá thành sản phẩm.
3.3.2. Giải pháp phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa của nước CHDCND
Lào giai đoạn 2011 - 2020
1) Nhóm các giải pháp chung
2) Giải pháp về từng thị trường xuất khẩu hàng hóa
a. Thị trường Châu Á
* Nhật Bản: Một số mặt hàng Lào có thể xuất khẩu vào thị trường Nhật Bản
gồm hàng dệt may, hàng đồ gỗ, cà phê và rau hoa quả. Trong thời gian tới, các doanh
nghiệp xuất khẩu hàng hóa Lào cần tiếp tục nâng cao hơn nữa sức cạnh tranh các mặt
hàng xuất khẩu tới thị trường Nhật.
Các doanh nghiệp cũng cần có biện pháp đảm bảo vệ sinh kiểm dịch và an toàn
thực phẩm cho hàng nông sản xuất khẩu, xây dựng bạn hàng lâu dài ổn định và tổ
chức tốt hoạt động xúc tiến thương mại tại thị trường Nhật Bản để chinh phục người
tiêu dùng ở thị trường này.
* Trung Quốc: Cho tới nay, nhiều mặt hàng chủ lực của Lào như cao su, rau
quả, đồ gỗ, muối ka li, đồng, chì, và thiếc đã được xuất khẩu tới Trung Quốc. Tới
đây, bên cạnh việc nâng cao hiệu quả xuất khẩu các mặt hàng chủ lực trên, các doanh
nghiệp có thể xuất khẩu các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tới thị trường Trung Quốc.
* Hàn Quốc: Các doanh nghiệp, cơ quan, ban ngành chức năng liên quan tới
hoạt động xuất khẩu hàng hóa cần tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng như dệt
may, đồ gỗ, đảm bảo yêu cầu. Đặc biệt nước CHDCND Lào cũng cần đẩy mạnh hợp
20
tác, kꢀ kết thỏa thuận về kiểm dịch động thực vật với Hàn Quốc.
* Việt Nam: Với nhiều nét văn hóa, kinh tế, chính trị tương đồng, các doanh
nghiệp Lào hoàn toàn có thể chinh phục được thị trường Việt Nam bằng các sản
phẩm xuất khẩu của mình. Do vậy, tăng cường hợp tác, chú trọng đẩy mạnh công tác
giới thiệu sản phẩm hàng hóa Lào tới thị trường Việt Nam nên được coi là một trong
những giải pháp mang tính trọng tâm trong chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu
của nước CHDCND Lào trong giai đoạn tới.
* Campuchia: Với tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định, mức tiêu thụ hàng hoá
tăng, thị trường Campuchia sẽ là một trong những thị trường xuất khẩu hấp dẫn của
nhiều nước, trong đó có Lào. Lào có thể xuất khẩu một số mặt hàng sang Campuchia
như sản phẩm gỗ và các sản phẩm công nghiệp khác.
* Thái Lan: Cần thực hiện những biện pháp tích cực để thủ hút đầu tư từ Thái
lan, đồng thời tăng cường đẩy mạnh công tác xúc tiến xuất khẩu hàng của Lào sang
Thái lan.
Ngoài ra, luận án cũng đề cập đến các giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu
hàng hóa của Lào sang các nước ASEAN như Malaixia, Singapore, Philipine…
b. Thị trường Châu Âu, luận án đề cập các giải pháp ở các cấp độ như:
Ở cấp độ Chính phủ; Ở cấp độ Hiệp hội ngành hàng; Ở cấp độ các doanh nghiệp.
c. Thị trường Châu Mỹ
- Để phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa tại khu vực này, bên cạnh sự nỗ lực
của tất cả các bên có liên quan, cần có sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng từ phía Nhà
nước Lào trong công tác mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa.
- Vai trò của hiệp hội ngành hàng cần được tăng cường và củng cố. Sự hỗ trợ
của các hiệp hội ngành hàng là cơ sở cần thiết hỗ trợ các doanh nghiệp trong quá
trình tiếp cận các thị trường xuất khẩu mới.
- Bên cạnh sự hỗ trợ của các cơ quan Chính phủ, các bộ ngành chức năng, bản
thân các doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần tăng cường công tác phát triển thị trường
xuất khẩu của mình.
d. Thị trường thị trường Trung Đông, Châu Phi, Tây Á, Nam Á
Ngoài các quốc gia thuộc khu vực Nam Á, ngoại trừ Ấn Độ, đa phần là quốc gia
có mức thu nhập thấp và tình hình kinh tế, chính trị còn chứa đựng nhiều bất ổn. Việc
tạo điều kiện cho hàng xuất khẩu của Lào vào Ấn Độ nhằm giảm tỷ lệ nhập siêu với
quốc gia này là hoàn toàn cần thiết, do đặc trưng của hàng hóa Lào rẻ so với hàng hóa
xuất khẩu của các quốc gia khác trên thế giới, do chi phí nhân công rẻ, đây là lợi thế
Tải về để xem bản đầy đủ
24 trang
16640
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Tóm tắt Luận án Phát triển thị trường xuất khẩu hàng hóa của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đến năm 2020", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tom_tat_luan_an_phat_trien_thi_truong_xuat_khau_hang_hoa_cua.pdf
