Hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và mức sẵn lòng trả giảm thiểu rủi ro sức khỏe trong sản xuất rau

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT

VÀ MỨC SẴN LÒNG TRẢ GIẢM THIỂU RỦI RO SỨC KHỎE

TRONG SẢN XUẤT RAU – TRƯỜNG HỢP ĐIỂN HÌNH Ở HUYỆN

BÌNH CHÁNH

CURRENT STATUS OF PESTICIDE USE AND WILLINGNESS TO PAY (WTP) TO

REDUCE HEALTHY RISKS OF VEGETABLE PRODUCTION ACTIVITIES –

CASE STUDY IN BINH CHANH DISTRICT

Ngày nhận bài: 26/02/2020

Ngày chấp nhận đăng: 28/03/2020

Vũ Thị Ánh Ngọc, Nguyễn Kim Thoa, Nguyễn Minh Kỳ

TÓM TẮT

Nghiên cứu đánh giá hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) và khảo sát mức sẵn lòng

trả (WTP) giảm thiểu rủi ro sức khỏe do tiếp xúc với thuốc BVTV và phân tích tác động biên liên

quan. Sự lo lắng gia tăng nhanh chóng quá trình sử dụng thuốc gần đây và kết quả cho thấy nhóm

sản xuất rau thường có xu hướng sử dụng nhiều hơn các loại thuốc BVTV, đồng thời vượt quá

liều lượng khuyến cáo so với nhóm canh tác VietGAP. Ngoài ra, mô hình nghiên cứu góp phần

giải thích sự thay đổi mức giá sẵn lòng trả của nông dân. Kết quả ước lượng xác định được các

biến yếu tố tác động đến mức WTP. Trong đó, kết quả chỉ ra các biến khuyến nông (X₃), thu nhập

(X₄), lượng thuốc BVTV nhóm I&II (X₅), số lần tiếp xúc thuốc BVTV nhóm I&II (X₇), biến giả GAP

(GAP) có ý nghĩa về mặt thống kê.

Từ khóa: Thuốc BVTV; mức sẵn lòng trả; rủi ro sức khỏe; VietGAP.

ABSTRACT

This study assessed the status of pesticide use and willingness to pay (WTP) surveys to reduce

healthy risks due to exposure to pesticides and analyzed the marginal effects. In recent times, the

concern about the use of pesticides is rising rapidly, the normal vegetable producers tended to use

more pesticides and exceed recommended doses compared to VietGAP’s group. Furthermore, the

regression model contributed to explain the changes in farmers' WTP. The estimation results

represent the factors that can affect the WTP are variables. In which, the study showed agricultural

promotion (X3), income (X4), the amount of pesticides group I&II (X5), the frequency of exposure

of pesticides group I&II (X7) and the dummy variable GAP (GAP) were statistically significant.

Keywords: Pesticides; willingness to pay; healthy risk; VietGAP..

1. Đặt vấn đề

Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) là một

trong những đe doa nghiêm trọng và có

những tác động tiêu cực đối với môi trường

và sức khoẻ con người (Damalas, 2009). Tổ

chức Y tế thế giới ước tính mỗi năm có

khoảng 3.000.000 trường hợp ngộ độc cấp

tính thuốc trừ sâu và khoảng 20.000 ca tử

vong mỗi năm chủ yếu ở các nước đang phát

triển (WHO, 1990). Cùng với việc ứng dụng

công nghiệp hóa chất trong sản xuất nông

nghiệp, con số này đã tăng lên xấp xỉ 67.000

người mỗi năm. Năm 2003 đã tăng lên rất

nhanh số vụ ngộ độc thuốc BVTV, trong đó

có khoảng 220.000 vụ tử vong (WHO, 2003).

Ước lượng mỗi năm có khoảng 3% lao động

trong nông nghiệp ở các nước đang phát triển

(25 triệu người) bị nhiễm độc thuốc BVTV

(WHO, 2009).^Tại Việt Nam, quá trình cải

cách kinh tế và nông nghiệp những năm 1980

đã gia tăng sử dụng hóa chất nông nghiệp,

thuốc trừ sâu và kể cả một số loại thuốc cấm

Vũ Thị Ánh Ngọc, Nguyễn Kim Thoa, Nguyễn

Minh Kỳ, Trường Đại học Nông Lâm Tp. Hồ Chí

Minh

112

TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(01) - 2020

và bị hạn chế vì độc tính cao (FAO, 2004).

đó, đề tài “Hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ

thực vật và mức sẵn lòng trả giảm thiểu rủi

ro sức khỏe trong sản xuất rau – Trường hợp

điển hình ở huyện Bình Chánh” có ý nghĩa

thực tiễn đối với việc đề xuất giải pháp thích

hợp bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trong khi, người nông dân nước đang phát

triển lại có khuynh hướng sử dụng thuốc trừ

sâu với số lượng ngày càng gia tăng. Do đó,

nguy cơ nông dân đối mặt rủi ro suy giảm

sức khỏe nghiêm trọng do tiếp xúc thường

xuyên với thuốc BVTV, đồng thời gây ảnh

hưởng đến chất lượng môi trường và thiệt hại

kinh tế.

2. Phương pháp nghiên cứu

2.1. Cơ sở lý thuyết và nghiên cứu liên quan

Khi dữ liệu thị trường không có sẵn hoặc

không đáng tin cậy cho việc đánh giá một

loại hàng hóa nào đó, các nhà kinh tế có thể

áp dụng các phương pháp định giá ngẫu

nhiên (Contigent Valuation Method – CVM)

dựa vào việc xây dựng một thị trường giả

định (Cookson, 2003). Thông qua thị trường

giả định đó các nhà nghiên cứu có thể thăm

dò WTP của các cá nhân cho một sự thay đổi

về chất lượng. WTP thường được dùng trong

các trường hợp cải thiện chất lượng môi

trường hoặc mức sẵn lòng trả cho một loại

hình dịch vụ nào đó. Có thể thấy, CVM đã

được áp dụng rộng rãi trong đánh giá lĩnh

vực kinh tế và sức khỏe con người (Diener et

al., 1998; Hanley et al., 2003). Huỳnh Thị

Như Quý (2012) đã sử dụng CVM để ước

lượng mức sẵn lòng trả để giảm rủi ro khi sử

dụng thuốc BVTV, trường hợp khảo sát điển

hình tại huyện Hóc Môn (TP. Hồ Chí Minh).

Quá trình xác định mức sẵn lòng trả của

người dân để giảm rủi ro sức khỏe trong

nghiên cứu thông qua các kịch bản điều tra.

Đối với mức sẵn lòng trả WTP giảm thiểu rủi

ro sức khỏe có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng

liên quan việc sử dụng thuốc BVTV. Theo

Garming & Waibel (2009) các biến giải thích

Xi bao gồm đặc điểm nhân chủng học, yếu tố

kinh tế - xã hội của người được phỏng vấn

như tuổi tác, học vấn, thu nhập, chương trình

khuyến nông, kinh nghiệm hay các biến liên

quan khác như mức độ, liều lượng tiếp xúc

với thuốc BVTV. Trên thế giới đã có nhiều

nghiên cứu về mức sẵn lòng trả để giảm rủi

Xuất phát từ đó, một số phương pháp

canh tác mới như sản xuất rau an toàn (RAT)

đã được nghiên cứu và ứng dụng nhằm giảm

thiểu rủi ro từ thuốc BVTV cũng như mang

lại lợi ích kinh tế cao. Tuy nhiên, các yêu cầu

về việc sử dụng thuốc BVTV trong sản xuất

RAT chưa thực sự nghiêm ngặt. Điều đó có

nghĩa, người nông dân trực tiếp tiếp xúc với

thuốc vẫn còn nguy cơ ngộ độc cao. Thực tế

hiện trạng sử dụng thuốc BVTV ở nước ta

trong các hoạt động sản xuất nông nghiệp

ngày càng đa dạng. Ngoài ra, còn có hiện

tượng phòng trừ liên tục một loại thuốc cho

tới khi nhận thấy giảm sút mới chuyển sang

thuốc khác. Năm 2008, Việt Nam đã ban

hành Quyết định về quy trình thực hành sản

xuất nông nghiệp tốt cho rau, quả tươi an

toàn (VietGAP). Sản xuất theo tiêu chuẩn

VietGAP là hình thức cao của sản xuất RAT

với những cải thiện trong cách sử dụng thuốc

BVTV. Hiện nay, TP. Hồ Chí Minh có chín

hợp tác xã (HTX) và 33 tổ hợp tác sản xuất

RAT. Trong đó, HTX Phước An nằm trên địa

bàn xã Tân Quý Tây, huyện Bình Chánh là

một trong những đơn vị chuyên trồng rau, củ

sạch đạt chứng nhận VietGAP. Quá trình áp

dụng sản xuất rau sạch theo tiêu chuẩn

VietGAP có nhiều cải thiện so với phương

thức sản xuất rau thông thường (RTT), đặc

biệt là trong sử dụng thuốc BVTV. Nhằm

xem xét các yếu tố liên quan đến thuốc

BVTV tác động đến sản xuất và giảm thiểu

rủi ro sức khỏe cho các hộ trồng rau, nghiên

cứu được tiến hành dựa trên lý thuyết mức

sẵn lòng trả (Willingness to pay - WTP). Do

113

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

ro sức khỏe do ngộ độc thuốc trừ sâu. Kết

quả Garming & Waibel (2009) cho thấy nông

dân sẵn sàng chi tiêu 28% giá thuốc để tránh

nguy cơ rủi ro về sức khỏe. Hơn nữa, một

trong những mục tiêu mô hình nông nghiệp

bền vững là loại bỏ hoặc giảm thiểu các

nguồn ô nhiễm môi trường và nhân tố rủi ro

sức khỏe con người (Shetty et al., 2011).

* Phạm vi nghiên cứu: Xã Tân Quý Tây,

huyện Bình Chánh là một xã nông nghiệp có

diện tích là 145 ha đất trồng rau các loại, bình

quân sản xuất 7 vụ rau/năm, mỗi ngày cung

cấp gần 8 tấn rau. HTX gồm có 64 hội viên

canh tác các loại rau củ. Trong đó, sản phẩm

rau của 30 hội viên canh tác trên 13,9 ha đạt

tiêu chuẩn VietGAP. HTX Phước An hiện nay

là một trong những HTX trồng rau quy mô

lớn, cung cấp 4-6 tấn rau/ngày cho 20 đơn vị

lớn nhỏ, trong đó có bốn siêu thị lớn như

Coopmart, Metro, Big C, Aeone và các trường

học và công ty trên địa bàn thành phố.

Các yếu tố tác động đến sản xuất và giảm

thiểu rủi ro môi trường, sức khỏe liên quan

đến thuốc BVTV được nhiều tác giả tiến

hành nghiên cứu dựa trên lý thuyết mức sẵn

lòng trả (Coulibaly et al., 2011; Khan &

Damalas, 2015; Wang et al., 2018; Jahangir

et al., 2018). Trong đó, Coulibaly et al.

(2011) đánh giá nhận thức cộng đồng và

mức sẵn lòng trả cho hoạt động không sử

dụng thuốc trừ sâu. Năm 2015, Khan &

Damalas thực hiện nghiên cứu giảm thiểu

rủi ro thuốc trừ sâu thông qua khảo sát nông

dân ở Pakistan. Tương tự, tác giả Jahangir et

al. (2018) cũng đánh giá mức sẵn lòng trả

cho việc không sử dụng thuốc trừ sâu trong

các hoạt động canh tác nông nghiệp. Một

trường hợp khác ở Trung Quốc, Wang et al.

(2018) cũng sử dụng phương pháp định giá

ngẫu nhiên xác định mức sẵn lòng trả giảm

thiểu rủi ro sức khỏe. Các nghiên cứu trên

cho thấy hiệu quả của phương pháp tiếp cận

mức WTP giảm rủi ro sức khỏe và đánh giá

tác động của việc sử dụng thuốc BVTV. Từ

đó, chỉ ra cơ sở và sự cần thiết xem xét tác

động của việc sử dụng thuốc BVTV theo

hướng VietGAP đến mức sẵn lòng trả của

người dân.

2.3. Phương pháp thu thập số liệu

Phương pháp này tiến hành thu thập số

liệu thứ cấp từ các cơ quan quản lý chức

năng về hoạt động sản xuất rau. Số liệu sơ

cấp được thu thập bằng cách phỏng vấn

người trực tiếp canh tác, phun thuốc ở các hộ

nông dân có các hoạt động trồng rau. Thiết

kế bảng câu hỏi nhằm thu nhập dữ liệu đặc

điểm đối tượng nghiên cứu và những thông

tin cần thiết như hoạt động cạnh tác, liều

lượng sử dụng thuốc BVTV. Căn cứ số lượng

hộ xã viên của HTX Phước An áp dụng trồng

rau tiêu chuẩn VietGAP là 30 hộ nên tổng số

mẫu điều tra được chọn tương ứng 60 hộ với

cơ cấu 30 nông hộ sản xuất rau VietGAP và

30 nông hộ sản xuất RTT.

2.4. Phương pháp định giá ngẫu nhiên

(CVM) và mức sẵn lòng trả (WTP)

Phương pháp định giá ngẫu nhiên CVM

được sử dụng để tính toán giá trị các sản

phẩm, hàng hóa, dịch vụ môi trường và sức

khỏe (Cookson, 2003; Wang et al., 2018). Khi

dữ liệu thị trường không có sẵn hoặc không

đáng tin cậy, căn cứ thị trường giả định nghiên

cứu tiến hành thăm dò WTP giảm thiểu rủi ro

môi trường và sức khỏe liên quan đến thuốc

BVTV. Trong đó, nghiên cứu ước lượng và so

sánh mức WTP giảm rủi ro sức khỏe do thuốc

BVTV theo phương pháp CVM.

2.2. Đối tượng nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung

khảo sát các hộ nông dân trong và ngoài địa

bàn HTX sản xuất Phước An, xã Tân Quý

Tây, huyện Bình Chánh, TP. Hồ Chí Minh.

Sản phẩm rau khảo sát 3 loại rau ăn lá chính

gồm rau muống, rau dền và mùng tơi.

114

TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(01) - 2020

Bảng 1.

Định nghĩa các biến sử dụng trong mô hình Log – Lin

Kỳ vọng của

tác động

Các biến

Mô tả

Biến phụ thuộc

Mức sẵn lòng trả để giảm rủi ro sức khỏe (ngàn

đồng)

WTP (Y)

Biến độc lập

HOCVAN (X₁)

Trình độ học vấn nông hộ (số năm đi học)

Kinh nghiệm sản xuất (năm)

-

KINHNGHIEM (X₂)

KHUYENNONG (X₃)

THUNHAP (X₄)

Số lần tham gia chương trình khuyến nông (lần)

Thu nhập bình quân (triệu đồng/hộ/tháng)

-

+

Tổng lượng thuốc sử dụng nhóm I&II (gram

a.i/1000m²/vụ)

TONGLUONG I&II (X₅)

TONGLUONGIII&IV (X₆)

SOLAN I&II (X₇)

+

Tổng lượng thuốc sử dụng nhóm III&IV (gram

a.i/1000m²/vụ)

Tần suất tiếp xúc thuốc BVTV nhóm I &II

(lần/vụ)

Tần suất tiếp xúc thuốc BVTV nhóm III&IV

(lần/vụ)

SOLAN III&IV (X₈)

GAP

+

-

Phương thức sản xuất rau (1: VietGAP; 0: RTT)

Xác định WTP của người dân để giảm rủi

ro sức khỏe trong nghiên cứu thông qua kịch

bản giả định thay thế một số loại thuốc

BVTV thế hệ mới ít độc hại. Việc chi trả sẽ

được tính bằng cách nông dân sẵn lòng trả

thêm bao nhiêu phần trăm so với giá một

loại thuốc ban đầu để có loại thuốc an toàn

hơn nhằm giảm rủi ro sức khỏe. Biến phụ

thuộc WTP sẽ nhận các giá trị là các mức

phần trăm sẵn lòng tăng thêm mà nông dân

sẽ đưa ra để giảm rủi ro môi trường và sức

khỏe (Muhammad, 2009). Phương pháp

phân tích hồi quy để nghiên cứu mối quan hệ

giữa biến phụ thuộc WTP và các biến giải

thích. Theo đó, mô hình kinh tế lượng được

sử dụng để ước tính WTP để giảm rủi ro như

sau: LN (WTP) = β₀+ βX_i. Có rất nhiều yếu

tố ảnh hưởng đến WTP của người nông dân

do sử dụng thuốc BVTV. Các biến giải thích

X_ibao gồm các đặc điểm cá nhân, điều kiện

kinh tế - xã hội của người được phỏng vấn

như tuổi tác, giáo dục, khuyến nông, thu

nhập và các biến liên quan đến thuốc như

liều lượng và số lần tiếp xúc. Mô hình WTP

của người nông dân trong việc giảm rủi ro

bệnh tật do tiếp xúc với thuốc BVTV được

xây dựng: LN (WTP) = ꞵ₀+ ꞵ₁X₁+ ꞵ₂X₂+

ꞵ₃X₃+ ꞵ₄X₄+ ꞵ₅X₅+ ꞵ₆X₆+ ꞵ₇X₇+ ꞵ₈X₈+

ꞵ₉GAP. Trong đó: X₁(HOCVAN): Khi trình

độ học vấn càng tăng, nông dân sẽ nhận thức

được những rủi ro, tác hại của thuốc BVTV

đối với sức khỏe. Do đó họ sẽ áp dụng biện

pháp bảo hộ lao động một cách tốt hơn hay

thực hiện phun thuốc một cách an toàn hơn.

Vì vậy rủi ro sẽ giảm, mức giá đưa ra thấp;

X₂(KINHNGHIEM): Khi số năm kinh

nghiệm của nông dân càng cao, người dân

biết cách sản xuất rau sao cho an toàn hơn so

115

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

với những người có ít kinh nghiệm. Do đó

(SD). Số liệu sau khi thu thập được tiến hành

thủ tục kiểm định và phân tích hồi quy

(phương pháp OLS).

mức giá đưa ra thấp; X₃(KHUYENNONG):

Khi tham gia khuyến nông, người nông dân

sẽ được thông tin về tác hại của thuốc BVTV

đến sức khỏe cũng như việc sử dụng chúng

sao cho an toàn. Từ đó, sẽ có ít rủi ro về mặt

môi trường và sức khỏe, mức giá đưa ra

thấp; X₄(THUNHAP): Thông thường, khi

thu nhập tăng thì nông dân sẽ sẵn sàng trả

nhiều hơn; X₅(TONGLUONG I&II): Khi

tổng lượng thuốc BVTV nhóm I&II càng

nhiều thì mức độ rủi ro càng cao, mức giá

đưa ra để giảm rủi ro càng cao; X₆

(TONGLUONG III&IV): Khi tổng lượng

thuốc BVTV nhóm III&IV càng nhiều thì

mức độ rủi ro càng cao, mức giá đưa ra để

giảm rủi ro càng cao; X₇(SOLAN I&II): Số

lần sử dụng thuốc BVTV nhóm I&II càng

cao thì rủi ro môi trường, sức khỏe càng

tăng, mức giá đưa ra cao; X₈(SOLAN

III&IV):_:Tương tự, số lần sử dụng thuốc

BVTV nhóm III&IV càng cao thì rủi ro môi

trường, sức khỏe càng tăng, mức giá đưa ra

cao; GAP: Nông dân trồng rau theo hướng

VietGAP sẽ tuân thủ các quy định về an toàn

khi sử dụng thuốc BVTV. Do đó rủi ro môi

trường và sức khỏe thấp hơn nông dân sản

xuất RTT, mức giá sẵn lòng trả thấp.

3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

3.1. Thống kê sơ bộ mẫu nghiên cứu

Bảng 2 trình bày kết quả thống kê sơ bộ

mẫu nghiên cứu các hộ sản xuất rau trên địa

bàn huyện Bình Chánh. Độ tuổi đối tượng

phỏng vấn ở hai nhóm tương đối cao và

tương đồng với số năm kinh nghiệm. Kết quả

cho thấy không có sự khác biệt có ý nghĩa

thống kê về độ tuổi trung bình, trình độ học

vấn và kinh nghiệm trồng rau giữa hai nhóm

(p>0,01). Tuy nhiên, có sự khác biệt ý nghĩa

thống kê về số lần tham gia khuyến nông của

hai nhóm hộ (p<0,01). Nhóm hộ trồng rau

theo tiêu chuẩn VietGAP có số lần tham gia

khuyến nông cao hơn nhóm trồng RTT với

trị trung bình lần lượt 2,97 (SD=0,43) và

0,47 (SD=0,32). Do đó, khả năng nhận thức

về tác hại của thuốc BVTV, ATVSTP và khả

năng áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật

vào sản xuất của nhóm VietGAP cao hơn

nhóm trồng RTT. Ngoài ra, đối với tổng thu

nhập giữa hai nhóm hộ nông dân cũng khác

biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,01). Nông hộ ở

hai nhóm có thu nhập bình quân khá cao, của

nhóm VietGAP trung bình 12,25 (SD=3,54)

triệu đồng/hộ/tháng và nhóm RTT là 9,70

(SD=2,27) triệu đồng/hộ/tháng và nguồn thu

nhập chủ yếu từ hoạt động trồng rau.

2.5. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu

Các số liệu được tính toán tần suất (f, %),

giá trị trung bình (Mean) và độ lệch chuẩn

Bảng 2.

Thống kê sơ bộ mẫu nghiên cứu

Đặc điểm

Nhóm VietGAP (A)

47,80±3,57

7,53±1,02

Nhóm RTT (B)

49,03±5,61

6,67±0,93

Chênh lệch (A-B)

-1,23^ns

Tuổi (năm)

Học vấn (số năm đi học)

Kinh nghiệm (năm)

Khuyến nông (lần)

Thu nhập (triệu đồng)

0,86^ns

18,5±2,34

17,5±2,31

1,00^ns

2,97±0,43

0,47±0,32

2,50^**

12,25±3,54

9,70±2,27

2,80^**

Chú thích: Các giá trị tính toán: Trung bình±Độ lệch chuẩn; **: = 0,01; ns: Không có ý nghĩa thống kê

116

TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(01) - 2020

hiểm rất lớn đối với sức khỏe là Gramoxone

3.2. Hiện trạng sử dụng thuốc BVTV

20 SL và Anco 600 DD. Loại thuộc nhóm III

(Vifoxat 240DD) được xem là ít nguy hiểm

và không thể hiện mối nguy cấp tính khi sử

dụng bình thường. Mặc dù lượng thuốc

Vifoxat được sử dụng không vượt quá quy

định cho phép nhưng có thể tiềm tàng gây

ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng. Riêng các hộ

dân trồng RTT có xu hướng sử dụng chủ yếu

2 loại thuốc diệt cỏ thuộc nhóm độc II gồm

Gramoxone 20 SL và Anco 600 DD và đều

vượt quá liều lượng khuyến cáo. Thuốc trừ

sâu có thể gây những ảnh hưởng tiêu cực

nhất là đối với các đối tượng nhạy cảm như

phụ nữ hay trẻ em.

Hóa chất BVTV có thể gây ảnh hưởng

đến sức khỏe cộng đồng (Shettyl et al.,

2011). Khảo sát thực tế các hộ dân trồng rau

trong và ngoài HTX cho thấy sâu rầy thường

xuất hiện nhiều vào mùa mưa, vì thế lượng

thuốc BVTV được sử dụng nhiều. Các bệnh

thường xuất hiện trên rau muống như sâu

khoang, rầy, bệnh rỉ trắng; rau mồng tơi

thường hay mắc chứng bệnh đốm lá, sâu

xanh, sâu khoang, sâu róm. Bảng 3 và 4 tổng

hợp kết quả khảo sát hiện trạng sử dụng

thuốc BVTV các hộ sản xuất ở địa bàn

nghiên cứu. Trong các loại thuốc diệt cỏ

được sử dụng, có 2 loại nhóm II gây nguy

Bảng 3.

Hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật vụ mùa tháng 6-7

Chú thích: ĐVT-Đơn vị tính; SHSD-Số hộ sử dụng; LSDTT-Liều sử dụng thực tế

Đối với loại thuốc trừ sâu rầy của 2 nhóm

hộ sử dụng gồm 6 loại, trong đó 4 loại nhóm

độc II (Ammater, Bassa 50EC, Selecron, Sec

Sai Gon) và 2 loại nhóm độc III (Regent,

Radiant 60SC). Các nông hộ sản xuất

VietGAP sử dụng 3 loại gồm 1 loại nhóm độc

II, 2 loại nhóm độc III. Lượng thuốc Ammater

và Radiant 60SC sử dụng cao hơn liều lượng

khuyến cáo trong cả 2 vụ. Những hộ sản xuất

RTT sử dụng 6 loại thuốc trừ sâu và có xu

hướng sử dụng nhiều hơn thuốc nhóm độc II.

Thuốc trừ sâu là con dao hai lưỡi và có thể

gây ra những tổn hại về mặt kinh tế lẫn môi

trường. Trong khi, liều lượng sử dụng của các

hộ dân canh tác RTT có 5/6 loại vượt quá liều

lượng khuyến cáo. Điều này cho thấy mối

nguy rủi ro cao về mặt môi trường, sức khỏe

trong các hoạt động sản xuất RTT.

117

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Bảng 4.

Hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật vụ mùa tháng 9-10

Chú thích: ĐVT-Đơn vị tính; SHSD-Số hộ sử dụng; LSDTT-Liều sử dụng thực tế

nhóm VietGAP chỉ đạt 3,3; 0,0; 3,3%.

3.3. Mức sẵn lòng trả WTP giảm thiểu rủi

Ngược lại, nhóm VietGAP lựa chọn chủ yếu

ở mức giá 5.000 và 10.000 đồng với tỷ lệ

33,3 và 46,7%. So sánh WTP ở một số nước

cho thấy, người nông dân ở Philippines có

thể chi trả thêm mức giá 13,5–20,5 USD/vụ

để tránh các rủi ro sức khỏe từ thuốc BVTV

(Cuyno et al., 2001). Kết quả nghiên cứu tại

Trung Quốc về mức WTP cho hoạt động

phòng tránh rủi ro môi trường, sức khỏe do

thuốc BVTV ước tính lên tới 65,38 USD

mỗi hộ/năm (Wang et al., 2018). Qua đó có

thể thấy sự lựa chọn mức giá tăng thêm có

sự khác biệt giữa các quốc gia, đồng thời

qua đó cho thấy sự nhận thức của người dân

trong việc góp phần bảo vệ chất lượng môi

trường, hệ sinh thái và ý thức sức khỏe

trong hoạt động sản xuất. Bảng 5 thể hiện

ước lượng hồi quy hàm Log - Lin bằng

phương pháp OLS xác định các yếu tố tác

động đến WTP của nông dân khi tiếp xúc

với thuốc BVTV.

ro sức khỏe

Nghiên cứu khảo sát mức giá sẵn lòng trả

thêm nhằm sử dụng thuốc BVTV thay thế

đáp ứng nhu cầu bảo vệ môi trường và

phòng tránh rủi ro sức khỏe. Nhìn chung,

mức sẵn lòng trả thêm dao động trong

khoảng từ 5.000 đến 30.000 đồng. Trong đó,

tần suất lựa chọn mức giá 10.000 và 15.000

đồng cao nhất, ứng với tỷ lệ 41,7 và 21,7%.

Mức chọn lựa ở giá cao 30.000 đồng chiếm

tỷ lệ thấp nhất, chiếm 3,3%. Mức giá sẵn

lòng chọn lựa tăng thêm 5.000 và 25.000

đồng ở cấp độ trung bình với 18,3 và 10,0%.

Tuy nhiên, so sánh giữa các nhóm nông hộ

cho thấy giá trị WTP nhóm sản xuất RTT có

xu hướng cao hơn so với nhóm VietGAP.

Giá trị chọn lựa trung bình các nhóm

VietGAP và RTT lần lượt tương ứng 10.000

và 15.667 đồng. Kết quả chọn lựa mức giá

cao từ 20.000 đến 30.000 đồng ở nhóm RTT

chiếm tỷ lệ 6,7; 20,0; 3,3%; trong khi ở

118

TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(01) - 2020

Bảng 5.

Kết quả ước lượng mô hình Log – Lin bằng phương pháp OLS

Biến độc lập

Hệ số β

Thống kê t

-18,73360

- 0,567952

- 0,602800

-3,505653

5.117979

4,415337

0,609852

3,001736

0,504827

-1,847944

Giá trị P

0,0000

0,5726

0,5494

0,0010

0,0000

0,0001

0,5447

0,0042

0,6159

0,0705

Constant

-1,506250

HOCVAN (X₁)

-0,002594 ^ns

-0,000877 ^ns

-0,034159***

0,012970***

0,001020***

0,000117 ^ns

0,025642***

0,004480 ^ns

-0,044503*

KINHNGHIEM (X₂)

KHUYENNONG (X₃)

THUNHAP (X₄)

TONGLUONG I&II (X₅)

TONGLUONG III&IV (X₆)

SOLAN I&II (X₇)

SOLAN III&IV (X₈)

GAP

Log likelihood = 91,84757; R-squared = 0,864520; Adjusted R-squared = 0,840134; Probability(LR

stat) <0,0000001

Chú thích: ***: = 0,01; **: = 0,05; *: = 0,1; ns: Không có ý nghĩa thống kê.

Mô hình nghiên cứu cho thấy các biến

độc lập tiêu biểu có thể sử dụng giải thích

sự thay đổi mức giá sẵn lòng trả của nông

dân. Kết quả ước lượng chỉ ra các biến quan

trọng như khuyến nông (X₃), thu nhập (X₄),

lượng thuốc BVTV nhóm I&II (X₅) và số

lần tiếp xúc thuốc BVTV nhóm I&II (X₇) có

ý nghĩa thống kê ở mức 1%. Biến giả

phương thức sản xuất rau (GAP) có ý nghĩa

thống kê ở mức 10%. Nghiên cứu thể hiện

sự tương đồng WTP và tác động tích cực có

ý nghĩa của biến số thu nhập người dân

(Wang et al., 2018). Ngược lại, các biến

trình độ học vấn của người phun thuốc (X₁),

kinh nghiệm của người dân trồng rau (X₂),

tổng lượng thuốc BVTV nhóm III&IV (X₆),

số lần tiếp xúc với thuốc III&IV (X₈) không

có ý nghĩa thống kê (p>0,1). Điều này có

thể được giải thích theo như số liệu thu thập

các nông hộ ở hai nhóm hộ với trình độ học

vấn khá hạn chế và không có sự chênh lệch

nhiều nên biến học vấn hầu như không tác

động đến giá WTP của nông hộ. Kinh

nghiệm trồng rau của hai nhóm hộ tương đối

cao và xấp xỉ bằng nhau, tuy nhiên nó

không ảnh hưởng đến giá WTP. Biến lượng

thuốc BVTV và số lần tiếp xúc nhóm thuốc

BVTV III&IV không tác động đến giá

WTP. Có thể thấy nông dân hầu như không

quan tâm đến tác động của nhóm này vì

nghĩ rằng chúng ít độc mà chỉ quan tâm đến

tác động của nhóm thuốc BVTV I&II.

Chẳng hạn như các hộ trồng rau VietGAP

sử dụng thuốc diệt sâu rầy Bassa 50EC

(nhóm độc II) với liều lượng 120,0

ml/1000m²và nằm trong giới hạn khuyến

cáo. Tương tự, đối với nhóm trồng RTT

cũng sử dụng trong ngưỡng khuyến cáo với

liều lượng 180,0 ml/1000m². Trong khi, đối

với loại thuốc Radiant 60SC (nhóm độc III)

được sử dụng vượt quá liều lượng khuyến

cáo với lần lượt 35,0 ml/1000m²(nhóm

trồng rau VietGAP) và 37,0 ml/1000m²

(nhóm trồng RTT). Kết quả nghiên cứu có

thể cung cấp thông tin hữu ích cho quá trình

ra các quyết sách hữu hiệu giải quyết các

vấn đề về an toàn sức khỏe sử dụng thuốc

BVTV cho nông dân.

119

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Như vậy, kết quả mô hình nghiên cứu

WTP để giảm rủi ro môi trường, sức khỏe

của nông dân được thể hiệu qua phương

trình: LN (WTP) = -1,506250 - 0,034159X₃

+ 0,012970X₄+ 0,001020X₅+ 0,025642X₇-

0,044503GAP. Trong đó, với các nhân tố ảnh

hưởng đến mức sẵn lòng trả của người dân

cho thấy tác động mạnh của các biến khuyến

nông, tần suất lần tiếp xúc thuốc BVTV

nhóm I&II và yếu tố tiêu chuẩn VietGAP.

(WTP)

=

-1,506250 - 0,034159X₃

+

0,012970X₄+ 0,001020X₅+ 0,025642X₇-

0,044503GAP. Trong đó, mô hình giải thích

84,01% sự thay đổi của mức giá sẵn lòng trả

của nông dân. Kết quả nghiên cứu góp phần

đưa ra một số giải pháp chính sách nhằm

giảm rủi ro môi trường, sức khỏe cho nông

dân trong các hoạt động canh tác rau trên địa

bàn Bình Chánh. Cụ thể, về lâu dài cần

khuyến khích người dân thực hành theo

hướng VietGAP giảm thiểu rủi ro môi

trường, sức khỏe; huy động tích cực tham gia

tập huấn về rau an toàn; và hỗ trợ thông qua

chính sách vay vốn ưu đãi. Đối với các cấp

chính quyền tăng cường công tác thanh kiểm

tra, giám sát hoạt động kinh doanh, phân

phối thuốc BVTV và tạo điều kiện cung ứng

sản phẩm thân thiện môi trường và an toàn

sức khỏe cộng đồng.

4. Kết luận

Nghiên cứu chỉ ra các nhóm trồng rau tại

khu vực nghiên cứu đã lạm dụng liều lượng

thuốc BVTV trong sản xuất. Nông dân trồng

rau theo tiêu chuẩn VietGAP đã có cải thiện

trong cách sử dụng nhóm thuốc ít độc hơn.

Mức sẵn lòng trả của người dân dao động

trong khoảng 5.000 đến 30.000 đồng. Ước

lượng mô hình hồi quy xác định các yếu tố

tác động đến WTP của nông dân khi tiếp xúc

với thuốc BVTV với phương trình: LN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Cookson, R., (2003). Willingness to pay methods in health care: a sceptical view. Health

Econ., 12(11), 891-4.

Coulibaly, O., Nouhoheflin, T., Aitchedji, C.C., Cherry, A.J., Adegbola, P., (2011).

Consumers' Perceptions and Willingness to Pay for Organically Grown Vegetables.

International Journal of Vegetable Science, 17(4), 349-362.

Cuyno, L.C.M., Norton, G.W., Rola, A., (2001). Economic analysis of environmental

benefits of integrated pestmanagement: A Philippine case study. Agric. Econ., 25, 227–

233.

Damalas, C.A., (2009). Understanding benefits and risks of pesticide use. Scientific

Research and Essays. 4(10), 945–949.

Diener, A., O'Brien, B., Gafni, A., (1998). Health care contingent valuation studies: a

review and classification of the literature. Health Econ., 7(4), 313-26.

Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) (2004). Archive on

Fertilizers and Pesticides, Rome, Food and Agriculture Organization of the United

Nations.

Garming, H., Waibel, H., (2009). Pesticides and farmer health in Nicaragua: a willingness-

to-pay approach to evaluation. Eur J Health Econ., 10(2), 125-33.

Hanley, N., Ryan, M., Wright, R., (2003). Estimating the monetary value of health care:

lessons from environmental economics. Health Econ., 12(1), 3-16.

120

TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(01) - 2020

Jahangir, K., Aditya ,R. K., Kar, H. L., Abbas, U.J., Syed, A. S., (2018). Willingness to Pay

for Pesticide Free Fruits: Evidence from Pakistan. Journal of International Food &

Agribusiness Marketing, 30(4), 392-408.

Khan, M., Damalas, C.A., (2015). Farmers’ willingness to pay for less health risks by

pesticide use: A case study from the cotton belt of Punjab, Pakistan. Sci. Total

Environ., 530–531, 297–303.

Muhammad, K., (2009). Economic Evaluation of Health Cost of Pesticide Use: Willingness

to Pay Method., Pakistan Development Review, 48(4), 459-472.

Shettyl, P.K., Hiremath, M.B., Murugan, M., Nerli, R.B., (2011). Farmer`s health

externalities in pestidice use predominant region in India. World journal of Science &

Technology, 1, 1-11.

Huỳnh Thị Như Quý (2012). Tác động của việc cải thiện sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo

hướng VietGAP đến chi phí sức khỏe nông dân tại hợp tác xã Ngã Ba Giồng, huyện

Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn Thạc sỹ, Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí

Minh.

Wang, W., Jin, J., He, R., Gong, H., Tian, Y., (2018). Farmers' Willingness to Pay for

Health Risk Reductions of Pesticide Use in China: A Contingent Valuation Study.

International journal of environmental research and public health, 15(4), 625.

World Health Organization (WHO) (1990). Public Health Impact of Pesticides Used in

Agriculture, Geneva, Witzerland, WHO Press.

World Health Organization (WHO) (2003). The World Health Report 2003: Shaping the

Future, Geneva, Witzerland, WHO Press.

World Health Organization (WHO) (2009). Global health risks – 2009: Mortality and

burden of disease attributable to selected major risks, Geneva, Witzerland, WHO

Press.

121