Kiến thức, thái độ và hành vi về sức khỏe sinh sản của sinh viên nữ khối Khoa học sức khỏe, trường Đại học Duy Tân
V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136 121
03(40) (2020) 121-136
Kiến thức, thái độ và hành vi về sức khỏe sinh sản của sinh viên nữ
khối Khoa học sức khỏe, Trường Đại học Duy Tân
Knowledge, attitudes, and behaviors on the reproductive health of female students of Health
Sciences Faculty, Duy Tan University
Võ Thị Kiều Mia, Đậu Thị Thanh Hằnga, Trần Thanh Ngânb, Nguyễn Bích Hạnhb,
Nguyễn Đình Tùngc,d,*
Mi Thi Kieu Voa, Hang Thi Thanh Daua, Ngan Thanh Tranb, Hanh Bich Nguyenb,
Tung Dinh Nguyenc,d,*
aK22YDH3, KhoaDược, Trường Đại học Duy Tân, Đà Nẵng, 550000, Việt Nam
bK22YDH4, KhoaDược, Trường Đại học Duy Tân, Đà Nẵng, 550000, Việt Nam
c
Trung tâm Thực hành Mô phỏng Y khoa, Trường Đại học Duy Tân, Đà Nẵng, 550000, Việt Nam
d
Khoa Y, Trường Đại học Duy Tân, Đà Nẵng, 550000, Việt Nam
aK22YDH3, Faculty of Pharmacy, Duy Tan University, Da Nang, 550000, Vietnam
bK22YDH4, Faculty of Pharmacy, Duy Tan University, Da Nang, 550000, Vietnam
cMedical Simulation Center, Duy Tan University, Da Nang, 550000, Vietnam
dFaculty of Medicine, Duy Tan University, Da Nang, 550000, Vietnam
(Ngày nhận bài: 08/05/2020, ngày phản biện xong: 30/05/2020, ngày chấp nhận đăng: 27/6/2020)
Tóm tắt
Ngày nay, tình trạng quan hệ tình dục không an toàn ở sinh viên Việt Nam rất phổ biến, do đó việc tuyên truyền các
biện pháp tránh thai phù hợp cho lứa tuổi này là hết sức quan trọng, để làm giảm tình trạng có thai ngoài ý muốn, nạo
phá thai ở lứa tuổi thanh thiếu niên, các bệnh lây truyền đường tình dục. Bài báo nghiên cứu thực trạng về sức khỏe sinh
sản ở sinh viên với mục tiêu khảo sát kiến thức, thái độ và hành vi về sức khỏe sinh sản của sinh viên và các yếu tố liên
quan. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang thực hiện trên 530 đối tượng là sinh viên nữ từ năm 1 đến
năm 4 thuộc khối ngành Khoa học sức khỏe Trường Đại học Duy Tân, sử dụng phương pháp chọn mẫu nhiều giai đoạn
và thu thập số liệu bằng bộ câu hỏi soạn sẵn với hình thức tự điền giấu tên. Kết quả: tỷ lệ sinh viên có kiến thức, thái độ
và hành vi tốt về sức khỏe sinh sản lần lượt là 37,9%, 23,4% và 82,6%. Kết luận: Thực trạng kiến thức, thái độ và hành
vi về sức khỏe sinh sản của sinh viên nữ thuộc khối Khoa học sức khỏe Trường Đại học Duy Tân còn hạn chế trong khi
nhu cầu tìm hiểu về vấn đề sức khỏe sinh sản khá cao. Do vậy, cần tăng cường giáo dục về sức khỏe sinh sản để sinh
viên nâng cao hiểu biết cũng như chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.
Từ khóa: Sinh viên; sức khỏe sinh sản; quan hệ tình dục.
Abstract
Nowadays, the situation of unsafe sex among Vietnamese students is very common. Therefore, it is very important to
disseminate contraceptive methods suitable for this age group, so that we can prevent, reduce unintended pregnancy and
indiscriminate abortion among teenagers of our country. From the above-mentioned issues, researching the real
*Corresponding Author: Nguyen Dinh Tung; Medical Simulation Center, Duy Tan University, Da Nang, 550000,
Vietnam; Faculty of Medicine, Duy Tan University, Da Nang, 550000, Vietnam.
122 V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136
situation of reproductive health in students is necessary with the aim of investigating the correct understanding of
students' reproductive health, thereby proposing solutions to minimize the consequences of unsafe sex, to protect the
health of students. The cross-sectional descriptive study was conducted on a total of 530 female students from years 1 to
4 of the Health Sciences Faculty at Duy Tan University, Da Nang City, using the multi-stage sampling method and
collecting data with prepared questionnaires with the form of anonymous autocompletion The results showed that: The
percentage of students with good knowledge, attitudes and behaviors about reproductive health were 37.9%, 23.4% and
82.6%, respectively. Conclusion: The reality of knowledge, attitudes and behaviors on reproductive health of female
students in the Health Sciences Department of Duy Tan University, Da Nang City is still limited while the need to learn
about reproductive health is quite high. Therefore, it is necessary to strengthen reproductive health education for
students to improve their knowledge as well as proactively protect the health of themselves and the community.
Keywords: Students, reproductive health, sex.
1. Mở đầu
Sức khỏe sinh sản (SKSS) là sự thể hiện các
cứ 4 ca thì có 1 ca là phá thai không an toàn,
chiếm 13% nguyên nhân tử vong mẹ [3]. Các
con số chứng tỏ sự hiểu biết và thực hiện các
biện pháp tránh thai còn hạn chế. Vì vậy việc
tuyên truyền các biện pháp tránh thai phù hợp
cho lứa tuổi này là hết sức quan trọng, từ đó có
thể ngăn chặn và giảm dần được việc có thai
ngoài ý muốn và tình trạng nạo phá thai bừa bãi
ở lứa tuổi thanh niên hiện nay của nước ta. Từ
các vấn đề cấp thiết trên, đề tài này được thực
hiện với mục tiêu:
trạng thái về thể chất, tinh thần, xã hội liên
quan đến hoạt động và chức năng sinh sản của
mỗi người, nó bao gồm các vấn đề kế hoạch
hóa gia đình, sức khỏe phụ nữ, phòng tránh phá
thai và phá thai an toàn, tình dục và phòng ngừa
các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Việt Nam đang trong thời kỳ đẩy mạnh công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập
quốc tế, văn hóa phương Tây xâm nhập vào
nước ta càng diễn ra mạnh mẽ, bên cạnh những
ảnh hưởng tích cực cũng có những tác động
tiêu cực, cụ thể: Kết quả nghiên cứu của Dương
Thị Anh Đào và cộng sự với đề tài “Thực trạng
kiến thức, thái độ, hành vi về sức khỏe của sinh
viên trường Cao đẳng Sư phạm Thái Bình” cho
thấy trong số sinh viên đã quan hệ tình dục có
đến 27% sinh viên không sử dụng biện pháp
tránh thai, 62% sinh viên thỉnh thoảng có sử
dụng biện pháp tránh thai khi quan hệ tình dục,
và khi hỏi về lý do tại sao thì 41,6% sinh viên
trả lời là “sợ vô sinh”; 43% sinh viên trả lời
“không thích dùng”. Điều này cho thấy sinh
viên chưa hiểu biết đầy đủ về các biện pháp
tránh thai và chưa chủ động thực hiện tình
dục an toàn dẫn đến nguy cơ cao mang thai
ngoài ý muốn và lây nhiễm các bệnh lây truyền
qua đường tình dục, ảnh hưởng đến SKSS [1].
1/ Mô tả được kiến thức, thái độ và hành vi
về chăm sóc sức khỏe sinh sản của sinh viên nữ
Khối khoa học sức khỏe, Trường Đại Học Duy
Tân, thành phố Đà Nẵng.
2/ Khảo sát một số yếu tố liên quan đến kiến
thức, thái độ và hành vi về chăm sóc sức khỏe
sinh sản của đối tượng trên.
2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
2.1. Đối tượng nghiên cứu
Sinh viên nữ từ năm 1 đến năm 4 thuộc khối
ngành Khoa học sức khỏe Trường Đại học Duy Tân.
2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
Từ tháng 11/2018 đến tháng 02/2019 tại
trường Đại học Duy Tân (thành phố Đà Nẵng).
2.3. Phương pháp nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu: Sử dụng thiết kế
nghiên cứu mô tả cắt ngang.
Theo số liệu của Viện SKSS và Gia đình
Việt Nam là nước có tỷ lệ nạo phá thai cao,
trong đó 70% là ở tuổi vị thành niên. Ước tính
Cỡ mẫu: tính theo công thức ước lượng một
tỷ lệ:
V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136 123
+ Thái độ chung về vấn đề SKSS 30 điểm:
tốt >20 điểm và thái độ về vấn đề quan hệ tình
dục trước hôn nhân tốt; ≤ 20 là chưa tốt.
Trong đó:
+ n là cỡ mẫu tối thiểu cho nghiên cứu
= 1,96 với độ tin cậy 95%(α = 0,05)
+ Hành vi chung về vấn đề SKSS tối đa 20
điểm: Tốt khi tổng điểm ≥ 10 và chưa từng
+
quan hệ tình dục trước hôn nhân/ đã nạo phá
thai/ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục; ≤
10 là chưa tốt.
+ d là sai số của nghiên cứu, chọn d = 0,05
+ p là tỷ lệ của một nghiên cứu tương tự, để
đảm bảo cỡ mẫu lớn nhất chúng tôi chọn p=0,5.
+ Phân tích các mối liên quan đơn biến với
kiểm định Chi-bình phương và mối liên quan
đa biến bằng kiểm định hồi quy Logistic đa
biến. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mức ý
nghĩa p < 0,05.
Từ đó cỡ mẫu tối thiểu n = 384. Để dự phòng
146 đối tượng trả lời không hợp lệ trong quá
trình nghiên cứu, chúng tôi chọn cỡ mẫu là 530.
- Phương pháp: chọn mẫu nhiều giai đoạn.
+ Giai đoạn 1: 530 đối tượng tỷ lệ với mỗi khoa
+ Giai đoạn 2: Tỷ lệ đối tượng với mỗi năm học
3. Kết quả nghiên cứu
3.1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
Bảng 1. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
Kết quả
+ Giai đoạn 3: Chọn mẫu ngẫu nhiên ở mỗi
năm học.
n
%
Đặc điểm
2.4. Tiêu chuẩn loại trừ
<21
21-22
>22
Kinh
Khác
265
243
22
525
5
50
45,8
4,2
99,1
0,9
- Những đối tượng không đồng ý tham gia.
- Sinh viên là Nam giới.
Tuổi
Dân tộc
- Sinh viên không thuộc từ năm 1 đến năm 4.
Chưa kết hôn 523
98,7
2.5. Thu thập thông tin
Hôn nhân
Đã kết
hôn/đã ly hôn
7
1,3
Phát vấn trực tiếp bằng bộ câu hỏi có sẵn dưới
sự quản lý thu thập số liệu của các điều tra viên.
Nghèo/cận
31
5,8
nghèo
Kinh tế gia
đình
Trung bình
(TB)/trên TB
2.6. Nhập và xử lý số liệu
499
94,2
62,1
37,9
Sử dụng phần mềm Epidata 3.1 và SPSS
20.0 để nhập và phân tích số liệu. Tiến hành
điều tra thử 30 sinh viên, kiểm định Cronbach
Alpha với kiến thức (0,92); thái độ (0,82); thực
hành (0,82) đảm bảo độ tin cậy của bộ câu hỏi.
Học tập toàn
thời gian
329
Tình trạng
công việc
Vừa học vừa
làm thêm
201
Chưa bao
giờ/hiếm khi/ 179
thỉnh thoảng
Thường
33,8
66,2
Điểm đánh giá kiến thức, thái độ, hành vi
với:
Hoạt động
cộng đồng
xuyên/rất
351
thường
+ Kiến thức chung tối đa là 28 điểm. Kiến
thức chung tốt: tổng điểm
sinh kinh nguyệt đúng cách, kiến thức về mang
thai, nạo phá thai tốt, kiến thức về bệnh lây
truyền qua đường tình dục và HIV tốt, còn lại
là chưa tốt.
xuyên
≥ 14 điểm và biết vệ
Sống với gia
đình/bố
139
26,2
73,8
Môi trường
sống
mẹ/sống nhờ
họ hàng
Ở trọ
391
124 V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136
Bảng 2. Đặc điểm học tập đối tượng nghiên
Bảng 3. Kiến thức về biện pháp tránh thai,
cứu
mang thai, nạo phá thai
Kết quả
Kết quả
n
%
n
%
Kiến thức
Đặc điểm
Đúng
406 76,6
Vệ sinh kinh
nguyệt
Mang thai trong
lần quan hệ tình
dục đầu tiên
<20
198 37,4
332 62,6
Điểm đầu
Chưa đúng 124 23,4
vào
≥20
Đúng
452 85,3
78 14,7
Điều Dưỡng
Dược
139 26,2
295 55,7
Chưa đúng
Khoa
4-6 biện
pháp
0-3 biện
pháp
376 70,9
154 29,1
324 61,2
206 38,8
Y
96
18,1
Số lượng các biện
pháp tránh thai
≤năm 2
>năm 2
268 50,6
262 49,4
Năm học
hiện tại
Biết 4-6 tác
Yếu/trung
hại
19
3,6
Tác hại của nạo
Xếp loại
năm học vừa
rồi
bình
phá thai
Biết 0-3 tác
Khá/giỏi
Xuất sắc
351 66,2
hại
Tốt
Chưa tốt
13
80
2,5
380 71,7
150 28,3
Kiến thức
Hoàn toàn
không/hiếm
khi
15,1
Áp lực học
tập
Thỉnh
thoảng/thường
xuyên/rất
450 84,9
thường xuyên
3.2. Kiến thức, thái độ và hành vi về SKSS
3.2.1. Kiến thức của đối tượng về SKSS
Biểu đồ 2. Tỷ lệ sinh viên nhận biết về tên
các bệnh lây truyền qua đường tình dục
Bảng 4. Kiến thức về bệnh lây truyền qua
đường tình dục
Kết quả
n
%
Kiến thức
Biết 5-9
251 47,4
279 52,6
343 64,7
187 35,3
Biết tên bệnh lây
truyền qua đường
tình dục
bệnh
Biểu đồ 1. Tỷ lệ hiểu biết về từng biện pháp
Biết 0-4
bệnh
tránh thai
Biết 2-3 dấu
Biết dấu hiệu của
bệnh lây truyền
qua đường tình
dục
hiệu
Biết 0-1 dấu
hiệu
V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136 125
Biết 2-3
Biết cách phòng
tránh bệnh lây
truyền qua đường
tình dục
391 73,8
139 26,2
cách
Biết 0-1
cách
Tốt
471 88,9
59 11,1
Kiến thức chung
Chưa tốt
Biểu đồ 4. Thái độ khi có thai trước hôn nhân
của sinh viên chưa kết hôn
Bảng 6. Thái độ chung về SKSS
Kết quả
n
%
Thái độ
Biểu đồ 3. Kiến thức chung về SKSS
Tốt
124
406
530
23,4
76,6
100
3.2.2. Thái độ của đối tượng về SKSS
Chưa tốt
Tổng
Bảng 5. Thái độ về cung cấp kiến thức biện
pháp tránh thai, tiếp cận với biện pháp tránh
thai, nạo phá thai
3.2.3. Hành vi về SKSS của đối tượng
Bảng 7. Các vấn đề về hành vi SKSS của sinh
Kết quả
viên
n
%
Thái độ
Kết quả
n
%
Đồng ý
206 38,9
Cung cấp kiến
thức về biện
pháp tránh thai
là khó khăn
Hành vi
Không đồng ý 194 36,6
Đúng
367 69,2
Hành vi vệ sinh
kinh nguyệt
Chưa đúng 163 30,8
Có thể được
Đồng ý
130 24,5
173 32,6
Chia sẻ vấn đề
liên quan đến
giới tính, tình
dục, SKSS
Có chia sẻ
469 88,5
61 11,5
229 43,2
Tiếp cận với
biện pháp
tránh thai là
khó khăn
Không chia
Không đồng ý 210 39,6
sẻ
Có thể được
Bình thường
147 27,7
22 4,2
Chưa xem
Vô tình
xem/thoáng 270 50,9
qua
Xem phim, ảnh,
sách, báo có nội
dung khiêu dâm
Nguy hiểm
nhưng là giải
pháp nếu chưa
kết hôn
Thái độ trước
việc nạo phá
thai
90
17
Thường
31 5,8
xuyên xem
Lên án/không
chấp nhận
418 78,9
Thường
88 16,6
xuyên
Tiếp cận thông
tin về SKSS
Thỉnh thoảng 271 51,1
Hiếm
171 32,3
khi/không
126 V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136
Bảng 8. Quan hệ tình dục trước hôn nhân và sử
dụng biện pháp tránh thai của sinh viên
Kết quả
n
%
Hành vi
Bạn đã từng
quan hệ tình dục
trước hôn nhân
Đã có
101 19,1
Chưa bao giờ 429 80,9
Có/thường
81 80,2
xuyên
Sử dụng những
biện pháp tránh
thai khi quan hệ
tình dục (n=101)
Thỉnh
Biểu đồ 5. Hành vi về nạo phá thai của đối
20 19,8
thoảng/không
tượng (n=101)
Bảng 9. Hành vi chung về SKSS
Kết quả
n
%
Hành vi
Tốt
Chưa tốt
Tổng
438
92
530
82,6
17,4
100
3.3. Các yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ và hành vi về SKSS của đối tượng
Bảng 10. Mối liên quan giữa đặc điểm cá nhân và học tập đến kiến thức về SKSS
Chưa tốt
Tốt
p
Kiến thức
Đặc
điểm
Yếu tố liên quan
n
%
n
%
19-20
21-22
>22
190 71,7
128 52,7 115 47,3 <0,05
75 28,3
Tuổi
11
21
50
67,7
11
50
Nghèo/cận nghèo
Trung bình/trên trung bình
Học tập toàn thời gian
10 32,3
Kinh tế gia đình
<0,05
<0,05
<0,05
308 61,7 191 38,3
208 63,2 121 36,8
Tình trạng công
việc chính hiện
nay
Cá
nhân
Vừa học vừa làm
121 60,2
114 63,7
80 39,8
65 36,3
Chưa tốt
Tốt
Ở trọ
Hoạt động cộng
đồng
215 61,3 136 38,7
240 61,4 151 38,6
Môi trường sống
Điểm đầu vào
<0,05
<0,05
Sống với gia đình/bố mẹ/
họ hàng
89
129 65,2
200 60,2 132 39,8
93 69,9 46 33,1
185 62,7 110 37,3 <0,05
64
50
36
<20
≥20
Điều Dưỡng
Dược
69 34,8
Học
tập
Khoa
Y
51
193
53,1
72
45 46,9
75 28
≤năm 2
>năm 2
Năm học hiện tại
<0,05
136 51,9 126 48,1
V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136 127
Trung bình/yếu
Khá/giỏi
Xuất sắc
Không
11
57,9
8
42,1
Xếp loại năm học
vừa rồi
190 54,1 161 45,9 <0,05
6
51
46,2
63,8
7
53,8
29 36,2
Áp lực học tập
<0,05
Có
278 61,8 172 38,2
Bảng 11. Mối liên quan giữa đặc điểm về cá nhân và học tập đến thái độ về SKSS
Chưa tốt
%
Tốt
%
p
Thái độ
Đặc
điểm
Yếu tố liên quan
n
n
71
48
5
5
119
78
19-20
21-22
>22
194
195
17
26
380
251
73,2
80,2
77,3
83,9
76,2
76,3
26,8
19,8
22,7
16,1
23,8
23,7
Tuổi
<0,05
Nghèo/cận nghèo
Trung bình/trên trung bình
Học tập toàn thời gian
Kinh tế gia đình
<0,05
<0,05
<0,05
Tình trạng công
việc chính hiện
nay
Cá
nhân
Vừa học vừa làm
155
77,1
46
22,9
Chưa tốt
Tốt
Ở trọ
139
267
301
77,7
76,1
77
40
84
90
22,3
23,9
23
Hoạt động cộng
đồng
Môi trường sống
Điểm đầu vào
<0,05
<0,05
Sống với gia đình/bố mẹ/
họ hàng
105
75,5
34
24,5
<20
≥20
Điều Dưỡng
Dược
155
251
109
220
77
196
210
64
78,3
75,6
78,4
74,6
80,2
73,1
80,2
64
43
81
30
75
19
72
52
16
108
21,7
24,4
21,6
25,4
19,8
26,9
19,8
20
Khoa
<0,05
Học
tập
Y
≤năm 2
>năm 2
Không
Có
Năm học hiện tại
Áp lực học tập
<0,05
<0,05
342
76,9
24
Bảng 12. Mối liên quan giữa đặc điểm về cá nhân và học tập đến hành vi về SKSS
Chưa tốt
Tốt
p
Hành vi
Đặc
điểm
Yếu tố liên quan
n
%
n
%
19-20
21-22
>22
16
70
6
6
249 94
Tuổi
28,8 173 71,2 <0,05
27,3
29
16 72,7
22 71
Cá
nhân
Nghèo/cận nghèo
Trung bình/trên trung bình
Học tập toàn thời gian
9
Kinh tế gia đình
<0,05
<0,05
83
49
16,6 416 83,4
14,9 280 85,1
Tình trạng công
việc chính hiện
nay
Vừa học vừa làm
43
21,4 158 78,6
128 V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136
Chưa tốt
Tốt
31
61
69
17,3 148 82,7
17,4 290 82,6
17,6 322 82,4
Hoạt động cộng
đồng
<0,05
<0,05
<0,05
Ở trọ
Môi trường sống
Điểm đầu vào
Sống với gia đình/bố mẹ/
họ hàng
23
16,5 116 83,5
<20
≥20
31
61
16
68
8
15,7 167 84,3
18,4 271 81,6
11,5 123 88,5
Điều Dưỡng
Dược
Khoa
23,1 227 76,9 <0,05
Y
8,3
5,6
88 91,7
253 94,4
≤năm 2
>năm 2
Trung bình/yếu
Khá/giỏi
Xuất sắc
Không
15
77
6
Học tập Năm học hiện tại
<0,05
29,4 185 70,6
31,6 13 68,4
20,8 278 79,2 <0,05
Xếp loại năm học
vừa rồi
73
2
15,4
18,8
11 84,6
65 81,2
15
77
Áp lực học tập
<0,05
Có
17,1 373 82,9
Bảng 13. Phân tích hồi quy Logistic đa biến các yếu tố ảnh hưởng đến kiến thức SKSS của đối
tượng
Yếu tố
Hệ số hồi quy (β)
OR
1
95% Cl
p
Điều Dưỡng
Dược
1
Khoa
0,184
0,579
1
1,202
1,784
1
0,786-1,838
1,045-3,044
0,396
Y
0,034
Năm 1-năm 2
Năm 3-năm 4
Năm học hiện tại
0,869
2,384
1,663-3,418
0,000
4. Bàn luận
chúng tôi cao hơn so với nghiên cứu của Samuel
thấy bao cao su (46,4%). Gần 58% số người
được hỏi chỉ biết một biện pháp tránh thai, 60%
có kiến thức hơn hai biện pháp tránh thai trở lên
[8]. Lý do của sự khác biệt là tại các nước
phương Tây, việc quan hệ tình dục được xem là
phổ biến, quan hệ tình dục xuất hiện ở độ tuổi
trẻ hơn và với tần suất cao hơn so với Việt Nam,
có thể sinh viên tại đó cảm thấy việc sử dụng
bao cao su bất tiện hơn khi quan hệ nên sẽ chọn
các biện pháp khác để phòng ngừa. Còn tại Việt
Nam, biện pháp sử dụng bao cao su được biết
4.1. Kiến thức, thái độ và hành vi về SKSS
của sinh viên thuộc khối Khoa học sức khỏe
4.1.1. Kiến thức về SKSS của sinh viên
4.1.1.1. Hiểu biết về các biện pháp tránh thai
và vấn đề nạo phá thai
Bảng 3 và biểu đồ 1 cho thấy tất cả 100%
sinh viên biết ít nhất một biện pháp tránh thai,
trong đó biện pháp tránh thai bằng bao cao su
được biết đến nhiều nhất chiếm 94,5%. Mức độ
hiểu biết tốt (biết 4-6 biện pháp tránh thai) của
sinh viên chiếm 70,9%. Kết quả nghiên cứu của
V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136 129
đến nhiều hơn các biện pháp tránh thai khác do
bao cao su được tuyên truyền, quảng cáo nhiều,
dễ sử dụng, phòng bệnh lây truyền qua đường
tình dục cao, đặc biệt là có thể tìm thấy ngay ở
hầu hết các tiệm tạp hóa lớn, các chi nhánh của
VinMart hay các siêu thị,...
Bảng 5 cho thấy có 39,6% nữ sinh viên cho
rằng tiếp cận với biện pháp tránh thai là dễ
dàng và đa số sinh viên có thái độ lên án/không
chấp nhận trước việc nạo phá thai (78,9%). Kết
quả nghiên cứu của chúng tôi cao hơn kết quả
nghiên cứu của Đỗ Thị Như Mai có 16,5% tìm
hiểu về mang thai/các biện pháp tránh thai là dễ
[2]. Hay kết quả nghiên của Nur Feyzal Kesen
và cộng sự với 62% không đồng ý với tuyên bố
rằng phá thai là sai trái [6]. Lý do của sự khác
biệt này do xuất phát điểm là sinh viên khối
Khoa sức khỏe tiếp xúc thường xuyên các kiến
thức về sức khỏe bao gồm SKSS nên thái độ tốt
hơn. Một phần sinh viên tại các nước phương
Tây thường có suy nghĩ thoáng hơn trong vấn
đề về tình dục, hành vi tình dục và kế hoạch
hóa gia đình,...nên sinh viên cảm thấy việc nạo
phá thai là không đáng lo ngại.
Bảng 3 cho thấy ở nội dung hiểu biết về tác
hại của nạo phá thai có 61,2% sinh viên có hiểu
biết tốt (biết 4-6 tác hại). Số còn lại là hiểu biết
chưa tốt và không biết đến tác hại của nạo phá
thai chiếm 38,8%. Kết quả nghiên cứu của
chúng tôi thấp hơn so với nghiên cứu của
Dương Thị Anh Đào và cộng sự là chỉ có 2%
sinh viên không biết tác hại của việc nạo phá
thai đến sức khỏe của nữ giới, tác hại được biết
đến nhiều nhất là vô sinh (94,9%) [1].
4.1.1.2. Kiến thức về bệnh lây truyền qua tình dục
Biểu đồ 3 và bảng 4 có 99,2% sinh viên nữ
biết ít nhất một bệnh lây truyền qua đường tình
dục với HIV/AIDS (95,8%); Giang mai
(72,6%); Lậu (68,1%); Sùi mào gà (67,4%);
Mụn rộp bộ phận sinh dục (41,4%); Viêm gan
B (36,9%). Có 64,7% kể được từ 2 dấu hiệu trở
lên của bệnh lây truyền qua đường tình dục. Tỷ
lệ biết 2-3 cách phòng tránh bệnh lây truyền
qua đường tình dục của sinh viên chiếm 73,8%,
còn lại 26,2% là biết một cách và không biết
cách phòng tránh bệnh lây truyền qua đường
tình dục. Kết quả nghiên cứu của chúng tôi
tương đồng với nghiên cứu của Dương Thị Anh
Đào và cộng sự với 88,7% sinh viên biết đến
HIV/AIDS; Giang mai (75,3%); Lậu (71,3%)
[1]. Việc có nhiều kiến thức về các bệnh lây
truyền qua đường tình dục sẽ giúp cho sinh
viên tìm hiểu kỹ hơn về cách phòng tránh, từ đó
ngăn chặn việc có thai, mang thai ngoài ý
muốn, nạo phá thai, đặc biệt là các bệnh lây
truyền qua đường tình dục.
4.1.2.2. Thái độ khi có thai trước hôn nhân của
nữ sinh viên chưa kết hôn
Theo thống kê biểu đồ 5 có 21,9% chắc chắn
giữ thai khi có thai trước hôn nhân; 57,5% lựa
chọn báo cho gia đình biết và hỏi ý kiến.
Nghiên cứu của chúng tôi có kết quả tương
đồng với nghiên cứu của Nur Feyzal Kesen cho
thấy tỷ lệ sinh viên đồng ý với quan điểm
không được phép phá thai chiếm 22% và có
57,1% sinh viên không chắc chắn về việc thực
hiện phá thai [6]. Từ kết quả nghiên cứu cho
thấy, sinh viên cần trang bị kiến thức giới tính
phù hợp. Ngoài ra, sinh viên có thể sử dụng các
dịch vụ tư vấn có uy tín hoặc nhờ sự tư vấn từ
những người hiểu biết trong gia đình.
4.1.3. Hành vi về SKSS của sinh viên
4.1.3.1. Quan hệ tình dục trước hôn nhân và sử
dụng biện pháp tránh thai khi quan hệ
Bảng 8 cho thấy có 19,1% nữ sinh viên chưa
kết hôn có quan hệ tình dục trước hôn nhân,
trong đó 80,2% là có/thường xuyên sử dụng
biện pháp tránh thai; thỉnh thoảng/không sử
dụng biện pháp tránh thai (19,8%) và không có
4.1.2. Thái độ về SKSS của sinh viên
4.1.2.1. Thái độ về việc tiếp cận các biện pháp
tránh thai, nạo phá thai
130 V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136
bất kỳ sinh viên nào là không sử dụng biện
pháp tránh thai khi quan hệ tình dục. Kết quả
của chúng tôi cao hơn so với Mussa N Sweya
và cộng sự với 43,6% đã từng sử dụng biện
pháp tránh thai [10]. Lý do của sự khác biệt này
là tỷ lệ quan hệ tình dục của nghiên cứu chúng
tôi thấp hơn nhưng tỷ lệ sử dụng biện pháp
tránh thai lại cao hơn do đối tượng nghiên cứu
là sinh viên nữ thuộc khối Khoa học sức khỏe
nên hiểu biết của sinh viên về quan hệ tình dục
cao hơn so với các sinh viên học các chuyên
ngành khác. Từ vấn đề trên cho thấy, việc tiếp
cận với các kiến thức về sức khỏe là yếu tố
quan trọng thúc đẩy các hành vi tốt trong chăm
sóc SKSS.
quả nghiên cứu của chúng tôi tương đồng với
nghiên cứu của Randhir Kumar với 91,5%
thanh thiếu niên muốn bác sĩ cho họ lời khuyên
về giáo dục giới tính, 83,0% là trường học/giáo
44,8% là chia sẻ với bạn bè/đồng nghiệp,
truyền hình và các cơ sở y tế (40,3%) [10].
Phần lớn sinh viên đều chọn chia sẻ vấn đề này
với nhiều đối tượng khác nhau, chính điều này
sẽ giúp trao đổi, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm
của bản thân, cũng như chia sẻ về các vấn đề
sức khỏe liên quan đến giới tính, tình dục, giúp
những đối tượng khác có sức khỏe an toàn, biết
cách phòng tránh các nguyên nhân gây ra bệnh.
4.1.4. Kiến thức, thái độ và hành vi chung về
vấn đề SKSS
4.1.3.2. Chia sẻ các vấn đề về giới tính, mang
thai ngoài ý muốn và nạo phá thai
Biểu đồ 3, Bảng 6 và Bảng 9 cho thấy kiến
thức, thái độ, hành vi chung về các vấn đề
SKSS tốt chiếm lần lượt là 37,9%, 23,4% và
82,6%. Mặc dù xuất phát điểm là sinh viên
thuộc khối Khoa học sức khỏe nhưng tỷ lệ này
lại thấp, có thể do việc sinh viên thiếu sự tự tin
trong các vấn đề nhạy cảm, cũng có thể do việc
truyền tải kiến thức của giảng viên, sách vở,
phương tiện thông tin đại chúng,.. có nói nhiều
về vấn đề này nhưng sự tiếp thu hay lắng nghe
của sinh viên còn chưa cao nên dẫn đến việc
thiếu hụt kiến thức về SKSS. Vì vậy, việc hình
thành các hệ thống tư vấn về SKSS thông qua
các đường dây nóng tại trường học hay các
trang web trực tuyến do Đoàn Thanh niên
trường phối hợp với các trung tâm y tế cơ sở,
trung tâm tư vấn tâm lý giáo dục, chăm sóc
SKSS, các buổi học ngoại khóa về sức khỏe
tình dục nhằm giải đáp thắc mắc, cung cấp
phương tiện và hướng dẫn sử dụng các biện
pháp tránh thai, quan hệ tình dục an toàn, các
nguy hiểm của việc nạo phá thai, các bệnh lây
truyền qua đường tình dục, dấu hiệu cũng như
cách phòng tránh bệnh lây truyền qua đường
tình dục, HIV/AIDS,... cho sinh viên là hết sức
quan trọng.
Biểu đồ 5 cho thấy có 9,9% nữ sinh viên đã
thực hiện nạo phá thai khi mang thai, về tỷ lệ
xem phim, ảnh, sách, báo có nội dung khiêu
dâm thường xuyên chiếm 5,8%, đa số là vô tình
xem/thoáng qua (50,9%) và chưa xem (43,2%).
Kết quả này thấp hơn so với nghiên cứu của
Robera Olana Fite với 86,5% có tiền sử phá
thai khi mang thai ngoài ý muốn [5]. Nghiên
từng xem các trang web khiêu dâm [4]. Và
nghiên cứu của Patrícia Sofia Ferreira Miranda
với 30% thừa nhận họ đã xem phim khiêu dâm
[9]. Lý do của sự khác biệt này là tại các nước
phương Tây thường có xu thế quan hệ tình dục
ở độ tuổi sớm hơn so với Việt Nam. Chính vì
quan hệ tình dục sớm nên việc tìm hiểu các
trang mạng với nội dung khiêu dâm sẽ cao hơn,
dẫn đến các hành vi có thai ngoài ý muốn và
hậu quả có thể là nạo phá thai. Do đó việc tiếp
cận các kiến thức về SKSS, tình dục an toàn là
yếu tố quan trọng thúc đẩy các hành vi phù
hợp, giảm thiểu hậu quả nạo phá thai.
Theo Bảng 7, đa số các nữ sinh viên có chia
sẻ vấn đề liên quan đến giới tính, tình dục,
SKSS với người khác giới chiếm 88,5%. Kết
V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136 131
4.2. Các yếu tố liên quan đến SKSS
Sinh viên thường xuyên tham gia các hoạt
động có kiến thức tốt hơn những sinh viên ít
hoặc không tham gia (38,7% so với 36,3%).
Những sinh viên thường xuyên tham gia các
hoạt động, ngoài kiến thức của trường học thì
còn có thêm các kiến thức từ ngoại khóa, từ các
sinh viên khóa trên hay những kiến thức thực tế
mà sinh viên đã trải nghiệm. Sự khác biệt có ý
nghĩa thống kê với p < 0,05.
4.2.1. Các yếu tố liên quan đến kiến thức về
SKSS qua phân tích đơn biến
4.2.1.1. Mối liên quan giữa đặc điểm về cá
nhân đến kiến thức về SKSS
Theo phân tích đơn biến các yếu tố liên quan
có ý nghĩa thống kê đến kiến thức về SKSS ở
bảng 10, cho thấy sự liên quan của tuổi, kinh tế
gia đình, tình trạng công việc chính hiện nay,
hoạt động cộng đồng và môi trường sống với
kiến thức về SKSS (p<0,05).
Đối với môi trường sống: những sinh viên ở
trọ sẽ có kiến thức tốt hơn (38,6%) sinh viên
sống chung với gia đình/bố mẹ/ sống nhờ họ
hàng (38,6% so với 36%). Đối với những sinh
viên ở trọ, thường xuyên phải tự sắp xếp sinh
hoạt cuộc sống, luôn phải tự thích nghi với
cuộc sống xa gia đình, điều đó đòi hỏi phải luôn
duy trì khả năng học tập kỹ năng mềm, trong đó
có các kỹ năng bảo vệ sức khỏe. Khác với sinh
viên ở cùng gia đình, người thân, thì sinh viên
được sự chăm sóc từ gia đình, các vấn đề cuộc
sống tự lập sẽ không gặp phải, do đó các kỹ
năng bảo vệ bản thân khi tự lập chưa được hình
thành. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với
p<0,05.
Ở các độ tuổi khác nhau sẽ có kiến thức về
SKSS khác nhau. Trong ba nhóm tuổi đã phân
tích thì sinh viên ở độ tuổi > 22 có kiến thức tốt
hơn sinh viên ở các độ tuổi từ 19-20 và 21-22
lần lượt là (50%, 28,3% và 47,3%). Như vậy độ
tuổi có tác động đến kiến thức về SKSS của
sinh viên, tuổi càng lớn thì kiến thức càng tốt
hơn, vì qua các năm học sinh viên được tiếp
xúc càng nhiều những kiến thức liên quan đến
sức khỏe trong đó có SKSS, với sự khác biệt có
ý nghĩa thống kê với p<0,05.
Sinh viên có mức kinh tế trung bình/trên
trung bình có kiến thức tốt hơn sinh viên có
điều kiện kinh tế nghèo/cận nghèo (38,3% so
với 32,3%). Điều kiện kinh tế tốt sẽ giúp sinh
viên có nhiều sự lựa chọn trong việc tiếp cận
các kiến thức, tiếp cận các môi trường giáo dục
có chất lượng cao, có cơ hội thường xuyên
tham gia những hoạt động ngoại khóa, kỹ năng
sống,... từ đó sẽ hình thành những kiến thức sức
khỏe trong đó có SKSS. Sự khác biệt có ý
nghĩa thống kê với p<0,05.
4.2.1.2. Mối liên quan giữa đặc điểm về học tập
đến kiến thức về SKSS
Phân tích đơn biến các yếu tố liên quan có ý
nghĩa thống kê đến kiến thức về SKSS ở Bảng
10 cho thấy sự liên quan của điểm đầu vào,
khoa, năm học hiện tại, xếp loại năm học vừa
rồi và áp lực học tập với kiến thức về SKSS (p
< 0,05).
Đối với điểm đầu vào: những sinh viên có
điểm vào trường ≥ 20 sẽ có kiến thức tốt hơn
những sinh viên có điểm < 20 (39,8% so với
34,8%). Điều này cũng cho thấy, từ những năm
học cấp 2, cấp 3 sinh viên đã tự biết trang bị
cho mình những kiến thức tốt về SKSS hay
chịu khó tiếp thu từ thầy cô, bạn bè nhiều hơn
so với những sinh viên có điểm đầu vào thấp.
Ngoài ra, những sinh viên có điểm đầu vào cao
Những sinh viên vừa học vừa làm có kiến
thức tốt hơn sinh viên học tập hoàn toàn thời
gian (39,8% so với 36,8%). Ở những sinh viên
vừa học vừa làm, ngoài những kiến thức trên
trường, sinh viên còn tiếp xúc với các kiến thức
xã hội. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với
p<0,05.
132 V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136
có khả năng học tập tốt hơn, sự tiếp thu các
kiến thức trong đó có các kiến thức về sức khỏe
cũng nhiều hơn. Sự khác biệt có ý nghĩa thống
kê với p<0,05.
Đối với áp lực học tập: sinh viên có áp lực
học tập có kiến thức tốt hơn các sinh viên
không có áp lực học tập (38,2% so với 36,2%).
Áp lực học tập sẽ giúp sinh viên tập trung nâng
cao kết quả học tập, tạo động lực trong việc
nâng cao kiến thức. Sự khác biệt có ý nghĩa
thống kê với p < 0,05.
Đối với khoa: sinh viên thuộc khoa Y sẽ có
kiến thức về SKSS cao hơn các sinh viên khoa
Dược và Điều dưỡng lần lượt là (46,9% so với
37,3% và 33,1%). Cụ thể, tại Bảng 13 thì
những sinh viên học khoa Y có mức độ kiến
thức SKSS cao hơn 1,78 lần so với sinh viên
khoa Điều dưỡng (p < 0,05). Sinh viên khoa Y
lượng kiến thức chuyên về lâm sàng, bệnh học
nhiều hơn so với sinh viên Điều dưỡng và
Dược, ngoài ra thực tập tại bệnh viện cũng
nhiều hơn, nên sinh viên khoa này sẽ phải tìm
hiểu kỹ hơn, từ đó lượng kiến thức về sức khỏe
luôn được tăng cường. Sự khác biệt có ý nghĩa
thống kê với p<0,05.
4.2.2. Các yếu tố liên quan đến thái độ về
SKSS qua phân tích đơn biến
4.2.2.1. Mối liên quan giữa đặc điểm về cá
nhân đến thái độ về SKSS
Phân tích đơn biến các yếu tố liên quan có ý
nghĩa thống kê đến thái độ về SKSS ở Bảng 11
cho thấy sự liên quan của tuổi, kinh tế gia đình,
tình trạng công việc chính hiện nay, hoạt động
cộng đồng và môi trường sống với thái độ về
SKSS (p<0,05).
Nữ sinh viên ở độ tuổi từ 19-20 (26,8%) có
thái độ tốt hơn nữ sinh viên có độ tuổi 21-22
(19,8%) và trên 22 tuổi (22,7%). Điều này có thể
do phần đông các nữ sinh viên ở độ tuổi 19-20
mới bước vào trường, đều có mong muốn được
tìm hiểu và trao đổi, thu thập thông tin nhằm
nâng cao hiểu biết của bản thân về chăm sóc sức
khỏe. Do đó họ có động lực học hỏi, lắng nghe
sự chỉ bảo về những vấn đề nhạy cảm này. Như
vậy những nữ sinh viên ở nhóm tuổi này có thái
độ tích cực hơn những nhóm tuổi còn lại. Sự
khác biệt có ý nghĩa thông kê với (p<0,05).
Đối với năm học hiện tại: sinh viên đang
theo học tại trường thuộc năm 3 trở lên ( > năm
2) có kiến thức tốt hơn các sinh viên ≤ năm 2
(48,1% so với 28%), cụ thể tại Bảng 13 thì
những sinh viên học năm 3 - năm 4 có mức độ
kiến thức SKSS cao hơn 2,38 lần so với sinh
viên năm 1 - năm 2 (p < 0,001). Ở những sinh
viên thuộc năm học càng cao thì lượng kiến
thức được tiếp thu cũng tăng dần, vì sinh viên
được học tập tích lũy kiến thức ngày càng nhiều
hơn, tiếp cận càng nhiều với môi trường y học,
tham gia được nhiều ngoại khóa,... Sự khác biệt
có ý nghĩa thống kê với p < 0,05.
Đối với kinh tế gia đình: tình trạng kinh tế
gia đình có liên quan đến ý nghĩa thống kê về
thái độ của từng đối tượng (p<0,05). Những hộ
gia đình có kinh tế trung bình hoặc trên mức
trung bình (23,8%) sẽ có thái độ tốt hơn những
hộ nghèo hoặc cận nghèo (16,1%). Sinh viên có
điều kiện kinh tế tốt được tiếp xúc với các môi
trường hội nhập nhiều hơn, do đó cách nghĩ và
cách nhìn nhận, tiếp xúc với vấn đề SKSS của
những người có kinh tế gia đình trung bình trở
lên sẽ tích cực và dễ dàng hơn. Sự khác biệt có
ý nghĩa thông kê với (p<0,05).
Đối với xếp loại năm học vừa rồi: những
sinh viên có bảng điểm thuộc loại xuất sắc
(>3,59 – 53,8%) có kiến thức tốt hơn các sinh
viên từ loại giỏi trở xuống (≤ 3,59 - 45,9%), (≤
2,49 – 42,1%). Thông qua điểm số mà sinh viên
đạt được trong học tập, những sinh viên thuộc
loại xuất sắc được nhiều kiến thức về SKSS
hơn vì tiếp cận với kiến thức nhiều hơn, tiếp
thu, trao đổi với thầy cô, bạn bè nhiều hơn các
sinh viên có xếp loại học tập kém hơn. Sự khác
biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05.
V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136 133
Đối với tình trạng công việc chính hiện nay
cũng có liên quan có ý nghĩa thống kê đến thái
độ SKSS (p<0,05), sinh viên học tập toàn thời
gian có phần trăm cao hơn vừa học vừa làm,
tuy tỷ lệ không đáng kể nhưng ít nhiều vẫn sẽ
tác động tới thái độ của các đối tượng nghiên
cứu (23,7% và 22,9%). Yếu tố này trái ngược
với kiến thức, nhưng khi nói đến thái độ thì
sinh viên học toàn thời gian có thái độ tốt hơn.
sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với (p<0,05).
áp lực học tập có liên quan đến ý nghĩa thống
kê về thái độ SKSS của sinh viên (p < 0,05).
Đối với điểm đầu vào: tỷ lệ sinh viên thi trên
20 điểm có thái độ tốt hơn sinh viên thấp hơn
20 điểm (24,4% so với 21,7%). Điều này có thể
thấy những sinh viên có kiến thức tốt hơn sẽ
chuẩn bị hành trang vào đời cho bản thân tốt
hơn, không những nâng cao kiến thức của bản
thân mà còn tích cực nâng cao thái độ của mình
đối với mọi vấn đề, mà ở đây là SKSS. Sự khác
biệt có ý nghĩa thống kê với (p < 0,05).
Đối với hoạt động cộng đồng những sinh
viên tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng
có thái độ tốt hơn những sinh viên không/ít
tham gia các hoạt động. Điều này có thể lý giải,
khi một sinh viên năng động, không ngại giao
tiếp, phát huy các kỹ năng mềm của mình thì sẽ
có thái độ tích cực về mọi mặt đặc biệt là sức
khỏe bản thân. Ngoài ra khi tham gia hoạt động
sinh viên sẽ được biết nhiều hơn, tích lũy nhiều
hơn, dẫn đến thái độ tốt hơn. Sự khác biệt có ý
nghĩa thống kê với p< 0,05.
Đối với khoa: sinh viên khoa Dược có thái
độ cao hơn khoa Y và Điều dưỡng (25,4% so
với 19,8% và 21,6%). Điều này cho thấy thái
độ của sinh viên khoa Dược cao hơn những
khoa còn lại. Với những kiến thức lâm sàng có
được từ học Y và học Điều dưỡng, sinh viên sẽ
tự tin hơn trong kiến thức về các bệnh lây
truyền qua đường tình dục hay các vấn đề nạo
phá thai, điều này có thể tạo nên sự chủ quan
của họ về việc tự bảo vệ sức khỏe, do đó thái
độ của hai nhóm đối tượng này sẽ thấp hơn so
với sinh viên ngành Dược học. Sự khác biệt có
ý nghĩa thống kê với (p < 0,05).
Môi trường sống cũng có liên quan đến ý
nghĩa thống kê (p<0,05). Sinh viên sống chung
với gia đình/bố mẹ/ sống nhờ họ hàng sẽ có thái
độ tốt hơn (24,5%) sinh viên ở trọ (23%). Vì
những đối tượng này có sự kèm cặp chặt chẽ
hơn từ gia đình - những người sẽ nhắc nhở phổ
cập kiến thức thường xuyên. Sự có mặt của gia
đình không thể không nhắc tới, vì chính gia
đình làm thay đổi tích cực một phần nào thái độ
của nữ sinh viên. Cuộc sống ở trọ sẽ thoải mái
hơn và ít có rào cản đến đời tư nên có cái nhìn
coi nhẹ, không chú trọng về SKSS từ đó thái độ
của những đối tượng này cũng sẽ có thay đổi và
kéo theo tỷ lệ thấp hơn, sự khác biệt có ý nghĩa
thông kê với (p<0,05).
Đối với năm học hiện tại: sinh viên trên năm
2 có thái độ thấp hơn sinh viên từ năm 1 đến
năm 2 (19,8% so với 26,9 %). Tương đồng với
lý do ở yếu tố khoa với thái độ, những sinh viên
trên năm 2 được tích lũy nhiều kiến thức về sức
khỏe, SKSS, điều này có thể tạo nên chủ quan
của bản thân trong việc bảo vệ sức khỏe, trong
đó có SKSS. Ngoài ra, sự tích lũy kiến thức
không chính thống về chăm sóc SKSS, có thể
tạo nên thái độ chưa phù hợp với vấn đề nghiên
cứu. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với (p <
0,05).
4.2.2.2. Mối liên quan giữa đặc điểm về học tập
đến thái độ về SKSS
Đối với áp lực học tập: những sinh viên
không có áp lực học tập sẽ có thái độ tốt thấp
hơn so với những sinh viên có áp lực học tập
(20% so với 24%). Áp lực sẽ giúp sinh viên chủ
động hơn trong việc tìm kiếm thông tin phù hợp
Phân tích đơn biến các yếu tố liên quan có ý
nghĩa thống kê đến thái độ về SKSS ở Bảng 11
cho thấy điểm đầu vào, khoa, năm học hiện tại,
134 V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136
cung cấp cho quá trình học tập, từ đó sẽ hình
thành nhiều kiến thức trong đó có kiến sức
chăm sóc sức khỏe. Sự khác biệt có ý nghĩa
thống kê với (p < 0,05).
Kiến thức chưa đảm bảo lại tiếp cận xã hội
nhiều, sinh viên sẽ khó tự bảo vệ được sức
khỏe. Do đó hành vi của những đối tượng này
chiếm tỷ lệ cao là chưa tốt. Sự khác biệt có ý
nghĩa thống kê với p < 0,05.
4.2.3. Các yếu tố liên quan đến hành vi về
Đối với môi trường sống: tỷ lệ hành vi tốt
SKSS ở các nữ sinh viên sống cùng gia đình/bố
mẹ/họ hàng cao hơn so với nữ sinh viên sống ở
trọ (83,5% so với 82,4%). Sinh viên sống cùng
gia đình sẽ có được sự quản lý từ gia đình làm
hạn chế việc tiếp xúc với những yếu tố xã hội
chưa phù hợp. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê
với p<0,05.
SKSS qua phân tích đơn biến
4.2.3.1. Mối liên quan giữa đặc điểm về cá
nhân đến hành vi về sức khóe sinh sản
Phân tích đơn biến các yếu tố có liên quan
đến ý nghĩa thống kê về hành vi về SKSS ở
Bảng 12 cho thấy có sự liên quan của tuổi, kinh
tế gia đình, tình trạng công việc chính hiện nay,
hoạt động cộng đồng và môi trường sống với
hành vi về SKSS (p < 0,05).
4.2.3.2. Mối liên quan giữa đặc điểm về học tập
đến hành vi về SKSS
Hành vi tốt cho SKSS ở các nữ sinh viên 19-
20 tuổi cao hơn so với nữ sinh viên 21-22 tuổi
và >22 tuổi (94% so với 71,2% và 72,7%). Độ
tuổi càng lớn sẽ tiếp xúc càng nhiều yếu tố xã
hội, nhưng với một kiến thức chưa đảm bảo hay
tiếp nhận những kiến thức không chính thống, ở
giai đoạn sinh viên năm 3 năm 4 sẽ tăng tỷ lệ
các hành vi chưa tốt cho sức khỏe, trong đó có
SKSS. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với
(p<0,05).
Phân tích đơn biến các yếu tố liên quan có ý
nghĩa thống kê đến hành vi về SKSS ở Bảng 12
cho thấy sự liên quan của điểm đầu vào, khoa,
năm học hiện tại, xếp loại năm học vừa rồi và
áp lực học tập với hành vi về SKSS (p < 0,05).
Cụ thể:
Đối với điểm đầu vào: tỷ lệ hành vi tốt về
SKSS ở các nữ sinh viên có điểm đầu vào < 20
điểm cao hơn so với nữ sinh viên có điểm đầu
vào ≥ 20 điểm (84,3% so với 81,6%). Kết quả
này ngược lại so với Kiến thức và Thái độ,
những sinh viên có điểm đầu vào ≥ 20 điểm có
Kiến thức và Thái độ tốt hơn những sinh viên <
20 điểm. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với
p<0,05.
Hành vi tự bảo vệ SKSS tốt ở các nữ sinh
viên có kinh tế gia đình trung bình và trên trung
bình cao hơn so với nữ sinh viên có kinh tế gia
đình thuộc diện nghèo và cận nghèo (83,4% và
71%). Kinh tế gia đình tốt giúp sinh viên có
điều kiện tiếp cận nhiều với các thông tin, có
nhiều sự lựa chọn hơn trong tiếp cận y tế, có
nhiều lựa chọn hơn trong việc chăm sóc sức
khỏe, từ đó hình thành những hành vi tự bảo vệ
sức khỏe tốt. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê
với p<0,05.
Đối với khoa: tỷ lệ hành vi tốt SKSS ở các
nữ sinh viên khoa Y là cao nhất, tiếp theo đến
nữ sinh viên khoa Điều Dưỡng, và cuối cùng là
nữ sinh viên khoa Dược (91,7% so với 88,5%
và 76,9%). Ở sinh viên khoa Y được cung cấp
một lượng kiến thức bệnh học nhiều hơn so với
2 khoa còn lại, và sinh viên cũng được đi thực
tập nhiều hơn nên có tỷ lệ hành vi tốt hơn. Sự
khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05.
Đối với tình trạng công việc chính hiện nay:
tỷ lệ hành vi SKSS tốt ở các nữ sinh viên học
tập là toàn thời gian cao hơn so với nữ sinh
viên vừa học vừa làm (85,1% so với 78,6%).
Vừa học vừa làm sẽ giảm đi thời gian để sinh
viên nghiên cứu, học tập, tiếp thu kiến thức.
Đối với năm học hiện tại: tỷ lệ hành vi tốt
SKSS ở các nữ sinh viên ≤ năm 2 nhiều hơn
V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136 135
các nữ sinh viên > năm 2 (94,4% so với
70,6%). Nữ sinh viên ≤ năm 2 là những sinh
viên mới tiếp xúc với giảng đường đại học, với
các yếu tố xã hội ở mức cao hơn so với giai
đoạn phổ thông, nhưng với tâm lý bảo vệ bản
thân còn được kéo dài từ thời phổ thông sẽ giúp
hạn chế các hành vi chưa tốt cho sức khỏe.
Những sinh viên > năm 2 với tâm lý được tiếp
cận tích lũy nhiều kiến thức xã hội mang tính
hội nhập phương Tây, trong đó có các hành vi
có hại cho SKSS. Sự khác biệt có ý nghĩa thống
kê với p < 0,05.
phân tích đơn biến: Tuổi, kinh tế gia đình, tình
trạng công việc chính hiện nay, môi trường
sống, điểm đầu vào, khoa, năm học hiện tại,
xếp loại năm học vừa rồi, hoạt động cộng đồng,
áp lực học tập liên quan có ý nghĩa thống kê
đến kiến thức SKSS của sinh viên (p<0,05).
- Các yếu tố liên quan có ý nghĩa thống kê
đến kiến thức SKSS của sinh viên từ kết quả
phân tích mô hình hồi quy Logistic đa biến bao
gồm: Sinh viên thuộc khoa, năm học hiện tại
của sinh viên.
+ Những sinh viên học khoa Y có mức độ
kiến thức SKSS cao hơn 1,78 lần so với sinh
viên khoa Điều dưỡng (p < 0,05).
Đối với áp lực học tập: tỷ lệ hành vi tốt
SKSS ở các nữ sinh viên có áp lực học tập cao
hơn nữ sinh viên không có áp lực học tập
(82,9% so với 81,2%). Áp lực học tập thúc đẩy
nâng cao kiến thức sinh viên, để đạt được kết
quả học tập tốt, các kiến thức mà sinh viên tìm
kiếm phải phù hợp, trong đó có các kiến thức
về SKSS. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với
p < 0,05.
+ Những sinh viên học năm 3 – năm 4 có
mức độ kiến thức SKSS cao hơn 2,38 lần so với
sinh viên năm 1 – năm 2 (p < 0,001).
Liên quan đến thái độ SKSS
Các yếu tố liên quan có ý nghĩa thống kê đến
thái độ SKSS của sinh viên từ kết quả phân tích
đơn biến: Tuổi, kinh tế gia đình, tình trạng công
việc chính hiện nay, môi trường sống, điểm đầu
vào, khoa, năm học hiện tại, hoạt động cộng
đồng, áp lực học tập có liên quan có ý nghĩa
thống kê đến kiến thức SKSS của sinh viên (p <
0,05).
Đối với xếp loại năm học vừa rồi: tỷ lệ hành
vi tốt SKSS ở các nữ sinh viên có xếp loại xuất
sắc là cao nhất, tiếp theo là khá/giỏi và cuối
cùng là trung bình/yếu (84,6% so với 79,2% và
68,4%). Với học lực tốt, tiếp cận các kiến thức
phù hợp, sẽ giúp sinh viên tăng cường các hành
vi phù hợp sức khỏe. Sự khác biệt có ý nghĩa
thống kê với p < 0,05.
Liên quan đến hành vi SKSS
Các yếu tố liên quan có ý nghĩa thống kê đến
hành vi SKSS của sinh viên từ kết quả phân
tích đơn biến: Tuổi, kinh tế gia đình, tình trạng
công việc chính hiện nay, môi trường sống,
điểm đầu vào, khoa, năm học hiện tại, xếp loại
năm học vừa rồi, hoạt động cộng đồng, áp lực
học tập có liên quan có ý nghĩa thống kê đến kiến
thức sức khỏe sinh sản của sinh viên (p < 0,05).
5. Kết luận
5.1. Kiến thức, thái độ và hành vi SKSS của
nữ sinh viên
- Kiến thức tốt về SKSS là 37,9%;
- Thái độ tốt về SKSS là 23,4%;
- Hành vi tốt về SKSS là 82,6%.
5.2. Liên quan đến kiến thức, thái độ và
hành vi SKSS của đối tượng (p<0,05)
Tài liệu tham khảo
[1]. Dương Thị Anh Đào, Đỗ Thị Như Trang, Nguyễn
“Thực trạng kiến thức, thái độ, hành vi về sức khỏe
của sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Thái Bình”.
Liên quan đến kiến thức SKSS
- Các yếu tố có liên quan đến ý nghĩa thống
kê về kiến thức SKSS của sinh viên từ kết quả
136 V.T.K.Mi, Đ.T.T.Hằng, T.T.Ngân,... / Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Duy Tân 03(40) (2020) 121-136
[2]. Đỗ Thị Như Mai (2013), “Kết quả khảo sát vị thành
niên, thanh niên Phú Yên”.
[3]. Sở Y Tế Hà Nội (2018), “Tỷ lệ nạo phá thai ở tuổi vị
thành niên ngày càng gia tăng”, Hà Nội.
attitude and perception of sex education among
school going adolescents in Ambala District,
Haryana, India: a cross-sectional study. Journal of
clinical and diagnostic research: JCDR, 11(3),
LC01.
[4]. Arulogun, O. S., Ogbu, I. A., & Dipeolu, I. O.
(2016). Influence of internet exposure on sexual
behaviour of young persons in an urban district of
Southwest Nigeria. The Pan African Medical
Journal, 25.
[5]. Fite, R. O., Mohammedamin, A., & Abebe, T. W.
(2018). Unintended pregnancy and associated
factors among pregnant women in Arsi Negele
Woreda, West Arsi Zone, Ethiopia. BMC research
notes, 11(1), 671.
[6]. Kesen, N. F., Polat, G., & Dasbas, S. (2015).
Opinions on abortion among a group of university
students in Turkey. International Journal of
Humanities and Social Science, 7(1), 89-95.
[7]. Kumar, R., Goyal, A., Singh, P., Bhardwaj, A.,
Mittal, A., & Yadav, S. S. (2017). Knowledge
[8]. Mbugua, S. M., & Karonjo, J. M. (2018).
Reproductive health knowledge among college
students in Kenya. BMC public health, 18(1), 907.
[9]. Miranda, P. S. F., Aquino, J. M. G., Monteiro, R. M.
P. D. C., Dixe, M. D. A. C. R., Luz, A. M. B. D., &
Moleiro, P. (2018). Sexual behaviors: study in the
youth. Einstein (São Paulo), 16(3).
[10]. Sweya, M. N., Msuya, S. E., Mahande, M. J., &
Manongi, R. (2016). Contraceptive knowledge,
sexual behavior, and factors associated with
contraceptive use among female undergraduate
university students in Kilimanjaro region in
Tanzania. Adolescent
therapeutics, 7.
health,
medicine
and
16 trang
20320
Free
Bạn đang xem tài liệu "Kiến thức, thái độ và hành vi về sức khỏe sinh sản của sinh viên nữ khối Khoa học sức khỏe, trường Đại học Duy Tân", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- kien_thuc_thai_do_va_hanh_vi_ve_suc_khoe_sinh_san_cua_sinh_v.pdf
