Luận án Chiến lược và giải pháp phát triển công chúng thị trường báo Wiener Zeitung (Cộng hòa Áo)
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Hệ
thống dữ liệu, kết quả nêu trong luận án này là trung thực và chưa từng
được ai công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác.
Ngày.....tháng..... năm 2017
Tác giả luận án
Nguyễn Thị Bích Yến
LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo và tập thể các thầy
cô Học viện Báo chí và Tuyên truyền (AJC), Khoa Truyền thông - Đại học
Tổng hợp Wien, Cộng hòa Áo, Học viện Wiener Zeitung, Cộng hòa Áo đã
thực hiện chủ trương hợp tác quốc tế theo quy định - tạo điều kiện cho tôi
nghiên cứu luận án tại nước ngoài. Tôi xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo
của hai trường đã phối hợp phân công PGS,TS. Nguyễn Văn Dững (người
hướng dẫn khoa học thứ nhất), GS,TS. Thomas A.Baeur (người hướng dẫn
khoa học thứ hai), TS Wolfgang Renner (chuyên gia trợ giúp kỹ thuật) hướng
dẫn luận án cho tôi. Trong suốt thời gian qua, 3 nhà khoa học đã luôn tận tình
hỗ trợ, cố vấn đầy trách nhiệm cho đề tài nghiên cứu của tôi. Tôi xin bày tỏ
lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy.
Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình, quý báu của
các chuyên gia, cố vấn kỹ thuật TS. Vyslozil Wolfgang, Mr Sonntag
Bernhard, Mr Nistelberger Peter, TS. Julia Wippersberg, Mr Mitschka
Konrad, TS. Klaus Unterberger, Mag Michael Platz... tập thể và ban lãnh đạo
Wiener Zeitung, APA, ORF, đã hỗ trợ đắc lực cho tôi trong quá trình nghiên
cứu tại Áo. Tôi xin trân trọng cảm ơn ban lãnh đạo Hiệp hội Báo chí và các
nhà xuất bản tin tức thế giới (WAN-IFRRA), các Tổng giám đốc/Tổng biên
tập/nhà quản lý/lãnh đạo các đơn vị báo chí - truyền thông của Áo, Đức, Pháp,
EU, Việt Nam... đã trả lời phỏng vấn sâu và cho phép tôi tham dự các cuộc
hội thảo khoa học quốc tế, giúp tôi có cái nhìn tương quan về hoạt động báo
chí - truyền thông Việt Nam và quốc tế. Tôi vô cùng cảm ơn các thầy cô/nhà
khoa học/nhà báo/doanh nghiệp Việt Nam, AJC, thuộc Khóa học mùa hè tại
Áo (hàng năm), thuộc các đoàn xúc tiến đầu tư thương mại... đã tiến hành thảo
luận/tọa đàm một số vấn đề thuộc đề tài nghiên cứu của tôi. Tôi xin trân trọng
cảm ơn các đơn vị/tổ chức Chương trình học bổng hỗ trợ - Diversity
Enhancement Fund (DEF) (Ford foundation international Fellowships
program, USA), Cơ quan Dịch vụ Báo chí Liên Bang (Cộng hòa Áo), Cơ quan
Thông tin Liên Hiệp Quốc tại Vienna (UNIS Vienna), Hiệp hội các Nhà báo
nước ngoài tại Vienna, Hội Nữ trí thức Việt nam, Ban lãnh đạo và tập thể Báo
Văn nghệ, Hội Nhà Văn Việt Nam... đã hỗ trợ, kết giao, tạo điều kiện cho tôi
học tập, tác nghiệp và nghiên cứu tại nước ngoài.
Tôi xin bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đến các nhà khoa học, chuyên gia,
lãnh đạo, đồng nghiệp tại Cộng hòa Áo, Việt Nam, EU, GS,TS Karl Malik,
GS, TS. Grimm Jürgen, TS. Heinz Fischer, TS.Georg Heindl, Ms Konstanze
Mantsch, Mag Irene Kaufmann, TBT Duncan Hooper, Phó TBT Rainer
Schüller, nhà báo Josef Ladenhauf, CEO Christian Jungwirth, GS,TS. Tạ
Ngọc Tấn, PGS,TS. Trương Ngọc Nam, TS.Trần Bá Dung, PGS,TS. Hoàng
Đình Cúc, PGS,TS. Lương Khắc Hiếu, PGS,TS. Đỗ Thu Hằng, PGS,TS.
Phạm Huy Kỳ, PGS,TS. Lưu Văn An, PGS,TS. Nguyễn Vũ Tiến, TS.Vũ Kim
Hoa, PGS,TS. Hà Huy Phượng, PGS,TS. Đinh Thúy Hằng, PGS,TS. Nguyễn
Thế Kỷ, PGS,TS. Nguyễn Thành Lợi, ĐS Vũ Việt Anh, TS. Nguyễn Hương,
TS. Trần Văn Thư, nhà văn Nguyễn Trí Huân, nhà văn Thành Đức Trinh Bảo,
nhà thơ Hữu Thỉnh,... đã quan tâm, ủng hộ và cho tôi những lời khuyên quí
báu. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến những người thân và những người bạn
trân quý đã luôn động viên, giúp đỡ, hiệu đính và yêu thương tôi, Vũ Hà Hải,
Mag Marcus Strohmeier, Sabine, Phạm Ngọc Phú, Phạm Văn Hùng, Ngọc
Hưng, Đồng Mạnh Hùng, Nguyễn Văn Hải, Trường Sơn, Trường Giang,
Xuân Hòa, Vũ Thanh Vân, Thu Hiền, Tri Thức, Xuân Trường, Thu Giang,
Cao Thương, Thu Hà, Nguyễn Văn Sỹ, Nguyễn Thị Hiền, Nguyễn Thị Huyền,
Sư thầy Thích Đàm Sen... và nhiều người khác mà tôi chưa nhớ hết ở đây.
Cuối cùng, tôi xin kính dâng tình yêu và lòng biết ơn đến hai bên gia đình,
bố mẹ Dung Dũng, bố mẹ Anton, Susan, con trai Colin, chồng, anh chị em và đại
gia đình nội, ngoại đã luôn thiện nguyện yêu thương, chăm sóc và giúp đỡ tôi
hoàn thành tốt công việc.
Vietnam - Austria, 8/2017
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................. 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN NGHIÊN CỨU CHIẾN
LƯỢC, GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÔNG CHÚNG THỊ TRƯỜNG BÁO CHÍ
- TRUYỀN THÔNG..................................................................................50
1.1. Cơ sở lý thuyết vấn đề nghiên cứu........................................................50
1.2. Cơ sở thực tiễn vấn đề nghiên cứu........................................................72
1.3. Vai trò của công chúng thị trường trong việc phát triển kinh tế báo chí -
truyền thông..............................................................................................78
Chương 2: VẤN ĐỀ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC VÀ GIẢI PHÁP PHÁT
TRIỂN CÔNG CHÚNG THỊ TRƯỜNG BÁO WIENER ZEITUNG .............83
2.1. Cơ sở khoa học...................................................................................83
2.2. Cơ sở thực tế ......................................................................................87
2.3. Nhận diện công chúng thị trường Wiener Zeitung (đơn vị tham chiếu
APA, ORF) ............................................................................................101
Chương 3: THỰC TRẠNG CHIẾN LƯỢC VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN
CÔNG CHÚNG THỊ TRƯỜNG BÁO WIENER ZEITUNG.......................109
3.1. Một số nhóm chiến lược và giải pháp phát triển công chúng thị trường báo
Wiener Zeitung .......................................................................................109
3.2. Một số chiến lược và giải pháp phát triển công chúng thị trường APA, ORF
(đơn vị tham chiếu) .................................................................................132
Chương 4: KINH NGHIỆM VÀ ĐỀ XUẤT KHUNG LÝ THUYẾT MỚI
NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÔNG
CHÚNG THỊ TRƯỜNG BÁO CHÍ - TRUYỀN THÔNG ...........................144
4.1. Một số kinh nghiệm chung về nghiên cứu chiến lược và giải pháp phát triển
công chúng thị trường báo chí - truyền thông ............................................144
4.2. Một số kinh nghiệm cho Việt Nam .....................................................152
4.3. Một số dự báo về xu hướng phát triển công chúng thị trường báo chí -
truyền thông ...........................................................................................160
4.4. Đề xuất khung lý thuyết mới ..............................................................165
KẾT LUẬN............................................................................................178
DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ .....................175
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................188
BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
Amtsblatt
APA
B2B
B2C
B2G
Công báo (tạm dich)
Thông tấn xã Áo (Austria Press Agency)
Từ doanh nghiệp đến doanh nghiệp (Business to Business)
Từ doanh nghiệp đến khách hàng (Business to Customers)
Từ doanh nghiệp đến chính phủ (Business to Goverment)
Báo chí
BC
BC-TT
Byte
Báo chí - truyền thông
Đơn vị lưu trữ dữ liệu máy tính
Công chúng báo chí - truyền thông
Công chúng trị trường
Chiến lược và giải pháp phát triển công chúng thị trường
Công nghệ thông tin
CCBC-TT
CCTT
CL&GPPPCCTT
CNTT
C-L
Nội dung chủ đạo (Content leadership)
Truyền thông đa nền tảng (multi-platform) (Cross media)
Cộng tác viên
C-M
CTV
ĐPT&TH
EU
Đài phát thanh và Truyền hình
Liên minh châu Âu
GDP
Tổng sản phẩm quốc nội
GSO
Tổng cục Thống kê
H2H
KTTTĐHXHCN
N-L
Từ con người đến con người (Human to Human)
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Phi tuyến tính (Nicht-lineares)
Nhà xuất bản
NXB
NCS
Nghiên cứu sinh
Đài phát thanh và truyền hình Quốc gia Áo (Osterreichisher
Rundfunk)
ORF
PR
TP
Quan hệ công chúng (Public relations)
Điểm tiếp xúc công chúng (Touchpoint)
Thị trường báo chí
TTBC
TTX
Thông tấn xã
VPĐD
VPTT
WAN-IFRA
WB
Văn phòng đại diện
Văn phòng thường trú
Hiệp hội Báo chí và các nhà xuất bản tin tức thế giới
Ngân hàng thế giới (World bank)
Không dây (Wireless)
WL
WZ/WZGmbH/
WZ Group
Wiener Zeitung/ Công ty trách nhiệm hữu hạn Wiener Zeitung/
Tập đoàn Wiener Zeitung
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1. Doanh thu và lợi nhuận của APA...............................................99
Bảng 2.2. Vấn đề đặt ra của WZ, APA, ORF ...........................................106
Bảng 3.1: Các nhóm chiến lược và giải pháp phát triển công chúng thị trường
báo Wiener Zeitung (2010 - 2016)...........................................................112
Bảng 3.2. Chiến lược và giải pháp phát triển công chúng thị trường/khách
hàng APA, ORF .....................................................................................133
DANH MỤC MÔ HÌNH
Mô hình 1: Hệ thống mối quan hệ, ảnh hưởng giữa các biến số ................... 7
Mô hình 2.1: Cấu trúc Wiener Zeitung Group............................................95
Mô hình 2.2: Tỷ lệ doanh thu báo Wiener Zeitung .....................................97
Mô hình 2.3: Cấu trúc APA Group............................................................98
Mô hình 2.4: Tỷ lệ doanh thu ORF..........................................................101
Mô hình 2.5: Lịch sử phát triển công chúng báo Wiener Zeitung..............102
Mô hình 3.1: Quảng cáo bằng hình ảnh ...................................................121
Mô hình 4.1: Tháp phát triển CCTT báo chí - truyền thông ......................169
Mô hình 4.2: Mô hình các nhóm chiến lược và giải pháp phát triển ..........172
công chúng thị trường báo chí - truyền thông...........................................172
Mô hình. 4.3: Quy trình áp dụng các nhóm chiến lược và giải pháp phát triển
CCTT báo chí - truyền thông ..................................................................176
Học viện Wiener Zeitung
Kính gửi: Hội đồng bảo vệ luận án
Học viện Báo chí & Tuyên truyền
36 Đường Xuân Thủy- Quận Cầu Giấy- Hà Nội- Việt Nam
Vienna, 21 tháng 12 năm 2016
XÁC NHẬN
Tôi xin xác nhận cô Nguyễn Thị Bích Yến (Yen Platz), sinh ngày
04/09/1977, hiện cư trú tại Vienna, Cộng hòa Áo, đã nghiên cứu luận án
Tiến sĩ với chủ đề: “Chiến lược và giải pháp phát triển công chúng thị
trường báo Wiener Zeitung (Cộng hòa Áo)”, luận án đã được nghiên cứu
trong thời gian từ tháng 3 năm 2013 đến tháng 10 năm 2016. Cô ấy đã làm
việc một cách độc lập và thực hiện kỹ thuật phỏng vấn có hiệu quả tại tòa
soạn báo Wiener Zeitung. Các trích dẫn liên quan đến việc xây dựng chiến
lược và giải pháp của Wiener Zeitung là chính xác.
Đặc biệt, điểm vô cùng tích cực cần lưu ý là cách thức chuẩn bị công
việc, chuẩn bị các cuộc phỏng vấn, cùng với việc sắp xếp, liên kết các tài
liệu đã được cô thực hiện một cách khoa học, đáp ứng các tiêu chuẩn cao
nhất và gây ấn tượng mạnh.
Trân trọng !
TS.h.c.Wolfgang Renner
Viện trưởng Học viện Wiener Zeitung
Wiener Zeitung GmbH
1030 Vienna, Maria Jacobi Gasse 1
Media Quater Marx 3.3
Tel +43 1 206 99 – 316
Sitz Wien, FN 172528v, HG Wien
UID ATU 45075109
BAWAG PSK 92184 154, BLZ 60000
Học viện Wiener Zeitung
Kính gửi: Hội đồng bảo vệ luận án
Học viện Báo chí & Tuyên truyền
PGS,TS. Nguyễn Văn Dững
36 Đường Xuân Thủy- Quận Cầu Giấy- Hà Nội - Việt Nam
Vienna, 08 tháng 06 năm 2017
XÁC NHẬN
Về việc sử dụng các trích dẫn liên quan đến "Wiener Zeitung"
trong luận án tiến sĩ của NCS Nguyễn Thị Bích Yến, sinh ngày
04.09.1977, “Chiến lược và giải pháp phát triển công chúng thị trường báo
Wiener Zeitung (Cộng hòa Áo)”.
Tôi xin xác nhận rằng các trích dẫn liên quan đến “Wiener Zeitung”
là chính xác và việc mô tả, xây dựng chiến lược và các giải pháp được áp
dụng là chính xác.
Cô Nguyễn Thị Bích Yến được phép sử dụng thông tin, các số liệu, các
tài liệu của Wiener Zeitung được mô tả trong luận án, được độc quyền và
quyền sử dụng duy nhất trong luận án của mình “Chiến lược và giải pháp
phát triển công chúng thị trường báo Wiener Zeitung (Cộng hòa Áo)”.
Trân trọng !
TS.h.c.Wolfgang Renner
Viện trưởng Học viện Wiener Zeitung
Wiener Zeitung GmbH
1030 Vienna, Maria Jacobi Gasse 1
Tel +43 1 206 99 – 316
Sitz Wien, FN 172528v, HG Wien
UID ATU 45075109
Media Quater Marx 3.3
BAWAG PSK 92184 154, BLZ 60000
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
Trên thế giới. Ngành báo chí - truyền thông (BC-TT) từ lâu đã được
coi là một ngành tư bản công nghiệp - là sự liên kết giữa kinh doanh thông tin
với tư bản công nghiệp tài chính. Đặc biệt, kể từ sau Cuộc cách mạng thương
mại báo chí những năm 1830 - 1840: “Các phương tiện thông tin đại chúng
bắt đầu trở thành những doanh nghiệp tư bản sinh lời. Vì vậy bản thân chúng
cũng chịu sự tác động của tất cả các quy luật của hoạt động kinh doanh: Cạnh
tranh và hạn chế cạnh tranh; Tập trung hóa, độc quyền hóa và những luật lệ
khác” [48, tr.167-168]. Báo chí - truyền thông là diễn đàn, là “quyền lực thứ
tư” của công chúng nhân dân nên ở nhiều quốc gia, nó chịu sự tác động trực
tiếp/gián tiếp của các đối tượng công chúng/khách hàng nhiều hơn so với sự
tác động từ chính phủ, nhà nước.
Kể từ thời kỳ Ánh sáng, Cách mạng, Đế chế, nền Cộng hòa...[46, tr.5]
đến thời kỳ Truyền thông mới, Kỷ nguyên số (hiện nay) thì công chúng báo
chí - truyền thông đã có sự thay đổi rõ rệt cả về số lượng, chất lượng và tên
gọi: thời kỳ khởi thủy - thời Renaudot (1586 - 1653) báo in đạt số lượng 500
độc giả (thời kỳ này, báo chí chỉ là một loại thư tín của chính quyền/phục vụ
Hoàng gia); Sau đó, số lượng độc giả báo in tăng lên 30.000 người (1830), 5
triệu người (1914), 10 triệu người khi xuất hiện radio (1930); 30 triệu người
khi truyền hình ra đời [46, tr.5-10]; Thời kỳ truyền thông mới, Kỷ nguyên số,
số lượng công chúng dùng mạng xã hội - facebook là 1,65 tỷ người/hàng
tháng (Facebook đạt doanh thu 5,4 tỷ USD năm 2016) (riêng Việt Nam, có 20
triệu người dùng facebook/1 ngày (30 triệu người/1 tháng) [103]... Theo Báo
cáo Xu hướng báo chí thế giới 2015 của Hiệp hội Báo chí và các nhà xuất bản
tin tức thế giới (WAN-IFRA): “Chưa bao giờ số lượng độc giả báo chí lại lớn
như vậy, khoảng 2,7 tỷ người trưởng thành trên thế giới hiện nay vẫn đang
đọc báo giấy. Khoảng 800 triệu người truy cập báo chí điện tử - chiếm gần
một nửa tổng lượng người sử dụng Internet” [183]. Doanh thu phát hành của
báo chí (báo in và báo điện tử) “đạt gần 180 tỷ USD hàng năm”. Báo cáo này
2
cũng cho thấy: "Lần đầu tiên trong thế kỷ này, lượng phát hành đã vượt qua
quảng cáo (...). Doanh thu từ lưu thông báo in, báo điện tử, toàn cầu là 92 tỷ
USD, doanh thu từ quảng cáo chỉ đạt 86 tỷ USD" [183]. Điều này cho thấy
các doanh nghiệp/tập đoàn kinh doanh báo chí - truyền thông trên thế giới
đang có sự xoay trục từ việc tìm kiếm nguồn thu chủ yếu từ quảng cáo,
chuyển sang tìm kiếm nguồn thu từ việc bán báo (phát hành). Tức là, sự
chuyển dịch từ mô hình “doanh nghiệp tới doanh nghiệp (nhà xuất bản tới nhà
quảng cáo) sang mô hình doanh nghiệp tới người tiêu dùng (nhà xuất bản tới
độc giả)” [183] (Báo cáo này được WAN-IFRA tổng hợp, dựa trên việc phân
tích các báo cáo về doanh thu từ hơn 70 quốc gia - đại diện cho hơn 90%
ngành công nghiệp báo chí toàn cầu). Như vậy, việc nghiên cứu nhóm công
chúng/khách hàng và xây dựng chiến lược, giải pháp phát triển công
chúng/khách hàng là nhiệm vụ quan trọng đầu tiên trong bản tuyên ngôn sứ
mệnh [69, tr.54-tr55] của các doanh nghiệp/tập đoàn kinh doanh báo chí-
truyền thông (BC-TT). Lúc này, công chúng không còn “bị” coi là “một khối
đại chúng” chung chung, mà được phân tích thành các nhóm đối tượng công
chúng cụ thể như công chúng nhân dân, công chúng khách hàng/công chúng
thị trường, công chúng bao cấp, công chúng mới... Đồng thời, họ cũng không
còn là đối tượng bị động trong quá trình tiếp nhận các sản phẩm báo chí -
truyền thông, mà trở thành tác giả, “đồng tác giả”, thậm chí là đối thủ của các
doanh nghiệp/tập đoàn báo chí - truyền thông. Tại Hội nghị triển lãm xuất bản
tin tức thế giới 2016 (World Publishing Expo 2016) (gồm 1.600 chuyên
gia/lãnh đạo ngành xuất bản tin tức từ 84 quốc gia trên thế giới [184] cùng bàn
về xu hướng phát triển của hoạt động kinh doanh báo chí - truyền thông, với hai
chủ đề “Digital Media” (nền tảng truyền thông kỹ thuật số) và “Print World”
(in ấn trên thế giới), qua trao đổi với các chuyên gia, chúng tôi nhận thấy, hoạt
động kinh doanh báo chí - truyền thông trên thế giới hiện nay vẫn chủ yếu được
duy trì, hợp tác từ ba nhóm liên ngành: (1) Nhóm các doanh nghiệp/tập đoàn
sản xuất, xuất bản tin tức báo chí - truyền thông; (2) Nhóm các doanh
nghiệp/tập đoàn công nghệ (cung cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị, máy
in, máy tính, hệ thống internet, nền tảng kỹ thuật số...); (3) Nhóm các doanh
3
nghiệp/tập đoàn tư vấn chiến lược, giải pháp kinh doanh. Ba nhóm này, tạo
thành thế “kiềng ba chân” thúc đẩy ngành (BC-TT) thế giới phát triển.
Ở Việt Nam. Kể từ khi khởi xướng sự nghiệp đổi mới (1986) và
chuyển đổi sang vận hành theo nền kinh tế thị trường định hướng XHCN (thập
niên 1990), hoạt động của các ngành nghề ở Việt Nam đã được chuyển đổi
một cách mạnh mẽ. Trong đó, có ngành báo chí (truyền thông) (đây là ngành
có sự chuyển đổi muộn nhất). Chính phủ và các cơ quan ban ngành đã ban
hành hàng loạt các thông tư, nghị định, quyết định, đề án quy hoạch... tạo điều
kiện cho ngành báo chí (truyền thông) từng bước chuyển dịch từ cơ chế bao
cấp sang cơ chế thị trường, như: Chỉ thị 08/CT-TƯ ngày 31/3/1992 của Ban
bí thư Trung ương Đảng khóa VII, nêu rõ: “Báo chí, xuất bản thực hiện hạch
toán thu chi để sử dụng vốn có hiệu quả, phục vụ tốt các mục tiêu chính trị,
văn hóa, tư tưởng, không ngừng nâng cao chất lượng chính trị và tính hấp dẫn
đúng đắn, cố gắng có thể tự trang trải về tài chính” [38, tr.129]; Thủ tướng
Chính phủ ban hành Quyết định: Về quản lý việc thu các chương trình truyền
hình nước ngoài (2002) [112]; Chính phủ ban hành Nghị định 43 (2006)
[110]; Bộ Tài chính ban hành Thông tư 71 (2006) về việc "trao quyền" tự chủ,
tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài
chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập (theo đó, một số cơ quan báo chí hoạt
động theo hình thức đơn vị sự nghiệp có thu, số khác phải tự chủ kinh phí
hoàn toàn. Có thể coi đây là thông tư đầu tiên đánh dấu việc hình thành thị
trường báo chí - truyền thông Việt Nam, hoạt động theo cơ chế thị trường);
Thủ tướng chính phủ ban hành “Quy chế quản lý hoạt động truyền hình trả
tiền” (2011) [111]; “Dự án Đo lường, định lượng khán giả truyền hình -
Vietnam TAM” (Vietnam Televison Audience Measurement) (Cục Phát thanh
truyền hình & Thông tin điện tử - Bộ TT&TT) (3/2016) [116]; Luật báo chí
(ký ngày 28/12/1989); Luật báo chí sửa đổi bổ sung (ký ngày 12/6/1999);
Nghị định của Chính phủ: “Quy định chi tiết thi hành Luật báo chí, Luật sửa
đổi bổ sung một số điều của Luật báo chí” (ký ngày 26/4/2002); Luật báo chí
sửa đổi (ký ngày 5/4/2016); Đặc biệt, Đề án “Quy hoạch phát triển và quản lý
báo chí toàn quốc đến năm 2025” (về việc sắp xếp, tinh giản hệ thống các cơ
4
quan báo chí gắn với các giải pháp đổi mới mô hình tổ chức, quản lý...) [98]...
Những chỉ báo cho thấy, ngành BC-TT Việt Nam, mặc dù phát triển chậm
chạp nhưng đã tuân theo các quy luật tự nhiên, từng bước “tiệm cận” với hoạt
động của ngành BC-TT quốc tế (trong đó có Cộng hòa Áo). Tuy vậy, về lý
luận, Việt Nam vẫn chưa có nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu về công
chúng thị trường báo chí - truyền thông, nghiên cứu về chiến lược và giải
pháp phát triển công chúng thị trường/khách hàng báo chí - truyền thông, về
thực tiễn, chưa có mô hình kinh doanh báo chí - truyền thông điển hình.
Vì vậy, năm 2010, tác giả đã quyết định nghiên cứu đề tài Thạc sỹ “Giải
pháp phát triển công chúng thị trường của báo Wiener Zeitung” tại Cộng hòa
Áo. Công trình này đã đóng góp một phần nhất định làm tài liệu tham khảo cho
hoạt động của ngành BC-TT Việt Nam. Nay, tác giả nhận thấy hướng nghiên
cứu này vẫn thực sự cần thiết, nên quyết định, tiếp tục nghiên cứu ở cấp độ Tiến
sĩ: Chiến lược và giải pháp phát triển công chúng thị trường báo Wiener
Zeitung (Cộng hòa Áo) (tham chiếu với Thông tấn xã Áo/APA, Đài Phát thanh
& Truyền hình Quốc gia Áo/ORF). Tác giả mong muốn rằng công trình nghiên
cứu này sẽ trở thành tài liệu tham khảo cho ngành BC-TT Việt Nam, trên hai
phương diện: Lý luận, đề xuất khung lý thuyết mới về nghiên cứu công chúng thị
trường báo chí - truyền thông (CCTT BC-TT), nghiên cứu chiến lược và giải
pháp phát triển công chúng thị trường báo chí - truyền thông; Thực tiễn, giới
thiệu mô hình kinh doanh báo chí - truyền thông, tích hợp, hiệu quả của WZ
(APA, ORF), giới thiệu phương pháp xây dựng chiến lược và giải pháp phát triển
CCTT BC-TT (chính sách truyền thông) hiệu quả, giới thiệu phương thức xây
dựng tờ báo trở thành “biểu tượng văn hóa của dân tộc”.
Luận án, lựa chọn nghiên cứu báo Wiener Zeitung (WZ), vì báo có tính
điển hình: WZ (1703) là một trong những tờ báo lâu đời nhất thế giới còn hoạt
động và trở thành tập đoàn. Trong khi, nhiều doanh nghiệp BC-TT (đặc biệt là
các tờ báo in) trên thế giới bị phá sản hoặc phải rời bỏ thị trường báo in chuyển
sang thị trường báo điện tử/nền tảng kỹ thuật số thì sự phát triển “trẻ hóa” của
WZ như một minh chứng rằng tờ báo này đã xây dựng được hệ thống các chính
sách truyền thông (hệ thống chiến lược, giải pháp) đúng đắn, hiệu quả: “Tờ báo
5
Thành Vienna đã chứng minh rằng với lịch sử 300 năm, nó đã tồn tại và phát
triển thành một doanh nghiệp hiện đại, một doanh nghiệp luôn đương đầu với
mọi khó khăn, thách thức hiện tại và phát triển theo hướng tích cực”, TS
Wolfgang Schüssel [x.thêm Phục lục 4, tr.63].
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
2.1. Mục đích nghiên cứu
- Cung cấp tổng quan tình hình nghiên cứu: công chúng, công chúng báo
chí, công chúng thị trường báo chí - truyền thông (CCTT BC-TT), chiến lược,
chiến lược phát triển CCTT BC-TT, giải pháp, giải pháp phát triển CCTT BC-TT.
- Nghiên cứu thực trạng, kinh nghiệm xây dựng chiến lược và giải pháp
phát triển CCTT báo WZ (tham chiếu APA, ORF); khuyến nghị, đề xuất một
số ý tưởng cho báo WZ (APA, ORF) nói riêng và các cơ quan/doanh nghiệp
BC-TT Việt Nam, Cộng hòa Áo, nói chung.
- Đề xuất khung lý thuyết mới về nghiên cứu CCTT BC-TT; nghiên cứu
chiến lược và giải pháp phát triển CCTT BC-TT; nghiên cứu ứng dụng mô hình
các nhóm chiến lược và giải pháp với các cấp độ phát triển CCTT BC-TT.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được các mục đích nghiên cứu nêu trên, luận án sẽ tiến hành
nghiên cứu trên hai phương diện lý thuyết và thực tiễn như sau:
(1) Phương diện lý thuyết:
- Hệ thống hóa, thao tác hóa các khái niệm công cụ liên quan đến đề tài
nghiên cứu, làm cơ sở cho việc xây dựng khung lý thuyết đề tài nghiên cứu.
- Phối hợp phân tích nghiên cứu các lý thuyết liên ngành giữa báo chí
học và kinh tế học với các ngành khoa học liên quan, trên cơ sở các tài liệu,
công trình nghiên cứu về công chúng, công chúng báo chí, khách hàng, công
chúng khách hàng, thị trường, thị trường BC-TT, chiến lược, giải pháp, nhằm
rút ra ba khái niệm công cụ, CCTT BC-TT, chiến lược phát triển CCTT BC-
TT, giải pháp phát triển CCTT BC-TT, sử dụng cho luận án.
6
- Bước đầu hình thành khung lý thuyết cho vấn đề nghiên cứu, sử dụng
nó để khảo sát thực tế, rút ra những vấn đề và kinh nghiệm thực tiễn. Từ đó,
đề xuất khung lý thuyết mới cùng những khuyến nghị khoa học.
(2) Phương diện thực tiễn:
Trên cơ sở quan sát tình hình báo chí Châu Âu và Việt Nam, luận án
nghiên cứu, khảo sát, phân tích thực trạng một số nhóm chiến lược và giải
pháp phát triển CCTT báo WZ (tham chiếu APA, ORF). Đây là ba cơ quan
BC-TT lớn, có uy tín/thứ hạng trong ngành công nghiệp BC-TT Áo, châu Âu.
Thực hiện phỏng vấn sâu: một số chuyên gia, lãnh đạo báo WZ, APA,
ORF; một số lãnh đạo các cơ quan, doanh nghiệp BC-TT Áo, EU, Việt Nam.
Các cuộc phỏng vấn sâu này nhằm làm rõ các cơ sở khoa học - thực tiễn và
kinh nghiệm xây dựng chiến lược, giải pháp phát triển CCTT báo WZ và đơn
vị tham chiếu APA, ORF. Đồng thời, làm rõ tầm quan trọng của việc xây
dựng các chiến lược và giải pháp phát triển CCTT đối với mỗi doanh
nghiệp/tập đoàn kinh doanh BC-TT.
Thực hiện tọa đàm, thảo luận nhóm: một số lãnh đạo, nhà khoa học,
giảng viên, nhà báo, nghiên cứu sinh và lãnh đạo báo WZ; một số doanh
nghiệp Áo và Việt Nam. Tác giả tiến hành công việc này nhằm làm rõ một số
vấn đề như: hoạt động kinh doanh, giá trị lịch sử, giá trị công, giá trị thương
hiệu lâu đời nhất thế giới... của WZ ở phạm vi quốc gia và quốc tế. Đồng thời,
làm rõ ý nghĩa quốc tế của báo WZ trong vấn đề hợp tác với Việt Nam, đó là
xây dựng kênh truyền thông kinh tế quốc tế chuyên biệt - kết nối công chúng
khách hàng/doanh nghiệp giữa Áo và Việt Nam.
Quan sát thực trạng hoạt động (đặc biệt là hoạt động kinh tế báo chí,
truyền thông) của nền BC-TT Áo, EU và Việt Nam.
Tổng hợp hai phương diện nghiên cứu trên để xây dựng, đề xuất khung
lý thuyết mới về: nghiên cứu CCTT BC-TT; nghiên cứu chiến lược, giải pháp
phát triển CCTT BC-TT; nghiên cứu ứng dụng mô hình các nhóm chiến lược,
giải pháp với các cấp độ phát triển CCTT BC-TT.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
7
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Chiến lược và giải pháp phát triển công chúng thị trường báo WZ
(Cộng hòa Áo).
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi thời gian: Thời gian nghiên cứu chính thức từ năm 2013 - 2016.
Thời gian nghiên cứu bổ sung từ năm 2010 - 2012 (kế thừa kết quả nghiên cứu
thạc sĩ của tác giả). Do yêu cầu thời gian triển khai một chiến lược kéo dài tối
thiểu là 3 năm, vì vậy, tổng cộng thời gian luận án nghiên cứu và kế thừa là từ
năm 2010 - 2016.
Không gian nghiên cứu: Nghiên cứu, khảo sát, phân tích, đánh giá thực
trạng một số nhóm chiến lược và giải pháp phát triển CCTT báo WZ (tham
chiếu APA, ORF) tại Cộng hòa Áo.
4. Khung phân tích và giả thuyết nghiên cứu của luận án
4.1. Khung phân tích
Kinh Tế Thị Trường
CCTT
Thực trạng hoạt
động của báo
Wiener Zeitung
(tham chiếu APA,
ORF)
Chiến lược và giải
pháp phát triển
CCTT báo
Wiener Zeitung
(tham chiếu APA,
ORF)
Thị trường
Sản phẩm
Chiến lược &
Giải pháp
Khoa học kỹ thuật công
nghệ
Mô hình 1: Hệ thống mối quan hệ, ảnh hưởng giữa các biến số
8
4.1.1. Hệ khái niệm
Bao gồm một số khái niệm: CCTT, thị trường, (sản phẩm), chiến lược
và giải pháp.
4.1.2. Hệ biến số
Sơ đồ Hệ thống mối quan hệ, ảnh hưởng giữa các biến số. Trong đó:
hai Biến số can thiệp là "Kinh tế thị trường” và “Khoa học kỹ thuật công
nghệ”. Hai biến số này tác động đến Bốn biến số độc lập là “CCTT”, “Thị
trường”, “Sản phẩm”, “Chiến lược & Giải pháp” => Bốn biến số này ảnh
hưởng đến Biến trung gian là “Thực trạng hoạt động của báo WZ (tham chiếu
APA, ORF)” => Biến số trung gian này tác động đến Biến phụ thuộc là
“Chiến lược và giải pháp phát triển CCTT báo WZ (tham chiếu APA, ORF)”
(Đặc biệt là các nhóm chiến lược, giải pháp phát triển CCTT trẻ - “Thiên niên
kỷ”). Bốn biến số độc lập tác động đến Biến phụ thuộc (đích nghiên cứu luận
án). Mối quan hệ, tương tác giữa hai biến này nằm trong sự tác động, ảnh
hưởng của hai Biến can thiệp là “Kinh tế thị trường” và “Khoa học kỹ thuật
công nghệ” [20].
4.2. Giả thuyết nghiên cứu
(1) Hệ thống lý luận truyền thông, truyền thông đại chúng Việt Nam
chưa có khung lý thuyết/chưa có các công trình nghiên cứu chuyên sâu về
công chúng thị trường BC-TT, chưa có các công trình nghiên cứu chuyên sâu
về chiến lược, giải pháp phát triển CCTT BC-TT (kinh doanh BC-TT). Vì
vậy, luận án nghiên cứu đề tài này nhằm làm tư liệu tham khảo cho hoạt động
lý luận và thực tiễn kinh doanh của ngành BC-TT Việt Nam.
(2) Việt Nam thiếu những mô hình kinh doanh BC-TT thuyết phục và
chưa được nghiên cứu, tổng kết - kết hợp giữa hoạt động kinh doanh tối đa
hóa lợi nhuận và tối đa hóa các giá trị công. Vì vậy, luận án nghiên cứu mô
hình WZ (tham chiếu APA, ORF) nhằm làm tài liệu tham khảo cho hoạt động
kinh doanh của ngành BC-TT Việt Nam.
(3) Việt Nam chưa có mô hình phối hợp xây dựng kênh truyền thông kinh
tế quốc tế chuyên biệt với châu Âu. Luận án nghiên cứu và đề xuất WZ phối hợp
Tải về để xem bản đầy đủ
311 trang
18620
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận án Chiến lược và giải pháp phát triển công chúng thị trường báo Wiener Zeitung (Cộng hòa Áo)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_an_chien_luoc_va_giai_phap_phat_trien_cong_chung_thi_tr.pdf
