Một số tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất và đời sống của người dân hai xã Quảng Thành và Hương Phong, tỉnh Thừa Thiên Huế

Download

MỘT SỐ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN SẢN XUẤT VÀ ĐỜI

SỐNG CỦA NGƢỜI DÂN HAI XÃ QUẢNG THÀNH VÀ HƢƠNG PHONG, TỈNH

THỪA THIÊN HUẾ

ThS. Lê Quang Cảnh

Viện Tài nguyên và Môi trường -Đại học Huế

TÓM TẮT

Xã Quảng Thành, huyện Quảng Điền và xã Hƣơng Phong, huyện Hƣơng Trà là hai

xã nằm ở phía Tây đầm phá Tam Giang- Cầu Hai thuộc loại nghèo nhất của tỉnh Thừa

Thiên Huế. Hai xã này có địa hình trũng thấp nên rất dễ bị tổn thƣơng bởi những tác động

của thiên tai, biến đổi khí hậu và nƣớc biển dâng. Mặt khác, ngƣời dân ở đây sinh sống

chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, hoạt động đánh bắt và nuôi trồng thủy sản, đây là

những lĩnh vực sản xuất phụ thuộc rất lớn vào sự thay đổi của điều kiện tự nhiên. Báo cáo

này tập trung phân tích những tác động của biến đổi khí hậu và thiên tai đến hoạt động

sản xuất, sức khỏe và vệ sinh môi trƣờng ở hai xã Quảng Thành và Hƣơng Phong để có

cái nhìn rõ hơn về vấn đề biến đổi khí hậu ở đây.

1. MỞ ĐẦU

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là một trong những thách thức lớn nhất của nhân loại

trong thế kỷ 21. BĐKH sẽ tác động nghiêm trọng đến tất cả các mặt của đời sống từ kinh

tế, xã hội sức khỏe và tài nguyên môi trƣờng trên phạm vi toàn Thế giới. Vấn đề BĐKH

đã, đang và sẽ làm thay đổi toàn diện, sâu sắc quá trình phát triển và an ninh toàn cầu nhƣ

lƣơng thực, nƣớc năng lƣợng, các vấn đề về an toàn xã hội, văn hóa, ngoại giao và

thƣơng mại.

Xã Quảng Thành huyện Quảng Điền và xã Hƣơng Phong huyện Hƣơng Trà nằm

ven bờ phía Tây đầm phá Tam Giang- Cầu Hai là hai trong số những xã có địa hình

trũng, thấp thƣờng xuyên bị ngập lũ của tỉnh Thừa Thiên Huế. Trận lũ lịch sử năm 1999

và cơn bão số 9 năm 2009 đã biến hai xã này thành những ốc đảo, hệ thống giao thông bị

tê liệt, việc cung ứng lƣơng thực thực phẩm cho dân cƣ hai xã này gặp rất nhiều khó

khăn. Đặc biệt trong những năm gần đây biến đổi khí hậu đã và đang xảy ra rất mạnh mẽ

và biểu hiện bằng các hiện tƣợng thời tiết bất thƣờng nhƣ: mực nƣớc biển dâng cao, tần

xuất các cơn bão và áp thấp nhiệt đới dày hơn, lũ lụt và hạn hạn xảy ra thƣờng

xuyên...điều này đã tác động lớn đến môi trƣờng và đời sống của ngƣời dân hai xã này.

Quảng Thành và Hƣơng Phong là 2 xã thuần nông với gần 80% hộ gia đình sản

xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản (NTTS) với tỷ lệ hộ nghèo đƣợc xếp vào loại

cao nhất tỉnh. Vì vậy cộng đồng địa phƣơng rất dễ bị tổn thƣơng bởi những tác động trực

tiếp và gián tiếp của BĐKH lên sản xuất nông nghiệp và ngƣ nghiệp. Nếu không có các

biện pháp thích ứng hiệu quả, trong tƣơng lai không xa hai xã này sẽ gánh chịu những

hậu quả nặng nề do tình trạng BĐKH và thiên tai gia tăng.

Báo cáo tham luận này này đã bƣớc đầu nhận diện những tác động của biến đổi

khí hậu và thiên tai đến hoạt động sản xuất, sức khỏe và vệ sinh môi trƣờng ở hai xã

Quảng Thành và Hƣơng Phong, từ đó có cái nhìn rõ hơn về tình hình biến đổi khí hậu ở

đây.

2. NỘI DUNG

2.1. Giới thiệu về hai xã Quảng Thành và Hƣơng Phong

Quảng Thành là xã đồng bằng nằm về phía Đông Nam của huyện Quảng Điền, có tổng

diện tích tự nhiên 1.082,00 ha [3], chiếm 6,63% diện tích toàn huyện, với dân số tự nhiên

11.411 ngƣời gồm 2.477 hộ thuộc 9 thôn. Ranh giới hành chính đƣợc xác định nhƣ sau: Phía

Bắc giáp với xã Quảng An; Phía Nam giáp với xã Hƣơng Vinh thị xã Hƣơng Trà; Phía Đông

giáp với xã Hƣơng Phong và phía Tây giáp với xã Quảng Thọ.

Hƣơng Phong là xã cực Đông của thị xã Hƣơng Trà có tổng diện tích tự nhiên

khoảng 1.574 ha. Phía Bắc giáp với xã Hải Dƣơng, phía Nam giáp với xã Hƣơng Vinh,

phía Tây giáp với xã Quảng Thành, huyện Quảng Điền, phía Đông giáp với thị trấn

Thuận An, huyện Phú Vang.

Khu vực hai xã Quảng Thành và Hƣơng Phong nằm trong tiểu vùng khí hậu đồng

bằng, gò đồi thấp với nhiệt độ trung bình 24- 25,2⁰C, nhiệt độ cao nhất tuyệt đối trên

41⁰C,nhiệt độ thấp nhất có thể xuống dƣới 10⁰C, tổng lƣợng mƣa trung bình thuộc loại

thấp nhất tỉnh 2.600- 2.800 mm.

Hai xã này nằm ở vùng thấp trũng nhất của tỉnh Thừa Thiên Huế. Ngƣời dân địa

phƣơng thƣờng xuyên chịu ảnh hƣởng bởi các loại hình thiên tai nhƣ: bão lớn, lũ lụt kéo

dài, hạn hán và xâm nhập mặn. Trong những năm gần đây các hiện tƣợng thời tiết cực

đoan ngày càng gia tăng cả về cƣờng độ lẫn tần suất do sự ảnh hƣởng của BĐKH toàn

cầu. Vì thế ngƣời dân ở đây dễ bị tổn thƣơng hơn bởi những tác động trực tiếp và gián

tiếp của BĐKH. Các tác động này ảnh hƣởng nghiêm trọng đến đời sống và hoạt động

sản xuất của ngƣời dân, đặc biệt là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản

và đó chính là sinh kế chính của ngƣời dân ở hai xã này.

bbbiiiÓÓÓnnn ®®®«««nnnggg

Qu¶ng §iÒn

i D ng

Phong §iÒn

Phó Vang

TP. HuÕ

¬ng Trµ

Phó Léc

huy n Qu ng iÒn

A L íi

¬ng Thuû

Nam §«ng

ng Phong

H. Ph vang

ng Vinh

TT. T

ng Toµn

ng V¨n

ng Ch

ng Xu©n

Tp. hu

ng An

huy n Phong iÒn

ng H

ng V©n

ng B nh

ng Th

ng Ti n

huy n h ng th

B nh Thµnh

B nh

i n

2.5

kilometers

huy n a l

Hình 1. Sơ đồ vị trí xã Quảng Thành

Hình 2. Sơ đồ vị trí xã Quảng Thành

2.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến một số hoạt động sản xuất và đời sống ngƣời

dân hai xã Quảng Thành và Hƣơng Phong

2.2.1. Đối với ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn

Trong ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn, BĐKH tác động đến sản xuất

nông nghiệp và an ninh lƣơng thực rất lớn, đó là biến động về diện tích đất canh tác do

nƣớc biển dâng; Biến động năng suất, sản lƣợng cây trồng và vật nuôi; Thay đổi cơ cấu,

thời vụ cây trồng; Biến đổi nhu cầu nƣớc; Quy hoạch và xây dựng hệ thống thủy lợi ...

Nông nghiệp là một trong những lĩnh vực chịu tác động nặng nề từ các rủi ro do BĐKH

gây ra, đặc biệt là ở xã Quảng Thành, do nguồn thu nhập từ hoạt động sản xuất nông

nghiệp chiếm một tỷ lệ lớn trong tổng thu nhập của ngƣời dân ở đây. Các loại hình thiên

tai nhƣ lũ, lụt và bão không chỉ tàn phá mùa màng, mà còn gây hƣ hỏng cơ sở hạ tầng

phục vụ cho sản xuất nông nghiệp nhƣ: cơ sở hạ tầng thủy lợi, kho chứa vật tƣ nông

nghiệp và giao thông đi lại...Theo báo cáo của chính quyền địa phƣơng, cơn bão số 9 năm

2009 đã gây hƣ hại hoàn toàn cho 65ha rau và làm chết hơn 500 con gà, vịt của ngƣời

dân xã Quảng Thành. Những năm gần đây, lũ ở Quảng Thành có xu hƣớng đến sớm và

kết thúc muộn hơn bình thƣờng, các đợt lũ tiểu mãn xảy ra từ tháng 5- 6 mọi năm gây

ngập, lũ nghiêm trọng cho các thôn ven đầm phá Tam Giang- Cầu Hai [3,7]. Trong thời

gian diễn ra lũ, lụt, ngƣời dân không thể canh tác làm cho đời sống của họ vốn đã khó

khăn nay lại càng khó khăn hơn. Những hiện tƣợng thời tiết bất thƣờng cũng ảnh hƣởng

lớn đến sản xuất nông nghiệp của ngƣời dân. Đợt rét đậm, rét hại kéo dài gần 30 ngày

xảy ra trong cuối năm 2008 đầu năm 2009 đã làm thiệt hại 1.200 ha diện tích đất sản xuất

nông nghiệp, 500 con gia súc, gia cầm bị chết...

Xã Hƣơng Phong với hơn một nửa dân số sinh sống dựa vào sản xuất nông nghiệp,

thu nhập bình quân đầu ngƣời chỉ đạt 5 triệu đồng/ngƣời/năm (2008) [7]. Sản xuất nông

nghiệp ở đây rất manh mún, trình độ khoa học kỹ thuật chƣa cao và phụ thuộc rất nhiều

vào điều kiện thời tiết. Do đó, nông nghiệp sẽ chịu tác động nặng nhất và trực tiếp nhất

bởi những rủi ro do BĐKH gây ra.

Trong những năm gần đây, thiên tai xuất hiện ngày càng nhiều hơn, thất thƣờng hơn

và cƣờng độ mạnh hơn, gây ra những thiệt hại lớn cho ngành nông nghiệp, làm giảm sản

lƣợng lúa và các loại hoa màu khác.

- Lũ, lụt xuất hiện không theo một quy luật nào, điều đó ảnh hƣởng lớn đến sản xuất

nông nghiệp theo thời vụ. Vụ đông- xuân 2009, trận mƣa lớn kéo dài gây ngập úng và

thiệt hại đến 90% sản lƣợng lúa của toàn xã.

- Rét đậm, rét hại xảy ra cũng ảnh hƣởng lớn đến diện tích lúa và hoa màu ở xã

Hƣơng Phong, đặc biệt trong vụ sản xuất đông- xuân. Đợt rét đậm, rét hại xảy ra cuối năm

2008, đầu năm 2009 đã làm chết hơn 3,6 ha lúa mới xạ của ngƣời. Mặt khác do rét kéo dài

nên một số trâu, bò đã bị chết rét dẫn đến cảnh nợ nần ở một bộ phận ngƣời dân.

- Xã Hƣơng Phong có địa hình thấp trũng lại nằm ở hạ nguồn các con sông lớn và

tiếp giáp với hệ đầm phá Tam Giang- Cầu Hai nên thƣơng xuyên bị ngập úng khi nƣớc

sông và nƣớc biển dâng cao. Diện tích nông nghiệp bị thu hẹp, đồng nghĩa với sản lƣợng

lƣơng thực suy giảm ảnh hƣởng đến vấn đề an ninh lƣơng thực và đời sống của ngƣời

nông dân từ lâu đã gắn liền với đồng ruộng.

Nhƣ vậy BĐKH có nguy cơ làm tăng tần suất, cƣờng độ của các loại thiên tai và thời

tiết nguy hiểm, ảnh hƣởng lớn đến năng suất và sản lƣợng cây trồng. BĐKH cũng góp

phần quan trọng làm thay đổi tập quán canh tác, cơ cấu cây trồng đã tồn tại từ lâu đời của

ngƣời dân địa phƣơng.

2.2.2. Đối với hoạt động đánh bắt và nuôi trồng thủy sản

Thu nhập của cộng đồng ngƣời dân khu vực đầm phá và ven biển tỉnh Thừa Thiên

Huế nói chung và xã Quảng Thành nói riêng chủ yếu từ hoạt động khai thác và nuôi trồng

thủy sản (NTTS). Thời tiết diễn biến thất thƣờng, ô nhiễm môi trƣờng do thiên tai là

những nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp tác động đến hoạt động đánh bắt và NTTS ở xã

Quảng Thành [6]. Ở đây ngƣời dân không có điều kiện để trang bị những đội thuyền

đánh bắt cá xa bờ, mà chỉ có những loại thuyền nhỏ dùng để đánh bắt cá trên sông và

đầm phá. Vì vậy, thu nhập của ngƣời dân chủ yếu từ hoạt động NTTS. Do vậy, thiên tai

xảy ra hàng năm làm cho công cụ sản xuất bị hƣ hỏng, hoạt động sản xuất gặp nhiều khó

khăn. Theo kết quả tính toán đối với kịch bản thấp (B1), mực nƣớc biển dâng 65cm, thì

diện tích ngập ở Quảng Thành sẽ là 60,71 ha [1]. Trong đó diện tích ao NTTS là 54,06 ha

[1]. BĐKH không chỉ ảnh hƣởng đến diện tích các ao NTTS mà còn đến sản lƣợng của

chúng. Lũ, lụt xảy ra không theo quy luật, cƣờng độ và tần suất ngày càng tăng lên đã tác

động đến kế hoạch thả giống của ngƣời dân, nhiều hộ gia đình còn mất trắng do lũ cao

tràn qua bờ ao nuôi. Nhiệt độ nƣớc trong ao nuôi thƣờng tăng quá nhanh quá ngƣỡng

chịu đựng của nhiều loài sinh vật, trong đó có các loài nuôi. Nhiệt độ tăng cũng làm giảm

lƣợng oxy hòa tan ở một số thời điểm làm chết hoặc giảm quá trình sinh trƣởng của một

số loài thủy sản nhƣ tôm, cá... Thay đổi nhiệt độ cũng tạo điều kiện cho việc phát sinh

dịch bệnh cho các loài nuôi. Nhiệt độ nƣớc tăng và môi trƣờng nƣớc xấu đi cũng đã điều

kiện thuận lợi để phát triển của một số loài sinh vật gây bệnh cho các loại tôm. Điều này

đã đƣợc ghi nhận ở nhiều địa phƣơng, trong đó có xã Quảng Thành.

So với xã Quảng Thành, thu nhập từ hoạt động đánh bắt và nuôi trồng thủy sản ở xã

Hƣơng Phong cao hơn và chiếm tỷ lệ lớn hơn trong tổng thu nhập của ngƣời nông dân.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây hoạt động nuôi trồng thủy sản (NTTS) ở đây gặp

nhiều khó khăn và bất lợi do thời tiết, môi trƣờng ngày càng bị ô nhiễm, dịch bệnh xảy ra

nhiều hơn...các đợt rét đậm, rét hại kéo dài và lũ, lụt xảy ra khó dự đoán hơn đã ảnh

hƣởng đến kế hoạch thả con giống của bà con nông dân, nƣớc biển dâng, xâm nhập mặn

ảnh hƣởng xấu đến các ao nuôi.

Hƣơng Phong là xã có địa hình trũng thấp nhất trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế với

độ cao trung bình <4m, đặc biệt khu vực cánh đồng 66 mẫu có độ cao trung bình <1,8m.

Với đặc điểm NTTS của ngƣời dân ở đây nhƣ: làm ao, lồng, bè, khoanh nuôi bằng ô lƣới

...đều chủ yếu diễn ra ở khu vực ven đầm phá, do đó dễ bị chi phối và ảnh hƣởng khi xảy

ra thiên tai, lũ, lụt. Mặc dù, xã Hƣơng Phong có những điều kiện hết sức thuận lợi để cho

hoạt động NTTS nhƣ: có diện tích ven phá Tam Giang lớn, ngƣời dân có kinh nghiệm

trọng hoạt động NTTS. Tuy nhiên cũng nhƣ ở xã Quảng Thành, trong những năm trở lại

đây lũ lụt xảy ra thƣờng xuyên, điều kiện thời tiết thay đổi, tình hình dịch bệnh tràn lan

đã ảnh hƣởng mạnh đến hoạt động NTTS ở đây. Nhiều hộ nuôi tôm ở đây sau một thời

gian có thu nhập khá nay phải đối mặt với cảnh nợ ngân hàng, nguy cơ tái nghèo đang

hiển hiện trƣớc mắt.

Mực nƣớc dâng cao làm cho chế độ thủy lý, thủy hóa và thủy sinh trong các ao, đầm

NTTS xấu đi, có thể làm cho các quần xã sinh vật hiện hữu thay đổi cấu trúc và thành

phần. Theo một số kết quả nghiên cứu đƣợc công bố, sản lƣợng một số loài thủy sản kinh

tế đã giảm 1/3 so với trƣớc đây. Những năm gần đây chế độ mƣa thay đổi trong các mùa

khác nhau đã làm độ mặn của hệ thống đầm phá Tam Giang- Cầu Hai thay đổi nhanh

chóng. Vào mùa mƣa thƣờng xảy ra quá trình ngọt hóa, ngƣợc lại vào mùa khô lại xảy ra

quá trình mặn hóa. Độ mặn không còn phù hợp đối với một số đối tƣợng nuôi, gây ảnh

hƣởng cho hoạt động đánh bắt và NTTS đã ở đầm phá Tam Giang- Cầu Hai.

2.2.3. Tác động đến các hoạt động sản xuất khác

Trên địa bàn hai xã Quảng Thành và Hƣơng Phong vẫn duy trì một số ngành nghề

tiểu thủ công nghiệp nhƣ: mộc mỹ nghệ, nghề rèn, may mặc, sản xuất trầm hƣơng, đan

nón...và một số dịch vụ vận chuyển phục vụ cho hoạt động sản xuất nông nghiệp và nuôi

trồng thủy sản. Các ngành nghề này chủ là những nghề phụ tuy nhiên cũng đã thu hút

một lực lƣợng lao động nhàn rỗi ở địa phƣơng, góp phần cải thiện thu nhập của các hộ

dân. Vào mùa mƣa lũ, các nghề này là nguồn thu nhập chính của các hộ dân ở 2 xã này.

Tuy nhiên, trong vài năm trở lại đây các ngành nghề này đang đối mặt với những khó

khăn lớn, do khó khăn trong việc tìm đầu ra cho các sản phẩm, thiếu nguồn lao động tại

chỗ do một lƣợng lao động trẻ đi tìm việc ở các địa phƣơng khác. Tuy nhiên, so với hoạt

động sản xuất nông nghiệp và NTTS, tác động của biến BĐKH đến các ngành sản xuất

này là không đáng kể và đây đƣợc xem là một trong những phƣơng thức sinh kế phù hợp

với các cộng đồng thƣờng xuyên bị đe dọa bởi thiên tai.

2.2.4. Tác động đến sức khỏe, nhà cửa và vệ sinh môi trường

1) Sức khỏe và tài sản

Tiến hành phỏng vấn trực tiếp ngƣời dân 2 xã Quảng Thành và Hƣơng Phỏng,

nhóm nghiên cứu nhận thấy rằng: hầu hết những ngƣời đƣợc hỏi đều khẳng định thiên tai,

BĐKH đã và đang tác động đến sức và tài sản của họ. Vào mùa lũ chính vụ thƣờng bắt

đầu vào cuối tháng 9 và kết thúc cuối tháng 12, thì phần lớn 2 xã này đều bị ngập sâu,

nƣớc lũ làm ngập các đƣờng giao thông trong xã và tràn vào nhà dân. Cơn lũ lịch sử năm

1999, đã làm ngập đến 1,5m, đặc biệt có những nơi ngập sâu đến 2m. Cơn lũ này đã gây

ra những thiệt hại vô cùng to lớn đối với ngƣời dân 2 xã Quảng Thành và Hƣơng Phong.

Theo thống kê từ chính quyền địa phƣơng, đã có hàng chục ngƣời chết, hàng trăm héc ta

lúa và hoa màu bị phá hoại, nhiều nhà cửa và tài sản bị nƣớc lũ cuốn trôi. Sau lũ lụt nhiều

dịch bệnh xuất hiện đặc biệt bệnh tiêu chảy, thƣơng hàn ảnh hƣởng nghiêm trọng đến đời

sống của ngƣời dân trong thời gian dài sau khi cơn lũ đi qua. Bên cạnh lũ, lụt bão cũng

gây ra những thiệt hại về ngƣời và tài sản. Những cơn bão mạnh đã xảy ra ở địa phƣơng

nhƣ: bão năm 1985, 1993 và gần nhất là cơn bão số 9 năm 2008 đã làm tốc mái nhiều nhà

cửa, trƣờng học...Một vài hộ gia đình kể rằng khi bão lớn hoặc lốc xảy ra họ phải tìm đến

những nơi trú ẩn an toàn hơn thay vì ngôi nhà của họ rất dễ bị sập khi gặp phải gió mạnh

(Đa số các nhà này không có chức năng chống bão). Những đợt thiên tai xảy ra thƣờng

xuyên, cùng với sự thất thƣờng của hệ thống thời tiết đã ảnh hƣởng xấu đến sức khoẻ của

ngƣời dân nhƣ gây ra những thƣơng tích và làm phát sinh một số loại dịch bệnh mới....

Nƣớc lụt chứa nhiều vi sinh vật gây bệnh sẽ là nguồn lan truyền dịch bệnh, cùng với đó là

số ngƣời chết và bị thƣơng tăng lên do các tai nạn liên quan đến nƣớc, đặc biệt là đối với

trẻ nhỏ. Nƣớc lụt dâng cao còn mang theo chất thải, rác, bùn, bèo lục bình và những chất

bẩn khác vào nhà, làm nhiễm bẩn các vật dụng, do đó tăng nguy cơ gây bệnh cho ngƣời

và vật nuôi.

2) Vệ sinh môi trường nông thôn

Xã Quảng Thành và Hƣơng Phong là hai trong những xã có địa hình thấp trũng

nhất của tỉnh Thừa Thiên Huế, nằm ở hạ lƣu sông Hƣơng và sông Bồ nên khi xảy ra lũ

lụt các chất ô nhiễm từ thƣợng lƣu của hai con sông nay dồn về vùng hạ lƣu gây ô nhiễm

môi trƣờng nghiêm trọng, ảnh hƣởng đến hoạt động sản xuất và sinh hoạt của ngƣời dân

[2,3]. Những năm gần đây, ở địa phƣơng liên cứu liên tục xảy ra các lũ, lụt lớn làm cho

mực nƣớc sông dâng cao mang theo nhiều loại rác thải nhƣ: xác chết động thực vật, bao

bì ny lông…các chất bẩn này theo dòng nƣớc lụt xâm nhập vào các ao nuôi thủy sản,

đọng lại trong các ao hồ, hệ thống kênh mƣơng, đƣờng làng gây ô nhiễm môi trƣờng

đang là một vấn đề đáng báo động. Sông Kim Đôi nằm ở hạ lƣu sông Bồ là nguồn nƣớc

tƣới tiêu và sinh hoạt của ngƣời dân bị ô nhiễm nghiêm trọng sau các trận lụt, các chất ô

nhiễm hữu cơ gây ra hiện tƣợng phú dƣỡng cục bộ tại một số điểm nƣớc ít lƣu thông. Ở

thôn Thủy Điền, xã Quảng Thành, bèo lục bình phủ kín cả một đoạn sông Kim Đôi, làm

cho tàu thuyền không thể đi lại đƣợc. Ngƣời dân địa phƣơng cho rằng tình trạng bèo phát

triển nhƣ vậy là do việc xây dựng các chiếc cầu nhỏ làm cản trở dòng chảy và do việc

giảm độ mặn của nƣớc từ việc xây đập ngăn mặn ở hạ lƣu. Ngoài ra, tình trạng này còn

do nƣớc sông bị ô nhiễm bởi hàm lƣợng chất hữu cơ quá cao.

2.3. Các giải pháp thích ứng và giảm nhẹ

Để xây dựng các chính sách nhằm thích ứng và giảm thiểu các tác động của BĐKH

lên các lĩnh vực khác nhau đã đƣợc Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng hƣớng dẫn rất cụ thể

trong chƣơng trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH. Tuy nhiên để áp dụng một

cách hiệu quả vào điều kiện thực tế của một địa phƣơng, một vùng cụ thể cần có những

nghiên cứu sâu hơn nhằm chi tiết hóa các giải pháp thích ứng với điều kiện tự nhiên và

bối cảnh phát triển kinh tế xã hội của từng địa phƣơng cụ thể. Với đặc điểm của hai xã

Quảng Thành và Hƣơng Phong cần tăng cƣờng các giải pháp sau nhằm thích ứng với

BĐKH một cách hiệu quả nhất:

- Đối với sản xuất nông nghiệp:

+ Nghiên cứu và triển khai các mô hình nông nghiệp có khả năng thích ứng tốt với

những tác động của BĐKH;

+ Tăng cƣờng xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ nông nghiệp, cải thiện hệ thống tiêu

thoát trong mùa lũ và cấp nƣớc trong mùa khô. Cần thiết có thể điều chỉnh lịch thời vụ và

hệ thống canh tác một cách linh hoạt nhằm chủ động ứng phó với các hiện tƣợng thời tiết

cực đoan nhƣ: bão, lũ lụt, hạn hán;

+ Chọn lọc các giống cây trồng, vật nuôi có khả năng thích nghi với điều kiện thiếu

nƣớc, chịu mặn và thay đổi theo các mùa khác nhau trong năm;

+ Đầu tƣ thêm các dịch vụ chế biến và lƣu giữ các loại nông sản tập trung.

+ Quy hoạch ngắn hạn và dài hạn sử dụng đất nông nghiệp một cách hiệu quả cùng

với việc xem xét đến các tác động trƣớc mắt và lâu dài của BĐKH đảm bảo nền sản xuất

nông nghiệp ở địa phƣơng đƣợc ổn định và bền vững.

- Đối với đánh bắt và NTTS

+ Cần tìm ra các giải pháp cụ thể cho từng mô hình NTTS khác nhau nhằm thích

ứng với sự thay đổi của điều kiện thời tiết;

+ Quy hoạch lại các vùng NTTS một cách phù hợp nhằm tránh hiện tƣợng nƣớc

biển dâng, hạn hán kéo dài, mƣa lũ và sự thay đổi nồng độ muối trong các ao nuôi thủy sản

+ Tiếp tục bảo tồn và phát triển diện tích rừng ngập mặn Rú Giá, đây là một giải

pháp phi công trình hiệu quả nhằm giảm thiểu tối đa tác động khi nƣớc biển dâng cao và

che chở cho ngƣời dân trƣớc ảnh hƣởng của bão;

+ Áp dụng công nghệ sinh học trong việc tạo ra các giống thủy sản mới có khả năng

thích ứng tốt trƣớc những thay đổi của các yếu tố môi trƣờng;

+ Đổi mới công nghệ, thiết bị nuôi nhƣ: lồng, bè có khả năng chống chịu với các

ảnh hƣởng của gió bão và nƣớc biển dâng;

+ Tăng cƣờng thêm các giải pháp kỹ thuật, năng cao khả năng nuôi trồng của ngƣời

nuôi để có thể xử lý kịp thời những hiện tƣợng bất thƣờng khi dịch bệnh phát sinh để có

các biện pháp khắc phục hiệu quả.

3. KẾT LUẬN

Qua một số nghiên cứu cho thấy xã Hƣơng Phong và Quảng Thành là hai xã chịu

hậu quả nặng nề nhất bởi những tác động của BĐKH và nƣớc biển dâng ở tỉnh Thừa

Thiên Huế. BĐKH và nƣớc biển dâng tác động đến nhiều ngành, lĩnh vực khác nhau,

trong đó hoạt động sản xuất nông nghiệp và NTTS nổi lên nhƣ những lĩnh vực tác động

nghiêm trọng nhất. Do những đặc điểm về điều kiện tự nhiên hết sức bất lợi vì vậy hai xã

này thƣờng xuyên hứng chịu các loại hình thiên tai, đặc biệt là ngập, lũ và bão nhiệt đới.

BĐKH đã và đang có những tác động rõ ràng đến hoạt động sản xuất và đời sống

của ngƣời dân gây thiệt hại lớn về tính mạng, tài sản cũng nhƣ sản xuất nông nghiệp và

nuôi trồng thủy sản. Trong những năm tới, nếu chính quyền địa phƣơng và các cơ quan

ban ngành không có những giải pháp thích ứng, giảm thiểu có hiệu quả với BĐKH, thì

hai xã này sẽ tiếp tục phải hứng chịu những hậu quả nặng nề, ảnh hƣởng đến đời sống,

hoạt động sản xuất và khả năng đạt đƣợc các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ địa phƣơng

sẽ gặp rất nhiều khó khăn và thử thách.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Nguyễn Huy Anh, Đinh Thanh Kiên (2010), “ Đánh giá ảnh hƣởng của nƣớc biển dâng do

biến đổi khia hậu đến hiện trạng sử dụng đất ở xã Quảng Thành, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên

Huế”, Kỷ yếu hội thảo môi trường đới ven bờ các tỉnh duyên hải miền Trung, NXB Đại học Huế,

trang 52-62

[2] Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng (2013), Kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho Việt

Nam, NXB Tài nguyên- Môi trƣờng và Bản đồ Việt Nam.

[3] Roger Few (2009), Báo cáo chuyên đề: Đánh giá tính tổn thương của biến đổi khí hậu lên

sinh kế của người dân 2 xã Hương Phong và Quảng Thành, Dự án FLC 09-04: “Thích ứng với biến

đổi khí hậu cấp cộng đồng và các chính sách liên quan ở tỉnh Thừa Thiên Huế”, Huế.

[4] Nguyễn Đình Huy, Lê Quang Cảnh & nnk (2009), Tổng quan về điều kiện tự nhiên, tài

nguyên thiên nhiên, môi trường và tai biến thiên nhiên khu vực 2 xã Quảng Thành và Hương Phong,

Báo cáo tổng kết chuyên đề Dự án FLC09-04.

[5] Lê Văn Thăng & nnk, “Nhận thức về biến đổi khí hậu và các giải pháp ứng phó của cộng

đồng ở xã Hƣơng Phong, huyện Hƣơng Trà và xã Quảng Thành, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên

Huế”.

[6] Lê Văn Thăng & nnk (2010), “Biến đổi khí hậu và các nguy cơ đối với sinh kế của cộng

đồng xã Hƣơng Phong, huyện Hƣơng Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế”, Kỷ yếu hội thảo môi trường đới

ven bờ các tỉnh duyên hải miền Trung, NXB Đại học Huế, Trang 24-35.

[7] Lê Văn Thăng (Chủ biên) và nnk (2011), Mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu cấp cộng

đồng tại vùng trũng thấp ở tỉnh Thừa Thiên Huế, NXB Nông Nghiệp, Hà Nội.

[8] Đặng Trung Thuận & nnk (2010), Báo cáo chuyên đề: Đánh giá khả năng thích ứng và

nghiên cứu các mô hình phát triển sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu cho 2 xã Quảng Thành và

Hương Phong, tỉnh Thừa Thiên Huế, Dự án FLC 09-04: “Thích ứng với biến đổi khí hậu cấp cộng

đồng và các chính sách liên quan ở tỉnh Thừa Thiên Huế”, Thành phố Huế.

7 trang yennguyen 12140 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Một số tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất và đời sống của người dân hai xã Quảng Thành và Hương Phong, tỉnh Thừa Thiên Huế", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

mot_so_tac_dong_cua_bien_doi_khi_hau_den_san_xuat_va_doi_son.pdf