Tóm tắt Luận văn Biện pháp quản lý dạy học tự chọn ở các trường THPT tỉnh Quảng Ngãi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

HUỲNH VĂN LONG

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC

TỰ CHỌN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG TỈNH QUẢNG NGÃI

Chuyên ngành : Quản lí Giáo dục

Mã số

: 60.14.01.14

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Đà Nẵng, Năm 2015

Công trình được hoàn thành tại

Đại học Đà Nẵng

Người hướng dẫn khoa học : TS. BÙI VIỆT PHÚ

Phản biện 1: PGS.TS. VÕ NGUYÊN DU

Phản biện 2: TS. NGUYỄN QUANG GIAO

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp

thạc sĩ Giáo dục học, họp tại Đại học Đà Nẵng vào ngày 12 tháng

9 năm 2015

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng

1

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Giáo dục là vấn đề quan trọng đối với sự phát triển của xã hội

loài người, một trong các định hướng quan trọng của việc đổi mới giáo

dục của nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam, là Tăng cường

hơn nữa tính “phân hoá” trong giáo dục... Ở nước ta, chủ trương đổi

mới mục tiêu, chương trình giáo dục được quy định tại Nghị quyết 29

của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Đổi mới căn bản toàn diện

giáo dục, đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất

nước trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và

hội nhập quốc tế. Đối với giáo dục phổ thông, Nghị quyết 29 có đề cập

đến vấn đề tổ chức dạy học tích hợp ở cấp dưới, phân hóa mạnh ở cấp

trên. Như vậy, DHTC đã trở thành hình thức dạy học không chỉ có tính

pháp quy từ năm học 2007-2008 mà ngày càng được quan tâm chỉ đạo

mạnh hơn.

Đến nay, dạy học tự chọn ở các trường THPT tỉnh Quảng Ngãi

đã đạt được một số kết quả nhất định. Hai năm học gần đây (2013-

2014 và 2014-2015), Sở GD&ĐT Quảng Ngãi đã chỉ đạo mạnh mẽ

công tác dạy học tự chọn. Với những cơ sở về lý luận và thực tiễn

trên, tác giả nhận thấy: Việc nghiên cứu để đề xuất các biện pháp

quản lý dạy học tự chọn ở trường THPT tỉnh Quảng Ngãi có ý nghĩa

thiết thực, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. Nó không

chỉ góp phần nâng cao hiệu quả của dạy học tự chọn trong các trường

THPT tỉnh Quảng Ngãi nói riêng mà còn cho các trường THPT cả

nước nói chung. Vì vậy, tác giả chọn đề tài: “Biện pháp quản lý dạy

học tự chọn ở các trường THPT tỉnh Quảng Ngãi ” để nghiên cứu.

2. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn luận văn đề xuất

những biện pháp quản lý DHTC ở các trường THPT tỉnh Quảng

Ngãi, nhằm góp phần nâng cao chất lượng GD nhà trường.

2

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1. Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý dạy học tại trường THPT

3.2. Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý dạy học tự chọn tại các trường THPT

tỉnh Quảng Ngãi.

4. Giả thuyết khoa học

Chất lượng và hiệu quả DHTC ở các trường THPT tỉnh Quảng

Ngãi hiện nay còn hạn chế và bất cập vì nhiều nguyên nhân, trong đó có

nguyên nhân từ yếu tố quản lý. Nếu nghiên cứu tìm ra các biện pháp

quản lý đối với DHTC hợp lý, khoa học và có tính khả thi sẽ góp phần

nâng cao chất lượng giáo dục các trường THPT tỉnh Quảng Ngãi.

5. Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý dạy học tự chọn ở

trường THPT

5.2. Khảo sát thực trạng quản lý dạy học tự chọn ở các

trường THPT tỉnh Quảng Ngãi

5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tự chọn ở các

trường THPT tỉnh Quảng Ngãi

6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung khảo sát tại 4 trường THPT tỉnh Quảng Ngãi,

năm học 2012- 2013 & 2013-2014.

7. Phương pháp nghiên cứu

7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Thu thập, đọc, phân tích, tổng hợp tài liệu liên quan đến đề tài

nghiên cứu.

7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp toạ đàm, phỏng vấn

3

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

7.3. Nhóm phương pháp bổ trợ

- Phương pháp toán thống kê xử lý số liệu thu thập được

- Phương pháp chuyên gia

8. Đóng góp của luận văn

Qua nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý DHTC,

luận văn nêu ra những ưu điểm và hạn chế trong việc quản lý của

hiệu trưởng, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất

lượng DHTC ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.

9. Cấu trúc luận văn

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học tự chọn ở trường

THPT

Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học tự chọn tại các trường

THPT tỉnh Quảng Ngãi

Chương 3: Biện pháp quản lý dạy học tự chọn tại các trường

THPT tỉnh Quảng Ngãi

4

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC

TỰ CHỌN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ

1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài

Dạy học tự chọn là một phương thức và xu thế trong giáo dục

xuất hiện từ khá lâu trên thế giới. Xu thế này xuất phát từ mục đích

giáo dục phải hướng tới sự phát triển cao nhất của cá nhân học sinh,

khai thác và tạo điều kiện năng lực, sở trường, năng khiếu cá nhân.

Để tổ chức DHTC có hiệu quả, cần phải có những điều kiện nhất

định về cơ sở vật chất; hình thức DHTC đòi hòi GV phải sáng tạo và

đầu tư nhiều công sức.

1.1.2. Các nghiên cứu trongnước

Trong những năm gần đây, vấn đề dạy học tự chọn đã thu hút

sự quan tâm của nhiều tác giả. Theo tác giả Trần Luận (Viện Khoa

học Giáo dục Việt Nam), DHTC nhằm mục đích phân hoá học sinh

cũng như góp phần giáo dục toàn diện, phát triển năng lực cá nhân

trong một số lĩnh vực học tập, góp phần bồi dưỡng tài năng theo đặc

điểm của cấp trung học và của địa phương, đạt được mục tiêu của

giáo dục THPT. Theo định hướng của nội dung DHTC ở trung học

mà Viện Chiến lược và chương trình giáo dục đưa ra thì tất cả các

môn bắt buộc trong chương trình THPT hiện hành đều được đưa vào

nội dung DHTC.

1.2. CÁCKHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀTÀI

1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục

a. Khái niệm quản lý

b. Quản lý giáo dục

5

1.2.2. Quản lý nhà trường

a. Nhà trường

b. Quản lý nhà trường

1.2.3. Dạy học

"Dạy học là quá trình cộng tác giữa thầy và trò nhằm điều khiển

- truyền đạt và tự điều khiển - lĩnh hội tri thức nhân loại nhằm thực hiện

mục đích giáo dục" [9, tr.51].

1.2.4. Dạy học tự chọn

Dạy học tự chọn là một hình thức dạy học phân hoá cho phép

mỗi học sinh ngoài việc học theo một chương trình chung còn có thể

chọn học một số môn học, nội dung học khác nhau phù hợp với sở

trường của mình [4, tr.1], [5, tr.1], [12, tr.1-2].

1.2.5 Quản lý dạy học tự chọn

Quản lý DHTC là quá trình người cán bộ quản lý hoạch định,

tổ chức, điều khiển, kiểm tra DHTC của nhà trường nhằm đạt được

mục tiêu đề ra. Trong toàn bộ quá trình quản lý nhà trường thì quản

lý DHTC là hoạt động không thể thiếu và rất quan trọng. Quản lý

DHTC của hiệu trưởng nhà trường thực chất là quản lý về mục tiêu,

kế hoạch; quản lý hoạt động dạy, hoạt động học; quản lý về hình

thức tổ chức; quản lý nội dung, phương pháp và quản lý về công tác

kiểm tra, đánh giá trong DHTC [8,tr.18-20].

1.3. DẠY HỌC TỰ CHỌN Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG

1.3.1. Đối tượng, nội dung, tài liệu DHTC

- Đối tượng: Tất cả các lớp của cấp THCS và lớp 10, 11, 12 thí

điểm phân ban cấp THPT.

- Nội dung DHTC bao gồm các môn học, hoạt động giáo dục tự

chọn, gọi chung là môn học và các chủ đề tự chọn.

- Tài liệu dạy tự chọn do Bộ GD&ĐT ban hành và một số chủ đề

tự chọn do các Sở GD&ĐT biên soạn. [5, tr.1].

6

1.3.2. Phương pháp dạy học tự chọn ở trường THPT

1.3.3. Thời lượng dạy học tự chọn

Thực hiện theo quy định của Bộ GD&ĐT.

1.3.4. Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh trung học phổ

thông liên quan đến việc dạy học tự chọn

1.3.5. Nhiệm vụ và quyền hạn của hiệu trưởng trường trung

học phổ thông

1.4. QUẢN LÝ DẠY HỌC TỰ CHỌN CỦA HIỆU TRƯỞNG

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.4.1. Nâng cao nhận thức về DHTC cho đội ngũ CBQL,

GV và HS

Để đạt hiệu quả trong DHTC, trước hết Hiệu trưởng cần giáo

dục nhận thức một cách đầy đủ về ý nghĩa và vai trò của công tác

DHTC cho đội ngũ CBQL, giáo viên và học sinh, để từ đó có những

thay đổi trong hoạt động khi thực hiện DHTC.

1.4.2. Xây dựng kế hoạch dạy học tự chọn

Bao gồm: Công tác chuẩn bị; xác định mục tiêu; lập khung

chương trình và nội dung DHTC; xác định hình thức DHTC; hình

thành kế hoạch DHTC môn học; kiểm tra tính khả thi của kế hoạch

DHTC.

1.4.3. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức dạy học tự chọn

a. Tổ chức phân công dạy học tự chọn;

b. Tổ chức hướng dẫn học sinh đăng ký môn học tự chọn.

1.4.4. Chỉ đạo thực hiện dạy học tự chọn

1.4.5. Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện dạy học tự chọn

1.5. 6. Định hướng đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay

Thực hiện theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 4/11/2013 của

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI. Về nhiệm vụ và các giải

pháp chủ yếu được xác định: Xây dựng và chuẩn hóa nội dung giáo dục

7

phổ thông theo hướng hiện đại, tinh gọn, bảo đảm chất lượng, tích hợp

cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên; giảm số môn

học bắt buộc; tăng môn học, chủ đề và hoạt động giáo dục tự chọn. Biên

soạn SGK, tài liệu hỗ trợ dạy và học phù hợp với từng đối tượng học,

chú ý đến HS dân tộc thiểu số và học sinh khuyết tật [25, tr.3-5].

Tiểu kết chương 1

DHTC là một hình thức dạy học phân hóa, là hoạt động giáo

dục có mục tiêu, nội dung, phương pháp và quy trình hoạt động, là

sự tiếp nối của hoạt động dạy học trên lớp.

Quản lý DHTC là hoạt động có mục đích, có tổ chức, có khoa

học của người hiệu trưởng. Vì vậy, để hoạt động này thực sự có hiệu

quả, các nhà quản lý đặc biệt là hiệu trưởng cần phải thực hiện tốt

các chức năng quản lý, có những biện pháp quản lý cụ thể về mục

tiêu, kế hoạch; về công tác tổ chức; công tác chỉ đạo và kiểm tra

đánh giá. DHTC được thực hiện có hiệu quả sẽ góp phần củng cố các

kiến thức mà học sinh đã được học trong giờ học chính khóa, trang bị

kiến thức theo nhu cầu và sở trường của từng học sinh, góp phần

thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, hình thành nhân cách cho học

sinh.

8

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC TỰ CHỌN

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI

2.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐIỂU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ

HỘI, GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH QUẢNG NGÃI

2.1.1. Vị trí địa lý - Điều kiện tự nhiên

2.1.2. Tình hình kinh tế xã hội

2.1.3.Tình hình phát triển giáo dục THPT tỉnh Quảng Ngãi

Tất cả các huyện của tỉnh Quảng Ngãi đã có trường THPT, đến

năm 2014 toàn tỉnh có 39 trường THPT, trong đó có 36 trường công

lập, 3 trường ngoài công lập; tổng số học sinh 50.207 em.

Kết quả học tập những năm học gần đây đạt chất lượng cao, tỷ

lệ học sinh tốt nghiệp THPT trên 73,87%, học sinh đỗ tốt nghiệp khá

giỏi trên 5%.

2.2. KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH ĐIỀU TRA, KHẢO SÁT

2.2.1. Mục đích khảo sát

Nhằm đánh giá thực trạng về nhận thức của các cán bộ quản lý,

giáo viên THPT về ý nghĩa của DHTC, đánh giá thực trạng về nội

dung, phương pháp và hình thức tổ chức DHTC ở các trường THPT

của tỉnh Quảng Ngãi xác lập cơ sở thực tiễn cho việc xây dựng các biện

pháp quản lý DHTC.

2.2.2. Đối tượng khảo sát

CBQL, giáo viên và học sinh Trường THPT Trần Kỳ Phong,

Trường THPT số 1 Tư Nghĩa, Trường THPT Lý Sơn và Trường THPT

Huỳnh Thúc Kháng thuộc tỉnh Quảng Ngãi.

2.2.3. Nội dung khảo sát

- Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên THPT về ý nghĩa

9

của việc tổ chức DHTC ở trường THPT.

- Nhận thức của HS và cha mẹ HS về vấn đề DHTC hiện nay.

- Nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, các điều kiện

đảm bảo cho DHTC mà GV đã vận dụng trong quá trình DHTC ở

trường THPT và những nguyên nhân ảnh hưởng đến thực trạng trên.

2.2.4. Phương pháp khảo sát

- Sử dụng bảng hỏi nhằm thu thập ý kiến của cán bộ quản lý,

giáo viên, học sinh và phụ huynh học sinh .

- Quan sát quá trình dạy học ở các trường như: Khảo sát hình

thức và nội dung phương pháp DHTC.

- Nghiên cứu sản phẩm giáo dục và kết quả học tập HS.

- Phỏng vấn, toạ đàm với cán bộ lãnh đạo, GV, HS.

2.3. THỰC TRẠNG DẠY HỌC TỰ CHỌN Ở CÁC TRƯỜNG

THPT TỈNH QUẢNG NGÃI

2.3.1. Thực trạng về nhận thức của cán bộ quản lý, giáo

viên THPT về ý nghĩa của dạy học tự chọn

Kết quả khảo sát cho thấy: Có 99% ý kiến của CBQL và giáo

viên các trường THPT công lập trong tỉnh nhận thấy được vai trò và

sự cần thiết của DHTC. Có tới 98,8% ý kiến cho rằng DHTC là giúp

học sinh phát triển các kỹ năng. Mặt khác 86,7% ý kiến cho rằng

DHTC là phù hợp với xu thế thời đại khi mà CSVC ngày càng đầy

đủ.

2.3.2. Thực trạng về nội dung DHTC ở các trường THPT

tỉnh Quảng Ngãi

Theo kết quả khảo sát, có 28% số giáo viên thực hiện rất tốt và

có 24,7% số giáo viên thực hiện tốt, có tới 47,3% số giáo viên thực

hiện chưa tốt. Nguyên nhân cơ bản khi thực hiện dạy các chủ đề tự

chọn các trường chưa có tài liệu thống nhất chung.

10

2.3.3. Thực trạng về nhu cầu đăng ký môn học tự chọn và

chủ đề tự chọn của học sinh

Tỷ lệ học sinh chọn môn học tự chọn chiếm tỷ lệ cao ở khối

10 và 11. Học sinh chọn chủ đề tự chọn tăng dần ở khối 11 và 12.

2.3.4. Thực trạng về hình thức tổ chức DHTC ở các

trường THPT tỉnh Quảng Ngãi

Kết quả khảo sát cho thấy: Hình thức DHTC theo chủ đề tự

chọn (HS được chọn ba môn học theo từng khối A,B,C,D) và xếp

chung thời khóa biểu với giờ học chính khóa có 40,5% số đơn vị

thực hiện rất tốt và có 44,5% số đơn vị thực hiện tốt. Các hình thức

khác thực hiện hiệu quả thấp.

2.4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DHTC Ở CÁC TRƯỜNG THPT

TỈNH QUẢNG NGÃI

2.4.1. Thực trạng quản lý xây dựng kế hoạch DHTC

Kết quả khảo sát cho thấy: Đa số Hiệu trưởng thường xuyên

xây dựng kế hoạch DHTC của nhà trường, xây dựng được kế hoạch

DHTC ở mức độ rất thường xuyên. Tuy nhiên, vẫn còn một số hiệu

trưởng chưa thực hiện thường xuyên công tác quản lý việc xây dựng

kế hoạch DHTC chiếm tỷ lệ 2,66%.

2.4.2. Thực trạng tổ chức DHTC ở các trường THPT tỉnh

Quảng Ngãi

a. Thực trạng tổ chức phân công đội ngũ giáo viên DHTC

Hiệu trưởng chủ động thực hiện công tác phân công chuyên

môn DHTC trên cơ sở tham mưu của Tổ chuyên môn thì kết quả

thực hiện rất tốt, có đến 60,5% thực hiện rất tốt, tuy nhiên vẫn còn

10% thực hiện chưa tốt, còn lúng túng trong công tác tổ chức, giao

hoàn toàn cho tổ chuyên môn phân công.

11

b. Thực trạng tổ chức hướng dẫn học sinh đăng ký môn học

tự chọn, chủ đề tự chọn

c. Thực trạng tổ chức QL hoạt động dạy của giáo viên

DHTC

- Quản lý khâu soạn bài, chuẩn bị bài lên lớp;

- Quản lý việc thực hiện chương trình giảng dạy môn học tự

chọn và chủ đề tự chọn;

- Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn.

d. Thực trạng tổ chức quản lý hoạt động học của học sinh

Công tác tổ chức các hoạt động DHTC đã được Hiệu trưởng

các trường THPT tỉnh Quảng Ngãi chú trọng, nhiều nhà trường đã

thay đổi công tác tổ chức phù hợp với yêu cầu tổ chức DHTC hiện

nay, việc sử dụng CNTT trong DHTC được Hiệu trưởng quan tâm.

2.4.3. Thực trạng chỉ đạo dạy học tự chọn

Kết quả khảo sát cho thấy: Công tác chỉ đạo DHTC của Hiệu

trưởng các nhà trường thực hiện khá tốt. Hiệu trưởng hầu hết tham

gia chỉ đạo một cách thường xuyên có 81%, thậm chí có hiệu trưởng

chỉ đạo một cách quyết liệt, nhiệt tình có 8%. Tuy nhiên, qua khảo

sát thực tế với các số liệu thu thập trên, chúng tôi nhận thấy một số

Hiệu trưởng còn bị động, lúng túng trong cách chỉ đạo có 11%.

2.4.4. Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá DHTC

Hiệu trưởng các nhà trường quan tâm nhiều đến việc kiểm tra

DHTC; việc kiểm tra được diễn ra thường xuyên, liên tục, được tiến

hành do Hiệu trưởng trực tiếp, hoặc gián tiếp qua phó HT, tổ trưởng

chuyên môn thực hiện.

2.5. NHẬN XÉT CHUNG

2.5.1. Điểm mạnh

12

Phần lớn CBQL, GV và HS có nhận thức khá đầy đủ về các

chức năng và nguyên tắc của DHTC. Đa số HS hứng thú học tập khi

đã được chọn môn học hay chủ đề tự chọn.

2.5.2. Điểm yếu

Tồn tại một số CBQL, GV và HS chưa nhận thức đầy đủ các

chức năng, vài trò của DHTC; ứng dụng CNTT vào DHTC còn hạn

chế, ảnh hưởng lớn đến việc biên chế lớp học, phân công chuyên

môn, chia thời khóa biểu. Công tác QL xây dựng kế hoạch DHTC ở

một số Hiệu trưởng chưa thường xuyên, chưa rõ ràng.

2.5.3. Cơ hội

Công tác xã hội hoá giáo dục ngày càng nhận được sự quan tâm

của toàn xã hội. Đội ngũ giáo viên luôn có ý thức tự học tự bồi dưỡng

để không ngừng nâng cao tay nghề. Cán bộ quản lý, giáo viên đã ý

thức được vấn đề đổi mới giáo dục phổ thông là tất yếu.

2.5.4. Nguy cơ

Đội ngũ cán bộ quản lý, GV chưa chủ động xây dựng Kế

hoạch DHTC mà chủ yếu vẫn làm theo hướng dẫn của Bộ, Sở

GD&ĐT. Số giáo viên còn thiếu so với biên chế quy định, không

đồng bộ, có trường còn thiếu hoặc chưa có giáo viên thuộc các môn

Công nghệ, Tin học, ngoại ngữ và các môn chuyên biệt khác.

Về cơ sở vật chất, thiết bị: Các thiết bị đảm bảo cho việc đổi

mới chương trình, sách giáo khoa còn hạn chế, chỉ đáp ứng ở mức tối

thiểu. Đồ dùng dạy học còn thiếu, khôngđồngbộ.

2.6. NGUYÊN NHÂN ẢNH HƯỞNG ĐẾN DHTC

Phần lớn Hiệu trưởng các trường thực hiện khá tốt chức năng

QL từ xây dựng kế hoạch DHTC một cách khoa học, thống nhất, đến

tổ chức bộ phận phụ trách chuyên môn (tổ dữ liệu), xây dựng kế

hoạch, thực hiện quy trình đã tạo sự khách quan, công bằng, chính

13

xác trong DHTC.

Tuy nhiên, vẫn còn một vài trường DHTC còn nhiều bất cập,

từ kế hoạch DHTC chưa thống nhất, chưa khoa học, đến tổ chức chỉ

đạo chưa sát sao, điều kiện nguồn nhân lực giáo viên, cơ sở vật chất

chưa thể đáp ứng nên tổ chức DHTC mang tính đối phó, không thỏa

mãn nhu cầu tự chọn môn học, chủ đề tự chọn của học sinh, không

đảm bảo quyền lợi người học và thiếu công bằng, khách quan.

* Tiểu kết chương 2

Qua khảo sát việc tổ chức và quản lý DHTC ở các trường

THPT trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi cho thấy, việc chỉ đạo, tổ chức

thực hiện DHTC ở các trường tương đối hiệu quả. Có những điều

kiện thuận lợi cơ bản đối với DHTC. Bên cạnh đó, vẫn còn những

hạn chế cần có biên pháp khắc phục trong thời gian tới.

14

CHƯƠNG 3

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC TỰ CHỌN

Ở CÁC TRƯỜNG THPT TỈNH QUẢNG NGÃI

3.1. CƠ SỞ PHÁP LÝ XÁC LẬP CÁC BIỆN PHÁP DHTC

Để đề xuất các biện pháp quản lý DHTC ở các trường THPT

tỉnh Quảng Ngãi, chúng tôi đã căn cứ vào các văn bản pháp quy và

một số văn bản chỉ đạo chuyên môn của các cấp quản lí.

3.2. NGUYÊN TẮC CHUNG

3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu

3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính lợi ích

3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi

Nguyên tắc này đòi hỏi các giải pháp đề ra phải phù hợp với

điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước, phù hợp tình hình thực tế của

từng địa phương và yêu cầu nâng cao chất lượng dạy học, đặc biệt là

chất lượng DHTC.

3.3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC TỰ CHỌN Ở TRƯỜNG

THPT TỈNH QUẢNG NGÃI

3.3.1. Nâng cao nhận thức về DHTC theo quan điểm đổi mới

giáo dục hiện nay

a. Mục đích của biện pháp

Đối với CBQL và GV cần phải biết quan điểm tổ chức DHTC là

một chủ trương lớn trong quá trình đổi mới giáo dục trung học nói

riêng và giáo dục phổ thông nói chung.

b. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp

- Tiến hành tuyên truyền rộng rãi đến phụ huynh học sinh và

học sinh ngay từ những lớp cuối cấp THCS, đồng thời quán triệt đến

từng cán bộ quản lý, giáo viên để họ hiểu và quan tâm đúng mức đến

15

quan điểm DHTC .

- Công tác tuyên truyền nhằm cho các lực lượng xã hội nắm

được mục đích, ý nghĩa của việc tổ chức hình thức DHTC ở trường

THPT.

Để thực hiện tốt biện pháp trên, Hiệu trưởng cần phải thực hiện

tốt các côngviệc sau:

- Nắm vững mục tiêu, nội dung, phương pháp quản lí để điều

hành tốt DHTC.

- Tham gia học tập đầy đủ các lớp tập huấn về đổi mới giáo

dục phổ thông.

- Sưu tầm và nghiên cứu đầy đủ các văn bản hướng dẫn DHTC,

dạy học 2 buổi/ngày.

- Tìm hiểu, nắm bắt nhu cầu học tập của học sinh, khả năng về

nguồn lực đáp ứng nhu cầu đó.

- Tổ chức các lớp tập huấn, tổ chức các buổi sinh hoạt nhóm

chuyên môn ở trường, cụm để trao đổi, rút kinh nghiệm tháo gỡ

vướng mắc.

c. Điều kiện thực hiện biện pháp

- Có đội ngũ tổ trưởng, nhóm trưởng chuyên môn vững vàng,

nắm vững chương trình, kinh nghiệm trong giảng dạy.

- Các cấp quản lý cần tạo những điều kiện tốt nhất cho việc

học tập và nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.

3.3.2. Phát huy vai trò của tổ chuyên môn trong quản lý

DHTC

a. Mục tiêu của biện pháp

Xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ, hướng dẫn giáo viên lập

kế hoạch cá nhân và quản lý tốt quy định về chuyên môn.

b. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp

16

* Quản lý giảng dạy của giáo viên

- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần tháng,

học kì và cả năm học, quản lý kế hoạch giảng dạy của giáo viên.

- Tổ chức thiết kế phân phối chương trình, nội dung, phương

pháp cụ thể DHTC thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn, báo cáo Sở phê

duyệt.

- Đánh giá, rút kinh nghiệm và điều chỉnh kịp thời những hạn chế

sai sót trong quá trình tổ chức, thực hiện DHTC.

* Quản lý học tập của học sinh

- Nắm được kết quả học chủ đề tự chọn của bộ môn mình quản

lý để có biện pháp nâng cao chất lượng DHTC.

c. Điều kiện thực hiện biện pháp

- Hiệu trưởng phải biết chọn lựa và cân nhắc khi bổ nhiệm tổ

trưởng chuyên môn.

- Có sự đoàn kết, thống nhất cao trong công tác nghiên cứu

giữa các giáo viên trong tổ chuyên môn.

- Hiệu trưởng cần có nội dung chỉ đạo chi tiết công việc để tổ

trưởng triển khai dễ dàng trong buổi sinh hoạt tổ.

3.3.3. Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên

DHTC theo yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông

a. Mục đích của biện pháp

- Hiệu trưởng phải biết chọn lựa và cân nhắc khi bổ nhiệm tổ

trưởng chuyên môn.

- Có sự đoàn kết, thống nhất cao trong công tác nghiên cứu

giữa các giáo viên trong tổ chuyên môn.

- Xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, chất lượng.

b. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp

- Cùng với xu hướng đổi mới cấp học, cách bố trí, sắp xếp, một

17

đội ngũ GV cũng cần đổi mới theo hướng chuyên môn hóa.

- Bồi dưỡng giáo viên thông qua hội thảo chuyên đề dưới hình

thức sinh hoạt chuyên môn cụm các trường THPT tỉnh Quảng Ngãi.

- Chỉ đạo tổ chuyên môn phân công các giáo viên có kinh

nghiệm giảng dạy môn học tự chọn, chủ đề tự chọn.

- Triển khai việc viết sáng kiến, giải pháp và vận dụng sáng kiến

đã được xếp loại cao của ngành vào công tác giảng dạy.

- Tăng cường việc dự giờ, rút kinh nghiệm từ các giáo viên dạy giỏi.

- Tổ chức hàng năm hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường và

động viên giáo viên thi giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh.

c. Điều kiện thực hiện biện pháp

- Tạo điều kiện cho giáo viên cốt cán đi tập huấn.

- Xây dựng kế hoạch tự bồi dưỡng.

- Phát huy vai trò của tổ chuyên môn trong quản lý DH.

3.3.4. Tổ chức phân loại học sinh

a. Mục đích của biện pháp

- Làm cơ sở để biên chế lớp học tự chọn.

- Tạo điều kiện để HS có nhiều phương án học tự chọn.

b. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp

- Phân loại các nhóm học sinh trước năm học mới.

- Thông báo kế hoạch DHTC năm học mới và tiến hành cho học

sinh đăng ký môn học tự chọn và chủ đề tự chọn vào cuối năm học trước

theo mẫu.

- Bộ phận chuyên môn tiếp nhận bảng đăng ký, nhập dữ liệu và

thực hiện chức năng sắp xếp, phân loại học sinh; công khai biên chế lớp,

điều chỉnh sai sót.

c. Điều kiện thực hiện

- Có kế hoạch sớm, có đội ngũ GVCN, bộ phận chuyên môn áp

18

dụng tốt CNTT vào biên chế lớp .

- Có cơ sở khoa học để phân loại học sinh.

- Đảm bảo tính công bằng và công khai.

3.3.5. Tổ chức DHTC theo đơn vị lớp, đảm bảo nhu cầu tự

chọn môn học tự chọn và chủ đề tự chọn của học sinh

a. Mục đích của biện pháp

- Đáp ứng nguyện vọng của học sinh.

- Dễ bố trí đội ngũ giáo viên dạy, TKB, quản lí lớp học.

- Dễ xếp thời khoá biểu và theo dõi GV.

b. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp

Tùy thuộc vào điệu kiện cơ sở vật chất, nguồn lực giáo viên và

tình hình học tập của học sinh mà có thể áp dụng hình thức tổ chức

phù hợp cho từng trường. Sau đây, tác giả xin giới thiệu một hình

thức DHTC theo đơn vị lớp đã được áp dụng có hiệu quả từ nhiều

trường THPT tỉnh Quảng Ngãi.

- Biên chế lớp:

Trên cơ sở phân loại học sinh đầu năm học, nhà trường biên

chế lớp học tự chọn theo đơn vị lớp và đây cũng chính là lớp học

chính khóa.

- Phân công chuyên môn:

Đối với lớp học môn học tự chọn (Ngoại ngữ 2) bố trí giáo

viên chuyên biệt.

Đối với lớp học chủ đề tự chọn, giáo viên dạy chính khóa lớp

nào chịu trách nhiệm DHTC tại lớp đó (GVCN, GVBM lớp chính

khóa và lớp DHTC là một).

- Xếp thời khóa biểu:

Đối với lớp học theo môn học tự chọn xếp thời khóa biểu riêng, dạy

trái buổi.