Tìm hiểu một số yếu tố nguy cơ suy dinh dưỡng ở trẻ dưới 5 tuổi tại Tuyên Quang

phần nghiên cứu

TÌM HIỂU MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ SUY DINH DƯỠNG

Ở TRẺ DƯỚI 5 TUỔI TẠI TUYÊN QUANG

Lưu Thị Mỹ Thục^*, Nguyễn Anh Vũ^**, Hoàng Thế Kỷ^***

* Bệnh viện Nhi Trung ương; ** Tổ chức tầm nhìn thế giới;

*** Tư vấn độc lập về y tế, dinh dưỡng và sức khỏe bà mẹ & trẻ em

TÓM TẮT

Mục tiêu: Tìm hiểu mối liên quan giữa một số yếu tố và tình trạng suy dinh dưỡng của

trẻ. Đối tượng: Gồm cặp trẻ em dưới 5 tuổi và các bà mẹ của những trẻ này. Phương pháp

nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang. Kết quả: Trẻ thuộc HGĐ nghèo thì xác suất bị SDD nhẹ

cân cao gấp 1,6 lần và nguy cơ SDD thấp còi cao gấp 1,8 lần so với nhóm trẻ thuộc HGĐ

khá/giàu. Trẻ là con của các bà mẹ có TĐHV dưới cấp 3 thì nguy cơ bị SDD thấp còi cao gấp

1,4 lần so với trẻ là con của bà mẹ có TĐHV cao hơn. Bà mẹ có kiến thức và thực hành nuôi

dưỡng trẻ chưa tốt có xác suất con bị SDD thấp còi cao tương ứng là gấp 2,3 và 2,6 lần so

với nhóm bà mẹ có kiến thức, thực hành tốt. Kết luận: Có mối liên quan giữa tình trạng SDD

với một số yếu tố như nghề nghiệp của mẹ, TĐHV của mẹ, kinh tế HGĐ, kiến thức và thực

hành về chăm sóc dinh dưỡng và phòng bệnh cho trẻ của các bà mẹ.

Từ khóa: Suy dinh dưỡng, yếu tố nguy cơ.

Chữ viết tắt: SDD (suy dinh dưỡng); HGĐ (hộ gia đình), TĐHV (trình độ học vấn); ABS (ăn

bổ sung); NVS (nhà vệ sinh).

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

khác biệt về sự phát triển của trẻ em đến 5 tuổi

bị ảnh hưởng nhiều bởi dinh dưỡng, cách nuôi

dưỡng, môi trường và chăm sóc sức khỏe hơn

so với yếu tố di truyền hoặc dân tộc [2]. SDD

trẻ em có liên quan chặt chẽ đến nhóm tuổi của

trẻ, nhóm tuổi bị ảnh hưởng nhiều nhất là 6-24

tháng [3]. Phân bố SDD ở Việt Nam không đồng

đều, khu vực miền núi cao, vùng đồng bào dân

tộc thiểu số, SDD trẻ em luôn cao hơn hẳn các

vùng khác. Na Hang là một huyện miền núi

nghèo, nằm ở phía Bắc của tỉnh Tuyên Quang.

Hiện nay huyện Na Hang đang bước vào năm

đầu của giai đoạn thực hiện chương trình phát

triển vùng (CTPTV) năm 2015-2018 với mục tiêu

Mặc dù đã có những chuyển biến tích cực

trong những năm gần đây nhưng suy dinh

dưỡng (SDD) vẫn là một trong những vấn đề y

tế công cộng hàng đầu ở các nước đang phát

triển. Trên toàn thế giới SDD thấp còi vẫn tăng,

ảnh hưởng hơn 186 triệu trẻ dưới 5 tuổi [1]. Việt

Nam là một trong những nước có tỷ lệ SDD ở trẻ

dưới 5 tuổi thể nhẹ cân giảm với mức trung bình

mỗi năm là 1,5%, SDD thể thấp còi giảm bình

quân 1,3% mỗi năm và được các tổ chức quốc tế

đánh giá cao. Thiếu dinh dưỡng là nguyên nhân

chiếm 60% SDD trẻ em. Thiếu dinh dưỡng có thể

xảy ra do giảm cung cấp chất dinh dưỡng, tăng

tiêu thụ dưỡng chất hoặc cả hai. Theo UNICEF, tiến hành những can thiệp nhằm làm giảm tỷ lệ SDD

29

tạp chí nhi khoa 2016, 9, 2

cho trẻ dưới 5 tuổi đặt dưới mục tiêu của dự án

Dinh dưỡng. Vì vậy để thiết kế được những can

thiệp dinh dưỡng có hiệu quả, chúng tôi tiến

hành đề tài: “Tìm hiểu một số yếu tố nguy cơ suy

dinh dưỡng ở trẻ dưới 5 tuổi tại huyện Na Hang,

Tuyên Quang” nhằm mục tiêu: Tìm hiểu mối liên

quan giữa một số yếu tố và tình trạng suy dinh

dưỡng của trẻ <5 tuổi.

Trong đó:

n (Cỡ mẫu tối thiểu); Z²_1-α/2(hệ số tin cậy với

độ tin cậy là 95% thì Z²_1-α/2= 1,96); p = 0,178 (tỷ

lệ SDD nhẹ cân ở trẻ em dưới 5 tuổi tại huyện Na

Hang - số liệu báo cáo năm 2014 của trung tâm

y tế huyện Na Hang); d (sai số mong muốn 5%

(0,05)); DE (Hiệu lực thiết kế = 2). Ước tính tỷ lệ bỏ

cuộc khoảng 5% thì số mẫu cần thu thập là: 450

+ 5%*450= 475 cặp bà mẹ và trẻ em dưới 5 tuổi

(thực tế điều tra được 483 cặp).

2. ĐỐITƯỢNGVÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. Đối tượng nghiên cứu: Gồm trẻ em dưới 5

tuổi và các bà mẹ của những trẻ này

- Phương pháp chọn mẫu:

+ Bước 1: Chọn ngẫu nhiên 30/43 cụm dân cư

của 5 xã huyện Na Hang.

2.2. Thời gian: Tháng 11-12/2015

2.3. Địa điểm nghiên cứu: 5 xã dự án thuộc

chương trình phát triển vùng gồm xã: Yên Hoa,

Đà Vị, Sơn Phú, Năng Khả và Thanh Tương thuộc

huyện Na Hang- Tuyên Quang.

+ Bước 2: từ 30 cụm được chọn (ở bước 1),

lập danh sách bà mẹ - trẻ dưới 5 tuổiở các cụm

và chọn ngẫu nhiên đơn các cặp bà mẹ - trẻ vào

nghiên cứu.

2.4. Phương pháp nghiên cứu

2.4.3. Thu thập số liệu

2.4.1. Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu cắt

ngang.

Các điều tra viên được tập huấn trước khi tiến

hành điều tra;

Đối với nghiên cứu định lượng bộ câu hỏi

phỏng vấn bà mẹ và người chăm sóc trẻ nhằm để

thu thập các thông tin để tìm hiểu một số yếu tố

nguy cơ SDD.

- Tính cân nặng của trẻ: Cân Nhơn Hòa với độ

chính xác đến 100g (lấy chính xác 1 đơn vị sau

phần thập phân).

Các số liệu về kích thước nhân trắc của trẻ dưới

5 tuổi cũng đã được thu thập (cân nặng, chiều

cao) và phân loại tình trạng dinh dưỡng dựa theo

WHO 2005.

- Đo chiều cao của trẻ: Đo chiều cao với độ

chính xác 0,1cm.

+ Tuổi của trẻ được tính toán dựa theo ngày

sinh trong giấy khai sinh hoặc phiếu tiêm chủng.

+ Bộ câu hỏi phỏng vấn các bà mẹ và người

chăm sóc trẻ được tiến hành để thu thập các

thông tin chung về hộ gia đình và thực hành

của bà mẹ/ người chăm sóc trẻ về dinh dưỡng và

chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ và trẻ em.

2.4.2. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu

- Cỡ mẫu được tính theo phương pháp tính cỡ

mẫu cho một cuộc điều tra cắt ngang:

2

Z

× P×(1− P)

1− x 2

n =

× DE

2

e

30

phần nghiên cứu

+ Đội điều tra gồm có 16 cán bộ điều tra viên

(cán bộ y tế xã và y tế thôn, trung tâm y tế huyện)

và 3 giám sát viên là những cán bộ từ Tổ chức tầm

nhìn thế giới, Bệnh viện Nhi TW được chia thành

4 nhóm để tiến hành điều tra tại các xã.

2.5. Phân tích số liệu

3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Kết quả nghiên cứu được phân tích dựa trên

483 cặp đối tượng nghiên cứu là trẻ < 5 tuổi và bà

mẹ của trẻ tại 5 xã thuộc huyện Na Hang, Tuyên

Quang từ tháng 11/2015 đến 12/2015.

3.1. Đặc điểm chung của nhóm trẻ tham gia

nghiên cứu (n=483)

Số liệu được làm sạch và nhập vào máy tính

bằng chương trình SPSS 20.0

0-5 tháng

48-59 tháng

17,0%

6-11 tháng

5,0%

12,6%

36-47 tháng

20,5%

12-23 tháng

24,4%

24-35 tháng

20,5%

Biểu đồ 1. Phân bố trẻ tham gia nghiên cứu theo nhóm tuổi (n=483)

Biểu đồ 1 cho thấy trẻ trong nghiên cứu được phân thành 6 nhóm tuổi, trẻ 12-23 tháng tuổi có tỷ

lệ cao nhất (24,4%) và nhóm trẻ 0-5 tháng chiếm tỷ lệ thấp nhất (5%).

Bảng 1. Mức độ suy dinh dưỡng của trẻ dưới 5 tuổi theo nhóm tuổi (n=483)

Nhẹ cân

Thấp còi

Gầy còm

Chỉ số

SDD độ II

SDD độ I

(%)

SDD độ II

SDD độ I

(%)

SDD

độ II (%)

SDD độ I

(%)

Dưới 6 tháng

8,3

1,6

1,7

2,0

8,1

4,9

3,9

4,2

6,6

8,3

4,9

8,3

4,2

1,6

1,7

1,0

1,2

1,4

4,2

1,6

3,4

4,0

2,0

6,1

3,5

6-11 tháng

21,3

22,9

30,3

34,3

30,5

27,1

12-23 tháng

24-35 tháng

36-47 tháng

48-59 tháng

Chung (0-59)

14,4

19,2

21,2

17,1

15,7

11,0

12,1

11,1

7.3

9,7

31

tạp chí nhi khoa 2016, 9, 2

Kết quả bảng 1 cho thấy với SDD thể nhẹ cân,

trẻ 0-5 tháng có tỷ lệ SDD mức II cao nhất (8,3%),

thấp nhất là nhóm trẻ 6-11 tháng (1,6%). SDD

thấp còi: trẻ 24-35 tháng có tỷ lệ SDD mức II cao

nhất (12,1%) và thấp nhất là nhóm 6-11 tháng

(4,9%). Ở thể gầy còm, nhóm trẻ 0-5 tháng có tỷ

lệ SDD mức II cao nhất (4,2%) và thấp nhất là trẻ

> 24 tháng.

3.2. Yếu tố nguy cơ suy dinh dưỡng

Theo kết quả nghiên cứu của đề tài: tuổi trung

bình của các bà mẹ tham gia nghiên cứu: 26,4

5,6 (Min=16, Max=48), 22,8% (110/483) hộ gia

đình (HGĐ) bị thiếu lương thực, thực phẩm (LTTP)

trong năm qua. Thời gian thiếu LTTP của các là

2,2 1,4 tháng (Min=0,3; Max=6,0).

3.2.1. Ăn bổ sung và chăm sóc khi trẻ bệnh

Biểu đồ 2. Kiến thức của các bà mẹ về việc cho trẻ ABS và chăm sóc khi trẻ bị ốm

Có 46,2% các bà cho rằng nên cho trẻ ABS trước 6 tháng khiến trẻ cứng cáp hơn. 9,9% các bà mẹ

cho rằng khi trẻ ốm chỉ cần uống thuốc nam, lá.

32

phần nghiên cứu

Biểu đồ 3. Các chỉ số về đa dạng chế độ ăn cho trẻ 6-23 tháng tuổi (n=179)

Từ biểu đồ 3 ta thấy chỉ có 35,2% trẻ có chế độ ăn đa dạng; 91,6% trẻ ăn đủ bữa (tùy theo độ tuổi);

34,7% trẻ ăn đủ bữa và đa dạng chế độ ăn và 77,7% trẻ ăn thực phẩm giàu sắt.

3.2.2. Mối liên quan giữa một số yếu tố và tình trạng SDD của trẻ

Bảng 2. Mối liên quan giữa SDD thể nhẹ cân ở trẻ dưới 5 tuổi và một số yếu tố

Tình trạng SDD thể nhẹ cân

Chỉ số

OR (95% CI)

Giá trị P

SDD

(%)

Bình thường

(%)

Chung

(%)

Giới tính trẻ

Nam

Nữ

50 (20,4)

45 (18,9)

195 (79,6)

193 (81,1)

245 (100,0)

238 (100,0)

1,1 (0,7-1,7)

2,1 (1,1-5,1)

0,8 (0,5-1,3)

1,9 (1,1-3,4)

1,6 (1,1-2,6)

0,6

Nghề nghiệp mẹ

Nông nghiệp

Nghề khác

90 (21,0)

5 (9,1)

338 (79,0)

50 (90,9)

428 (100,0)

55 (100,0)

0,04*

0,5

Trình độ học vấn (TĐHV) của mẹ

Dưới cấp III

41 (18,4)

54 (20,8)

182 (81,6)

206 (79,2)

223 (100,0)

260 (100,0)

Từ cấp III trở lên

Thời gian ở nhà của bố

Vắng nhà

21 (29,6)

74 (18,0)

50 (70,4)

71 (100,0)

0,02*

0,03*

Ở nhà

338 (82,0)

412 (100,0)

Kinh tế HGĐ

Nghèo

36 (25,5)

59 (17,3)

105 (74,5)

283 (82,7)

141 (100,0)

342 (100,0)

TB/Khá/Giàu

*: ý nghĩa mức <0,05

**: ý nghĩa mức <0,01

***: ý nghĩa mức: <0,001

33

tạp chí nhi khoa 2016, 9, 2

Kết quả bảng 2: không thấy mối liên quan thống kê (OR=2,1; 95%CI=1,1-5,1; p < 0,05). Trẻ

giữa SDD nhẹ cân ở trẻ dưới 5 tuổi với một số dưới 5 tuổi là con của những HGĐ có bố vắng

yếu tố như: giới tính của trẻ, trình độ học vấn nhà trong thời gian sinh trẻ thì xác suất bị SDD

(TĐHV) của mẹ. Tuy nhiên, nghiên cứu lại tìm cao gấp 1,9 lần nhóm trẻ có bố thường xuyên

thấy mối liên quan giữa nghề nghiệp của người ở nhà một cách có ý nghĩa thống kê (OR=1,9;

mẹ; thời gian bố vắng nhà và tình trạng kinh tế 95%CI=1,1-3,4; p < 0,05). Tương tự như vậy,

HGĐ với tình trạng SDD thể nhẹ cân ở trẻ dưới những trẻ thuộc HGĐ nghèo thì xác suất bị SDD

5 tuổi. Những bà mẹ có làm nghề nông nghiệp cao gấp 1,6 lần so với nhóm trẻ thuộc HGĐ khá/

thì có khả năng con bị SDD cao gấp 2,1 lần giàu có ý nghĩa thống kê (OR=1,6; 95%CI=1,1-

so với nhóm bà mẹ làm nghề khác có ý nghĩa 2,6; p < 0,05).

Bảng 3. Mối liên quan giữa SDD thể thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi và một số yếu tố

Tình trạng SDD thể thấp còi

Chỉ số

OR (95% CI)

Giá trị P

SDD

(%)

Bình thường

(%)

Chung

(%)

Giới tính trẻ

Nam

Nữ

106 (43,3)

72 (30,3)

139 (56,7)

166 (69,7)

245 (100,0)

238 (100,0)

1,7 (1,2-2,5)

2,9 (1,4-5,9)

1,4 (1,05-2,1)

1,7 (1,2-2,4)

1,2 (0,7-2,0)

1,5 (1,1-2,2)

1,8 (1,2-2,7)

2,3 (1,5-3,8)

2,6 (1,6-4,2)

0,003**

0,002**

0,04*

Nghề nghiệp mẹ

TĐHV của mẹ

Dân tộc

Nông nghiệp

Nghề khác

168 (39,3)

10 (18,2)

260 (60,7)

45 (81,8)

428 (100,0)

55 (100,0)

Dưới cấp III

92 (41,3)

86 (33,1)

131 (58,7)

174 (66,9)

223 (100,0)

260 (100,0)

Từ cấp III trở lên

Dao

Tày

101 (43,0)

77 (31,0)

134 (57,0)

171 (69,0)

235 (100,0)

248 (100,0)

0,007**

0,4

Thời gian ở nhà của bố

Loại nhà vệ sinh (NVS)

Vắng nhà

Ở nhà

29 (40,8)

42 (59,2)

71 (100,0)

149 (36,2)

263 (63,8)

412 (100,0)

Không có NVS đủ tiêu chuẩn

Có NVS đủ tiêu chuẩn

124 (40,1)

54 (31,0)

185 (59,9)

120 (69,0)

309 (100,0)

174 (100,0)

0,04*

Kinh tế HGĐ

Nghèo

66 (46,8)

75 (53,2)

141 (100,0)

342 (100,0)

0,004**

<0,001***

TB/Khá/Giàu

112 (32,7)

230 (67,3)

Kiến thức nuôi dưỡng của bà mẹ

Chưa tốt

150 (41,4)

28 (23,1)

212 (58,6)

93 (76,9)

362 (100,0)

121 (100,0)

Tốt

Thực hành nuôi dưỡng của bà mẹ

Chưa tốt

Tốt

153 (41,7)

25 (21,6)

214 (58,3)

91 (78,4)

367 (100,0)

116 (100,0)

*: ý nghĩa mức <0,05

**: ý nghĩa mức <0,01

***: ý nghĩa mức: <0,001

34

phần nghiên cứu

Kết quả bảng 3 đã tìm ra mối liên quan mạnh miền núi phía Bắc cả nước (30,7%, năm 2014) và

giữa tình trạng SDD thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi với tỉnh Tuyên Quang (26,1%). Tỷ lệ thể SDD thấp còi

các yếu tố như: giới tính trẻ; nghề nghiệp của mẹ; được coi là chỉ tiêu phản ánh sự phát triển của xã

TĐHV mẹ, dân tộc; loại NVS sử dụng, kinh tế HGĐ hội, phản ánh tình trạng thiếu dinh dưỡng kéo

và kiến thức và thực hành nuôi dưỡng trẻ nhỏ dài hoặc SDD trong quá khứ làm cho trẻ bị còi

của người mẹ. Trẻ nam có nguy cơ bị SDD cao gấp cọc. Đây cũng là chỉ số đánh giá hậu quả của sự

1,7 lần trẻ nữ (OR=1,7, 95%CI =1,2-2,5, p<0,01). đói nghèo. Hiện nay, SDD thể thấp còi đang là vấn

Trẻ là con của các bà mẹ có TĐHV dưới cấp 3 thì đề phổ biến tại tất cả các vùng sinh thái trên cả

nguy cơ bị SDD cao gấp 1,4 lần trẻ là con của bà

mẹ có TĐHV cao hơn (OR=1,4; 95%CI=1,1-2,1;

p<0,05). Trẻ dân tộc Dao có nguy cơ bị SDD cao

gấp 1,7 lần trẻ dân tộc Tảy (OR=1,7; 95%CI=1,2-

2,4; p <0,01). HGĐ sử dụng nhà tiêu không HVS

thì trẻ có nguy cơ bị SDD cao gấp 1,5 lần so với trẻ

của HGĐ có nhà tiêu HVS (OR=1,5; 95%CI=1,1-2;

p<0,05). Tương tự như vậy thì trẻ ở HGĐ nghèo có

nguy cơ bị SDD cao gấp 1,8 lần so với HGĐ khá/

giàu (OR=1,8; 95%CI=1,2-2,7; p<0,01). Trong khi

đó nhóm bà mẹ có kiến thức chưa tốt có xác suất

con bị SDD thấp còi cao gấp 2,3 lần so với nhóm

bà mẹ kiến thức tốt, có ý nghĩa thống kê (OR=2,3;

95%CI=1,5-3,8; p<0,001). Nhóm bà mẹ có thực

hành chưa tốt xác suất có con bị SDD thấp còi cao

gấp 2,6 lần so với nhóm bà mẹ có thực hành tốt

(OR=2,6; 95%CI=1,6-4,2, p<0,001).

nước. Như vậy, chứng tỏ tỷ lệ trẻ SDD ở nước ta

còn cao và có sự khác biệt giữa các vùng miền,

đặc biệt là vùng miền núi cao, dân tộc thiểu số

và vùng xa. Điều này được lý giải bởi sự bất cập

trong việc tiếp cận dịch vụ y tế, trình độ dân trí

và khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn giữa

khu vực nông thôn, miền núi so với các thành phố

lớn và các khu đô thị. Trong kết quả nghiên cứu

của chúng tôi (bảng 2; 3) thấy có mối liên quan

giữa SDD với một số yếu tố như nghề nghiệp của

người mẹ (bà mẹ làm nghề nông nghiệp thì có

khả năng con bị SDD nhẹ cân cao gấp 2,1 lần so

với nhóm bà mẹ làm nghề khác), thời gian bố

vắng nhà và tình trạng kinh tế HGĐ ( trẻ thuộc

HGĐ nghèo thì xác suất bị SDD nhẹ cân cao gấp

1,6 lần và nguy cơ SDD thấp còi cao 1,8 lần so với

nhóm trẻ thuộc HGĐ khá/giàu)...

Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc trẻ đóng

vai trò quan trọng dẫn tới SDD ở trẻ em. Điều

4. BÀN LUẬN

Dựa trên kết quả phân tích của 483 trẻ dưới 5 này phụ thuộc rất nhiều vào kiến thức, thái độ

tuổi tại 5 xã dự án thuộc CTPTV, tỷ lệ SDD chung và thực hành chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ. Nhìn

của cả 3 thể (bảng 1) là 61,4% cao hơn so với chung, năng lượng trong chế độ ăn ở trẻ em

kết quả của Lê Phán (2008) trên trẻ em dân tộc nước ta còn thấp so với các nước trong khu vực

thiểu số huyện Khánh Vĩnh, Khánh Hòa (57,8%) [6]. Trong nghiên cứu của chúng tôi (biểu đồ

[4] và của Nguyễn Minh Tuấn (2008) tại vùng 2,3) có tỷ lệ cao 46,2% cho rằng nên cho trẻ

đồng bào dân tộc Sán Chay tỉnh Thái Nguyên là ABS trước 6 tháng tuổi và 9,9% cho rằng ốm thì

41,6%[5]. SDD thể thấp còi (CC/T) trung bình là cần uống thuốc nam và chỉ có 34,7% trẻ được

36,8% cao hơn trung bình của khu vực trung du ăn đủ bữa và chế độ ăn đa dạng. Thời gian bắt

35

tạp chí nhi khoa 2016, 9, 2

đầu ABS theo khuyến cáo chung là khi trẻ tròn gian người cha vắng nhà khi sinh trẻ và điều kiện

6 tháng tuổi. ABS được coi là hợp lý khi trẻ ăn

được các loại thức ăn cung cấp đủ năng lượng

(có thể ước tính qua số bữa ăn trong ngày kết

hợp với số lượng của mỗi bữa ăn) và đủ chất

dinh dưỡng (thể hiện bằng sự kết hợp đúng,

đủ các nhóm thực phẩm bổ sung cho trẻ). Việc

cho ABS sớm và không đúng cách đã góp phần

làm tăng tỷ lệ SDD cho trẻ dưới 2 tuổi. Theo

tác giả Nguyễn Thị Hải Anh thấy trẻ ABS không

hợp lý có nguy cơ SDD tăng 2,7-4 lần [7]. Lê

Phán nghiên cứu thấy có đến 68,8% trẻ ABS

trước 4 tháng tuổi bị SDD và 59,8% trẻ SDD do

ăn không đủ 4 nhóm thực phẩm hàng ngày [4].

Hiện nay, tình trạng bà mẹ cho con ABS sớm là

vấn đề phổ biến của nước ta. Kiến thức, thực

hành về dinh dưỡng của bà mẹ có liên quan

nhiều đến trình độ học vấn của bà mẹ. Trẻ là

con của các bà mẹ có TĐHV dưới cấp 3 thì nguy

cơ bị SDD thấp còi cao gấp 1,4 lần trẻ là con

của bà mẹ có TĐHV cao hơn (bảng 3) và nhóm

bà mẹ có kiến thức chưa tốt có xác suất con bị

SDD thấp còi cao gấp 2,3 lần so với nhóm bà

mẹ kiến thức tốt, nhóm bà mẹ có thực hành

chưa tốt xác suất có con bị SDD thấp còi cao

gấp 2,6 lần so với nhóm bà mẹ có thực hành

tốt. Kiến thức, thực hành về dinh dưỡng của bà

mẹ có có tính quyết định trong công tác phòng

chống SDD trẻ em. Các can thiệp dinh dưỡng

cần chú trọng tới việc cải thiện kiến thức, thực

hành nuôi dưỡng trẻ nhỏ của các bà mẹ.

kinh tế HGĐ. Bên cạnh đó nghiên cứu cũng tìm

thấy mối liên quan giữa SDD thấp còi ở trẻ dưới 5

tuổi với các yếu tố: giới tính của trẻ, nghề nghiệp

của mẹ, TĐHV của mẹ, dân tộc, loại nhà tiêu HGĐ

sử dụng, kinh tế HGĐ, kiến thức và thực hành về

chăm sóc dinh dưỡng và phòng bệnh cho trẻ của

các bà mẹ.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. WHO (2010), Global Database on Child

Growth and Malnutrition 2010.

2. UNICEF (2009), “The state of the world’s

children 2009”, NewYork, USA, December, pp. 122-

128.

3. Chu Thị Phương Mai (2014), “Đánh giá tình

trạng suy dinh dưỡng và một số yếu tố ảnh hưởng

đến dinh dưỡng của trẻ từ 6-24 tháng tuổi tại

Phòng khám Dinh dưỡng - Bệnh viện Nhi Trung

ương năm 2013-2014”, Luận văn tốt nghiệp bác sĩ

đa khoa, Trường Đại học Y Hà Nội.

4. Lê Phán (2008), “Đánh giá kết quả phòng

chống suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi dân tộc

thiểu số tại 4 xã đặc biệt khó khăn huyện Khánh

Vĩnh tỉnh Khánh Hòa”, Luận án Nguyễn Minh

Tuấn chuyên khoa cấp II, Đại học Y Dược Huế,

tr. 93-94

5. Nguyễn Minh Tuấn (2009), “Huy động

nguồn lực cộng đồng chăm sóc dinh dưỡng trẻ

em dưới 5 tuổi dân tộc Sán Chay tại Thái Nguyên”,

Luận án tiến sĩ y học, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung

5. KẾT LUẬN

Có mối liên quan giữa tình trạng SDD nhẹ cân

ở trẻ dưới 5 tuổi với nghề nghiệp của mẹ, thời ương, Hà Nội.

36

phần nghiên cứu

6. Lawrence H. and Smith L (2000),

7. Nguyễn Thị Hải Anh, Lê Thị Hợp (2006),

“Overcoming child malnutrition in developing “Tình trạng dinh dưỡng và một số yếu tố liên

countries: Past achievement and future quan đến suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi

choices”, IFPRI, Washington DC, USA.], tỉnh Lào Cai năm 2005”, Tạp chí Dinh dưỡng và

thực phẩm, 2 (3+4), tr. 29-35.

ABSTRACT

FIND OUT SOME RISK FACTORS MALNUTRITION IN CHILDREN

UNDER AGE 5 IN TUYEN QUANG

Objective: To investigate the relationship between some risk factors malnutrition and the

nutritional status of the children under 5 years old. Subjects: Couple of children under 5 years old

and their mothers. Research methods: Cross-sectional study. Results: For Children from poor

households, the probability of underweight was 1.6 times higher and risk of stunting was 1.8 times

higher than the group of children in rich households.The mothers with low educational degree (under high

school level) has children with the risk of stunting was 1.4 times higher than the others. Mothers with

limited knowledge and practice of feeding children have the probability of child stunting 2.3 and 2.6

times higher than the group of mothers of best knowledge, best practices, respectively. Conclusion:

There is a relationship between the state of malnutrition with a number of factors such as the mother’s

occupation, education level, knowledge and practice on nutritional care, as well as ﬁnancial status.

Keywords: Malnutrition, risk factors.

37