Tài liệu Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đậu tương
VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
TRUNG TÂM KHUYẾN NÔNG QUỐC GIA
KỸ THUẬT
TRỒNG VÀ CHĂM SÓC
CÂY đậu tương
ThS. Phạm Thị Xuân (Chủ biên), TS. Trần Danh Sửu,
TS. Bùi Thị Thu Huyền, TS. Trần Thị Trường,
ThS. Hà Minh Loan, TS. Dương Trung Dũng
Hà Nội, 2017
LỜI NÓI ĐẦU
Cây đậu tương hay đỗ tương, đậu nành [Glycine max (L.) Merrill] là
loại cây họ đậu (Fabaceae), có nguồn gốc từ Trung Quốc và hiện nay
được trồng ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Đậu tương là cây
trồng cạn ngắn ngày, có giá trị kinh tế cao và có khả năng cải tạo đất
tốt. Trong hệ thống luân canh, nếu bố trí hợp lý sẽ góp phần tăng
năng suất cả hệ thống cây trồng và giảm chi phí cho việc bón phân.
Hạt đậu tương được dùng làm thực phẩm cho con người, thức ăn cho
gia súc, nguyên liệu trong chăn nuôi, công nghiệp thực phẩm, dược
liệu và hàng xuất khẩu.
Cuốn sách “Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đậu tương” được xuất
bản nhằm giúp cho người đọc dễ dàng áp dụng những kiến thức cơ
bản về cây đậu tương. Nội dung cuốn sách giúp cho cán bộ kỹ thuật
ở địa phương và bà con nông dân nắm được kỹ thuật trồng, chăm sóc
và quản lý sâu bệnh hại trên cây đậu tương một cách hiệu quả và an
toàn cho con người và môi trường.
Nhóm tác giả đã rất cố gắng trong quá trình tổng hợp và biên soạn
tài liệu nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót. Rất mong được
tiếp nhận các đóng góp của bạn đọc để nội dung cuốn sách ngày
càng hoàn thiện và trở thành tài liệu hữu ích cho sản xuất cây đậu
tương nói riêng và nông nghiệp nói chung.
Nhóm tác giả
3
I. KỸ THUẬT TRỒNG
VÀ CHĂM SÓC
CÂY ĐẬU TƯƠNG
1.1. CHỌN ĐẤT VÀ CHUẨN BỊ ĐẤT
a) Chọn đất
Đậu tương là cây không kén đất, có thể trồng trên nhiều loại đất
khác nhau, nhưng để có năng suất cao thì tốt nhất là loại đất có
thành phần cơ giới nhẹ hoặc trung bình, giữ ẩm và thoát nước tốt:
đất thịt nhẹ, đất cát pha, phù sa ven sông, thích hợp nhất trên đất
thịt pha cát. Ruộng cần bố trí nơi đất chủ động tưới tiêu nước, đặc
biệt là trong vụ Đông ở các tỉnh phía Bắc.
b) Làm đất, lên luống
Đất phải được cày bừa kỹ, sạch cỏ dại.
Đất bãi ven sông và đất chuyên màu áp dụng kỹ thuật gieo trồng
trên nền đất khô, đất có thể cày, bừa, lên luống hoặc san phẳng mặt,
rạch thành hàng để gieo đậu.
Đối với đất chuyên cho cây trồng cạn: Lên luống rộng 100 cm, cao
20 - 25 cm, rạch 2 hàng. Khoảng cách giữa 2 hàng là 40 cm. Rãnh
thoát nước rộng 30 - 35 cm.
Trên chân đất vàn cao: Yêu cầu làm đất phải đảm bảo tơi xốp, bằng
phẳng, sạch cỏ dại, xử lý đất trước khi gieo hạt bằng vôi bột. Lên
luống rộng 1,0 - 1,2 m, rãnh rộng 30 - 35 cm, sâu 15 - 20 cm. Mặt
luống được chia làm 2 - 3 hàng dọc theo chiều dài luống, rạch sâu
2 - 3 cm, hàng cách hàng 30 - 40 cm.
Trên đất sau lúa mùa: Áp dụng biện pháp không làm đất, gieo hạt vào
gốc rạ hoặc gieo vãi có làm đất; yêu cầu ruộng thoát nước, cày tạo
rãnh thoát nước với băng rộng 2 - 3 m.
Đất dốc phải thiết kế thành băng chống xói mòn, phải lên luống tạo
rãnh thoát nước kịp thời khi mưa to (mặt luống rộng 1,0 - 1,2 m, cao
15 - 20 cm, rãnh rộng 25 - 30 cm).
Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đậu tương
6
1.2. THỜI VỤ
a) Vụ Xuân
Vùng đồng bằng, trung du và miền núi phía Bắc: Gieo từ 15/1 đến
15/3, không nên gieo muộn để tránh giai đoạn làm quả gặp mưa và
nắng to; riêng Đồng bằng sông Hồng tốt nhất là gieo 20/2 - 10/3.
Vùng Bắc Trung bộ: Gieo từ 20/1 đến 10/2 để tránh gió Tây cuối
tháng 4.
Vùng Tây Bắc Bắc bộ: Gieo từ 1/3 đến 20/3.
Vùng Nam Trung bộ: Gieo từ 10/1 đến 30/1.
Vùng Đồng bằng sông Cửu Long: Gieo cuối tháng 2, đầu tháng 3.
b) Vụ Hè
Các tỉnh phía Bắc:
- Trên đất màu: Gieo từ 25/5 đến 20/6 đối với giống ngắn ngày.
Vụ này nên sử dụng các giống có thời gian sinh trưởng ngắn
như: ĐT12, DT99…
- Trên đất 2 lúa: Gieo từ 25/5 đến 15/6.
Các tỉnh miền Đông Nam bộ: Gieo từ 25/4 đến 10/5.
c) Vụ Hè Thu
Các tỉnh miền núi phía Bắc: Gieo từ 10/7 đến 25/7.
Các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế: Gieo từ 15/6
đến 10/7.
Các tỉnh miền Đông Nam bộ: Tranh thủ gieo trong mùa mưa, gieo từ
1/8 đến 15/8, thu hoạch cuối tháng 10 đầu tháng 11 (ở thời điểm
này trùng với thời tiết khô hanh nên rất thuận lợi cho việc thu hoạch).
Vùng Tây Nguyên, Nam bộ: Gieo từ 15/5 đến 31/5.
7
d) Vụ Đông
Các tỉnh Đồng bằng sông Hồng: Gieo từ 1/9 đến 5/10, nhưng tốt
nhất nên gieo trước 15/9. Nếu sử dụng các giống trung ngày, chịu
rét có thể gieo đến 10/10.
Chú ý: Gặt lúa Mùa xong tranh thủ gieo đậu tương ngay để tận
dụng những điều kiện thuận lợi về nhiệt độ, ẩm độ của đầu vụ,
đậu tương Đông càng gieo muộn cây sinh trưởng càng kém và
năng suất càng thấp.
Các tỉnh Duyên hải miền Trung: Đối với đất chuyên trồng màu và đất
bãi ven sông, sau khi nước rút có thể gieo sớm, từ 15/9 đến 20/9.
Trên đất ruộng cao kết thúc gieo trong tháng 10.
Vùng Đồng bằng sông Cửu Long: Gieo chủ yếu vào mùa khô, trong
tháng 12.
1.3. MẬT ĐỘ, KHOẢNG CÁCH
Gieo ở mật độ 25 - 50 cây/m2 tuỳ theo hình thức gieo, giống và vụ
gieo trồng. Khoảng cách gieo: Hàng cách hàng 60 - 65 cm; cây cách
cây 15 cm.
Vụ Đông thời tiết lạnh và ngày ngắn nên gieo dày hơn; tiếp đó là Vụ
Xuân; vụ Hè cây phát triển, phân cành mạnh nên gieo thưa hơn.
Giống có thời gian sinh trưởng ngắn (70 - 90 ngày) gieo dày: 35 - 50
cây/m2; giống có TGST trung bình (90 - 100 ngày) gieo mật độ vừa
phải: 25 - 40 cây/m2; giống có TGST dài (trên 100 ngày) gieo thưa
hơn: 20 - 35 cây/m2.
Gieo theo luống trên nền đất khô: Lượng giống 55 - 60 kg/ha, hàng
cách hàng 30 - 40 cm, gieo 2 hạt/hốc, hốc cách hốc 7 - 8 cm.
Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đậu tương
8
1.4. CÁCH GIEO
Gieo vãi: Áp dụng với ruộng cao, đất chỉ cần cày lên là có thể gieo
vãi. Lượng giống 80 - 90 kg/ha, khi gieo đất phải đủ ẩm (ướt như đất
chuẩn bị gieo mạ). Chia hạt cho từng luống hoặc băng để rắc cho đều,
sau khi gieo tiến hành phủ hạt và chuẩn bị lối thoát nước cho ruộng.
Chọn khoảng ruộng an toàn, gieo dày thêm cho mỗi héc ta khoảng
150 - 200 m2 để dặm. Thời điểm tỉa dặm sau gieo từ 5 - 7 ngày.
Gieo theo hàng (tra rạch): Gặt sát gốc rạ, sau đó tạo rãnh thoát nước
bằng cày, cuốc, các rãnh cách nhau 1,5 m (bằng bề ngang luống). Tạo
rạch ngang luống, sâu 2 - 3 cm, các rạch cách nhau 30 - 35 cm và tra
hạt vào rạch, hạt cách hạt 3 - 5 cm.
Gieo theo hàng và luống: Lên luống rộng 1,2 m, rãnh rộng 30 - 40 cm,
sâu 20 - 25 cm. Dùng đòn gánh hoặc thanh gỗ nặng hình tam giác
chém ngang luống hoặc dùng cuốc tạo thành rạch ngang sâu 2 - 3 cm,
rạch cách nhau 30 cm. Tra hạt theo hốc 2 - 3 hạt với hốc cách hốc
7 - 12 cm.
- Gieo theo gốc rạ: Thu hoạch lúa xong,
tạo rãnh thoát nước như trường hợp
gieo vãi. Dùng tay gạt nghiêng gốc rạ,
tra mỗi gốc rạ 1 - 2 hạt vào kẽ tiếp xúc
giữa đất và gốc rạ, tuyệt đối không tra
a
vào giữa gốc rạ, hạt đậu sẽ không hút
được ẩm để nảy mầm. Bỏ cách một hàng
rạ không gieo. Lượng giống 60 kg/ha.
Chú ý: Không gieo hạt vào những
ngày mưa to, hạt bị trương nước
làm giảm sức nảy mầm; Phơi lại
b
hạt giống trước khi gieo, phơi trên
Hình 1. Gieo đậu tương
nong, nia, dưới nắng nhẹ để kích
thích hạt nảy mầm.
(a: lên luống, gieo theo hàng;
b: gieo theo gốc rạ)
9
1.5. PHÂN BÓN VÀ CÁCH BÓN
a) Lượng phân bón
Lượng phân bón cho 1 ha đậu tương trồng thuần:
- Phân bón hữu cơ: 10 - 12 tấn phân chuồng hoai mục, nếu được
ủ bằng nấm Trichoderma thì rất tốt, vừa phân hủy tốt xác bã
hữu cơ, vừa cung cấp một số chủng nấm đối kháng diệt một số
nấm có hại trong đất trồng đậu tương; trong trường hợp không
có phân chuồng thì dùng 1,5 - 2 tấn phân hữu cơ vi sinh.
- Vôi bột: 400 - 500 kg.
- Dinh dưỡng nguyên chất: 10 - 20 kg N, 30 - 60 kg P2O5, 40 - 70
kg K2O tùy theo giống và mùa vụ.
b) Cách bón
Toàn bộ phân hữu cơ, phân
lân nên trộn đều rồi ủ vài
ngày trước khi bón để tăng
hiệu quả sử dụng phân. Vôi
bột bón lên mặt luống khi
làm đất.
- Bón lót toàn bộ phân
chuồng hoai mục
Hình 2. Bón thúc lần 1 cho đậu tương
(hoặc hữu cơ vi sinh)
+ toàn bộ phân lân +
1/3 lượng đạm + 1/3 lượng kali trước lúc bừa lần cuối cùng hoặc
bón vào hốc, vào hàng đã rạch. Trước khi gieo hạt cần phủ lớp
đất mỏng lên phân đã bón lót, tránh để hạt tiếp xúc với phân
bón.
- Bón thúc lần 1: 1/3 lượng đạm + 1/3 lượng kali khi cây có 2 - 3
lá thật.
Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đậu tương
10
- Bón thúc lần 2: Số phân còn lại khi cây có 5 - 6 lá thật, kết hợp
làm cỏ và vun xới.
Lưu ý: Những vùng đất chua nên bón phân lân nung chảy.
1.6. CHĂM SÓC
Tỉa, dặm: Khi cây có 1 - 2 lá thật, kiểm tra tỉa bỏ các cây còi cọc, cây
sâu bệnh, chỉ để lại 1 - 2 cây đậu khỏe/khóm. Dặm cây mới vào những
chỗ cây bị chết, héo.
Xới xáo: Áp dụng cho chân đất khô với phương thức gieo theo hàng.
Không áp dụng trong vụ Đông gieo trên nền đất ướt có phủ rơm rạ.
Lần 1: Khi cây có 2 - 3 lá thật, xới nhẹ vào gốc, tỉa định cây, kết hợp
bón thúc lần 1. Lần 2: Khi cây có 5 - 6 lá thật, xới vun cao sát gốc,
kết hợp bón thúc lần 2.
Tưới nước: Nguyên tắc chung cần giữ độ ẩm đồng ruộng thường
xuyên 65 - 70% độ ẩm tối đa.
Tưới nước vào các thời kỳ 2 - 4 lá thật, trước khi ra hoa, hình thành
quả và quả trưởng thành (có thể tưới bất kỳ giai đoạn nào khi cần
để đảm bảo độ ẩm yêu cầu nêu trên). Cách tưới: Tưới rãnh ngập 2/3
luống để ngấm đều, sau đó tháo cạn.
Hình 3a. Xới xáo cho đậu tương
Hình 3b. Tưới nước cho đậu tương
11
1.7. PHÒNG TRỪ SÂU BỆNH
Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng và khuyến khích áp dụng các
biện pháp quản lý cây trồng tổng hợp (Sử dụng giống kháng bệnh,
thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học, kỹ thuật làm đất, bón
phân, luân xen canh cây trồng hợp lý, vệ sinh đồng ruộng …)
a) Sâu chính hại đậu tương
Sâu xám: Thường gây hại trong giai đoạn cây con. Sâu cắn ngang
thân làm cây gãy, đổ và chết.
Phòng trừ bằng cách làm đất kỹ để diệt nhộng và sâu non, có thể
dùng thuốc hoá học trừ diệt sâu non, bắt vào buổi sáng sớm hoặc
chiều mát nếu mật độ thấp. Mật độ cao sử dụng các loại thuốc như:
Sugadan 30G, Vifuran 3G,… theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Ruồi đục thân: Trong vụ Đông, sâu non (dòi) phá hại nặng trên cây
con vào tháng 10, 11. Con trưởng thành (ruồi nhỏ) phá hại ở các bộ
phận lá và thân cây.
a
b
c
d
e
f
Hình 4. Một số loại sâu chính hại đậu tương
(a, b: sâu xám; c, d: ruồi đục thân; e, f: sâu đục quả)
Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đậu tương
12
Phòng trừ bằng cách phun các loại thuốc có hiệu lực cao như: Angun
5ME, Golnitor 50WDG, Soka 25EC… khi đến ngưỡng theo khuyến cáo
của nhà sản xuất.
Sâu đục quả: Sâu tập trung phá hại khi cây ra quả non, hạt mới hình
thành bị sâu đục, không phát triển nữa. Sâu non gặm vỏ quả, đục
vào trong ăn hạt đậu tương làm cho hạt bị khuyết từng phần hoặc
bị rỗng bên trong, làm giảm năng suất và hạt không dùng làm giống
được. Ngoài ra, sâu còn đục phá thân cây, làm cây sinh trưởng chậm
hoặc chết khô. Sâu đục quả gây hại mạnh cả đậu tương Xuân Hè và
Hè Thu. Sâu non phân bố và gây hại trong ruộng đậu tương ở xung
quanh bờ nhiều hơn ở giữa ruộng. Đậu tương càng gieo trồng muộn
càng bị hại nặng.
Trừ sâu đục quả bằng cách phun thuốc trừ sâu non như Surpacide
40ND, Dipterex, Fastas 5EC, Fortac 5EC… Dùng Detect 50WP
liều lượng 2 lít/ha, pha 0,15 - 0,2 lít với bình 10 lít phun 2 - 3
bình/1000 m2.
Sâu cuốn lá: Sâu cuốn lá đậu tương phát sinh quanh năm trên đồng
ruộng. Mật độ của sâu tăng nhanh và gây hại lớn nhất vào thời kỳ
cây 4 - 6 lá kép và quả đang phát triển. Khi trưởng thành, sâu hoạt
động mạnh vào chiều tối, thích ánh sáng đèn; thông thường đẻ trứng
ở mặt dưới lá non.
Phòng trừ: Luân canh đậu tương với lúa hoặc các cây họ hòa thảo,
bông... có tác dụng hạn chế sâu hại rõ rệt. Bảo vệ và tăng cường hoạt
động của thiên địch bằng cách trồng xen đậu tương với cây trồng
khác. Thời kỳ sâu thường gây hại nặng là khi cây có từ 3 - 4 là kép
đến lúc quả non. Khi cần thiết dùng các loại thuốc có hiệu quả diệt
sâu cao như Bulldock 25 EC (Beta - Cyflutlirin) 0,8 - 1 lít/ha, Forvin
85 WP (Carbaryl) 0,75 - 1 kg/ha, Karate 25 EC (Lambda - Cyhalothrin)
0,3 - 0,5 lít/ha; Baythroid 50 EC. 5 SL (Cyfluthrin) 0,6 - 0,8 lít/ha.
13
b
c
a
d
Hình 5. Sâu cuốn lá hại đậu tương (a); ấu trùng (b)
và trưởng thành (c) của sâu cuốn lá; (d) Rệp ở các giai đoạn
trưởng thành khác nhau quan sát thấy trên lá cây
Rệp hại đậu tương: Rệp trưởng thành và rệp non tụ tập châm chích,
hút chất dịch ở lá non, ngọn cây, nụ hoa và quả.
Sau khi bị hại thì lá teo quắt, khô chết; ngọn cây, hoa, quả héo rũ thui
chết không được thu hoạch. Rệp còn là môi giới truyền vi rút.
Phòng trừ: Tiến hành chăm sóc, làm cỏ kịp thời tạo điều kiện thông
thoáng trong ruộng đậu. Tiêu diệt trứng qua đông và vệ sinh
đồng ruộng khi gieo trồng đậu tương. Luân canh đậu tương với lúa
nước và lúa nương. Dùng các loại thuốc hóa học như Bestox 5 EC
(0,4 - 0,7 lít/ha), Fastac 5 EC (0,4 - 0,7 lít/ha), Confidor 100 SL
(0,6 - 0,8 lít/ha).
Ngoài ra, còn có các đối tượng sâu hại lá (sâu xanh, sâu khoang), bọ
xít xanh chích hút lá, quả. Các đối tượng này làm lá sinh trưởng kém,
quả lép, không chín được.
Phòng trừ: Dùng thuốc hoá học như BiAn 40EC, BiAn 50EC, Sherpa,
Polytin, Oncol, Padan 95SP, Dipterex… theo đối tượng. Liều lượng
theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đậu tương
14
b) Bệnh chính hại đậu tương
Bệnh lở cổ rễ: Bệnh gây hại nặng nhất ở giai đoạn cây con, đặc biệt
phát sinh mạnh nhất trong điều kiện làm đất không kỹ, độ ẩm cao.
Cây bị bệnh ở cổ rễ có lớp sợi trắng, cây bị vàng úa và bị chết.
Phòng trừ: Xử lý hạt giống trước khi gieo bằng các loại thuốc trừ
nấm. Dùng các loại thuốc hoá học như Anvil 5SC, Score 250EC, Cavil
50SC… phun theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
o
Bệnh gỉ sắt: Ở nhiệt độ 22 - 24 C và ẩm độ không khí cao, bệnh phát
sinh mạnh nhất. Cây bị bệnh xuất hiện đốm nâu ở mặt dưới lá, đốm
có dạng tròn hoặc dạng có góc cạnh hoặc bất dạng, có màu nâu
vàng hoặc nâu đỏ như màu rỉ sắt hoặc nâu đen. Bào tử nấm phát
triển trong vết bệnh, làm giảm diện tích quang hợp của lá làm lá
bị vàng, mất khả năng quang hợp, rụng sớm, làm giảm số lượng và
trọng lượng hạt.
Phòng trừ bằng cách chọn giống chống chịu bệnh và bố trí thời vụ
thích hợp. Sử dụng các loại thuốc như: Callihex 5SC, Cavil 50SC,…
theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Bệnh sương mai (đốm nâu): Bệnh gây hại trong vụ Đông Xuân nhiều
hơn; hại các bộ phận như lá, thân, quả, nhưng chủ yếu là lá. Vết bệnh
rải rác trên lá nhưng thường ở dọc các gân lá. Lúc đầu xuất hiện
những chấm nhỏ màu xanh vàng xám dần; vết bệnh mở rộng hình
thành đa giác, hình không cố định, cuối cùng vết bệnh có màu nâu
vàng, khô cháy. Mặt dưới vết bệnh có lớp mốc trắng xám, hơi xốp, đó
là các cành bào tử của nấm gây bệnh. Bóc quả bị bệnh thấy bên trong
cũng có lớp nấm mốc trắng xám, hạt lép.
Phòng trừ bằng cách dùng hạt giống ở các ruộng không bị bệnh
để gieo. Sau khi thu hoạch dọn sạch tàn dư trên đồng ruộng. Luân
canh một vài vụ với lúa nước hoặc một vài loại rau trồng nước khác
để cắt nguồn bệnh. Trong thời kỳ cây sinh trưởng có thể phun trừ
bằng Ridomil Gold 68 BHN (2 - 3 kg/ha); Ridomil MZ72 BHN (2,5 - 3
kg/ha); Ridomil 5G (10 - 14 kg/ha), Zithane Z 80WP, Goldsai 350WP,
Vilaxyl 35BTN.
15
Bệnh thán thư: Bệnh hại từ giai đoạn cây con đến giai đoạn có hoa,
quả và gây hại nặng nhất trong điều kiện ẩm độ không khí cao và
nhiệt độ thấp; độ ẩm dưới 80% bệnh có thể ngừng phát triển. Trên
lá, vết bệnh hình tròn, màu nâu đen, hơi lõm. Trên thân cây con, vết
bệnh kéo dài, màu nâu vàng, hơi lõm xuống và nứt nẻ. Bệnh nặng,
nhiều vết hợp thành vệt dài làm cây con khô chết, đổ rạp xuống.
Phòng trừ: Xử lý hạt giống trước khi gieo trồng. Khi bệnh chớm xuất
hiện phải xử lý bằng các loại thuốc như Somec 2SL, Diboxylin 2L,…
theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
a
b
c
d
Hình 6. Một số bệnh chính hại đậu tương
a: bệnh lở cổ rễ; b: bệnh gỉ sắt; c: bệnh sương mai; d: bệnh phấn trắng)
(
Bệnh khảm lá: Khi bị bệnh lá cây có những phần xanh nhạt, đậm và
biến vàng xen kẽ, cây chậm phát triển. Lá non ở ngọn bị khảm lá
mạnh và biến dạng; quả thường lép. Cây bị bệnh đọt non xoăn lại, các
đốt thân co ngắn, cây chùn lại, phát triển chậm, quả ít và biến dạng,
sần sùi, có vị đắng.
Hình 7. Bệnh khảm lá hại đậu tương
Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đậu tương
16
Biện pháp phòng trừ: Trồng cách ly ruộng làm giống với ruộng đậu
thương phẩm. Nhổ bỏ những cây bị bệnh trên ruộng, tránh lây lan
từ cây bệnh sang cây khỏe. Diệt trừ côn trùng truyền bệnh (rệp,
bọ trĩ) bằng các loại thuốc hoá học. Bệnh do vi rút gây nên, chưa
có thuốc trị.
Ngoài ra, cần quan tâm và phòng trừ kịp thời một số bệnh hại
khác như bệnh phấn trắng, héo gốc, héo vàng, thối thân, héo
xanh vi khuẩn…
1.8. THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN
a) Thu hoạch
Thời điểm thu hoạch: Khi trên cây có 80 - 85% quả chín (trên 2/3 số
quả chuyển sang màu vàng sẫm). Thu hoạch vào ngày thời tiết nắng
ráo để tiện vận chuyển và phơi. Không thu đậu vào lúc mưa, hạt dễ
bị thối, mốc.
a
c
b
d
Hình 8. a, b: cây đậu tương ở thời điểm thu hoạch
thích hợp; c: cắt gom cây, d: phơi khô
17
Cắt gom cây, rồi rải phơi trên sân gạch hoặc bê tông 3 - 4 nắng, tuốt
lấy hạt trên máy tuốt lúa đạp chân, sàng, sảy.
Phân loại: Những cây chín nhiều (khô) phơi riêng, cây còn nhiều quả
xanh có thể ủ thêm 2 - 3 ngày cho chín tiếp. Cây khô đập tách lấy
hạt, phân loại để bảo quản hoặc tiêu thụ.
b) Bảo quản
Nếu bảo quản dài ngày, cần phơi khô hạt trên nong, nia, cót, bạt,...
đến khi hạt giống đạt độ ẩm 10 - 12%. (cắn hạt không dính răng,
nghe tiếng kêu giòn cốp là được). Không phơi hạt trực tiếp trên nền
xi măng, nền gạch. Gom lại hạt đậu, để nơi thoáng mát 4 - 6 giờ cho
nguội, đóng bao bì, bảo quản nơi khô ráo và chủ động phòng trừ mọt
đục hạt.
a
c
b
Hình 9. Phơi khô hạt trên nong, nia (a), gom lại đóng bao bì
bảo quản (b) hoặc bảo quản trong chum, vại (c)
Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đậu tương
18
Tải về để xem bản đầy đủ
32 trang
19201
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Tài liệu Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đậu tương", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tai_lieu_ky_thuat_trong_va_cham_soc_cay_dau_tuong.pdf
