Luận văn Nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
NGUYỄN THỊ CẨM NHUNG
NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ
TỘI PHẠM HỌC VÀ PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM
HÀ NỘI, năm 2018
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
NGUYỄN THỊ CẨM NHUNG
NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG
Ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã số: 08.38.01.05
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS. TRẦN HỮU TRÁNG
HÀ NỘI, năm 2018
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan những nội dung đã trình bày trong luận văn là những kiến
thức của bản thân tôi có được trong quá trình học tập, tham khảo, nghiên cứu tài
liệu và thực tiễn công tác dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trần Hữu Tráng. Những
nội dung của các tác giả khác đã được trích dẫn, ghi chú theo đúng quy định. Các
số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Nguyễn Thị Cẩm Nhung
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
phạm tội trộm cắp tài sản ............................................................................ 24
Tiểu kết Chương 1......................................................................................... 27
Tiểu kết Chương 2......................................................................................... 53
nhân thân người phạm tội............................................................................ 55
Tiểu kết Chương 3......................................................................................... 72
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BLHS
Bộ luật hình sự
HĐND
HSST
KSND
PNTP
TAND
THTP
UBND
Hội đồng nhân dân
Hình sự sơ thẩm
Kiểm sát nhân dân
Phòng ngừa tội phạm
Tòa án nhân dân
Tình hình tội phạm
Ủy ban nhân dân
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Thống kê án hình sự đã xét xử và án trộm cắp tài sản trên địa bàn
tỉnh Bình Dương giai đoạn 2013-2017;
Bảng 2.2: Thống kê án hình sự đã xét xử về tội trộm cắp tài sản với nhóm tội
xâm phạm sở hữu trên địa bàn tỉnh Bình Dương giai đoạn 2013-2017;
Bảng 2.3: Bảng thống kê độ tuổi và giới tính của các bị cáo phạm tội trộm cắp
tài sản;
Bảng 2.4: Bảng thống kê trình độ học vấn của các bị cáo phạm tội trộm cắp tài
sản;
Bảng 2.5: Bảng thống kê nghề nghiệp và địa vị xã hội của các bị cáo phạm tội
trộm cắp tài sản;
Bảng 2.6: Bảng thống kê hoàn cảnh gia đình của các bị cáo phạm tội trộm cắp
tài sản;
Bảng 2.7: Bảng thống kê nơi cư trú theo đơn vị hành chính của các bị cáo
phạm tội trộm cắp tài;
Bảng 2.8: Bảng thống kê dân tộc của các bị cáo phạm tội trộm cắp tài sản;
Bảng 2.9: Bảng thống kê tiền án, tiền sự của các bị cáo phạm tội trộm cắp tài
sản;
Bảng 2.10: Bảng thống kê phương thức thực hiện tội phạm trộm cắp tài sản;
Bảng 2.11: Bảng thống kê công cụ, phương tiện thực hiện tội phạm trộm cắp
tài sản;
Bảng 2.12: Bảng thống kê động cơ, mục đích phạm tội của các bị cáo phạm
tội trộm cắp tài sản;
Bảng 2.13: Bảng thống kê thái độ khai báo của các bị cáo phạm tội trộm cắp
tài sản;
Bảng 2.14: Bảng thống kê mối quan hệ giữa nạn nhân và các bị cáo phạm tội
trộm cắp tài sản;
Bảng 2.15: Bảng thống kê thời gian gây án của các vụ án trộm cắp tài sản;
Bảng 2.16: Bảng thống kê địa điểm gây án của các vụ án trộm cắp tài sản;
Bảng 2.17: Bảng thống kê thiệt hại do các bị cáo phạm tội trộm cắp tài sản;
Bảng 2.18: Bảng thống kê hình phạt đã áp dụng đối với các bị cáo phạm tội
trộm cắp tài sản;
Bảng 2.19: Bảng thống kê sở thích, thói quen của các bị cáo phạm tội trộm
cắp tài sản;
Bảng 2.20: Bảng thống kê nhận thức, tâm lý của các bị cáo trước khi phạm tội
trộm cắp tài sản;
Bảng 2.21: Bảng thống kê thái độ, nhận thức, tâm lý của các bị cáo sau khi
phạm tội trộm cắp tài sản.
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Bình Dương trước đây là một phần của tỉnh Sông Bé, nay tách thành
Bình Dương và Bình Phước. Là tỉnh thuộc miền Đông Nam bộ - và là một
trong những tỉnh công nghiệp hàng đầu của cả nước. Phía Nam và phía Tây
giáp thành phố Hồ Chí Minh, phía đông giáp tỉnh Đồng Nai, phía Bắc giáp
tỉnh Bình Phước. Bình Dương có diện tích tự nhiên hơn 2.690 km2 (chiếm
khoảng 0,83% diện tích cả nước, khoảng 12% diện tích miền Đông Nam Bộ);
dân số 1.995.817 người, mật độ dân số là 741 người/ km2, gồm 15 dân tộc
Bằng những chính sách phù hợp Bình Dương đã thu hút được nhiều dự
án đầu tư nước ngoài với số vốn lên đến hàng tỷ đô la. Đến nay, toàn tỉnh có
12 cụm công nghiệp và 29 khu công nghiệp, với diện tích hơn 13.600 ha. Với
những khu công nghiệp như VSIP 1, 2, Mỹ Phước, Đồng An…là tiêu biểu
cho cả nước về xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại và hoàn chỉnh.
Nhiều khu dân cư, đô thị mới hiện đại, văn minh được hình thành, trong đó
nổi bật nhất là "Thành phố mới Bình Dương" với điểm nhấn là Trung tâm
hành chính tập trung của tỉnh.
Bên cạnh phát triển kinh tế Bình Dương còn được biết đến với bề dày
lịch sử, văn hóa phong phú - đa dạng. Tính đến nay, tỉnh Bình Dương có 40 di
tích lịch sử, văn hóa được công nhận cấp tỉnh, 12 di tích lịch sử, văn hóa được
công nhận cấp quốc gia. Bình Dương tạo ấn tượng sâu sắc với làng nghề thủ
công truyền thống với các sản phẩm thủ công được chế tác từ những làng
nghề nổi tiếng đã tồn tại trên địa bàn hơn 200 năm.
1
Với lịch sử hơn 200 năm hình thành và phát triển, đất và người Bình
Dương đã, đang và sẽ tiếp tục tạo được hình ảnh và ấn tượng sâu sắc trong
lòng của bạn bè quốc tế. Đó không chỉ là sự ấn tượng bởi kinh tế phát triển,
năng động, của một môi trường đầu tư thông thoáng mà còn ở đôi bàn tay
khéo léo và khối óc sáng tạo của người Bình Dương đã thể hiện thông qua các
sản phẩm thủ công vừa đẹp mắt, vừa tinh tế, chuyển tải trong đó những thông
điệp đối ngoại tốt đẹp ra thế giới. Bình Dương luôn là vùng đất của hội tụ.
Thế và lực của Bình Dương hôm nay là kết quả phấn đấu kiên cường, năng
động, sáng tạo không ngơi nghỉ của bao lớp cư dân trên vùng đất này qua các
thời kỳ lịch sử. Đó là hành trang, là vốn liếng quan trọng để Bình Dương cất
cánh trong thời kỳ mới – thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trở thành
thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2020.
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì mặt trái nền kinh tế thị
trường cũng phản ánh các yếu tố tiêu cực cho đời sống xã hội: Tình trạng thất
nghiệp, tệ nạn xã hội, sự phân hóa giàu-nghèo, lối sống tiêu cực, cơ chế chính
sách chậm đổi mới. Địa bàn Bình Dương khá phức tạp phần lớn dân nhập cư
tự do từ các tỉnh khác đến nên gây khó khăn trong công tác quản lý con người
và quản lý xã hội đã làm cho tình hình tội phạm trên địa bàn tỉnh Bình Dương
diễn biến hết sức phức tạp các tội giết người, cướp giật, trộm cắp tài sản…xảy
ra ngày càng nhiều.
Tình hình tội phạm nói chung và tình hình tội trộm cắp tài sản trên địa
bàn tỉnh diễn biến phức tạp, năm tăng năm giảm không theo một xu hướng
nhất định. Tuy nhiên, tính chất, mức độ ngày càng manh động, liều lĩnh, nguy
hiểm, côn đồ, hầu hết đều có sử dụng hung khí, nhất là hung khí nguy hiểm;
Hậu quả làm thiệt hại đến tài sản và có thể ảnh hưởng đến cả tính mạng, sức
khỏe con người; Động cơ, mục đích nhằm chiếm đoạt bằng được tài sản …
xuất phát từ việc thỏa mãn nhu cầu cá nhân. Đối tượng phạm tội phần lớn là
2
nam giới ở độ tuổi từ 16 đến 30 tuổi; Địa điểm xảy ra tội phạm xảy ra ở đều
khắp các huyện, thị xã, chiếm số lượng lớn ở huyện Dĩ An, thị xã Thuận An;
Thời gian xảy ra chủ yếu từ 0-4 giờ, là giờ người dân đang yên giấc sau một
ngày làm việc vất vả. Thực trạng trên cho thấy nguyên nhân sâu xa là do
những tác động tiêu cực từ các tệ nạn xã hội, môi trường sống, và thói hư tật
xấu của một bộ phận người dân trong tỉnh, nhất là tầng lớp thanh thiếu niên.
Nghiên cứu nhân thân người phạm tội chính là dựng lại còn đường
phạm tội của người đấy. Ý thức được tầm quan trọng của nhân thân trong cơ
chế hành vi phạm tội, định tội danh, định khung và quyết định hình phạt một
cách chính xác và xuất phát từ yêu cầu của hoạt động đấu tranh phòng, chống
tội phạm và ngăn ngừa tội phạm trộm cắp tài sản phát sinh trong thời gian tới
của các cấp chính quyền tại Bình Dương nên tác giả chọn đề tài “Nhân thân
người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương” để làm luận
văn thạc sĩ luật học.
2. Tình hình nghiên cứu
Trong thời gian qua, đã có nhiều tác giả nghiên cứu những vấn đề liên
quan đến đề tài, góp phần hoàn thiện lý luận về tội phạm học đồng thời đấu
tranh phòng, chống tội phạm trong xã hội hiện nay. Có thể phân các công
trình đã nghiên cứu về nhân thân người phạm tội thành các nhóm sau đây:
* Nhóm các công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về
nhân thân người phạm tội, gồm các công trình nghiên cứu tiêu biểu sau:
- Giáo trình tội phạm học, do GS.TS. Võ Khánh Vinh chủ biên, Đại học
Huế - Trung tâm đào tạo từ xa, năm 2011;
- Giáo trình tội phạm học của tập thể tác giả, Trường Đại học Luật Hà
Nội, năm 2012, tái bản năm 2013, 2015;
- Tội phạm học Việt Nam một số vấn đề lý luận và thực tiễn, của tập
thể tác giả, Viên nghiện cứu Nhà nước và pháp luật, năm 2000;
3
- Một số vấn đề về tội phạm học Việt Nam, do GS.TS. Nguyễn Văn
Cảnh và PGS.TS. Phạm Văn Tỉnh chủ biên, Học viện cảnh sát nhân dân, năm
2013;
- “Tội phạm học Việt Nam-Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của
Viện Nhà nước và Pháp luật, Nxb. Công an nhân dân, năm 2000;
- “Một số vấn đề lý luận về THTP ở Việt Nam” của TS. Phạm Văn
Tỉnh, Nxb. Công an nhân dân, 2007;
Các công trình nghiên cứu sẽ là tài liệu quan trọng hỗ trợ tác giả hoàn
thiện phần lý luận trong luận văn của mình, vì nó đã phân tích rõ những lý
luận cơ bản về nhân thân người phạm tội, bao gồm khái niệm, các đặc điểm,
phân loại nhân thân người phạm tội…
* Nhóm các đề tài nghiên cứu nhân thân người phạm tội dưới góc
độ khoa học Luật hình sự:
- Luận án Tiến sĩ luật học: “Nhân thân người phạm tội trong trong luật
hình sự Việt Nam” của Nguyễn Thị Thanh Thủy, năm 2005;
- Luận văn Thạc sĩ luật học: “Nhân thân người phạm tội theo pháp luật
hình sự Việt Nam từ thực tiễn quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng” của tác
giả Lưu Thị Hằng, Học viện Khoa học xã hội 2017;
- Bài viết: “Nhân thân người phạm tội với việc quy trách nhiệm hình
sự” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Thuỷ, Tạp chí Toà án, số 8/2001, tr. 2-7;
- Bài viết: “Nhân thân người phạm tội một căn cứ cần cân nhắc khi
quyết định hình phạt” của tác giả Trịnh Tiến Việt, Tạp chí Kiểm sát, số
1/2003, tr. 21-23;
- Bài viết: “Vấn đề nhân thân người phạm tội trong thực tiễn quyết định
hình phạt” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Thuỷ, Tạp chí Toà án nhân dân, số
19/2005, tr. 3-9;
4
- Bài viết: “Các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự liên quan đến
nhân thân người phạm tội” của tác giả Đinh Văn Quế, Tạp chí Toà án, số
13/2009, tr. 23- 27 và số 14,tr. 19-28;
* Nhóm các đề tài nghiên cứu nhân thân người phạm tội dưới góc
độ Tội phạm học:
- Nhóm công trình nghiên cứu bổ sung những lí luận cơ bản về nhân
thân người phạm tội:
- Bài viết: “Nhân thân người phạm tội: Một số vấn đề lý luận cơ bản”
của tác giả GS.TS. Lê Cảm, Tạp chí Toà án, số 10/2001, tr.7-11 và Số
11/2001, tr. 5-8;
- Bài viết: “Một số vấn đề về nhân thân người phạm tội” của tác giả
Nguyễn Thị Thanh Thuỷ, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 5/2001, tr. 46-
53;
- Bài viết: “Một số vấn đề nhân thân người phạm tội” của tác giả
Nguyễn Quang Hạnh, Tạp chí Nghề luật, số 1/2013, tr. 52-57;
- Bài viết: “Đặc điểm nhân thân người phạm tội và phương thức thực
hiện tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Gia Lai” của tác giả Lê Văn Định,
Tạp chí Kiểm sát, số 6/2015, tr. 47-53
- Nhóm công trình nghiên cứu về thực tiễn nhân thân người phạm
tội:
-
Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội cướp tài sản
trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh của Nguyễn Thị Phương Ngọc (2018)
Học viện Khoa học xã hội;
-
Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội về ma túy trên
địa bàn thành phố Đà Nẵng của Trần Thanh Tịnh (2018), Học viện Khoa học
xã hội;
-
Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội xâm phạm sở
5
hữu có tính chất chiếm đoạt trên địa bàn tỉnh Quảng Nam của Nguyễn Bá
Ngọc (2018), Học viện Khoa học xã hội;
-
Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội về ma túy trên
địa bàn tỉnh Nam Định của Phạm Tuấn Tài (2018) Học viện Khoa học xã hội;
- Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội hiếp dâm trẻ em
trên địa bàn tỉnh Bình Phước của Nguyễn Thanh Tuấn (2017), Học viện khoa
học xã hội;
- Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội cướp giật tài
sản trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh của Lê Ngô Phương Thanh (2017),
Học viện khoa học xã hội;
- Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội cướp giật tài
sản trên địa bàn quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh của Phan Thị
Phương Thảo (2017), Học viện khoa học xã hội;
- Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội cố ý gây thương
tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn thành phố Hồ
Chí Minh của Nguyễn Xuân Bá (2017), Học viện khoa học xã hội;
- Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội cướp tài sản
trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh của Lê Đình Toàn (2017), Học viện
khoa học xã hội;
- Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội giết người trên
địa bàn thành phố Hồ Chí Minh của Phan Ái Nhi (2016), Học viện khoa học
xã hội;
- Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội xâm phạm sở
hữu trên địa bàn tỉnh Kiên Giang của Hồ Thanh Lam (2016), Học viện khoa
học xã hội;
6
- Luận văn Thạc sĩ luật học: Phòng ngừa tội phạm cướp tài sản trên địa
bàn tỉnh Vĩnh Long từ góc độ nhân thân người phạm tội của Nguyễn Chí
Công (2013), Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh;
- Luận văn Thạc sĩ luật học: Nhân thân người phạm tội trên địa bàn
Quận 7, thành phố Hồ Chí Minh của Phạm Uyên Thy (2015), Học viện khoa
học xã hội;
Đánh giá chung:
Khảo cứu kết quả của các công trình trên cho thấy, nhiều công trình
trong các công trình nghiên cứu nêu trên đã làm rõ những vấn đề lí luận về
nhân thân người phạm tội, như khái niệm nhân thân người phạm tội, các đặc
điểm nhân thân người phạm tội, phân loại nhân thân người phạm tội …Đây là
những nền tảng lí luận quan trọng cho việc nghiên cứu chuyên sâu về nhân
thân người phạm các nhóm tội, loại tội. Các công trình cũng đã nghiên cứu
thực tiễn nhân thân người phạm một loại tội hoặc nhóm tội ở một số địa
phương nhất định, như các tội cướp tài sản, tội cướp giật tài sản, tội hiếp dâm
trẻ em, tội giết người, nhóm tội xâm phạm sở hữu, nhóm tội xâm phạm tình
dục … tại thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Vĩnh Long, tỉnh Kiên Giang, tỉnh Bà
Rịa – Vũng Tàu, tỉnh Bình Phước, tỉnh Quảng Nam, tỉnh Nam Định… Những
công trình nghiên cứu này sẽ cung cấp phương pháp luận để tác giả sử dụng
trong việc nghiên cứu nhân thân của một nhóm tội, loại tội trên địa bàn một
địa phương cụ thể.
Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện nay vẫn chưa có tác giả nào nghiên
cứu về nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Bình
Dương. Do đó, khi nghiên cứu các công trình khoa học trên tác giả sẽ có cơ
hội được kế thừa những kiến thức lý luận về nhân thân người phạm tội, tham
khảo giải pháp phòng ngừa tương ứng từng loại tội…, tác giả sẽ phân tích
những mặt được và chưa của các công trình nghiên cứu trên từ đó chọn lọc
7
những cái hay để học hỏi, tiếp tục làm rõ và phát triển những mặt còn hạn
chế, trên cơ sở đó tác giả sẽ vận dụng để nghiên cứu nhân thân người phạm
tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương từ thực tiễn xét xử các tội
phạm trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương giai đoạn 2013-2017.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ thực tiễn nhân thân người phạm tội trộm
cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương giai đoạn 2013-2017, tác giả hướng
đến mục đích đề xuất các giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình tội trộm
cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương từ góc độ nhân thân người phạm tội.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Thứ nhất phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận về nhân thân người
phạm tội trộm cắp tài sản.
- Thứ hai là phân tích làm rõ những yếu tố tác động đến sự hình thành
các đặc điểm thân người phạm tội này trên địa bàn tỉnh Bình Dương, thực tiễn
nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản, trên cơ sở hồ sơ các vụ án đã xét
xử sơ thẩm từ năm 2013 đến năm 2017 của TAND tỉnh và số liệu thống kê
thường xuyên của các cơ quan tư pháp; Các báo cáo tổng kết năm của cơ quan
Công an, Viện KSND và TAND tỉnh Bình Dương;
- Thứ ba là đề xuất một số giải pháp đẩy mạnh phòng ngừa tình hình tội
phạm trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương từ góc độ nhân thân
người phạm tội.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lí luận về nhân thân
người phạm tội trộm cắp tài sản và thực tiễn nhân thân người phạm tội trộm
cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương.
8
Để có đủ chất liệu nghiên cứu, tác giả dựa trên số liệu thống kê của
TAND tỉnh Bình Dương và tổng hợp các đặc điểm nhân thân người phạm tội
trộm cắp tài sản từ 100 bản án HSST của TAND các cấp tỉnh Bình Dương
giai đoạn 2013 - 2017 được sưu tầm một cách ngẫu nhiên.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về chuyên môn, đề tài nghiên cứu nhân thân người phạm tội trộm cắp
tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương dưới góc độ Tội phạm học và phòng
ngừa tội phạm.
- Về không gian, đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu là các vụ án đã
được TAND các cấp tỉnh Bình Dương xét xử sơ thẩm về tội trộm cắp tài sản,
quy định tại Điều 138 BLHS 1999 (Nay là Điều 173 BLHS năm 2015, sửa đổi
năm 2017).
- Về thời gian, đề tài được nghiên cứu trong khoảng thời gian từ năm
2013 đến năm 2017. Đây là khoảng thời gian mà các vụ án phạm tội trộm cắp
tài sản vẫn được xét xử theo Điều 138 BLHS 1999. Vì vậy, nội dung nghiên
cứu của luận văn khi bàn về lí luận cũng như các dấu hiệu của tội trộm cắp tài
sản, tác giả vẫn chủ yếu phân tích dựa trên quy định của BLHS 1999, sửa đổi
bổ sung năm 2009, trong sự so sánh với BLHS 2015, sửa đổi năm 2017.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh, phương
pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về tội phạm, các chủ trương chính sách,
đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước về nhiệm vu đấu tranh phòng,
chống tội phạm, trong đó có tội trộm cắp tài sản trong quá trình xây dựng nhà
nước pháp quyền tại Việt Nam. Tác giả sử dụng cách tiếp cận từ lý luận của
cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả, nguyên lý về mối liên hệ phổ biến; Từ
nội dung của triết học duy vật biện chứng để lý luận cho sự hình thành các
9
đặc điểm nhân thân của người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh
Bình Dương.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng phương pháp đặc trưng của tội phạm học phù hợp
với từng nội dung nghiên cứu:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống, diễn dịch, suy luận
lôgic..: Đánh giá diễn biến, thực trạng, cơ cấu tình hình và những yếu tố tác
động đến sự hình thành các đặc điểm nhân thân người phạm tội trộm cắp tài
sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương từ năm 2013-2017.
- Phương pháp kế thừa thông tin, nghiên cứu tài liệu, số liệu: các văn
bản pháp lý, các công trình khoa học, bản án, báo cáo sơ kết, tổng kết các ban,
ngành có liên quan để làm rõ lý luận nhân thân người phạm tội trộm cắp tài
sản.
- Phương pháp nghiên cứu điển hình: Tác giả sử dụng một số vụ án để
phân tích những trường hợp điển hình nhằm làm rõ các tác nhân làm hình
thành các đặc điểm nhân thân tiêu cực ở những người phạm tội trộm cắp tài
sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Tác giả cũng dựa trên số liệu thống kê từ
100 bản án HSST được lựa chọn bất kỳ để nghiên cứu các đặc điểm nhân thân
người phạm tội.
- Phương pháp suy luận logic, phân tích, tổng kết kinh nghiệm: Từ thực
tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh từ
năm 2013 đến 2017, đưa ra các phương pháp phòng ngừa loại tội này từ khía
cạnh nhân thân người phạm tội trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn, yếu tố mới cần đạt
được
- Ý nghĩa lý luận: Luận văn sẽ góp một phần nhỏ nhằm bổ sung và làm
phong phú thêm lý luận về nhân thân người phạm tội nói chung, nhân thân
10
người phạm tội trộm cắp tài sản nói riêng, từ đó hỗ trợ làm phong phú thêm lí
luận của Tội phạm học.
- Ý nghĩa thực tiễn: Làm rõ các đặc điểm nhân thân có tính chất tiêu
cực, nguyên nhân hình thành các đặc điểm đó và biện pháp nhằm hạn chế sự
hình thành các đặc điểm tiêu cực này. Đây cũng là chiến lược phòng ngừa
sớm trong lí luận tội phạm học đang được Nhà nước và Đảng ta tích cực triển
khai thực hiện trong xã hội. Với kết quả nghiên cứu đạt được sẽ là nguồn tài
liệu tham khảo hỗ trợ tích cực cho học sinh, sinh viên trong quá trình học tập,
và các cơ quan bảo vệ pháp luật tỉnh Bình Dương tham khảo trong quá trình
phòng ngừa tội phạm nói chung và tội trộm cắp tài sản nói riêng.
7. Kết cấu của luận văn
Bên cạnh phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo,
phần nội dung của luận văn được chia thành ba chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về nhân thân người phạm tội trộm
cắp tài sản.
Chương 2: Thực tiễn nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản trên
địa bàn tỉnh Bình Dương giai đoạn 2013 – 2017.
Chương 3: Các giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình tội trộm
cắp tài sản từ góc độ nhân thân người phạm tội trên địa bàn tỉnh Bình Dương
11
Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI
TRỘM CẮP TÀI SẢN
1.1. Khái niệm nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản
Xét về mặt thuật ngữ, khái niệm nhân thân người phạm tội được hình
thành từ khái niệm chung của xã hội học “nhân thân con người” và khái niệm
pháp lý hình sự “người phạm tội”. Do vậy, trước khi nghiên cứu khái niệm
nhân thân người phạm tội chúng ta cần phải tìm hiểu khái niệm của xã hội
học về nhân thân con người.
Theo Từ điển tiếng Việt, nhân thân con người được định nghĩa là:
“Tổng hợp các đặc điểm về nhân thế, tính cách và cuộc sống của cá nhân một
con người về mặt thi hành pháp luật” [40, tr. 45].
Định nghĩa này cho thấy, nói đến nhân thân con người là nói đến toàn
bộ các đặc điểm riêng có của một con người. Tuy nhiên, định nghĩa này chỉ
giới hạn các đặc điểm cá nhân về mặt thi hành pháp luật là chưa đủ, vì sẽ có
nhiều đặc điểm cá nhân không liên quan đến thi hành pháp luật nhưng vẫn là
những đặc điểm nhân thân quan trọng của con người, như tình cảm yêu ghét,
căm thù, thói quen, sở thích… Vì vậy, định nghĩa trên chưa bao quát hết các
đặc điểm nhân thân của con người.
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin nhân thân con người là
một phạm trù lịch sử - xã hội. Nó là sản phẩm của một thời đại nhất định,
được quy định bởi những điều kiện lịch sử cụ thể của hiện thực xã hội. Mỗi
thời đại khác nhau sản sinh ra những mẫu người không giống nhau, song dù ở
thời đại nào thì bản chất con người luôn luôn là “tổng hòa những mối quan hệ
xã hội” [5, tr.150].
Bản chất của con người gồm những nội dung: Về sinh học và xã hội.
Con người là sản phẩm của tự nhiên do đó trước hết sẽ mang đặc tính sinh
12
học. Trong con người yếu tố sinh học sẽ quyết định sự xuất hiện những hiện
tượng, quá trình tâm, sinh lý. Bên cạnh đó, muốn tồn tại đòi hỏi con người
phải có quá trình hoạt động để phục vụ nhu cầu của mình như ăn, uống, ngủ
nghỉ,... Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, con người luôn có
mối quan hệ khắn khít với nhau trong quá trình sản xuất cũng như trong mọi
quá trình sinh hoạt khác. Vì thế, con người luôn mang đặc tính xã hội. Nhân
thân của một con người là sự thống nhất giữa các yếu tố xã hội và yếu tố sinh
học, trong đó yếu tố xã hội mang tính chất quyết định, nhưng yếu tố sinh học
cũng có ý nghĩa riêng. Nhân thân con người là tất cả các đặc điểm sinh học,
tâm lý và xã hội có liên quan đến một con người, thể hiện bản chất riêng của
họ. Nói cách khác, nhân thân con người là tổng hợp những đặc điểm, dấu hiệu
thể hiện bản chất của con người tham gia vào các mối quan hệ xã hội.
Bàn về nhân thân người phạm tội có tác giả cho rằng “Nhân thân người
phạm tội được hiểu là nhân thân người có lỗi trong khi thực hiện hành vi
nguy hiểm cho xã hội bị pháp luật hình sự cấm đoán và trừng phạt” [28,
tr.175, 176]. Cũng có tác giả cho rằng nhân thân người phạm tội là tức là
người có lỗi trong việc thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự
quy định là tội phạm được hiểu là tổng hợp tất cả các dấu hiệu, những đặc
điểm, có ý nghĩa về mặt xã hội, trong sự kết hợp với điều kiện, hoàn cảnh bên
ngoài ảnh hưởng đến hành vi phạm tội của người đó [27, tr.131].
Quan điểm của tác giả đồng tình với quan điểm của Giáo sư, Tiến sĩ Võ
Khánh Vinh khi cho rằng nhân thân người phạm tội là toàn bộ những dấu
hiệu, những đặc điểm thể hiện bản chất của một con người trong các mối quan
hệ xã hội mà người đó bị coi là phạm tội theo quy định của BLHS. Ta có thể
hiểu nhân thân người phạm tội như sau: Đó là tất cả những gì thuộc về hoặc
gắn liền với một con người cụ thể giúp ta có thể phân biệt được người này với
13
Tải về để xem bản đầy đủ
96 trang
11200
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Nhân thân người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_nhan_than_nguoi_pham_toi_trom_cap_tai_san_tren_dia.pdf
