Kỹ năng của người học và khả năng được tuyển dụng: Từ góc nhìn của sinh viên
VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
Original Article
Student Skills and Employability:
Study from Students’ Perspective
Le Thai Hung1,*, Pham Thi Anh Phuong2
1VNU University of Education, 144 Xuan Thuy, Cau Giay, Hanoi, Vietnam
2University of Foreign Language Studies, the University of Danang,
131 Luong Nhu Hoc, Cam Le, Danang, Vietnam
Received 16 January 2019
Revised 26 February 2019; Accepted 15 March 2019
Abstract: This study is aimed at evaluating the relationship between students’ skills and
their employability based on surveying students using the 5-point Likert scale. The survey
includes 490 students whose majors are foreign languages. The results show that there are
differences in the level of awareness between the first year students, the third year
students andthe final year students. The data analysis reveales that most of the students
believe that the university reputation has an important role in their employability
(Mean= 3.80); they are willing do any kind of work provided that it matches their skills
and experience (Mean=3.05); therefore, to ensure a success in job seeking, the students
still need a number of other skills. Among the skills mentioned in the survey, teamwork
skills, adaptabilityskills, active listening skills, risk-takingskills, public speaking skills
and critical thinking skills are believed to be more effectively contributing factors to
employability in comparison with the other skills.
Keywords: Students, employability, skills, attitude, influence.
*
_______
*Corresponding author.
E-mail address: [email protected]
65
VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
Kỹ năng của người học và khả năng được tuyển dụng:
Từ góc nhìn của sinh viên
Lê Thái Hưng1,*, Phạm Thị Ánh Phượng2
1Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội,
144 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
2Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng,
131 Lương Nhữ Hộc, Cẩm Lệ, Đà Nẵng, Việt Nam
Nhận ngày 16 tháng 01 năm 2019
Chỉnh sửa ngày 26 tháng 02 năm 2019; Chấp nhận đăng ngày15 tháng 3 năm 2019
Tóm tắt: Nghiên cứu này nhằm đánh giá mối quan hệ giữa những kỹ năng của sinh viên
và khả năng được tuyển dụng dựa trên khảo sát sinh viên bằng bảng hỏi sử dụng thang
Likert 5 mức độ. Khách thể khảo sát là 490 sinh viên của chuyên ngành Ngoại ngữ và kết
quả nghiên cứu đã cho thấy có sự khác nhau về mức độ nhận thức giữa sinh viên năm thứ
nhất, năm thứ ba và năm cuối về khái niệm khả năng được tuyển dụng. Dữ liệu nghiên
cứu cho thấy, đa phần sinh viên cho rằng uy tín của nhà trường có ý nghĩa với họ trong
quá trình tìm kiếm việc làm (GTTB=3.80), có thể làm công việc nào miễn là phù hợp với
kỹ năng và kinh nghiệm của bản thân (GTTB =3.79) và chính vì vậy họ xem việc học là
ưu tiên hàng đầu (GTTB=3.73). Tuy nhiên, giá trị của bằng tốt nghiệp đại học không đủ
để mang lại cho họ cơ hội việc làm hàng đầu (GTTB=3.05) vì vậy sinh viên cần phải bổ
sung thêm các kỹ năng khác để thành công cho việc tìm kiếm việc làm và trong số các kỹ
năng được khảo sát, các kỹ năng hợp tác, thích nghi, thích lắng nghe hơn, thích chấp nhận
rủi ro, thích nói chuyện trước đám đông, có khả năng phản biện có ảnh hưởng đến khả
năng được tuyển dụng nhiều hơn so với những kỹ năng khác.
Từ khóa: Sinh viên, khả năng được tuyển dụng, kỹ năng, quan điểm, ảnh hưởng.
1. Đặt vấn đề*
khoảng 7% và thu nhập bình quân đầu người
được dự báo tăng liên tục, Việt Nam trở thành
một trong những đối tác kinh tế quan trọng ở
khu vực Châu Á và ASEAN. Tuy nhiên, một
trong những vấn đề quan ngại là tỷ lệ lao động
qua đào tạo có bằng cấp/chứng chỉ không có
việc làm ở mức báo động và đang có chiều
hướng tăng, trong đó tỷ lệ thiếu việc làm trong
Với việc tiến hành các cải cách chính trị và
kinh tế quyết liệt cùng với mức tăng GDP
_______
* Tác giả liên hệ.
66
L.T. Hung, P.T.A. Phuong / VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
67
độ tuổi lao động trong quý II năm 2018 là
1.06% [1]. Các nguyên nhân dẫn đến tình trạng
trên như người học thiếu định hướng nghề
nghiệp trước khi đi học, học thụ động, hạn chế
về ngoại ngữ, không chú trọng trang bị kỹ năng
mềm, không xác định được mục tiêu của công
việc đang tìm kiếm, thiếu quyết tâm để đạt
được mục tiêu [2, 3]. Bên cạnh đó, các vấn đề
các nhà sử dụng lao động đang gặp phải là áp
lực của việc tuyển dụng nguồn nhân lực đạt về
chất lượng và số lượng, sự gắn kết chưa chặt
chẽ giữa nhà trường-nhà tuyển dụng. Điều này
cho thấy khả năng được tuyển dụng được xem
là cần thiết đối với người học khi tham gia bất
kỳ chương trình đào tạo nào, hình thức đào tạo
nào, hỗ trợ người học phát triển kiến thức, kỹ
năng, thái độ là những yêu cầu sẽ giúp họ
không những thành công trong công việc mà
còn trong cuộc sống. Sự toàn cầu hóa và sự
phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ đã
tác động mạnh mẽ đến thị trường lao động, của
các cơ sở giáo dục không chỉ đóng vai trò cung
cấp lực lượng lao động tinh hoa cho xã hội mà
còn tập trung vào việc trang bị khả năng được
tuyển dụng cho sinh viên tốt nghiệp bởi đây
được xem là yêu cầu của xã hội [4]. Khả năng
đảm nhiệm nhiều hơn một công việc, khả năng
chịu áp lực trong môi trường làm việc đa văn
hóa, .... đòi hỏi người học cần phải được trang
bị và nhận thức được tầm quan trọng của các kỹ
năng cần thiết để thích ứng với sự thay đổi của
môi trường làm việc, với yêu cầu của thị trường
lao động. Đồng thời, điều này cũng đòi hỏi các
cơ sở giáo dục phải thúc đẩy các cơ hội và hoạt
động nhằm phát triển khả năng được tuyển
dụng của người học.
làm rõ thực tế có sự khác nhau giữa sinh viên
các năm học về khái niệm khả năng được tuyển
dụng hay không và liệu rằng có mối quan hệ gì
giữa khả năng được tuyển dụng và các kỹ năng
của người học.
2. Khả năng được tuyển dụng
Khả năng được tuyển dụng (Employability)
là một tập hợp các thành tích đạt được - kỹ
năng, kiến thức, thuộc tính cá nhân - giúp sinh
viên tốt nghiệp tăng khả năng tìm kiếm việc
làm và thành công trong công việc, mang lại lợi
ích cho bản thân, cho lực lượng lao động, cho
cộng đồng và đóng góp cho nền kinh tế [5].
Theo CBI on higher education[6] cho rằng khả
năng được tuyển dụng tập trung vào việc trang
bị cho sinh viên sắp tốt nghiệp trước thế giới
việc làm, bao gồm những thuộc tính, kỹ năng
và kiến thức mà những người sắp tham gia thị
trường lao động cần phải có để đảm bảo cho
khả năng thành công trong công việc, mang lại
lợi ích cho chính bản thân, nhà sử dụng lao
động và thị trường lao động.
Hillage, J., & Pollard, E. [7] lại cho rằng
khả năng được tuyển dụng nên được xem xét từ
góc độ kiến thức và thái độ của sinh viên tốt
nghiệp “Định nghĩa một cách đơn giản, khả
năng được tuyển dụng là khả năng tìm kiếm
được một công việc hay xem xét một cách toàn
diện hơn, là khả năng dịch chuyển độc lập trong
thị trường lao động bằng một công việc ổn
định”. Dearing, R. [8] đã liên kết khả năng
được tuyển dụng và việc tiếp thu những kỹ
năng trong cuộc sống, và cho rằng “các cơ sở
giáo dục đại học nên tập trung vào đào tạo cho
sinh viên những kỹ năng chính (key skills) là
những kỹ năng mang lại thành công trong
tương lai cho sinh viên chuẩn bị tốt nghiệp”.
Như vậy, tác giả cho rằng khái niệm “khả
năng được tuyển dụng” được hiểu theo nhiều
cách khác nhau, trong nhiều bối cảnh khác nhau
và tùy thuộc vào đối tượng là người đã được
tuyển dụng hay người đang tìm kiếm việc làm.
Khả năng được tuyển dụng có mối liên hệ với
kỹ năng, thuộc tính cá nhân, sự sẵn sàng tham
gia vào thị trường lao động, và những nhân tố
Bài báo này chúng tôi trình bày các kết quả
nghiên cứu về mức độ tự đánh giá khả năng
được tuyển dụng của sinh viên chuyên ngành
Ngoại ngữ và mối quan hệ giữa khả năng được
tuyển dụng với các kỹ năng cần thiết cho việc
tìm kiếm việc làm sau khi tốt nghiệp. Dựa trên
việc thiết kế công cụ khảo sát và sử dụng các
phương pháp phân tích thống kê suy diễn
(tương quan, nhân tố), nghiên cứu này nhằm
L.T. Hung, P.T.A. Phuong / VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
68
ảnh hưởng đến việc tìm kiếm việc làm, thay đổi
công việc hay cải thiện tình trạng việc làm.
Giải quyết vấn đề được cho là khả năng
phân tích dữ liệu và vận dụng khả năng suy
nghĩ sáng tạo để đưa ra các giải pháp phù
hợp [6].
3. Kỹ năng của sinh viên
Kỹ năng hợp tác: là khả năng cá nhân biết
chia sẻ trách nhiệm, cùng làm việc hiệu quả với
các thành viên khác trong nhóm nhằm đạt được
các mục tiêu chung. Kỹ năng hợp tác chỉ phát
triển khi cá nhân biết lắng nghe người khác, trợ
giúp và tôn trọng lẫn nhau, có trách nhiệm với
công việc được giao, vô tư, ngay thẳng và
khuyến khích và phát triển cá nhân [6].
Thích nghi: là khả năng chủ động tìm hiểu
về môi trường mới, thiết lập quan hệ rộng rãi và
tích cực tham gia hoạt động để dần dần trở
thành một nhân tố đắc lực [14, 15]
Động lực để các cơ sở giáo dục phải trang
bị, hỗ trợ cho việc phát triển kỹ năng của người
học bắt nguồn từ áp lực của sự toàn cầu hóa, sự
phát triển của khoa học công nghệ, từ mối quan
tâm đến các kỹ năng lãnh đạo của sinh viên tốt
nghiệp, từ sự cạnh tranh trong việc cung ứng
nguồn nhân lực ít có sự phân cấp, nhưng yêu
cầu phải có kỹ năng làm việc, kỹ năng quản lý,
và kỹ năng phát triển sự nghiệp cá nhân. Thực
tế, một tỷ lệ không nhỏ sinh viên tốt nghiệp đã
qua đào tạo có bằng cấp/chứng chỉ vẫn không
tìm được việc làm, hoặc đã trải qua các vòng
tuyển dụng nhưng không thể vượt qua được bài
kiểm tra về tin học...và đã đánh mất cơ hội
được tuyển dụng và điều này được lý giải bởi
các cơ sở giáo dục tại Việt Nam hiện nay đang
tập trung đào tạo những kỹ năng mà nhà trường
có khả năng chứ chưa đào tạo những kỹ năng
mà xã hội, mà nhà tuyển dụng cần [9]. Osmani,
M., Weekkody, V., Hindi, N., Al-Esmail, R.,
Eldabi, T., Kapoor, K., & Irani, Z [10] đã tiến
hành nghiên cứu về xu hướng và tác động đến
kỹ năng của sinh viên tốt nghiệp các chuyên
ngành kinh doanh, quản lý, kế toán, khoa học
máy tính trên cơ sở tổng quan 39 công trình
nghiên cứu khác. Kết quả nghiên cứu cho thấy
tổng cộng có 53 kỹ năng được xem là cần thiết
đối với sinh viên tốt nghiệp, trong đó có những
kỹ năng được sử dụng nhiều như kỹ năng giao
tiếp, giải quyết vấn đề, sáng tạo, kỹ năng lãnh
đạo, thích ứng….Các công trình nghiên cứu
củaKalfa, S., & Taksa, L., Cavanagh, J. và
Andrews, G. [11-13] cho rằng các kỹ năng và
phẩm chất của sinh viên tốt nghiệp dường như
thay đổi theo từng quốc gia khác nhau, tuy
nhiên cơ bản vẫn bao gồm các kỹ năng chung
như kỹ năng quản lý nghề nghiệp, kỹ năng giao
tiếp, sáng tạo, trí tuệ cảm xúc, thích ứng, kỹ
năng ngôn ngữ, giải quyết vấn đề, quản lý
thời gian.
Đặt ra mục tiêu: là kỹ năng thiết lập và đề
ra phương pháp để đạt được các trạng thái, cột
mốc mà cá nhân muốn đạt được trong một
khoảng thời gian xác định.
Kỹ năng thuyết trình: là kỹ năng truyền đạt
thông tin một vấn đề bằng lời đến một nhóm
khán giả nhằm cung cấp thông tin, hoặc thuyết
phục, gây ảnh hưởng đến người nghe [16].
Phản biện: là kỹ năng tổng hợp các khả
năng quan sát, diễn giải, phân tích, suy luận,
đánh giá, giải thích, và tri nhận tổng hợp. Một
cá nhân có kỹ năng tư duy phản biện đòi hỏi
phải có khả năng nhận ra vấn đề, tìm ra được
các giải phương tiện khả thi để đáp ứng cho
việc giải quyết vấn đề đó, hiểu được việc ưu
tiên và trật tự ưu tiên trong việc giải quyết vấn
đề, thu thập những thông tin thiết yếu, đưa ra
các kết luận và khái quát hóa và từ đó đưa ra
những nhận định, đánh giá xác đáng về những
điều cụ thể trong đời sống hàng ngày [17].
Tận tâm: thể hiện qua việc dành nhiều thời
gian đầu tư cho công việc, nâng cao năng lực
của bản thân và giúp đỡ mọi người không vụ
lợi [18].
Tự tin: là tin tưởng vào khả năng của bản
thân, chủ động trong mọi công việc, dám tự
quyết định và hành động một cách chắc chắn,
không hoang mang dao động [19].
L.T. Hung, P.T.A. Phuong / VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
69
tiếng Việt và được bổ sung thêm phần các kỹ
năng cần thiết để tăng khả năng tuyển dụng sau
khi tốt nghiệp.
Trung thực: là thành thực với bản thân, với
mọi người, với công việc. Trung thực nghĩa là
luôn tuân thủ các quy tắc chuẩn mực đạo đức,
chân thật trong từng lời nói và hành động. Đây
là một trong những phẩm chất quan trọng nhất
tạo nên giá trị đạo đức chân chính [20].
Trí tuệ cảm xúc: là khả năng theo dõi cảm
giác và cảm xúc của mình cũng như của người
khác, phân biệt chúng và sử dụng thông tin này
để dẫn dắt tư duy và hành động của bản
thân [21].
Chúng tôi sử dụng phương pháp tính hệ số
Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố và phân
tích CFA (Confirmatory factor analysis) để
kiểm tra độ tin cậy của công cụ khảo sát và sự
phù hợp của dữ liệu nghiên cứu. Kết quả kiểm
định cho thấy hệ số Cronbach’s Alpha là 0.893,
hệ số tương quan giữa 16 biến quan sát và biến
tổng dao động từ 0.344 đến 0.748 (lớn hơn 0.3),
chứng tỏ bảng hỏi có độ tin cậy cao và không
có biến nào bị loại ra [23]. Hệ số KMO (Kaiser
- Meyer - Olkin) là 0.871, giá trị Sig. = 0<0.05,
bác bỏ giả thuyết Ho là các biến không có
tương quan với nhau, phương pháp phân tích
nhân tố là phù hợp. Kết quả phân tích nhân tố
và biểu đồ dốc cho thấy số nhân tố tối đa được
rút trích là 4 nhóm nhân tố được rút ra từ 16
biến, phương sai tối đa của mỗi biến
(communalities) từ 0.525 đến 0.846. Giá trị
Eigenvalues của 4 nhân tố đầu tiên trong Bảng
phương sai trích là 1.073>1 và 4 nhóm nhân tố
này giải thích cho 64.8% sự biến thiên của các
biến quan sát. Nhóm nhân tố thứ
1- Nhu cầu của thị trường lao động bao gồm 5
câu hỏi (Q10,Q11,Q12,Q13,Q14); Nhóm nhân
tố thứ 2 - Uy tín của nhà trường bao gồm 3 câu
hỏi (Q3,Q4,Q5); Nhóm nhân tố thứ 3 - Tín
nhiệm của chuyên ngành được đào tạo bao gồm
4 câu hỏi (Q6,Q7,Q8,Q9), Nhóm nhân tố thứ
4 - Tự tin vào khả năng được tuyển dụng gồm 4
câu hỏi (Q1,Q2,Q15,Q16).
4. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu này nhằm trả lời cho hai câu
hỏi là sinh viên hiểu như thế nào về khả năng
được tuyển dụng và mối quan hệ giữa khả năng
được tuyển dụng và kỹ năng của sinh viên như
thế nào. Cấu trúc của công cụ được sử dụng
trong nghiên cứu này gồm 03 phần: Phần 1 bao
gồm các thông tin cá nhân của sinh viên; Phần
2 gồm 03 nội dung: tự đánh giá về khả năng
được tuyển dụng, tự đánh giá các khả năng của
bản thân và những ý kiến đóng góp cho nhà
trường và bản thân sinh viên để tăng khả năng
được tuyển dụng.
Để trả lời được hai câu hỏi nghiên cứu trên,
chúng tôi thiết kế công cụ khảo sát dựa trên
Bảng hỏi tự đánh giá khả năng được tuyển dụng
của Andrew Rothwell, Ian Herbert, & Frances
Rothwell [22]. Sinh viên được yêu cầu hoàn
thành 16 câu hỏi đóng trong phần nội dung về
tự đánh giá khả năng được tuyển dụng theo
thang Likert 5 mức độ tăng dần từ Hoàn toàn
không đồng ý (mức 1) đến Hoàn toàn đồng ý
(mức 5) trên 4 nhóm nhân tố chính: Nhà
trường, Chuyên ngành học, Thị trường lao động
và Mức độ tự tin của người học. Nội dung các
câu hỏi được chuyển ngữ từ tiếng Anh sang
Chúng tôi tiến hành khảo sát trên nhóm đối
tượng là 490 sinh viên Trường Đại học Ngoại
ngữ - Đại học Đà Nẵng, trong đó có 344 sinh
viên năm thứ tư (70.2%), 17 sinh viên năm thứ
3 (3.5%), 129 sinh viên năm thứ nhất (26.3%)
thuộc 15 chuyên ngành đào tạo của nhà trường,
trong đó 86.0% là nữ, 9.0% là nam (Hình 1).
Bảng 1.Kết quả hệ số Cronbach’s Alpha
Reliability Statistics
Cronbach's Alpha Based on
Standardized Items
.892
Cronbach's Alpha
.893
Số lượng câu hỏi
16
L.T. Hung, P.T.A. Phuong / VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
70
Item-Total Statistics
Scale Mean if Scale Variance if Corrected Item- Squared Multiple Cronbach's Alpha
Câu hỏi
Item Deleted
50.05
49.51
49.78
49.44
49.94
50.15
50.10
49.79
49.84
50.19
50.10
50.15
50.11
50.00
50.02
49.45
Item Deleted
81.615
79.531
78.007
78.570
77.346
74.592
81.918
76.195
73.334
75.250
78.500
79.992
75.545
79.483
80.493
83.426
Total Correlation
Correlation
.375
.408
.545
.536
.551
.614
.352
.617
.606
.633
.531
.355
.575
.480
.490
.313
if Item Deleted
Q1.1
Q1.2
Q1.3
Q1.4
Q1.5
Q1.6
Q1.7
Q1.8
Q1.9
Q1.10
Q1.11
Q1.12
Q1.13
Q1.14
Q1.15
Q1.16
.344
.454
.602
.635
.617
.694
.407
.646
.691
.748
.520
.429
.660
.478
.531
.354
.894
.890
.885
.884
.884
.881
.891
.883
.881
.879
.888
.891
.882
.889
.888
.893
Bảng 2. Kết quả phân tích nhân tố
KMO and Bartlett's Test
Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling Adequacy.
Approx. Chi-Square
.871
3657.909
Bartlett's Test of Sphericity
df
120
Sig.
.000
Hệ số
Cronbach
’s Alpha
Tên nhóm
nhân tố
Bảng ma trận xoaya
Câu hỏi
Nhân tố
1
2
3
4
Q11Nhìn chung nhu cầu tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp hiện
nay cao
.846
Q13Tôi có thể dễ dàng tìm kiếm những cơ hội việc làm phù hợp
với chuyên ngành
Q14Những kỹ năng và năng lực được đào tạo là những kỹ năng nhà
tuyển dụng lao động tìm kiếm
Q12Có nhiều vị trí việc cần người ở ngay địa phương tôi đang
sinh sống
Q10Có nhiều vị trí việc cần người ở ngay địa phương tôi đang
sinh sống
.772
.629
.622
.562
Nhu cầu của
thị trường
laođộng
0.817
Q5 Nhà tuyển dụng lao động đặc biệt nhắm mục tiêu tuyển dụng
các sinh viên tốt nghiệp từ chuyên ngành tôi học tại trường
Q3 Nhà tuyển dụng lao động sẵn sàng tuyển dụng những sinh viên
tốt nghiệp từ trường
Q4 Uy tín của Trường có ý nghĩa đối với tôi trong quá trình tìm
kiếm việc làm
.776
.702
.690
Uy tín của nhà
0.805
0.816
trường
Q7 Nhiều người muốn học để lấy được tấm bằng như bằng của tôi
hơn chỉ tiêu của nhà trường dành cho ngành học đó
Tín nhiệm của
chuyên ngành
.702
L.T. Hung, P.T.A. Phuong / VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
71
Hệ số
Cronbach
’s Alpha
Tên nhóm
nhân tố
Bảng ma trận xoaya
Câu hỏi
Nhân tố
1
2
3
4
Q8 Chuyên ngành học của tôi được xã hội đánh giá cao
Q9 Đối với thị trường lao động bên ngoài, nhu cầu tuyển dụng sinh
viên tốt nghiệp chuyên ngành của tôi cao
Q6 Trường nổi tiếng về chuyên ngành tôi đang học
Q1 Kết quả học tập của tôi các học kỳ trước cao
Q16Tôi cảm thấy tôi có thể làm bất kỳ công việc nào miễn là phù
hợp với kỹ năng và kinh nghiệm của tôi
Q15Tôi hoàn toàn tự tin về khả năng thành công trong phỏng vấn
xin việc và các sự kiện tuyển dụng
Q2 Tôi xem việc học là ưu tiên hàng đầu
.677
được đào tạo
.631
.548
.742
.641
Tự tin vào khả
năng được
tuyển dụng
0.633
.572
.525
0
Hình 1. Phân tích CFA.
7
đồng ý), vì vậy họ có thể dễ dàng tìm kiếm
những cơ hội việc làm phù hợp với chuyên
ngành (44.2% đồng ý). Nhìn chung, nhu cầu
tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp hiện nay khá
cao (43.8% đồng ý), bởi có nhiều vị trí cần
tuyển dụng tại địa phương sinh viên đang sinh
sống (38.3% đồng ý). Tuy nhiên, kết quả nghiên
5. Kết quả nghiên cứu và bàn luận
5.3. Đánh giá khả năng được tuyển dụng
Nhu cầu của thị trường lao động
Đối tượng được khảo sát cho rằng những kỹ
năng và năng lực được đào tạo là những kỹ
năng nhà tuyển dụng lao động tìm kiếm (46.1%
L.T. Hung, P.T.A. Phuong / VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
72
cứu cho thấy bằng tốt nghiệp đại học không phải
là phương tiện hàng đầu hỗ trợ mang lại việc làm
cho người học (35.3% đồng ý).
như vậy nhiều hơn chỉ tiêu của nhà trường dành
cho ngành học đó không nhiều.
Sự tự tin vào khả năng được tuyển dụng
Uy tín của nhà trường
Sinh viên cho rằng họ có thể làm bất kỳ
công việc gì miễn phù hợp với kỹ năng và kinh
nghiệm của bản thân (73.6%) và việc học được
xem là ưu tiên hàng đầu (69.9%). Tuy nhiên,
kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng sinh viên không
hoàn toàn tự tin về khả năng thành công trong
phỏng vấn xin việc và các sự kiện tuyển dụng
(51.2% không có ý kiến).
Như vậy, nhà trường có phải là nơi tốt nhất
để hình thành và phát triển khả năng được tuyển
dụng sau khi tốt nghiệp của sinh viên hay
không? Dữ liệu nghiên cứu cho thấy, đa phần
sinh viên cho rằng uy tín của nhà trường có ý
nghĩa với họ trong quá trình tìm kiếm việc làm
(GTTB=3.80), họ làm có thể làm công việc nào
miễn là phù hợp với kỹ năng và kinh nghiệm
của bản thân (GTTB=3.79) và chính vì vậy họ
xem việc học là ưu tiên hàng đầu (GTTB=3.73).
Uy tín của nhà trường có ý nghĩa với sinh
viên trong quá trình tìm kiếm việc làm (73.8%),
sinh viên tự tin rằng nhà tuyển dụng lao động
sẵn sàng tuyển dụng những sinh viên tốt nghiệp
từ Trường (53.0%) và đặc biệt nhà tuyển dụng
nhắm mục tiêu tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp
từ chuyên ngành họ đang học.
Sự tín nhiệm đối với chuyên ngành được
đào tạo
Sinh viên có sự tín nhiệm cao đối với
chuyên ngành đang được đào tạo bởi đối với
họ, chuyên ngành học được xã hội đánh giá cao
(53.6%), đối với thị trường bên ngoài nhu cầu
tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp của chuyên
ngành sinh viên đang học cao (52.0%). Tuy
nhiên, 53.0% đối tượng được khảo sát không
đánh giá cao vai trò của bằng đại học vì số
lượng người muốn học để lấy được tấm bằng
Bảng 3. Thống kê mô tả các câu hỏi
Câu hỏi
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
49
0
11
49
0
12
49
0
13
49
0
14
49
0
15
49
0
16
49
0
Tham gia
49
0
49
0
49
0
49
0
49
0
49
0
49
0
49
0
49
0
SL
Bỏ trống
GTTB
3.2
3
3.7
4
3.5
4
3.8
4
3.3
3
3.1
3
3.1
3
3.5
4
3.4
4
3.0
3
3.1
3
3.1
3
3.1
3
3.2
3
3.2
3
3.8
4
Trung vị
Giá trị có tần suất xuất
hiện nhiều nhất
3
4
4
4
3
4
3
4
4
3
4
4
4
4
3
4
Độ lệch chuẩn
1
1
0.9
3.1
0.8
0.8
1
1
0.8
3.9
1
1
1
1
1
1
1
0.8
0
0.7
0
Hoàn toàn không
Tỷ
3.3
1.6
2.9
9.6
5.3
8.4
6.1
5.3
4.9
7.6
4.3
đồng ý
lệ
Không đồng ý
Không có ý kiến
Đồng ý
20.8
36.9
31.2
7.8
13.7
15.1
49
10.4
33.5
43.7
9.4
7.8
16.9
36.5
34.9
8.8
18.8
30.2
36.1
5.3
12
10
13.1
26.5
34.1
18
21.2
37.3
32
22.4
28.4
40.2
3.7
24.5
32.2
33.3
5.1
20.6
27.6
39.6
4.7
18.6
31
16.1
51
5.7
17.6
58.2
15.7
53.1
28.2
2.9
31
20.6
62.4
11.2
41.6
12
41.2
4.9
27.3
5.5
%
Hoàn toàn đồng ý
20.6
3.3
9
s
Tuy nhiên, đối tượng được khảo sát lại cho
toàn tự tin về khả năng thành công trong phỏng
vấn xin việc bởi theo họ cần phải bổ sung thêm
các kỹ năng khác để thành công cho việc tìm
kiếm việc làm.
rằng giá trị của bằng tốt nghiệp đại học của họ
không đủ để mang lại cho họ cơ hội việc làm
hàng đầu (GTTB=3.05), vì vậy họ không hoàn
L.T. Hung, P.T.A. Phuong / VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
73
tư (năm cuối, GTTB=3.2). Phương sai các
nhóm không có sự khác biệt
So sánh mức độ đánh giá về khả năng
được tuyển dụng giữa sinh viên các năm
Có sự khác nhau trong quan niệm về vai trò
của khả năng được tuyển dụng giữa sinh viên
các năm học, cụ thể sinh viên năm thứ ba nhận
thức về khả năng được tuyển dụng cao nhất
(GTTB= 3.52), sau đó là sinh viên năm thứ nhất
(GTTB= 3.3) và cuối cùng là sinh viên năm thứ
(Sig. = 0.124 >0.05), đủ điều kiện để phân tích
Anova. Giá trị Mean difference giữa sinh viên
năm thứ 4 thấp hơn so với sinh viên năm thứ 3
(-.22886) và thấp hơn so với sinh viên năm thứ
nhất -.08636.
Bảng 4. So sánh mức độ đánh giá về khả năng
được tuyển dụng giữa sinh viên các năm
Descriptives
Meanq1
95% Confidence Interval for Mean
Lower Bound Upper Bound
Số
Độ
lệchSai
chuẩn
số
Sinh viên
GTTB
GTTN GTLN
lượng
344
17
chuẩn
.60628
.63778
.52381
Năm thứ 4
Năm thứ 3
Năm thứ 1
Total
.03269 3.2326
.15469 3.1978
.04612 3.2920
.02657 3.2754
3.3612
3.8537
3.4745
3.3797
2.00
2.44
2.13
2.00
4.69
4.06
4.31
4.69
3.2969
3.5257
3.3832
129
490 3.3276 .58805
Multiple Comparisons
Dependent Variable: Meanq1
LSD
(I) SV năm(J) SV
Mean Difference (I-J) Sai số chuẩn Sig.
95% Confidence Interval
Lower Bound
Upper Bound
Năm 3
Năm thứ 4
.14580
.06059
.14580
.15142
.06059
.15142
.117
.155
.117
.347
.155
.347
-.5153
.0576
-.22886
-.08636
.22886
.14250
.08636
-.14250
Năm 1
-.2054
.0327
Năm 4
Năm thứ 3
-.0576
.5153
Năm 1
-.1550
.4400
Năm 4
Năm thứ 1
-.0327
-.4400
.2054
.1550
Năm 3
6
5.4. Kỹ năng của sinh viên
minh, phản biện, hay phê phán); kỹ năng chung
(trung thực, tận tâm, tự tin, nghị lực, thích
nghi). Đặc điểm chung của các kỹ năng trên
được dùng để khai thác mối quan hệ giữa tự
đánh giá đa hướng (multidimensional
seft-concept) và mối quan tâm nghề nghiệp của
thanh thiếu niên trong độ tuổi lao động theo
Räty, Komulainen, Harvorsén, Nieminen and
Korhonen [24].
Kết quả phân tích ở Bảng 5 cho thấy có sự
khác nhau về mức độ tự đánh giá giữa các kỹ
năng và giữa hai giới tính Nam và Nữ. Các kỹ
năng chung là Trung thực và Tận tâm, Thích
nghi được đánh giá cao hơn so với các kỹ năng
Sinh viên tham gia khảo sát được yêu cầu
đánh giá những kỹ năng được liệt kê theo thang
Likert 4 mức độ tăng dần từ Không tốt (mức 1)
đến Rất tốt (mức 4). Các kỹ năng được khảo sát
bao gồm các kỹ năng xã hội (hợp tác, trí tuệ
cảm xúc, kỹ năng thuyết trình, xây dựng mối
quan hệ); hướng ngoại (thích làm việc tập thể
hơn, thích nói chuyện trước đám đông hơn, nói
nhiều); hướng nội (Không thích nói chuyện
trước đám đông, thích lắng nghe hơn); Dám
nghĩ dám làm (cạnh tranh, thích chấp nhận rủi
ro, tham vọng; hoạt động học thuật (thông
L.T. Hung, P.T.A. Phuong / VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
74
5.5. Mối quan hệ giữa khả năng được tuyển
dụng và kỹ năng của sinh viên
khác, tiếp theo sau đó là các kỹ năng hướng
ngoại như Xây dựng mối quan hệ, thích làm
việc tập thể... và các kỹ năng học thuật (Hay
phê phán, phản biện) được đánh giá ở mức thấp
nhất. Đó là lý do nhiều cơ sở giáo dục khuyến
khích sinh viên lập kế hoạch phát triển cá nhân
(Personal Development Plan) [25] bởi “các nhà
tuyển dụng cần những người có khả năng thích
nghi, cống hiến và mang lại giá trị cho doanh
nghiệp”[26] (Bảng 5).
Mối quan hệ giữa khả năng được tuyển
dụng và kỹ năng của sinh viên cho thấy rằng
những sinh viên thích chấp nhận rủi ro, có kỹ
năng tư duy phản biện, thích lắng nghe, có kỹ
năng hợp tác, thích nghi và kỹ năng xây dựng
mối quan hệ tự đánh giá về khả năng được
tuyển dụng cao hơn so với những sinh viên
còn lại (Bảng 6).
Bảng 5. Mô tả mức độ tự đánh giá các khả năng của sinh viên
Không tốt
Trung bình Tốt
Rất tốt
Khả năng/Giới tính
GTTB
Xếp hạng
Nam
/
Nữ
Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ
Trung thực
/
0
57
/
35
21
28
283 10
220 24
265 14
83
3.49
1
2
3
4
5
6
7
8
Tận tâm
/
/
/
203 3.33
Thích nghi
/
/
3
67
91
41
3.08
3.07
Thích lắng nghe hơn
Kỹ năng hợp tác
Nghị lực
/
/
15
7
188 26
27 17
194
4
/
/
236 21
244 10
270 11
189 17
160 3.06
0
/
3
/
4
125 31
103 20
189 21
51
50
29
2.93
2.90
2.89
Thực tế
14
7
Trí tuệ cảm xúc (EQ)
0
16
Kỹ năng xây dựng mối
quan hệ
3
120
30
240 12
57
0
6
2.82
9
Thích làm việc tập thể hơn
Tự tin
0
13
6
0
0
0
6
/
10
169
117
21
25
7
16
10
32
17
14
0
235 29
224 18
174
30
0
4
4
0
4
7
8
4
2.76
2.67
2.63
2.62
2.61
2.47
2.46
2.46
2.30
10
11
12
13
14
15
16
16
17
0
Đặt ra mục tiêu
Tham vọng
220
3
67
19
19
13
41
49
82
50
201 28
293 27
207 38
152 21
182
92
Phản biện
Thích chấp nhận rủi ro
Nói nhiều
168
192
30
/
10
7
Kỹ năng thuyết trình
Cạnh tranh
60
28
281 10
221 10
0
4
10
148 25
285 27
Thích phát biểu trước đám
đông
Không thích nói chuyện
trước đám đông
0
46
18
14
82
0
10
19
2.27
2.18
18
19
0
0
65
7
218 25
121
233
6
9
Thông minh
Ngoan cố
4
95
32
88
50
17
1.96
1.91
1.71
20
21
22
15
14
108 19
251 24
265 11
149
Hay phê phán
0
6
7
L.T. Hung, P.T.A. Phuong / VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
75
Bảng 6. Mối quan hệ giữa khả năng được tuyển dụng và kỹ năng của sinh viên
Coefficientsa
Model
Unstandardized
Coefficients
Standardized
Coefficients
Beta
Collinearity
Statistics
Tolerance VIF
t
Sig.
B
Std. Error
.266
.055
.062
.054
.054
.052
.044
.048
.045
.049
.051
.048
.038
.054
.054
.055
.039
.051
(Constant)
Kỹ năng hợp tác
Trung thực
Thích nghi
Đặt ra mục tiêu
Tậntâm
Trí tuệ cảm xúc
Thực tế
Tham vọng
Ngoan cố
Thông minh
2.608
.186
.013
.158
.046
.031
.087
.028
.027
.017
.005
.047
.057
.008
.084
.026
.017
.200
9.798 .000
3.356 .001
.205 .838
2.923 .004
.847 .397
.591 .555
1.983 .048
.586 .558
.598 .550
.353 .724
.102 .919
.966 .334
1.496 .135
.150 .881
1.561 .119
.477 .633
.431 .667
3.926 .000
.175
.011
.162
.050
.031
.095
.029
.032
.020
.005
.053
.075
.009
.087
.031
.022
.199
.622
.598
.552
.477
.598
.739
.685
.586
.547
.690
.553
.666
.487
.544
.408
.638
.655
1.609
1.673
1.812
2.096
1.672
1.353
1.461
1.708
1.828
1.449
1.809
1.502
2.052
1.840
2.449
1.566
1.528
Hay phê phán
Nói nhiều
1 Kỹ năng thuyết trình
Cạnh tranh
Tự tin
Thích làm việc tập thể hơn
Thích lắng nghe hơn
Kỹ năng xây dựng mối quan
hệ
.135
.051
.153
2.679 .008
.515
1.943
Thích phát biểu trước đám
đông
Thích chấp nhận rủi ro
Không thích nói chuyện trước
đám đông
.037
.207
.151
.052
.037
.041
.039
.268
.181
.716 .474
5.616 .000
3.679 .000
.559
.738
.698
1.788
1.356
1.432
Nghị lực
Phản biện
.118
.192
.049
.051
.126
.202
2.437 .015
3.738 .000
.627
.578
1.596
1.730
a. Dependent Variable: MEANQ1
7
thuận lợi này xuất phát từ uy tín của nhà
trường, hay năng lực xã hội của sinh viên tốt
nghiệp [27]. Nghiên cứu cho rằng giữakhả năng
được tuyển dụng và kỹ năng của sinh viên có
mối quan hệ với nhau, và những sinh viên có kỹ
năng hợp tác, thích nghi, thích lắng nghe hơn,
thích chấp nhận rủi ro, không thích nói chuyện
trước đám đông, có khả năng phản biện tự đánh
giá về có khả năng được tuyển dụng cao hơn so
với các sinh viên khác. Tự đánh giá kỹ năng của
bản thân và khả năng được tuyển dụng giúp cho
sinh viên hiểu, hoạch định phát triển những kỹ
năng chưa tốt của bản thân, những kỹ năng cần
thiết cho sự thành công trong việc tìm kiếm
việc làm sau khi tốt nghiệp. Vì vậy, các cơ sở
6. Kết luận
Khả năng được tuyển dụng của người học
đã dần trở thành một trong những chỉ số đo
lường chất lượng của cơ sở giáo dục. Kết quả
của nghiên cứu này đã cho thấy được sự khác
nhau trong quan niệm của sinh viên các năm
học trong cùng một cơ sở giáo dục về khả năng
được tuyển dụng. Nhân tố “Uy tín của nhà
trường” được đánh giá là nhân tố quan trọng
nhất đối với sinh viên trong quá trình tìm kiếm
việc làm sau khi tốt nghiệp. Những sinh viên tốt
nghiệp từ những cơ sở giáo dục uy tín có nhiều
thuận lợi khi tham gia thị trường lao động mặc
dù vẫn chưa có minh chứng chính xác về những
L.T. Hung, P.T.A. Phuong / VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
76
Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế Tăng cường cơ
hội tiếp cận thị trường lao động cho thanh niên và
sinh viên Việt Nam sau khi tốt nghiệp, 2017.
giáo dục cần mở rộng các mối quan hệ với các
đơn vị sử dụng lao động, tạo điều kiện cho sinh
viên nắm vững về những yêu cầu của đơn vị
tuyển dụng, đối sánh yêu cầu của nhà sử dụng
lao động và khả năng được tuyển dụng của sinh
viên, đề xuất các giải pháp lồng ghép đào tạo kỹ
năng trong chương trình đào tạo. Bên cạnh đó,
vai trò của giảng viên không chỉ dạy cho người
học cách học (how to learn) mà còn phải
thường xuyên giao tiếp, trao đổi lẫn nhau và với
người học, sẵn sàng thích nghi với các phương
pháp giảng dạy mới,... Nghiên cứu này chỉ được
thực hiện trong phạm vi của sinh viên chuyên
ngành ngoại ngữ mà chưa xem xét các chuyên
ngành khác, cũng như các yếu tố khác như tín
ngưỡng, nhu cầu xã hội, tình trạng gia đình của
sinh viên.
[10] M. Osmani et al., Identifying the trends and
impact of graduate attributes on employability: a
literature review
Tertiary Education and
Management. 21(4) (2015) 367-379.
[11] G. Andrews, M. Russell, Employability skills
development: strategy, evaluation and impact
higher education, Skills and Work-Based
Learning. 2(1) (2012) 33-44.
[12] J. Cavanagh et al., Contributing to a graduate-
centred understanding of work readiness: An
exploratory study of Australian undergraduate
students’ perceptions of their employability
International Journal of Management Education.
13(3) (2015) 278-288.
[13] S. Kalfa, L. Taksa, Cultural capital in business
higher education: reconsidering the graduate
attributes movement and the focus on
employability Studies in Higher Education. 40(4)
(2015) 580-595.
Tài liệu tham khảo
[14] How to develop adaptability - One of the Top 10
21st century skills for graduates.
[15] Tom Oliver, F. Lievens, Conceptualizing and
Assessing interpersonal adaptability: Towards a
functional framework, Taylor & Francis Group.
(2014) 52-72.
[1] Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bản tin cập
nhật thị trường lao động Việt Nam - quý II năm
2018, 2018.
[2] Đào Đăng Phượng, Thị trường lao động và sự
hình thành nguồn nhân lực ở Châu Âu và Việt
Nam, in Hội thảo khoa học Quốc tế "Tăng cường
cơ hội tiếp cận thị trường lao động cho thanh niên
và sinh viên Việt Nam sau khi tốt nghiệp, 2017.
[3] Le Thai Hung, Nguyen Thi Nhu Ngoc, Duong
Anh, Assessing career adaptability of early
childhoodteachers invietnam, In Proceedings of
international conference: New trends in
education, 2018.
[16] D. Ilieva, Methods for perfecting presentation
skills, in 13th international scientific conference
Economy
and
Business,
At
Elenite,
Bulgaria, 2014.
[17] S. Bailin, Critical and Creative Thinking Informal
Logic. 9(1) (1987) 23-30.
[18] Joshua J. Jackson, Dustin Wood, What do
conscientious people do? Development and
validation of the Behavioral Indicators of
Conscientiousness (BIC) J Rer Pers. 44(4) (2010)
501-511.
[4] G. Mason, G. William, Cranmer, Employability
skills initiatives in higher education: What effects do
they have on graduate labour market outcomes?
Education Economics. 17(1) (2009) 1-30.
[19] R. Bénabou, J. Tirole, Seft-confidence and
personal motivation, in the Oxford Young
Economists’ Conference, 2001.
[5] M. Yorke, Employability in higher education:
What it is-what it is not - Learning and
employability series
academy, 2006.
the higher education
[20] D. Christopher, Connors, Five core values that
define success for every individual the mission
org, 2017.
[6] CBI on higher education, Future Fit: Preparing
Graduates for the world of work, 2009.
[21] P. Salovey, J.D. Mayer, Emotional intelligence,
Imagination cognition and personality, 1990.
[22] Andrew Rothwell, Ian Herbert, and Frances
[7] J. Hillage, E. Pollard, Employability: Developing
a framework for policy analysis DFEE research
report RR85, Department for education and
employment, London, 1998.
Rothwell,
Self-perceived
employability:
Construction and initial validation of a scale for
[8] R. Dearing, Higher education in the learning
society, 1997.
[9] T.T. Hà, Tiếp cận thị trường lao động cho sinh
viên Việt Nam trong thời kỳ đổi mới giáo dục in
university students
Behavior, 2007.
Journal of Vocational
[23] J.C. Nunnally, I.H. Bernstein, Psychometric
theory, New York, NY: McGraw-Hill, Inc, 1994.
L.T. Hung, P.T.A. Phuong / VNU Journal of Science: Education Research, Vol. 35, No. 1 (2019) 65-77
77
[24] H. Räty et al, University students’ perceptions of
their “ability selves” and employability: a pilot
study Nordic Journal of Studies in Educational
Policy, 2018.
[26] Katherine Fulgence, Employability of Higher
Education Institutions graduates: Exploring the
influence of Entrepreneurship Education and
Employability skills development program
activities in Tanzania, University of Siegen, 2015.
[27] S. Lee, M.C. Brinton, Elite education and social
capital: The case of South Korea Sociology of
Education. 69(3) (1996) 177-192.
[25] R. Ward, A.G. Watts, Personal development
planning and employability
Education Academy, 2009.
York: Higher
13 trang
19900
Free
Bạn đang xem tài liệu "Kỹ năng của người học và khả năng được tuyển dụng: Từ góc nhìn của sinh viên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- ky_nang_cua_nguoi_hoc_va_kha_nang_duoc_tuyen_dung_tu_goc_nhi.pdf
