Báo cáo tóm tắt Đề tài Xây dựng quy trình vận dụng phương pháp dạy học theo dự án cho sinh viên học tiếng Pháp tại Đại học Đà Nẵng
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ
TÓM TẮT
ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
CẤP ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
XÂY DỰNG QUY TRÌNH VẬN DỤNG
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN
CHO SINH VIÊN HỌC TIẾNG PHÁP TẠI ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Mã số: B2017-ĐN05-06
Chủ nhiệm đề tài: ThS. Lê Thị Trâm Anh
Đà Nẵng, 01/2020
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Từ đầu thế kỷ XX, phương pháp dạy học theo dự án được quan tâm nghiên
cứu và được ứng dụng rộng rãi trên thế giới, đặc biệt ở các nước có nền giáo
dục phát triển. Ở Việt Nam, tuy được triển khai ứng dụng chưa lâu và mức độ
ảnh hưởng của phương pháp này trong các trường học nhìn chung chưa đáng
kể, nhưng DHDA đã mang lại những hiệu quả vô cùng thiết thực và được
người dạy và người học tiếp cận một cách hứng thú. Có thể nói, DHDA là một
phương pháp góp phần gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà
trường và xã hội, tham gia tích cực vào việc đào tạo năng lực làm việc tự lực,
năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, tinh thần trách nhiệm và khả
năng cộng tác làm việc của người học.
Từ những mặt tích cực của phương pháp DHDA, chúng tôi có ý định thực
hiện một đề tài nghiên cứu ứng dụng về phương pháp dạy học theo dự án cho
sinh viên học tiếng Pháp tại Đại học Đà Nẵng. Chúng tôi thiết nghĩ việc vận
dụng một cách hợp lý và thường xuyên phương pháp này vào các giờ dạy
ngoại ngữ nói chung và tiếng Pháp nói riêng sẽ góp phần đáng kể trong việc
nâng cao chất lượng dạy và học, phát huy tính tự chủ của sinh viên, giúp họ
rèn luyện các kỹ năng cần thiết khi rời ghế nhà trường bước vào thị trường lao
động.
2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Hoạt động dạy và học khi tổ chức dạy học theo phương pháp DHDA trong một
số giờ dạy tiếng Pháp tại Đại học Đà Nẵng.
3. Mục tiêu đề tài
Tìm hiểu về thực trạng sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong các giờ
học tiếng Pháp tại Đại học Đà Nẵng, nghiên cứu xây dựng các hoạt động dạy-
học theo phương pháp dạy học theo dự án vào một số giờ học tiếng Pháp và
thực nghiệm sư phạm đối với phương án đã xây dựng cho phương pháp này.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của dạy học dự án,
- Tìm hiểu thực trạng sử dụng phương pháp dạy học theo dự án tại Khoa
tiếng Pháp, trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng,
- Tìm hiểu nội dung các học phần tiếng Pháp của các lớp tham gia thực
nghiệm sư phạm,
- Thiết lập hệ thống các chủ điểm có thể triển khai theo phương pháp
DHDA dựa trên nội dung các giáo trình đang sử dụng,
- Thiết kế một số dự án cho thực nghiệm sư phạm,
1
- Tiến hành thực nghiệm để đánh giá tính khả thi của dự án, qua đó sửa đổi bổ
sung hoàn thiện để có thể vận dụng vào thực tiễn dạy học.
5. Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu
Cách tiếp cận: Đề tài chọn cách tiếp cận định tính kết hợp định lượng thông
qua việc quan sát giờ học có sử dụng phương pháp DHDA, khảo sát ý kiến và
phỏng vấn giảng viên về thực trạng sử PPDHDA trong giờ dạy tiếng Pháp tại
ĐHĐN, thăm dò ý kiến của sinh viên tham gia dự án thông qua phiếu đánh giá
và trao đổi trong và sau thực nghiệm sư phạm ….
Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: lập bảng hỏi và tiến hành thu thập thông
tin về thực trạng sử dụng phương pháp DHDA của GV trong các giờ học tiếng
Pháp ở ĐHĐN,
Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn, trao đổi với một số giảng viên, sinh viên
nhằm làm rõ hơn những kết quả thu đuợc qua phiếu hỏi và phiếu đánh giá dự
án, đồng thời bổ sung thêm những thông tin cần thiết phục vụ cho quá trình
nghiên cứu,
Phương pháp thực nghiệm: Triển khai thực nghiệm các dự án đã thiết kế trong
một số giờ học tiếng Pháp nhằm tìm câu trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu.
2
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Phương pháp dạy học theo dự án
1.1.1. Khái niệm về dự án và dạy học dự án
Theo Huber (2005), một nhà sư phạm người Pháp, dự án là một hành động
được cụ thể hóa bằng việc “tạo ra một sản phẩm có giá trị về mặt xã hội” và
trong quá trình này, “người thực hiện có thể có được các kỹ năng mới thông qua
việc giải quyết các vấn đề gặp phải”.
Theo Thomas (2000), “dạy học theo dự án vượt xa hơn việc tạo nên sự hứng thú
trong học sinh. Những dự án được thiết kế tốt sẽ khuyến khích việc tìm hiểu
tích cực và tư duy bậc cao”. “Đối với giáo viên, những ích lợi mang lại là việc
nâng cao tính chuyên nghiệp và sự hợp tác”.
Các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau về DHDA. Perrenoud
(2002, tr. 7) định nghĩa “dạy học dự án là một hoạt động được quản lý bởi
nhóm-lớp. Giáo viên định hướng tổ chức, nhưng không quyết định tất cả mọi
thứ. Hoạt động này hướng đến mục đích là tạo ra một sản phẩm cụ thể (theo
nghĩa rộng: văn bản, báo, tiết mục biểu diễn, triển lãm, mô hình, bản đồ, thí
nghiệm khoa học, điệu vũ, bài hát); tạo ra một loạt các nhiệm vụ trong đó người
học có thể tham gia và đóng một vai trò tích cực, có thể thay đổi tùy theo điều
kiện và sở thích của họ; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc học của một
hoặc nhiều môn học trong chương trình giảng dạy (tiếng Pháp, âm nhạc, giáo
dục thể chất, địa lý, …).”
Nguyễn Văn Cường và Bernd Meier (2010, tr. 30) đã viết: “Dạy học theo dự án
là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ phức hợp,
có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu.
Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá
trình học tập. Làm việc nhóm là hình thức làm việc cơ bản của DHDA.”
Cho dù có các định nghĩa khác nhau về DHDA, nhìn chung phương pháp này
gắn liền với việc tạo ra một sản phẩm cụ thể. Trong đó, người học là trung tâm
của dự án và phải tham gia một cách tích cực và tự lực vào quá trình tạo ra sản
phẩm. Vai trò của người dạy là tư vấn, hỗ trợ người học thực hiện nhiệm vụ học
tập của mình.
1.1.2. Ưu điểm và hạn chế của phương pháp dạy học theo dự án
1.1.2.1. Ưu điểm của DHDA
Nhiều nhà nghiên cứu đã chứng minh những tác động tích cực mà DHDA mang
lại cho người học:
3
- Gắn lý thuyết và thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã
hội (Bordallo & Ginestet, 1993);
- Kích thích động cơ và hứng thú học tập (Proulx, 2004);
- Phát huy tính tự lực và tính trách nhiệm, sự tự tin (Proulx, 2004);
- Kích thích óc sáng tạo (Bordallo & Ginestet, 1993);
- Phát triển tư duy phê phán và rèn luyện khả năng giải quyết vấn đề
(Boaler, 1997);
- Rèn luyện kỹ năng hợp tác, phát huy “trí tuệ tập thể” (Perrenoud,
2002).
Đối với giáo viên, theo Thomas (2000), lợi ích mà DHDA mang lại là nâng cao
tính chuyên nghiệp và hợp tác với đồng nghiệp, hợp tác với học sinh. Một số
nghiên cứu cũng đã cho thấy rằng DHDA là một mô hình dạy học hiệu quả để
thích ứng với các phong cách học tập khác nhau hơn là các cách dạy truyền
thống (Diehl, Grobe, Lopez & Cabral, 1999).
1.1.2.2. Hạn chế của DHDA
- Không phù hợp trong việc truyền thụ tri thức lý thuyết mang tính
trừu tượng, hệ thống cũng như rèn luyện hệ thống kỹ năng cơ bản,
- Đòi hỏi nhiều thời gian,
- Đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp.
1.1.3. Một số quy trình dạy học dự án
Hiện nay, có rất nhiều tác giả đã và đang nghiên cứu về phương pháp DHDA.
Dưới đây là một số quy trình dạy học theo dự án của một số tác giả.
Các nghiên cứu của các tác giả Nguyễn Văn Cường (1997), Nguyễn Thị Diệu
Thảo (2009) đã đề xuất tiến trình DHDA gồm 5 giai đoạn:
(1) Quyết định chủ đề: Giáo viên (GV)/Học sinh (HS) đề xuất sáng
kiến chủ đề, xác định mục đích DA;
(2) Xây dựng kế hoạch: HS lập kế hoạch làm việc, phân công lao
động;
(3) Thực hiện: HS làm việc nhóm và cá nhân theo kế hoạch; kết hợp lí
thuyết và thực hành, tạo sản phẩm;
(4) Giới thiệu sản phẩm: HS thu thập sản phẩm, giới thiệu, công bố
sản phẩm DA;
(5) Đánh giá: GV và HS đánh giá kết quả và quá trình sau đó rút ra
kinh nghiệm.
Các tác giả Nguyễn Văn Cường và Bernd Meier (2010), đã đề xuất tiến trình
DHDA với 5 bước:
Bước 1. Các nhóm xác định chủ đề, mục đích dự án: đề xuất ý tưởng
dự án, thảo luận ý tưởng dự án, quyết định chủ đề, mục tiêu dự án.
4
Bước 2. Các nhóm xây dựng kế hoạch thực hiện dự án: kế hoạch làm
việc, kế hoạch thời gian, phân công công việc.
Bước 3. Thực hiện dự án: thực hiện công việc theo kế hoạch đề ra, tạo
ra sản phẩm dự án.
Bước 4. Trình bày sản phẩm của dự án.
Bước 5. Đánh giá dự án: đánh giá quá trình thực hiện, đánh giá sản
phẩm, rút kinh nghiệm cho dự án sau.
Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã dựa trên quy trình của hai tác giả này để
triển khai thực nghiệm các dự án.
1.4. Thực trạng sử dụng phương pháp DHDA trong giảng dạy tiếng Pháp
tại Đại học Đà Nẵng
Trước khi bắt đầu xây dựng các dự án thực nghiệm theo phương pháp DHDA.
Chúng tôi đã tiến hành tìm hiểu thực tình hình sử dụng phương pháp DHDA
tại Khoa tiếng Pháp – trường ĐHNN – ĐHĐN vào tháng 09/2017. Dưới đây là
những thông tin chúng tôi thu thập được.
Tại Khoa tiếng Pháp, trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng, phương
pháp DHDA được áp dụng trong một số học phần như Văn hóa địa phương và
các học phần tiếng Pháp tổng hợp và được sinh viên đón nhận một cách thích
thú. Đặc biệt, trong năm học 2016-2017, các giảng viên phụ trách các học phần
tiếng Pháp đại cương cho sinh viên năm thứ nhất, khóa 2016, cũng đã sử dụng
phương pháp dạy học tích cực này. Qua trao đổi với một số sinh viên khóa này,
chúng tôi đã nhận được những phản hồi rất tích cực về hình thức làm việc này.
Tuy nhiên, qua một cuộc thăm dò bằng bảng hỏi và phỏng vấn các giảng viên
trong khoa Pháp, chúng tôi nhận thấy các nhìn chung giảng viên chưa thật sự
đầu tư vào quy trình thực hiện các bài tập lớn hoặc bài tập - dự án, và quá trình
thực hiện thực dự án dường như chưa được chú trọng, khâu đánh giá vẫn có
khuynh hướng thiên về sản phẩm cuối cùng, sản phẩm dự án. Có thể nói, đó chỉ
là phương pháp dạy học “cận- DHDA”.
Ngay từ học kỳ I của năm thứ nhất, các sinh viên Khoa tiếng Pháp đã được giáo
viên phân công thực hiện các bài tập nhóm theo các chủ điểm đã học trên lớp:
làm và thuyết minh áp-phích quảng cáo của một câu lạc bộ giải trí, xây dựng và
thuyết minh một “tour” du lịch cuối tuần, … .
Ở các học kỳ sau, với vốn từ vựng và ngữ pháp phong phú hơn, các em sinh
viên đã thực hiện nhiều thể loại “dự án” khác nhau: làm kịch, làm clip phỏng
vấn xin việc, làm phóng sự về chủ đề “mê tín dị đoan” (một chủ đề trong giáo
trình), …. Đặc biệt là, trong một số phóng sự, sinh viên đã làm phụ đề, hoặc
lồng tiếng bằng tiếng Pháp.
5
Trong giờ học môn Văn hóa Địa phương, đa số các bài tập nhóm được giáo
viên tổ chức thực hiện theo phương pháp (cận) DHDA, các nhóm sinh viên phải
có một “sản phẩm” để giới thiệu trước lớp. Sản phẩm này có thể là một bài
thuyết trình về một chủ đề được minh họa bằng các hình ảnh do sinh viên chụp
lại, các phóng sự do sinh viên tự quay video và biên tập, làm phụ đề hoặc lồng
tiếng Pháp. Chẳng hạn như phóng sự về chợ Hàn - Đà Nẵng và các mặt hàng tại
chợ, phóng sự về nghề làm bánh khô mè tại Cẩm Lệ - Đà Nẵng …
Xuất phát từ thực tế này, chúng tôi đã có một số thuận lợi nhất định trong việc
xây dựng và thực nghiệm quy trình thực hiện một số hoạt động dạy học theo
phương pháp DHDA cho sinh viên học tiếng Pháp tại ĐHĐN với hy vọng
nghiên cứu này sẽ giúp cho các giảng viên trong Khoa thành công hơn khi áp
dụng phương pháp DHDA vào giờ giảng của mình cũng như đóng góp vào
việc nâng cao chất lượng giảng dạy tại Khoa.
6
CHƯƠNG 2
XÂY DỰNG QUY TRÌNH VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
THEO DỰ ÁN VÀO MỘT SỐ GIỜ HỌC TIẾNG PHÁP
2.1. Xác định các chủ đề dự án tương ứng với nội dung các học phần tiếng
Pháp
Sau khi tìm hiểu nội dung các giáo trình đã nêu trên, chúng tôi đã tiến
hành xác định những chủ điểm có thể triển khai hoạt động dạy-học theo phương
pháp DHDA. Trong bước này, chúng tôi luôn bám theo các tiêu chí sau: phù
hợp với nội dung của môn học, gần với cuộc sống thực tế, có tính khả thi, phù
hợp với tâm lí lứa tuổi hoặc mang tính thời sự nhằm tạo hứng thú cho sinh viên.
2.1.1. Các chủ điểm có thể triển khai DHDA theo giáo trình Le Nouveau
Taxi! 1 và Le Nouveau Taxi! 2
2.1.1.1. Le Nouveau Taxi! 1
Bài học
Chủ điểm dự án
Sản phẩm dự kiến
Slide hình ảnh hoặc vidéo giới
thiệu 1 căn hộ, kèm chú thích
bằng tiếng Pháp
Bài 9: Appartement à louer Chỗ ở
Hội thoại: Đóng vai nhân viên bất
động sản/ người thuê nhà (đóng
vai tại lớp hoặc quay video)
Brochure giới thiệu 1 địa điểm du
lịch (theo mẫu trong giáo trình về
Marseille, trang 40) + thuyết trình
slide / video giới thiệu cách chế
biến 1 món ăn
slide / video nói về một bữa ăn
hằng ngày
Làm slide / video giới thiệu ngắn
gọn 1 ngày lễ
Bài 12: Marseille
Địa điểm du lịch
Bài 17: On fait des crêpes?
Việc ăn uống
Các ngày lễ
Bài 20: Les fêtes
.2.1.1.2. Le Nouveau Taxi! 2
Bài học
Chủ điểm dự án
Sản phẩm dự kiến
7
Bài 7: Une minute pour Votre projet (Dự Slide trình bày một dự án của
un projet
án của bạn)
nhóm: tùy chọn tiểu chủ điểm (dự
định tổ chức Giáng sinh, pique-
nique, …
Đoạn ghi âm tin nhắn trên Flyrock
(mở rộng bài tập 6, tr. 27, Le
Nouveau Taxi!2)
Bài 20: Arrêt sur …
Etudier
l’étranger
học)
à
Slide thuyết trình về du học tại
(Du Pháp/ Canada/ …
Phỏng vấn người trong cuộc
(témoignage)
Slide thuyết trình về cuộc sống của
du học sinh Việt Nam: việc làm
thêm, hoạt động giải trí, …
Bài 22: À chacun son café
Votre café favori slide / video giới thiệu quán café
(Quán cà-phê yêu yêu thích
thích)
Bài 28: Arrêt sur …
Les
(Phương
thông tin)
médias Điểm báo (Faire une mini-revue de
tiện presse - L’atelier 2.0, trang 69,
Saison 2)
Điều tra về cách thức cập nhật tin
tức của giới trẻ / sinh viên/ …
(Comment vous informez-vous?)
2.1.2. Các chủ điểm có thể triển khai DHDA theo giáo trình Saison 1 và
Saison 2
2.1.2.1. Saison 1
Bài học
Chủ điểm dự án
Sản phẩm dự kiến
Unité 1:
autres
S’ouvrir aux Nhân vật nổi tiếng Fiche-portrait + hình ảnh về một
trong cộng đồng người nổi tiếng trong Cộng đồng
Pháp ngữ
Pháp ngữ (trong lĩnh vực thể
thao, âm nhạc, điện ảnh, hội họa,
…)
Unité 2: Partager son lieu Logement
Slide hình ảnh hoặc vidéo giới
thiệu 1 căn phòng/ 1 căn hộ/ 1
ngôi nhà …, kèm chú thích/ giới
thiệu bằng tiếng Pháp
de vie
(Chỗ ở)
Video quay lại hội thoại (jeu de
rôles): nhân viên bất động sản/
người thuê nhà
Unité
3:
Vivre
au Club
de loisirs Affiche giới thiệu một câu lạc bộ
quotidien
insolites (l’atelier giải trí “lạ thường” (hoạt động,
8
2.0, trang 69, giờ giấc, giá cả, …)
Saison 1)
(Câu lạc bộ giải trí
“ lạ thường”)
Unité 5: Goûter
campagne
à
la Alimentation (việc Slide / video giới thiệu cách chế
ăn uống)
biến 1 món ăn
Slide giới thiệu 1 bữa ăn Pháp
hằng ngày
Slide giới thiệu các loại fromage
phổ biến ở Pháp
Unité 6: Voyager dans sa Mini-guide de sa Mini-guide cho du khách về một
ville ville trong các hoạt động tại thành phố
(Hướng dẫn mi-ni Đà Nẵng (tham quan/ hoạt động
về thành phố của thể thao/ ẩm thực/ mua sắm …)
bạn) (L’atelier 2.0,
trang 123)
Unité 7: Faire du neuf avec Recycler de vieux Slide / video hướng dẫn cách làm
du vieux
objets
(Tái chế đồ cũ)
một đồ dùng từ các vật dụng đã
qua sử dụng
Điều tra về việc tái sử dụng đồ
cũ/ xử lý đồ cũ
…
Unité 8: Changer d’air
Etudier
à
Slide thuyết trình về du học tại
(Thay đổi không khí)
l’étranger (Du học) Pháp/ Canada/ …
Phỏng vấn người trong cuộc
(témoignage)
Slide thuyết trình về cuộc sống
của du học sinh Việt Nam: việc
làm thêm, hoạt động giải trí, …
2.1.2.2. Saison 2
Bài học
Chủ điểm dự án
Sản phẩm dự kiến
Điểm báo (Faire une mini-
revue de presse - L’atelier 2.0,
trang 69, Saison 2)
Unité 3: Vivre l’information Les médias
Điều tra về cách thức cập nhật
tin tức của giới trẻ / sinh viên/
… (Comment vous informez-
vous?)
Unité 4: Interroger le passé
(Hoài niệm)
Vieux objets
Trao đổi đồ cũ trên nhóm FB
bằng tiếng Pháp
Vide-grenier tại lớp
9
Unité
autrement
(Tiêu dùng một cách khác)
7:
Consommer Consommation
collaborative
Video phỏng vấn một/nhiều
người nói tiếng Pháp về thói
quen tiêu dùng
Điều tra về thói quen tiêu dùng,
báo cáo kết quả
Ngoài những chủ điểm theo nội dung của giáo trình được liệt kê trên
đây, chúng tôi đã thêm vào bốn chủ điểm “ngoại khóa”.
Chủ điểm “ngoại
Thời điểm triển khai
Sản phẩm dự kiến
khóa”
Trong và liền sau khi Nhật ký về thời gian “quân ngũ”
sinh viên đi học học Phóng sự về kỳ học quân sự
Stage militaire (Kỳ học
quân sự)
quân sự
Slide trình bày một ngày điển
hình tại trung tâm Giáo dục Quốc
phòng
Scrapbook
Vào tháng 3 hằng Quizz về Cộng đồng Pháp ngữ
năm nhân “Ngày Ẩm thực các nước cộng đồng
quốc tế Pháp ngữ” Pháp ngữ
Francophonie (Cộng
đồng Pháp ngữ)
20/03
Slide thuyết trình về một nước
nói Tiếng Pháp
Tháng 12 hằng năm
Làm và viết thiệp Giáng sinh
Slide thuyết trình về Nguồn gốc,
ý nghĩa lễ Giáng sinh
Giáng Sinh
Slide thuyết trình về bàn tiệc
Giáng sinh của người Pháp
Biểu diễn bài hát, tiểu phẩm về
Giáng sinh
Vào dịp Tết Việt
Slide/video về Tết Việt Nam
Phóng sự về hoạt động vui xuân
Scrapbook
Năm Mới
2.2. Thiết kế tiến trình dạy học
Quy trình thực hiện các dự án trong thực nghiệm được xây dựng theo
theo tiến trình đề nghị bởi Nguyễn Văn Cường và B.Meier như chúng tôi đã
trình bày trong chương 1 về cơ sở lý luận và thực tiễn cho đề tài nghiên cứu này
2.3. Xây dựng các phiếu đánh giá:
Qua tìm hiểu các công trình nghiên cứu thực nghiệm sư phạm về DHDA ở các
lĩnh vực giảng dạy khác nhau như Vật lý, Sinh học, tiếng Anh, chúng tôi đã
bước đầu xây dựng bộ phiếu đánh giá dự án cho các dự án thực nghiệm trong
10
nghiên cứu này. Chúng tôi sẽ chỉnh sửa, hoàn thiện dần bộ công cụ đánh giá
này sau những kinh nghiệm có được từ thực tế.
Dưới đây là thông tin về các phiếu đánh giá.
2.3.1. Phiếu theo dõi dự án
Phiếu theo dõi dự án được sử dụng trong tất cả các giai đoạn của tiến trình
DHDA. Phiếu này được cung cấp cho HS trước khi bắt đầu dự án. Đây là cơ sở
để đánh giá quá trình thực hiện dự án. Trong phiếu này, nhóm trưởng sẽ ghi
chép lại các ý tuởng, ý kiến thảo luận, kế hoạch dự án, bảng phân công nhiệm
vụ của nhóm mình.
2.3.2. Phiếu tự đánh giá và đánh giá các thành viên nhóm
Các phiếu này dành cho mỗi thành viên tham gia dự án, được dùng
đánh giá giữa các thành viên trong nhóm và tự đánh giá sau khi đã báo cáo,
trình bày sản phẩm của nhóm. Đặc biệt, ở cuối phiếu tự đánh giá là phần dành
để sinh viên trình bày những phản hồi, ý kiến về dự án đã thực hiện, về những
gì “được” và “chưa được”.
2.3.3. Phiếu theo dõi dự án của giảng viên
2.3.4. Phiếu đánh giá của giảng viên
Giảng viên sử dụng phiếu đánh giá này để đánh giá kết quả làm việc của mỗi
nhóm.
11
CHƯƠNG 3
THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
3.1. Một số dự án đã thực nghiệm
3.1.1. Dự án “Recycler de vieux objets” (Tái sử dụng đồ cũ)
Dự án này được triển khai với sinh viên năm thứ nhất của Khoa tiếng Pháp,
trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng ở học kỳ II, năm học 2017-2018.
Chủ điểm của dự án được lấy từ chủ đề chính “Faire du neuf avec du vieux” của
bài học 7 (unité 7) trong giáo trình tiếng Pháp Saison 2 đang được sử dụng cho
đối tượng sinh viên này. Đây là một chủ đề mang tính thời sự cao, có ý nghĩa
giáo dục về môi trường. Các nhóm đã tự thảo luận ngoài giờ học để thống nhất
về sản phẩm sẽ thực hiện của nhóm và phân công nhiệm vụ cho từng thành
viên. Đối với dự án này, ba hình thức trình bày ý tưởng hoặc sản phẩm đã được
sinh viên lựa chọn:
- Thực hiện một cuộc thăm dò về tình hình tái sử dụng đồ cũ trong sinh
viên;
Nhóm thực hiện dự án này đã thực hiện các cuộc phỏng vấn một số sinh viên
trong trường và sau đó tổng hợp thông tin, trình bày kết quả với công cụ Power
Point.
- Thực hiện một vở kịch nhỏ (có đầu tư hóa trang và đạo cụ) về tái sử
dụng đồ cũ;
Tiểu phẩm này được “khán giả” cỗ vũ rất nhiệt tình vì sự hài hước của các
“diễn viên”.
- Làm slide giới thiệu bằng tiếng Pháp cách làm một sản phẩm từ đồ cũ
với công cụ trình chiếu Power Point: hướng dẫn làm kệ sách mi-ni từ can nhựa
cũ “Créer un porte-livres à partir des bouteilles de détergent”, hướng dẫn làm
“nhà” cho mèo “Maisonnette pour chat”, cách làm lọ cắm hoa từ chai nước và
đĩa CD đã sử dụng “ Vases à fleurs”
3.1.2. Dự án “Étudier à l’étranger” (Du học)
Dự án “Étudier à l’étranger” được triển khai cho sinh viên năm thứ 3, học phần
Tiếng Pháp 5, của Chương trình Đào tạo Kỹ sư chất lượng cao Việt – Pháp.
Đây cũng là chủ đề của bài học 20, giáo trình Le Nouveau Taxi 2 của học phần
này.
Sau khi nhận thông tin về bài tập - dự án của giảng viên phụ trách môn học, các
nhóm đã hội ý và thống nhất chọn tiểu chủ đề cho dự án của nhóm mình. Các
chủ đề cụ thể đã được lựa chọn là:
12
- Étudiants vietnamiens à l’étranger et leurs loisirs (Du học sinh Việt
Nam và hoạt động giải trí)
- Étudier en Allemagne (Du học tại Đức)
- Étudiants vietnamiens à l’étranger et leurs petits jobs (Du học sinh
Việt Nam và việc làm thêm);
- Études à l’étranger et chocs culturels (Du học và sốc văn hóa ).
Đó là các bài thuyết trình thú vị, mang tính thực tế cao nhờ vào việc kết hợp các
số liệu thực tham khảo trên các trang mạng tin cậy, các hình ảnh, các đoạn
phỏng vấn người trong cuộc (qua Zalo) với chính bạn bè đang du học ở nước
ngoài.
3.1.3. Dự án “Francophonie” (Cộng đồng Pháp ngữ)
Với chủ đề lớn này, chủ điểm “Francophonie”, sản phẩm của các nhóm rất đa
dạng. Cụ thể là chúng tôi đã có những sản phẩm với các tiểu chủ điểm sau:
- “Tìm hiểu về Cộng đồng Pháp ngữ”: 1 bộ câu hỏi, đố vui về tiếng Pháp
và Cộng đồng Pháp ngữ “Quiz sur la Francophonie”. Bộ quiz này gồm 30 câu
hỏi được trình bày với phần mềm Power Point. Bộ câu hỏi này đã được nhóm
thực hiện tổ chức thành một hoạt động tại lớp dưới hình thức đố vui có thưởng;
- “Ẩm thực các nước nói tiếng Pháp”: Chủ đề này gây rất nhiều hứng
thú cho sinh viên vì đại đa số sinh viên là nữ và rất thích nấu ăn, nhất là các
món mới. Hai nhóm sinh viên đã có những sản phẩm video trình bày cách chế
biến một món ăn của một nước nói tiếng Pháp do chính các thành viên thực
hiện ở tất cả các công đoạn: chế biến món ăn, quay phim, chụp hình, làm video,
làm phụ đề và lồng tiếng bằng tiếng Pháp: “Crêpes françaises” (bánh xèo Pháp)
và món ngọt nổi tiếng của Pháp “Mousse au chocolat” (Bánh xốp sô-cô-la)
- “Tái chế đồ cũ”: ba sản phẩm tái chế kèm video trình bày quá trình
thực hiện với phụ đề tiếng Pháp do hai nhóm sinh viên thực hiện. Đây cũng là
các sản phẩm dự thi ở cuộc triển lãm “Exposition des produits à partir des
objets recycles”, một phần thi và cũng là một trong số các hoạt động mừng ngày
Francophonie, cổ vũ cho các hoạt động bảo vệ môi trường và phát triển bền
vững của Cộng đồng Pháp ngữ tại Đà Nẵng.
Đó là các sản phẩm rất hữu dụng, có thể sử dụng như các công cụ “bình
thường” khác trong cuộc sống hàng ngày: Chổi quét sân từ chai nhựa cũ
(Balai en bouteilles de plastique), (hồ cá từ chai nước đã sử dụng (Mini-
aquarium), hộp đa năng (Boîte multi-fonctionnelle) làm từ các hộp giấy cũ,
- Bài thuyết trình giới thiệu một nước nói tiếng Pháp (vị trí địa lí, thủ
đô, dân số, các thông tin về địa điểm du lịch nổi tiếng …)
13
3.2. Đánh giá kết quả thực nghiệm
Qua các dự án đã thực hiện, chúng tôi nhận thấy nhìn chung đại đa số sinh
viên có những nhận xét tích cực về các dự án đã tham gia. Những ưu điểm nổi
trội mà họ nhận thấy ở DHDA là:
- Cho phép củng cố kiến thức bài học, rèn luyện kỹ năng đọc hiểu
(thông qua việc tìm kiếm thông tin trên Internet), cải thiện kỹ năng viết và diễn
đạt nói trong những hoạt động thực tế khi cùng nhóm của mình thực hiện và
giới thiệu sản phẩm dự án,
- Tạo sự hứng thú trong học tập vì sinh viên được trực tiếp tham gia
chọn đề tài, cho phép người học tự chủ nhiều hơn trong công việc, từ xây dựng
kế hoạch đến việc thực hiện dự án, tạo ra các sản phẩm,
- Chủ điểm của dự án “rất đời thường”, sát với nội dung của bài học,
phù hợp với khả năng của cá nhân,
- Các hoạt động dự án làm cho nội dung học tập có ý nghĩa thực tiễn,
làm “quên đi cảm giác đang làm một bài tập để nộp cho giáo viên”, kích thích
sự tưởng tượng, óc sáng tạo khi thực hiện “một sản phẩm thật cho chính mình”,
- Có cơ hội thể hiện sự hiểu biết của mình thông qua báo cáo và trình
bày sản phẩm bằng nhiều hình thức khác nhau,
- Học hỏi được nhiều điều từ các thành viên trong nhóm và cả nhóm
bạn (cách biên tập các đoạn video đã quay: nối video, thêm nhạc và hiệu ứng
âm thanh, lồng tiếng, làm phụ đề …) trong quá trình thực hiện dự án,
- Rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và tinh thần hợp tác trong công
việc, phát huy được “sở trường”, “tài lẻ’ của mỗi cá nhân: thành viên nào có
khả năng thuyết trình tốt sẽ là báo cáo viên của nhóm, ai mạnh về công nghệ
thông tin sẽ phụ trách chủ yếu phần kỹ thuật …
Tuy nhiên, bên cạnh những ý kiến tích cực, chúng tôi cũng đã nhận được những
phản hồi chưa được “thỏa mãn” về các dự án đã tổ chức. Đây là những ý kiến
đóng góp rất hữu ích để cải thiện những dự án tiếp theo:
- Vấn đề về thời gian thực hiện các dự án: một số nhóm sinh viên phải
“chật vật” với quỹ thời gian để thực hiện dự án của nhóm vì có những bài tập
nhóm phải thực hiện ở môn học khác gần như cùng thời điểm,
- Mất khá nhiều thời gian vì ý kiến mâu thuẫn khi tìm ý tưởng đề tài,
- Khó khăn về tài chính: một số dự án đòi hỏi phải có một lượng kinh
phí nhất định để mua sắm nguyên liệu hoặc dụng cụ,
14
- Việc tự đánh giá chưa được khách quan hoặc khó có thể đánh giá một
cách chính xác và khách quan tuyệt đối,
- Có thành viên không thật sự tham gia tích cực vì theo học cùng lúc
hai chương trình đào tạo đại học. Vì vậy, dự án diễn ra không đúng kế hoạch,
nhóm trưởng phải phân công lại công việc cho thành viên khác để đảm bảo tiến
độ,
- Mạng Internet tại trường đôi khi không ổn định, gây bất tiện khi sử
dụng trực tuyến công cụ Prezi để thuyết trình.
Về phía chúng tôi, những người thực hiện đề tài, chúng tôi có một số nhận xét
sau:
- Tiến trình DHDA đã chọn là khả thi, thể hiện dược các đặc điểm của
DHDA là định hướng vào người học, định hướng vào tiễn và định hướng vào
sản phẩm, phù hợp với điều kiện thực tế giảng dạy và trình độ của sinh viên,
- Đa số SV tích cực, thích thú trong quá trình thực hiện dự án,
- SV đã sử dụng nhiều ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào
trong quá trình thực hiện để tìm kiếm tài liệu, soạn thảo văn bản, làm video
và làm bài trình chiếu. Điều này chứng tỏ kỹ năng CNTT của sinh viên được
sử dụng hợp lý và được phát huy trong việc học,
- Kiến thức SV học được trong chương trình được tái sử dụng, được
kích hoạt thông qua các sản phẩm do các em tự tạo ra, điều này chứng tỏ vai
trò trung tâm của người học trong phương pháp này,
- Phương pháp DHDA tạo ra môi trường làm việc “mở” giúp SV có
nhiều cơ hội phát triển những kỹ năng tiềm ẩn của mình.
Tuy nhiên, trong một số nhóm tuy có sự hợp tác song vẫn tồn tại một số SV
làm nhiệm vụ của mình một cách riêng lẻ. Vì vậy, trong quá trình thực hiện
dự án, GV phải theo dõi nhắc nhở, động viên, hướng dẫn giúp các em làm
việc một cách hợp tác hơn, hòa mình vào tập thể nhóm.
15
CHƯƠNG 4
ĐIỀU CHỈNH VÀ HOÀN THIỆN CÁC DỰ ÁN ĐÃ THỰC NGHIỆM
Trong chương này, chúng tôi sẽ trình bày những điều chỉnh, lưu ý để
hoàn thiện các dự án đã thực nghiệm qua những ghi chép của chúng tôi khi tổ
chức thực nghiệm các dự án. Các điều chỉnh này chủ yếu liên quan trực tiếp
đến hoạt động học theo DA của SV, cách thức sinh viên làm báo cáo sản phẩm
để có thể rèn luyện kỹ năng tiếng tốt hơn trong suốt quá trình thực hiện DA.
Dưới đây là thông tin liên quan đến 2 DA đã thực nghiệm
Dự án
Sản phẩm
Thông tin ghi
nhận từ quan sát
DA, phiếu đánh
giá, trao đổi với
SV
Những điều cần
lưu ý để cải
thiện DA
Kịch ngắn “Mes
ordures”
Vui, gây cười
cho “khán giả”,
được cỗ vũ nhiệt
tình
3.
Dự
án
de
GV cần khuyến
khích SV làm
các bài tập dự
án dưới hình
thức tiểu phẩm,
đồng thời cố vấn
nhiều hơn về
cách phát âm,
ngữ điệu.
“Recycler
vieux objets”
Nhóm chưa
đầu tư luyện tập
nhiều trước
khi“biểu diễn”,
cần luyện tập kỹ
hơn
về
intonation,
“thuộc lời” hơn
và
Cần dự kiến một
phòng lớn hơn
cho các dự án –
tiểu phẩm.
Phòng học
nhỏ
Khi thảo luận về
ý tưởng DA :
cần nhắc nhở
các nhóm cân
nhắc về tính khả
thi của sản phẩm
dự kiến và khả
năng của nhóm.
Sản
“Maisonnette
pour chat”
phẩm
Lủng củng nội
bộ trong cách
chọn hình thức
thể hiện sản
phẩm: làm sản
phẩm
“thật”
(cách 1), hay làm
slide hướng dẫn
cách làm (cách
2): mất nhiều
thời gian, đã bắt
tay vào làm sản
phẩm sau đó lại
16
bỏ dở, chọn cách
2.
Sản phẩm
cuối cùng đạt
yêu cầu, tuy bị
áp lực về thời
gianvào cuối dự
án
Quiz “Tìm hiểu
về Cộng đồng
Pháp ngữ”
Bộ câu hỏi
được soạn thảo
công phu với
công cụ PPT về
nhiều lĩnh vực:
âm nhạc, điện
ảnh, ẩm thực,
ngôn ngữ, địa lý
4.
Dự
án
Hoạt động này
sẽ càng hấp dẫn
hơn khi bộ câu
hỏi được thiết
kế với ứng dụng
“Kahoot”
“Francophonie”
SV phụ trách
điều khiển trò
Cả lớp rất
thích thú khi
tham gia trả lời
bộ câu hỏi Quiz
SV tổ chức
hoạt động này
nói hơi nhỏ,
chưa mạnh dạn
chơi
:
chọn
thành viên năng
động, hoạt náo
hơn
Khi thảo luận về
ý tưởng DA: cần
nhắc nhở các
nhóm cân nhắc
về khía thời
gian, công sức
của sản phẩm dự
kiến và khả năng
của nhóm, tránh
sa đà, đi quá xa
so với định
hướng ban đầu
Kế hoạch thực
hiện dự án: cần
thiết kế tốt hơn
và tuân thủ về
thời gian các
công đoạn trong
kế hoạch đề ra
Sản phẩm “Hộp
đa năng”
Sản phẩm đẹp
mắt, công phu,
có thể sử dụng
được
SV đầu tư quá
nhiều thời gian
và công sức vào
các công đoạn
cắt, dán, sơn, …
để có được sản
(sản phẩm dự
thi triển lãm
“Expositions
des
produits
recyclés” nhân
ngày Quốc tế
Pháp ngữ
phẩm
: không
đáp ứng được
tiêu chí của cuộc
thi “ Expositions
des
produits
recycles”
SV đầu tư quá
ít vào nội dung
văn bản trong
phụ đề của video
17
trình chiếu, vì
không còn nhiều
thời gian cho
phần này
Sán phẩm cần
hoàn thiện nhiều
về phụ đề hướng
dẫn các công
đoạn làm hộp đa
năng (hoặc/và
lồng tiếng)
Lựa chọn những
món phù với
kinh phí của cả
nhóm
Nên thêm lồng
tiếng vào dạng
video này để rèn
luyện kỹ năng
nói
Món “Mousse
au chocolat”
(tiểu chủ điểm
Ẩm thực các
nước nói tiếng
Pháp)
Video được
trình bày rất
thẫm mỹ, phụ đề
và hình ảnh rất
hợp lý
Món bánh rất
ngon
Chi phí thực
hiện hơi nhiều so
với điều kiện của
sinh viên
18
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Với đề tài nghiên cứu “Xây dựng quy trình vận dụng phương pháp dạy học
theo dự án cho sinh viên học tiếng Pháp tại Đại học Đà nẵng”, chúng tôi đã đạt
được những kết quả sau:
- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về phương pháp DHDA (khái
niệm, đặc điểm, lợi ích của phương pháp DHDA, quy trình thực hiện, …)
- Xây dựng được hệ thống chủ đề có thể áp dụng phương pháp DHDA
cho các giáo trình tiếng Pháp Saison 1 & 2 và Le Nouveau Taxi! 1 & 2 đang
được sử dụng như là giáo trình chính trong các giờ dạy tiếng Pháp tổng hợp tại
Đại học Đà Nẵng.
- Xây dựng được quy trình tổ chức DHDA cho một số giờ dạy-học
tiếng Pháp tại Đại học Đà Nẵng.
- Xác định được một số điểm cần lưu ý khi xây dựng dự án trong các
hoạt động dạy-học tiếng Pháp cho sinh viên, qua tìm hiểu thực trạng sử dụng
phương pháp DHDA tại khoa Tiếng Pháp và qua tổ chức dạy-học thực nghiệm
trong nghiên cứu này.
Tuy nhiên, do không có nhiều kinh nghiệm trong nghiên cứu thực nghiệm,
chúng tôi nhận thấy đề tài còn nhiều hạn chế, chúng tôi còn rất nhiều băn khoăn
về bộ phiếu đánh giá dự án đã xây dựng cho thực nghiệm sư phạm : “Làm sao
để xây dựng được những tiêu chí đánh giá thỏa đáng nhằm đánh giá đúng thực
chất quá trình học tập của sinh viên?”, vì việc đánh giá một dự án học tập phải
vừa tổng thể, vừa chi tiết, vừa dựa vào quá trình vừa dựa vào kết quả. Trong khi
đó với các dự án được thực hiện trong giảng dạy tiếng Pháp nói riêng và ngoại
ngữ nói chung, sinh viên tạo ra những sản phẩm rất đa dạng về thể loại: bưu
thiếp, video, bài thuyết trình, kịch, slide, affiches, nhật ký, scrapbook, ... . Vậy
nên, chúng tôi thiết nghĩ cần có một nghiên cứu chuyên sâu về kiểm tra đánh
giá đối với các dự án dạy-học theo PP DHDA. Đó cũng là hướng nghiên cứu
cho đề tài tiếp mà chúng tôi dự định sẽ thực hiện trong tương lai, để tận dụng
tốt hơn nữa tính ưu việt DHDA trong công tác giảng dạy của mình.
2. Kiến nghị
Để vận dụng DHDA tại trường hiệu quả hơn, ngoài những lưu ý mà chúng tôi
đã trình bày sau khi thực nghiệm các dự án (chương 3) cũng như những lưu ý
để điều chỉnh hoàn thiện hơn các dự án này (chương 4), chúng tôi đề nghị:
- Nhà trường tạo điều kiện về cơ sở vật chất như phòng học đủ rộng,
mạng Internet tốt để thực hiện các dự án học tập.
19
Tải về để xem bản đầy đủ
21 trang
13040
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Báo cáo tóm tắt Đề tài Xây dựng quy trình vận dụng phương pháp dạy học theo dự án cho sinh viên học tiếng Pháp tại Đại học Đà Nẵng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bao_cao_tom_tat_de_tai_xay_dung_quy_trinh_van_dung_phuong_ph.pdf
