Giáo trình mô đun Trồng rau công nghệ cao - Ngành/nghề: Khuyến nông lâm

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH LÀO CAI

TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÀO CAI

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TRỒNG RAU CÔNG NGHỆ CAO

NGÀNH/NGHỀ: KHUYẾN NÔNG LÂM

TRÌNH ĐỘ:CAO ĐẲNG

(Ban hành kèm theo Quyết định sô: /QĐ-CĐLC ngày........tháng........năm.........

của Hiêu trưởng Trường Cao đẳng Lào Cai)

1

Lào Cai, năm 2019

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng

nguyên bản hoặc trích dùng cho mục đích về đào tạo và tham khảo.

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu

lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

2

LỜI GIỚI THIỆU

Trồng rau là nghề truyền thống lâu đời của dân tộc ta, tuy nhiên sản xuất rau hiện

nay ở các tỉnh miền núi phía Bắc chủ yếu vẫn theo phương pháp truyền thống nên chất

lượng rau không đảm bảo. Mô hình canh tác chủ yếu là ngoài trời nên cây rau rất bị sâu

bệnh phá hoại, hệ quả là việc người dân sử dụng nhiều thuốc bảo vệ thực vật hóa học để

phòng trừ. Điều này rất nguy hại do khả năng tích lũy các nguyên tố hóa học trong sản

phẩm và gây ra nhiều bệnh nguy hiểm cho con người. Trên thế giới đã áp dụng nhiều kỹ

thuật canh tác để sản xuất ra sản phẩm rau an toàn, trồng rau công nghệ cao là kỹ thuật

đang được sử dụng rộng rãi và ngày càng phát triển ở Việt Nam.

Trồng rau ứng công nghệ cao là một kỹ thuật hiện đại được thực hiện trong các nhà

lưới, nhà kính hoặc nhà màng. Trong đó, nhiều công đoạn được điều khiển và quản lý bằng

các chương trình, trang thiết bị và phương tiện hiện đại nhằm sản xuất những sản phẩm rau

năng suất, chất lượng cao.

Mô đun “Trồng rau công nghệ cao” sẽ trang bị cho sinh viên chuyên ngành Khuyến

nông lâm và Trồng trọt, trường Cao đẳng Lào Cai những kiến thức về kỹ thuật nhà lưới,

nhà kính; công tác chuẩn bị trước khi gieo trồng, kỹ thuật trồng một số loại rau trong nhà

lưới…Bố cục của giáo trình mô đun gồm có 5 bài, trong mỗi bài bao gồm 2 phần: phần kiến

thức lý thuyết và phần hướng dẫn thực hành.

Bài 1: Thiết lập nhà trồng rau ứng dụng công nghệ cao

Bài 2: Lập kế hoạch sản xuất và chuẩn bị nguyên liệu trước khi gieo trồng

Bài 3: Sản xuất cây giống

Bài 4: Trồng rau trong môi trường đất

Bài 5: Trồng rau trong môi trường giá thể

Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo nhiều tài liệu của các tác giả có

chuyên môn sâu về những lĩnh vực có liên quan. Tuy có nhiều cố gắng nhưng không tránh

khỏi có những thiếu xót, chúng tôi rất mong muốn nhận được những ý kiến tham gia, đóng

góp của các chuyên gia và đông đảo bạn đọc.

Xin trân thành cảm ơn./.

Tác giả

3

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

Tên mô đun: Trồng rau công nghệ cao

Mã mô đun: MĐ16

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:

- Vị trí: Mô đun Trồng rau công nghệ cao được bố trí giảng dạy sau khi sinh viên đã

tích lũy đủ các kiến thức cơ sở, ngành như: nhân giống cây trồng, đất và dinh dưỡng cây

trồng,phòng trừ dịch hại…

- Tính chất: Mô đun Trồng rau công nghệ cao là mô đun chuyên môn bắt buộc trong

chương trình đào tạo nghề Trồng trọt trình độ Trung cấp.

- Ý nghĩa và vai trò của mô đun: mô đun Trồng rau công nghệ cao trang bị cho người

học những kiến thức và kỹ năng cần thiết của quy trình kỹ thuật trồng một số loài cây rau (cà

chua, xà lách, dưa chuột…) từ việc thiết lập được hệ thống tưới nhỏ giọt, sản xuất cây giống,

kỹ thuật trồng và chăm sóc một số loại cây rau đặc biệt là kiểm soát tốt nước tưới, dinh

dưỡng, sâu bệnh hại để có thể sản xuất ra sản phẩm rau đạt năng suất cao và an toàn.

Mục tiêu của mô đun: Sau khi học xong mô đun “Trồng rau công nghệ cao”, người

học có khả năng:

- Kiến thức:

+ Liệt kê được một số ứng dụng nhà có mái che trong sản xuất rau.

+ Trình bày được các bước công việc chuẩn bị làm cây giống. Xác định loại vườn ươm

và hình thức gieo ươm đối với một số loại cây rau.

+ Nêu được các bước trong quy trình trồng và chăm sóc đối với một số cây rau trên đất.

+ Trình bày được các bước trong quy trình trồng rau không dùng đất và trên giá thể.

- Kỹ năng:

+ Sản xuất giống cây và huấn luyện cây trước lúc đem trồng đảm bảo kỹ thuật

+ Điều khiển được nước tưới, dinh dưỡng, ánh sáng và kiểm soát dịch hại đối với một

số cây rau.

+ Thực hiện được quy trình trồng rau theo hệ thống tưới nhỏ giọt, hệ thống thủy canh

trong sản xuất để tăng năng suất, chất lượng sản phẩm.

- Năng lực tự chủ và chịu trách nhiệm:

+ Làm việc độc lập hoặc làm việc theo nhóm, giải quyết công việc, vấn đề phức tạp

trong điều kiện làm việc thay đổi.

+ Hướng dẫn, giám sát những người khác thực hiện nhiệm vụ xác định; chịu trách

nhiệm cá nhân và trách nhiệm đối với nhóm.

+ Đánh giá chất lượng công việc sau khi hoàn thành và kết quả thực hiện của các thành

viên trong nhóm.

4

BÀI 1: THIẾT LẬP NHÀ TRỒNG RAU ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO

Mục tiêu:

Sau khi học xong bài học này, người học có khả năng:

- Trình bày được khái niệm trồng rau công nghệ cao.

- Liệt kê được các công nghệ ứng dụng trong sản xuất rau công nghệ cao.

- Lắp đặt được các hệ thống trồng rau đơn giản: nhà có mái che, hệ thống thủy canh,

hệ thống tưới nhỏ giọt.

Phần 1: KIẾN THỨC LÝ THUYẾT

1.1. KHÁI NIỆM TRỒNG RAU CÔNG NGHỆ CAO

1.1.1. Khái niệm

Trồng rau ứng dụng công nghệ cao là một công nghệ hay một kỹ thuật hiện đại, tiến

tiến được áp dụng vào quy trình sản xuất rau nhằm tạo ra sản phẩm có năng suất, chất lượng

cao, giá thành hạ. Công nghệ được ứng dụng trong việc tạo, chọn và sử dụng các giống cây

rau chất lượng cao, kháng hoặc chống chịu tốt với các loại dịch hại; ứng dụng các kỹ thuật

tiên tiến trong canh tác từ gieo trồng, bón phân, tưới nước, phòng trừ dịch hại, thu hoạch, sơ

chế, bảo quản và tiêu thụ.

Các kỹ thuật canh tác này có thể được thực hiện trong các nhà lưới, nhà kính hoặc

nhà màng, có thể trên mặt đất, trên không hoặc dưới lòng đất, canh tác trong môi trường đất,

các loại giá thể khác nhau (địa canh), trong môi trường nước (thủy canh) hoặc trong không

khí (khí canh).

Kỹ thuật này cho phép con người hoàn toàn chủ động, điều khiển và quản lý bằng các

chương trình, trang thiết bị và phương tiện hiện đại như việc cung cấp dinh dưỡng theo nhu

cầu của cây trồng và theo mục tiêu năng suất, chất lượng mong muốn của nhà sản xuất.

Những nông dân canh tác theo phương thức này cũng phải được đào tạo, thực hành và ứng

dụng nhuần nhuyễn có thể được gọi là các công nhân nông nghiệp. Tất cả các yếu tố nêu

trên sẽ mang lại giá trị cao cho sản phẩm khi được đưa vào thị trường.

1.1.2. Đặc trưng của sản xuất rau công nghệ cao

Trồng rau ứng dụng công nghệ cao có những đặc trưng sau:

- Chủ yếu sản xuất trong nhà có mái che với trang thiết bị hiện đại, đồng bộ, kết hợp

nhiều công nghệ tiến bộ.

- Môi trường sản xuất được kiểm soát, đảm bảo vệ sinh.

- Đối tượng sản xuất là những loại rau cao cấp, sử dụng giống chất lượng cao.

- Kỹ thuật canh tác tiên tiến, đồng bộ, có tính chuyên nghiệp cao.

- Người quản lý và công nhân sản xuất có kiến thức và trình độ chuyên môn giỏi.

5

- Sản phẩm có năng suất và chất lượng rất cao, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của thị

trường rau cao cấp và xuất khẩu.

- Yêu cầu vốn đầu tư ban đầu lớn.

1.2. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ NHÀ CÓ MÁI CHE TRONG SẢN XUẤT RAU

1.2.1. Ưu, nhược điểm của sản xuất rau trong nhà có mái che.

* Ưu điểm

- Có thể trồng rau ở những nơi đất xấu, nghèo dinh dưỡng.

- Cây rau được cách lý với mầm mống sâu bệnh hại và độc tố ở trong đất.

- Thâm canh cao.

- Phòng tránh cỏ dại.

- Phòng tránh tác hại của thiên tai và lây lan sâu bệnh hại.

- Tăng năng suất cây trồng.

- Sử dụng phân bón và nước tưới tiêu hiệu quả nhất.

* Nhược điểm

- Chi phí đầu tư cao.

- Yêu cầu chất lượng nước tưới cao.

- Yêu cầu kỹ thuật cao.

- Nước và giá thể thải cần được xử lý.

- Tăng nguy cơ tạo điều kiện cho bênh hại.

- Tăng nguy cơ về vấn đề dinh dưỡng cho cây trồng.

1.2.2. Các dạng nhà có mái che

a) Nhà vòm thấp

- Ưu điểm:

+ Hạn chế được nhiều loại sâu hại nhất là sâu hại rau trái vụ.

+ Hạn chế ảnh hưởng của mưa to và nắng gắt.

+ Đơn giản, dễ làm, ít tốn kém.

- Nhược điểm:

+ Khó thực hiện với cây leo giàn và cần côn trùng thụ phấn.

+ Có thể gây khó khăn cho việc chăm sóc, bón phân, làm cỏ cho cây rau ở giai đoạn đầu.

6

Hình 1.1: Nhà vòm thấp

b) Nhà kính, nhà lưới

Kết cấu của loại nhà kính, nhà lưới này gồm những thành phần sau:

- Khung: thép hộp vuông có mạ kẽm chống gỉ, dưới chân trụ có hệ thống cột bê tông

chắc chắn.

- Mái che: polyethylene (PE) dày 0,12mm.

- Máng xối: hệ thống máng xối được làm bằng tôn chắc chắn, rộng khoảng 20cm và

cao 10cm, chứa và thoát nước khi trời mưa to.

- Xung quanh nhà kính được bao bọc một lớp lưới cước chống côn trùng, bên ngoài

bọc thêm một lớp lưới B40.

- Hệ thống cửa ra vào: sử dụng chính polyethylene mái che để làm cửa ra vào và được

nẹp xung quang bằng gỗ, đóng ra vào có bản lề, hệ thống cửa đơn giản nhưng đảm bảo kín.

- Ngoài ra còn có hệ thống tưới nhỏ giọt, bố trí khá đơn giản nhưng rất hiệu quả, dây

tưới được đặt nổi trên mặt rò, dễ dàng tháo và lắp. Hệ thống tưới được nối với một hệ thống

các bồn tưới, các bồn tưới này được đặt ở vị trí cao nhất nhằm tiết kiệm năng lượng và thuận

lợi hơn khi tưới.

Hình 1.2: Nhà lưới

c) Dạng nhà mái che dạng đơn giản

7

Hình 1.3: Nhà lưới mái che đơn giản

Nhà lưới mái che đơn giản thường thấp dưới 3m có những hạn chế sau:

- Thông gió kém

- Hạn chế về kiểm soát sâu bệnh

- Hạn chế về năng suất

d) Dạng nhà mái che công nghệ cao

Đây là dạng nhà kính, nhà lưới được trang bị nhiều thiết bị hiện đại có nhiều ưu điểm

trong sản xuất rau:

- Cao 5,5 m trở lên.

- Mái và tường có thể thông gió.

- Điều khiển tự động.

- Kiểm soát tốt các yếu tố môi trường và sâu bệnh hại.

- Năng suất rất cao.

8

Hình 1.4: Nhà lưới công nghệ cao

1.2.3. Hệ thống thiết bị kiểm soát trong nhà có mái che

Để kiểm soát được các yếu tố như khí hậu, dinh dưỡng, nước tưới, dịch hại… trong

nhà kính, nhà lưới thường được trang bị một số loại thiết bị chủ yếu sau đây:

a) Kiểm soát yếu tố khí hậu trong nhà có mái che

* Các hệ thống kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm

Độ ẩm cao hoặc nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp, sức đề kháng cây trồng yếu là điều

kiện thuận lợi để sâu bệnh hại tấn công. Môi trường được kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm tốt sẽ

tăng năng suất cây trồng và tăng tốc độ thoát hơi nước để hấp thụ dinh dưỡng, dẫn đến chất

lượng sản phẩm tốt hơn, tăng khả năng kiểm soát cây theo chu kỳ tăng trưởng.

Tuy có nhiều phương pháp để kiểm soát môi trường trong nhà kính, nhưng thường sử

dụng một số thiết bị như: hệ thống quạt, thông gió, tường ướt, lưới cắt nắng, nhiệt bức xạ và

phun sương.

- Quạt gió: Có 2 loại quạt được sử dụng là quạt gió ngang (HAF) và quạt hút

+ Quạt gió ngang (HAF): được gắn trên mái và hai bên vách nhà kính. HAF là loại

quạt giúp tăng sự đồng nhất nhiệt bên trong nhà lưới với chi phí tiết kiệm, giúp cây trồng

phát triển tương đồng.

+ Quạt hút làm mát nhà kính bằng cách hút không khí từ bên ngoài vào và trao đổi

với không khí bên trong nhà kính. Sử dụng quạt hút giúp giữ cho nhà kính mát mẻ hơn và

làm giảm độ ẩm.

9

Hình 1.5: Quạt gió trong nhà lưới trồng rau xà lách

- Hệ thống thông gió

Có hai phương pháp thông gió thường được áp dụng:

+ Thông gió mái là một phương pháp làm mát thụ động, áp dụng hiện tượng đối lưu

tự nhiên của không khí nóng.

+ Thông gió vách được sử dụng để bảo vệ cây trồng thông qua việc tăng luồng không

khí trong nhà kính.

10

Hình 1.6: Hệ thống thông gió mái

- Tường ướt

Tường ướt là một phương pháp làm mát tích cực giúp làm giảm nhiệt độ trong nhà

kính. Phương pháp này sử dụng máng xối nước ở trên đỉnh, nước chảy xuống qua bức tường

và về lại ống thu. Nước sau đó đi qua hệ thống lọc và tuần hoàn lại.

Hình 1.7: Tường ướt nhà kính trồng hoa phong lan

Sự kết hợp 2 phương pháp tường ướt và quạt hút là 1 phương pháp hiệu quả, giúp tiết

kiệm chi phí và làm giảm nhiệt độ nhà kính từ 10-15^oC. Khi áp dụng phương pháp tường

ướt, điều quan trọng là phải theo dõi độ ẩm nhà kính và phải tắt nguồn cung cấp nước cho

tường ướt nếu độ ẩm nhà kính quá cao.

- Lưới cắt nắng

Lưới cắt nắng là tấm lưới cuộn theo đường ray nằm phía dưới mái nhà kính ở khoảng

cách phù hợp với cây trồng. Tận dụng bức xạ mặt trời sẽ giúp tiết kiệm chi phí nhưng cần

đảm bảo kiểm soát mức độ tiếp xúc của bức xạ mặt trời với cây trồng, việc sử dụng lưới cắt

nắng để bảo vệ cây trồng khỏi bị đốt cháy.

Một yếu tố quan trọng khác cần xem xét là mức độ truyền tải. Khi chọn loại lưới cắt

nắng, việc chọn loại có mắt lưới dày hoặc thưa sẽ tác động đáng kể đến khí hậu. Mắt lưới

thưa hơn giải quyết vấn đề độ ẩm quá cao trong khi mắt lưới dày hơn giúp giữ lại độ ẩm và

nhiệt độ nhà kính. Lưới cách nắng được sử dụng để hạn chế giảm nhiệt độ vào ban đêm và

giảm stress (yếu tố bất lợi) cây trồng ở vùng khí hậu lạnh hơn.

11

Hình 1.8: Lưới cắt năng trong nhà lưới, nhà kính

- Phun sương

Tùy thuộc vào địa điểm và môi trường trồng cây rau, cần xem xét bổ sung thêm hệ

thống kiểm soát độ ẩm. Phương pháp sử dụng hệ thống phun sương trên toàn bộ cây trồng có

ưu điểm là tiết kiệm chi phí là. Tuy nhiên, phương pháp này lại tiềm ẩn nguy cơ là những

giọt nước lớn có thể rơi xuống và ảnh hưởng đến cây trồng. Sử dụng hệ thống phun sương

áp suất cao tạo ra các hạt nước siêu nhỏ, giúp tăng độ ẩm không khí mà không gây ảnh

hưởng đến cây trồng. Sự kết hợp 2 phương pháp lưới cắt nắng và hệ thống phun sương giúp

giữ độ ẩm trong nhà kính.

12

Hình 1.9: Hệ thống phun sương trong nhà kính

- Hệ thống tưới nhỏ giọt

Tưới nhỏ giọt là kỹ thuật tưới cung cấp nước vào rễ cây dưới dạng các giọt nước nhỏ

ra chậm với lưu lượng không đổi nhờ các cơ chế đều tiết áp lực nước của các đầu nhỏ giọt

gắn chìm trong ống dẫn hay lắp bên ngoài ống.

Đến nay, hệ thống tưới nhỏ giọt là biện pháp tưới tiêu tiết kiệm nước nhất, giảm đến

30-60% nước so với phương pháp tưới truyền thống. Nông dân có thể cung cấp nước, phân

bón đến đúng vùng rễ tích cực với liều lượng nhỏ, vừa đủ để cây trồng hấp thu hết thông qua

hệ thống máy bơm, van, đường ống dẫn nước, đường ống nhỏ giọt, và hiện đại hơn là kết nối

với hệ thống máy tính kiểm soát.

Hình 1.10: Hệ thống tưới nhỏ giọt

- Hệ thống cảm biến nhiệt độ

13

Nhiệt độ bên trong nhà kính là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và phát

triển của cây trồng, do đó việc kiểm soát nhiệt độ thường rất khắt khe đối với những vùng

khí hậu đặc biệt như khí hậu nước ta - nhiệt đới gió mùa. Điều này đòi hỏi cần phải giám sát,

thu thập số liệu nhiệt độ để điều chỉnh hoạt động canh tác sao cho phù hợp với điều kiện tự

nhiên, hạn chế sự phát triển của các loại nấm bệnh và sâu hại.

Dựa trên các ưu điểm đã nêu, các thiết bị cảm biến nhiệt độ về cơ bản có chức năng

đo lường nhiệt độ thông qua module khuếch đại, xử lí, chuyển đổi tín hiệu được lắp đặt ở

nhiều vị trí bên trong nhà kính. Áp dụng công nghệ truyền không dây tương ứng giữa các

cảm biến, thông tin về nhiệt độ được truyền về máy chủ và thông tin được hiển thị trên màn

hình máy tính hay điện thoại thông minh.

Hình 1.11: Cảm biến nhiệt độ trong nhà kính trồng rau

* Kiểm soát ánh sáng

Nhu cầu ánh sáng của cây thay đổi theo thời kỳ sinh trưởng của cây rau. Cây non cần

ít ánh sáng hơn so với cây trưởng thành. Ngoài ánh sáng mặt trời tự nhiên, con người còn sử

dụng ánh sáng nhân tạo trong nhà lưới nhà kính. Nếu cây không có đủ ánh sáng , cây con sẽ

mọc vống, cây yếu. Nếu cây sống sót, thân sẽ không bao giờ dày lên để bằng với kích thước

bình thường. Cường độ ánh sáng là một trong những yếu tố ảnh hưởng tới sinh trưởng, phát

triển và năng suất cây rau trong nhà lưới. Cường độ ánh sáng quá cao hoặc quá thấp đều ảnh

hưởng không tốt với cây trồng. Để kiểm soát được ánh sáng trong nhà kính, nhà lưới có hiệu

quả, người ta thường sử dụng một số thiết bị để kiểm soát ánh sáng:

+ Hệ thống đèn

14

Hình 1.12: Sử dụng đèn chiếu sáng trồng rau trong nhà kính

+ Lưới cắt nắng: Xem phần hệ thống kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm

b) Kiểm soát nồng độ CO₂và sự chuyển động của không khí trong nhà có mái che

CO₂là thành phần tối quan trọng đối với cây trồng. Trong điều kiện nhiệt độ ổn định,

nồng độ CO₂ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất quang hợp. Nồng độ CO₂tối ưu tuỳ thuộc

vào cường độ ánh sáng.

Sự phân bố của CO₂phụ thuộc chủ yếu vào không khí chuyển động bên trong nhà

kính. Không khí rất cần thiết cho quá trình trao đổi khí và quang hợp của cây trồng. Việc

thay đổi cùng với sự di chuyển đầy đủ của không khí bên trong nhà kính theo một nhịp độ

thích hợp có thể tạo ra những điều kiện nhiệt độ tối ưu, giảm độ ẩm và tập trung đồng đều

khí CO₂trong toàn bộ không gian nhà kính.

Phương pháp kiểm soát:

- Hệ thống thông khí tự nhiên bao gồm những chỗ mở ra được trên mái, hông hay/và

mặt tiền của nhà kính như: cửa sổ, lối ra vào, tấm che cuộn lên được, v.v… với những kiểu

dáng và góc độ khác nhau, và có thể được mở ra và đóng vào nhờ những cơ cấu khác nhau,

vận hành bằng tay và bằng động cơ, hoặc tự động theo một mô hình thông khí đã ấn định sẵn

của một thiết bị điều khiển khí hậu.

15

a) Cửa sổ

Hình 1.13: Hệ thống thông khí tự nhiên

- Hệ thống thông khí áp đặt:

b) Lưới chống côn trùng

+ Hệ thống thông khí áp đặt để chống lại sự phân tầng của không khí: Hệ thống gồm

một tập hợp những quạt xoắn ốc nhỏ phân bố theo các cách khác nhau trên toàn bộ diện tích

của nhà kính, ở độ cao phía trên chiều cao của cây trồng. Việc vận hành các quạt này tạo nên

những luồng không khí nhỏ có tác dụng trộn lẫn và làm đồng đều điều kiện không khí trong

nhà kính. Hệ thống này sẽ phụ thêm vào việc sử dụng các thiết bị sưởi, phun sương, cấp khí

CO₂, v.v..., nhằm mục đích bình ổn nhiệt độ, độ ẩm và các điều kiện về nồng độ khí CO₂

Hình 1.14: Hệ thống thông khí áp đặt để chống lại sự phân tầng của không khí

Hệ thống thông khí áp đặt một mặt: gồm có một tập hợp các quạt xoắn ốc lắp đặt trên

một mặt phẳng (ở các hông hay mặt tiền nhà kính), hoạt động với chức năng hút đẩy khí;

mặt khác khi hoạt động kết hợp thì chúng có các lối đi hay cửa sổ để kiểm soát lượng không

khí đi vào.

Thiết bị này giúp cho mỗi nhà kính được thông khí với một mức độ phù hợp cho từng

trường hợp. Không khí tự nhiên từ bên ngoài lưu thông qua nhà kính từ điểm vào đến điểm

ra sẽ làm thoát nhiệt và khí thải, do đó sẽ tránh cho nhà kính bị các trường hợp nhiệt độ hoặc

độ ẩm quá mức.

16

Hình 1.15: Hệ thống thông khí áp đặt một mặt

d) Kiểm soát dịch hại

Điều kiện nóng ẩm và thức ăn phong phú trong nhà kính là lý tưởng cho dịch hại phát

triển. Phát hiện sớm và chẩn đoán là chìa khóa để quản lý dịch hại trong nhà kính cũng như

lựa chọn và sử dụng thuốc trừ sâu phù hợp khi bùng phát dịch hại xảy ra.

Sâu bệnh có thể vào nhà kính khi các quạt thông gió được mở, nguyên liệu thực vật

mới hoặc từ trong đất,… Các hoạt động sẽ giúp ngăn ngừa nhiễm dịch hại bao gồm:

- Duy trì một khu vực sạch sẽ, phát quang xung quanh nhà kính để giảm sâu bệnh

phát triển.

- Loại bỏ tất cả các cây chết và các mảnh vụn thực vật, làm sạch nhà kính kỹ sau mỗi

chu kỳ sản xuất .

- Giữ cửa ra vào, quạt va cửa sổ thông gió trong tình trạng tốt .

- Sử dụng đất sạch hoặc vô trùng hoặc giữ vô trùng các phương tiện làm vườn, các

công cụ và các thiết bị khác .

- Kết thúc mùa vụ phải loại bỏ tất cả các cây bỏ đi và các mảnh vụn thực vật.

- Kiểm tra các cây mới để ngăn chặn côn trùng hoặc các vật liệu bị nhiễm bệnh vào

nhà kính.

- Tránh mặc quần áo màu vàng thu hút rất nhiều loài côn trùng có thể được đưa vào

nhà kính từ bên ngoài.

- Loại bỏ tất cả những yếu tố nghi ngờ bị nhiễm khuẩn .

- Sử dụng lưới chắn côn trùng

+ Dùng lưới chắn tại các của sổ thông gió

17

+ Kích thước ô lưới tuỳ thuộc loại côn trùng cần tránh:

Vẽ bùa: 40 mắt lưới/2,5cm

Bọ phấn: 52 mắt lưới/2,5cm

Rệp: 78 mắt lưới/2,5cm

Bọ trĩ: 132 mắt lưới/2,5cm

e) Kiểm soát dinh dưỡng

Nồng độ các chất dinh dưỡng cung cấp cho cây trồng là một trong những yếu tố quan

trọng ảnh hưởng đến chất lượng của sản phẩm rau được trồng trong nhà kính. Việc kiểm soát

tốt yếu tố dinh dưỡng còn góp phần hạn chế sự phát sinh dịch hại trong nhà kính, nhất là

những loại dịch hại liên quan đến việc bón dư thừa phân đạm.

Dinh dưỡng được cung cấp qua nước tưới hoặc bón trực tiếp vào đất/giá thể. Kiểm

soát dinh dưỡng trong trồng rau cần phải kiểm tra pH và EC (độ dẫn) của dung dịch dinh

dưỡng đầu vào và đầu ra một cách thường xuyên. Điều này đảm bảo cho cây rau nhận được

vừa đủ lượng dinh dưỡng cần thiết cho sự sinh trưởng, phát triển và tạo năng suất. Mặt khác

sẽ phòng tránh được tác hại của sự tích tụ muối trong giá thể.

b) Máy đo EC cầm tay

a) Máy đo pH cầm tay

Hình 1.16: Thiết bị đo pH và EC

Ghi chú: EC (electro-conductivity) là chỉ số diễn tả tổng nồng độ ion hòa tan trong

dung dịch. Độ dẫn điện có thể được thể hiện bằng một số đơn vị khác nhau nhưng đơn vị

tiêu biểu được dùng để đo lường EC là millisiemens trên centimet (mS/cm).

Phần 2: HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH

PHIẾU HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH

18

CÔNG VIỆC: LẮP RÁP HỆ THỐNG TƯỚI NHỎ GIỌT

1/B1/MĐ16

Ghi chú

Bướ

c

công

việc

Nội dung

Dụng cụ,

Yêu cầu kỹ thuật

trang thiết bị

Ống nhỏ giọt,

ống

LDPE,

Xác định khoảng Khoảng cách đầu nhỏ giọt phải

cách giữa đầu nhỏ được tính toán phù hợp với kết

giọt trên ống nhỏ cấu đất và yêu cầu của cây

ống nhựa 34,

đầu vít nắp,

khởi thủy, đầu

bịt, keo dán,

que nhỏ giọt....

1

2

giọt

trồng.

- Định vị cọc cố định ống đúng Cọc định vị,

ký thuật

tool khoan lỗ

nhỏ giọt…

Lắp giáp các đường

ống trên luống rau

- Khoảng cách giữa các đầu nhỏ

ống phù hợp từng loại cây trồng

Lắp đặt bồn chứa Chính xác, đúng kỹ thuật đảm Bồn chứa

3

4

nước và máy bơm bảo cho hệ thống vận hành tốt

đẩy

nước, máy

bơm…

Lặp đặt hệ thống Đảm bảo thời gian mở, tắt đúng Hệ thống hẹn

hẹn giờ giờ giờ

19

BÀI 2: LẬP KẾ HOẠCH SẢN XUẤT VÀ CHUẨN BỊ NGUYÊN LIỆU

TRƯỚC KHI GIEO TRỒNG

Mục tiêu:

Sau khi học xong bài học này, người học có khả năng:

- Trình bày được bản kế hoạch sản xuất rau công nghệ cao;

- Liệt kê được các nguyên liệu trồng, dung dịch dinh dưỡng trong sản xuất rau công

nghệ cao;

- Thực hiện được bản kế hoạch sản xuất và các công việc trong quá trình chuẩn bị đất

trồng, giá thể trồng, dung dịch dinh dưỡng.

Phần 1: KIẾN THỨC LÝ THUYẾT

2.1. LẬP KẾ HOẠCH SẢN XUẤT

2.1.1. Bảng kế hoạch

a) Khái niệm

Bảng kế hoạch là một bảng thể hiện toàn bộ những nội dung về thời gian, kinh phí,

sản phẩm... được dự tính và sắp xếp trước, để người trồng rau công nghệ cao làm căn cứ

thực hiện các công việc đã được sắp xếp đó.

b) Tác dụng của bảng kế hoạch

- Để đạt được mục tiêu sản xuất

- Để có những biện pháp thực hiện các hoạt động sản xuất.

- Giảm thiểu những yếu tố không thuận lợi cho cơ sở sản xuất rau công nghệcao.

- Chủ động về tiền vốn, công lao động, vật tư, mùa vụ, tiêu thụ sản phẩm... để thực

hiện các công việc trồng và tiêu thụ rau công nghệ cao được thuận lợi.

Trên cơ sở bảng kế hoạch để bố trí sắp xếp thời gian, chuẩn bị được đầy đủ kinh phí,

trang thiết bị - dụng cụ, vật tư.

2.1.2. Xác định kết quả đạt được

Trong bản kế hoạch sản xuất rau công nghệ cao cần nêu rõ kết quả đạt được và được

tính toán dự kiến sản lượng đạt được, tổng hợp thành biểu số liệu.

Ví dụ: Đến tháng 12 năm 2019 dự kiến có thể sản xuất được số lượng rau có chất

lượng tốt, cụ thể:

Bảng 2.1. Tổng hợp dự kiến kết quả sản xuất

TT

Loạirau

Sốlượng

Tổng

Tháng Tháng Tháng

…

1

2

3

20