Báo cáo tóm tắt Đề tài Nghiên cứu ảnh hưởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến tính thông tin của giá cổ phiếu trên Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
BÁO CÁO TÓM TẮT
ĐỀ TÀI KHOA HỌC CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
NGHIÊN CỨU ẢNH HƢỞNG CỦA HÀNH VI
ĐIỀU CHỈNH LỢI NHUẬN ĐẾN TÍNH THÔNG TIN CỦA
GIÁ CỔ PHIẾU TRÊN SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Mã số: B2017-DDN4-05
Chủ nhiệm đề tài: TS. Phan Thị Đỗ Quyên
Đà Nẵng, tháng 5 năm 2019
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DA
Biến dồn tích tùy ý
Điều chỉnh lợi nhuận
Độ lệch chuẩn
ĐCLN
ĐLC
GTTB
NDA
Non_syn/Ivol
SL
Giá trị trung bình
Biến dồn tích không tùy ý
Tính thông tin của giá cổ phiếu
Số lượng
TP
Thành phố
1
MỞ ĐẦU
. T nh cấp thi t của đề tài
Giá cổ phiếu chịu tác động của cả thông tin vĩ mô và thông
tin đặc thù công ty. Thông tin vĩ mô ảnh hưởng đến toàn bộ cổ phiếu
trên thị trường, trong khi đó thông tin đặc thù công ty chỉ ảnh hưởng
đến biến động giá cổ phiếu của công ty. Tính thông tin của giá cổ
phiếu được hiểu là lượng thông tin đặc thù công ty liên quan đến giá
trị được chứa đựng trong giá cổ phiếu. Tính thông tin của giá cổ
phiếu cao hàm ý rằng giá cổ phiếu chứa đựng nhiều thông tin đặc thù
công ty và ít thông tin vĩ mô của thị trường. Các nghiên cứu trên thế
giới đã chứng minh rằng vốn và các nguồn lực khác được phân bổ
hiệu quả hơn trong nền kinh tế khi giá cổ phiếu mang tính thông tin
cao (Wurgler, 2000; Durnev, Morck & Yeung, 2004). Bên cạnh đó,
tính thông tin của giá cổ phiếu là chỉ dấu giúp các nhà quản trị nhận
biết phản ứng của thị trường về những quyết định của nhà quản trị,
và do vậy giúp họ đưa ra những quyết định quản trị tốt hơn nhằm
hướng đến làm tăng giá trị công ty (Durnev, Morck & Yeung, 2004;
Chen, Goldstein & Jiang, 2007). Tính thông tin của giá cổ phiếu cho
phép nhà đầu tư trên thị trường nhận diện chất lượng các quyết định
của những nhà quản trị công ty và lựa chọn công ty cho mục đích
đầu tư (Durnev, Morck & Yeung, 2004; Chen, Goldstein & Jiang,
2007) từ đó xây dựng và quản lý có hiệu quả danh mục đầu tư. Có
thể thấy, việc cải thiện tính thông tin của giá cổ phiếu ngày càng trở
nên cấp thiết vì có ý nghĩa quan trọng đối với cơ quan quản lý Nhà
nước, nhà quản trị cũng như nhà đầu tư.
Hành vi điều chỉnh lợi nhuận là việc nhà quản lý sử dụng các
đánh giá chủ quan của mình trong quá trình lập báo cáo tài chính và
trong quá trình thực hiện các nghiệp vụ kinh tế để thay đổi báo cáo
tài chính nhằm làm cho các bên có liên quan đánh giá không chính
xác về hiệu quả kinh tế hoặc nhằm ảnh hưởng đến kết quả của các
hợp đồng dựa trên số liệu kế toán báo cáo (Healy & Wahlen, 1999).
Nghiên cứu thực nghiệm trước đây cho thấy rằng hành vi
2
điều chỉnh lợi nhuận có thể ảnh hưởng đến môi trường thông tin
doanh nghiệp, cụ thể ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng thông
tin. Do vậy, hành vi điều chỉnh lợi nhuận là một trong những nhân tố
có thể ảnh hưởng đến tính thông tin của giá cổ phiếu (Jin & Myers,
2006; Fernandes & Ferreira, 2009; Hutton, Marcus & Tehranian,
2009; Brockman & Schutte, 2010; Kim & Shi, 2012). Nghiên cứu
này nhằm tìm hiểu ảnh hưởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến
tính thông tin của giá cổ phiếu của các công ty niêm yết trên Sở Giao
dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE). Trước hết, về mặt lý
luận, kết quả thực nghiệm làm rõ thêm mối quan hệ giữa hành vi
điều chỉnh lợi nhuận và tính thông tin của giá cổ phiếu cho một quốc
gia cụ thể như Việt Nam và có thể sử dụng cho việc nghiên cứu có
liên quan. Thứ hai, về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp
những hàm ý chính sách đối với nhà đầu tư, các nhà quản trị công ty
và các cơ quan quản lý Nhà nước.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Đánh giá tác động của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến tính
thông tin của giá cổ phiếu của của các công ty niêm yết trên HOSE.
3. Câu hỏi nghiên cứu
Mức độ điều chỉnh lợi nhuận của các công ty niêm yết trên
HOSE có ảnh hưởng như thế nào đến tính thông tin của giá cổ phiếu?
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
+ Tính thông tin của giá cổ phiếu và hành vi điều chỉnh lợi nhuận
của các công ty niêm yết trên HOSE.
+ Ảnh hưởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến tính thông
tin của giá cổ phiếu của các công ty niêm yết trên HOSE.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
+ Phạm vi không gian và thời gian: Đề tài nghiên cứu trên dữ
liệu thu thập được của các công ty niêm yết trên HOSE (không bao
gồm các ngân hàng) trong khoảng thời gian từ năm 2007 đến 2014.
+ Phạm vi nội dung: Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu ảnh hưởng
của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến tính thông tin của giá cổ phiếu
của các công ty niêm yết trên HOSE, không phân tích cơ chế thông
3
qua đó hành vi điều chỉnh lợi nhuận có thể tác động, nếu có, đến tính
thông tin của giá cổ phiếu.
5. Cách ti p cận và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Cách tiếp cận
Tác giả sử dụng cách tiếp cận của Morck, Yeung & Yu
(2000) và Jin & Myers (2006) để đo lường tính thông tin của giá cổ
phiếu; sử dụng mô hình Jones điều chỉnh của Dechow, Sloan &
Sweeney (1995) để ước lượng hành vi điều chỉnh lợi nhuận; và các
nghiên cứu của Chan & Hameed (2006), Dang, Moshirian & Zhang
(2015), Fernandes & Ferreira (2008), Piotroski & Roulstone (2004)
để xác định các biến kiểm soát phù hợp cho mô hình.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Để phân tích ảnh hưởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến
tính thông tin của giá cổ phiếu, đề tài sử dụng phương pháp hồi quy
gộp dữ liệu bảng. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng sai số chuẩn robust
để giải quyết hiện tượng phương sai không đồng nhất và ước lượng
sai số chuẩn theo cụm mỗi công ty để giải quyết vấn đề tự tương
quan khi tính giá trị thống kê t (Petersen, 2009). Ngoài ra, tác giả sử
dụng thêm một số kỹ thuật định lượng để giải quyết các vấn đề nội
sinh trong mô hình hồi quy dữ liệu bảng nhằm khẳng định độ tin cậy
của kết quả.
6. Đóng góp của đề tài
Những đóng góp mới về mặt học thuật:
Các kết quả đến từ việc phân tích và đánh giá thực nghiệm làm
rõ thêm mối quan hệ giữa hành vi điều chỉnh lợi nhuận và tính thông
tin của giá cổ phiếu cho một quốc gia cụ thể như Việt Nam, có thể sử
dụng cho việc nghiên cứu có liên quan.
Những đóng góp mới về mặt thực tiễn:
Kết quả nghiên cứu chính của đề tài về tác động của hành vi
điều chỉnh lợi nhuận đến tính thông tin của giá cổ phiếu cung cấp
những hàm ý chính sách đối với nhà đầu tư, các nhà quản trị công ty
và các cơ quan quản lý Nhà nước.
8. K t cấu của đề tài
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về ảnh
4
hưởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến tính thông tin của giá cổ
phiếu
Chương 2: Thiết kế nghiên cứu
Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Chương 4: Khuyến nghị đối với các bên liên quan
CHƢƠNG
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỐI
QUAN HỆ GIỮA HÀNH VI ĐIỀU CHỈNH LỢI NHUẬN VÀ
TÍNH THÔNG TIN CỦA GIÁ CỔ PHIẾU
1.1. Tổng quan về t nh thông tin của giá cổ phi u
1.1.1. Khái niệm về tính thông tin của giá cổ phiếu
Tính thông tin của giá cổ phiếu được hiểu là lượng thông tin
đặc thù công ty được chứa đựng trong giá cổ phiếu.
1.1.2. Ý nghĩa của tính thông tin của giá cổ phiếu
Các nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh rằng vốn và các
nguồn lực khác được phân bổ hiệu quả hơn trong nền kinh tế khi giá
cổ phiếu mang tính thông tin cao (Morck, Yeng & Yu, 2000;
Durnev, Morck & Yeung, 2004). Tính thông tin của giá cổ phiếu là
chỉ dấu giúp các nhà quản trị nhận biết phản ứng của thị trường về
những quyết định của nhà quản trị, do vậy giúp họ đưa ra những
quyết định quản trị tốt hơn nhằm hướng đến làm tăng giá trị công ty.
Tính thông tin của giá cổ phiếu cho phép nhà đầu tư trên thị trường
nhận diện chất lượng các quyết định của những nhà quản trị công ty
và lựa chọn công ty cho mục đích đầu tư (Durnev, Morck & Yeung,
2004; Chen, Goldstein & Jiang, 2007).
1.1.3. Đo lường tính thông tin của giá cổ phiếu
Thứ nhất, dựa trên cách tiếp cận của Roll (1988), Morck,
Yeung & Yu (2000) và Jin & Myers (2006), tính thông tin của giá cổ
phiếu của mỗi công ty được đo lường cho mỗi năm dựa trên giá trị
R2 từ hồi quy mô hình thị trường sau:
ri,t = α + βrM,t + εi,t
(1)
ri,t : Tỷ suất lợi tức của cổ phiếu i tại tuần t của mỗi năm.
rM,t : Tỷ suất lợi tức của danh mục thị trường tại tuần t của mỗi năm.
5
R2 từ mô hình (1) là giá trị đo lường mức độ biến động của tỷ
suất lợi tức cổ phiếu i (ri) được gây ra bởi biến động chung của thị
trường (rM). Bởi vì giá trị R2 bị giới hạn giữa 0 và 1, R2 được biến
đổi logarit để đo lường tính thông tin của giá cổ phiếu như sau:
Non_syni = log((1- R2)/R2)
(2)
Non_syni : tính thông tin của giá cổ phiếu của công ty i
Thứ hai, đo lường tuyệt đối của tính thông tin của giá cổ phiếu
được xác định dựa trên phần dư εi,t của mô hình (1) theo cách tiếp
cận của Brockman & Yan (2009).
Thứ ba, đo lường tiếp theo của tính thông tin giá cổ phiếu dựa
trên xác suất giao dịch dựa trên thông tin PIN (probability of
informed trading) (Easley, Hvidkjaer & O’Hara, 2002; Chen,
Goldstein & Jiang, 2007; Brockman & Yan, 2009; Ferreira, Ferreira
& Raposo, 2011).
1.1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến tính thông tin của giá cổ phiếu
1.1.4.1. Các nhân tố vĩ mô
Morck, Yeung & Yu (2000) là một trong những nghiên cứu
đầu tiên đưa ra quan điểm về ảnh hưởng của môi trường thể chế
quốc gia đến tính thông tin của giá cổ phiếu cho thấy giá cổ phiếu có
tính thông tin thấp ở các nước đang phát triển, ở những nước có môi
trường thể chế yếu hoặc thiếu sự bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư so
với các nước phát triển. Jin & Myers (2006) cho rằng sự thiếu minh
bạch thông tin kết hợp với sự yếu kém trong việc bảo vệ quyền lợi
nhà đầu tư làm cho tính thông tin của giá cổ phiếu thấp hơn. Li và
cộng sự (2004) thấy rằng tính thông tin của giá cổ phiếu thấp ở các
nước có sự hội nhập thấp về mặt kinh tế tài chính vào nền kinh tế thế
giới. Fernandes & Ferreira (2009) đánh giá tác động của việc thực thi
luật giao dịch nội gián đến tính thông tin của giá cổ phiếu.
Brockman, Liebenberg & Schutte (2010) thấy rằng tính thông tin của
giá cổ phiếu giảm trong thời kì suy thoái kinh tế và tăng khi kinh tế
phát triển. Eun, Wang & Xiao (2015) nghiên cứu ảnh hưởng của văn
hóa quốc gia đến tính thông tin của giá cổ cho thấy rằng giá cổ phiếu
mang tính thông tin thấp ở những nước có nhiều ràng buộc khắt khe
về văn hóa và ở những nước đề cao chủ nghĩa tập thể.
6
1.1.4.2. Các nhân tố vi mô
Piotroski & Roustone (2004) kiểm định tác động của các
chuyên gia phân tích tài chính và hành vi giao dịch của cổ đông
nội bộ. Fernades & Ferreira (2008) cho thấy việc niêm yết cổ phiếu
của công ty ra nước ngoài có tác động khác nhau đến tính thông tin
của giá cổ phiếu. Brockman & Yan (2009) thấy rằng cổ đông lớn
giúp cải thiện vấn đề quản trị công ty và gia tăng chất lượng của
thông tin được công bố ra công chúng, dẫn đến tính thông tin của cổ
phiếu cao. An & Zhang (2013) cung cấp bằng chứng cho thấy tính
thông tin của giá cổ phiếu có quan hệ thuận với sở hữu cổ đông lớn
là nhà đầu tư tổ chức. Nghiên cứu của Gul, Cheng & Leung (2011)
phản ánh mối quan hệ giữa tiền thưởng và tính thông tin của giá cổ
phiếu tại thị trường Trung Quốc. Kim & Shi (2012) thấy rằng cổ
phiếu của những công ty áp dụng các chuẩn mực IFRS mang tính
thông tin cao. Haggard, Martin & Pereira (2008) cung cấp bằng
chứng cho thấy việc tăng cường công bố thông tin tự nguyện làm
tăng tính thông tin của giá cổ phiếu.
.2. Tổng quan về hành vi điều chỉnh lợi nhuận
1.2.1. Định nghĩa về hành vi điều chỉnh lợi nhuận
"Hành vi điều chỉnh lợi nhuận là việc nhà quản lý sử dụng các
đánh giá chủ quan của mình trong quá trình lập báo cáo tài chính và
trong quá trình thực hiện các nghiệp vụ kinh tế để thay đổi báo cáo
tài chính nhằm làm cho các bên có liên quan đánh giá không chính
xác về hiệu quả kinh tế hoặc nhằm ảnh hưởng đến kết quả của các
hợp đồng dựa trên số liệu kế toán báo cáo". (Healy & Wahlen, 1999)
1.2.2. Động cơ của hành vi điều chỉnh lợi nhuận
Tổng hợp các nghiên cứu cho thấy các động cơ sau thúc đẩy
nhà quản trị thực hiện hành vi điều chỉnh lợi nhuận: (1) thu nhập của
nhà quản trị; (2) thu hút tài trợ bên ngoài; (3) tránh vi phạm hợp
đồng; (4) giảm chi phí chính trị.
1.2.3. Các lý thuyết giải thích cho hành vi điều chỉnh lợi nhuận
1.2.3.1. Lý thuyết thông tin bất đối xứng
1.2.3.2. Lý thuyết đại diện
1.2.3.3. Lý thuyết kế toán thực chứng
7
1.2.4. Cơ sở của hành vi điều chỉnh lợi nhuận
Hành vi điều chỉnh lợi nhuận được thực hiện dựa trên hai cơ
sở bao gồm điều chỉnh lợi nhuận dựa trên kế toán theo cơ sở dồn tích
và điều chỉnh lợi nhuận thông qua điều chỉnh giao dịch thực.
1.2.5. Các khuynh hướng và kỹ thuật điều chỉnh lợi nhuận
1.2.5.1. Các khuynh hướng điều chỉnh lợi nhuận
Việc điều chỉnh lợi nhuận của doanh nghiệp có thể được thực
hiện theo ba khuynh hướng sau: điều chỉnh tăng lợi nhuận, điều
chỉnh giảm lợi nhuận, hoặc điều chỉnh bình ổn lợi nhuận.
1.2.5.2. Kỹ thuật điều chỉnh lợi nhuận
a. Phân loại kỹ thuật điều chỉnh lợi nhuận
+ Điều chỉnh lợi nhuận thông qua lựa chọn chính sách kế toán
+ Điều chỉnh lợi nhuận thông qua thực hiện các ước tính kế toán
+ Điều chỉnh lợi nhuận thông qua quyết định thời điểm thực
hiện nghiệp vụ kinh tế
+ Điều chỉnh lợi nhuận thông qua hành vi vận dụng sai các
quy định kế toán.
b. Nội dung các kỹ thuật điều chỉnh lợi nhuận
b1. Điều chỉnh lợi nhuận thông qua lựa chọn chính sách kế toán
+ Phương pháp ghi nhận doanh thu:
+ Phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho:
+ Phương pháp tính giá trị sản phẩm dở dang:
+ Phương pháp khấu hao tài sản cố định:
+ Vốn hoá hay ghi nhận vào chi phí sản xuất kinh doanh trong
kì đối với chi phí triển khai:
+ Tiêu chí phân loại tài sản thuê thành thuê tài chính hoặc thuê
hoạt động
+ Phương pháp kế toán chi phí lãi vay:
b2. Điều chỉnh lợi nhuận thông qua thực hiện các ước tính kế toán
+ Ước tính kế toán một lần được áp dụng một lần khi nghiệp
vụ phát sinh:
+ Ước tính kế toán mỗi kì được thực hiện vào cuối mỗi kì kế toán:
b3. Điều chỉnh lợi nhuận thông qua quyết định thời điểm thực hiện
nghiệp vụ kinh tế
8
1.2.6. Các mô hình biến dồn tích đo lường hành vi điều chỉnh lợi
nhuận
1.2.6.1. Cơ sở của các mô hình biến dồn tích đo lường hành vi điều
chỉnh lợi nhuận
Biến dồn tích là phần chênh lệch giữa lợi nhuận sau thuế với
dòng tiền từ hoạt động kinh doanh. Biến dồn tích bao gồm hai phần:
phần không thể điều chỉnh (phần biến dồn tích không tuỳ ý - NDA);
phần còn lại có thể điều chỉnh (biến dồn tích tuỳ ý -DA).
1.2.6.2. Các mô hình nhận diện hành vi điều chỉnh lợi nhuận
* Mô hình của Healy
* Mô hình DeAngelo
* Mô hình Jones
* Mô hình Jones điều chỉnh (Modified Jones Model)
*Môhìnhperformancematched(môhìnhJonesđiềuchỉnhvớiROA)
* Mô hình Raman & Sharur (2008)
* Mô hình chất lượng biến dồn tích của Dechow và Dichev
* Mô hình của McNichols
* Mô hình của Dechow và cộng sự (2012)
.3. Các nghiên cứu về ảnh hƣởng của hành vi điều chỉnh lợi
nhuận đ n t nh thông tin của giá cổ phi u
Các nghiên cứu cung cấp minh chứng cho thấy mức độ điều
chỉnh lợi nhuận càng tăng thì tính thông tin của giá cổ phiếu càng
giảm. Hutton, Marcus & Tehrannian (2009) cho thấy sự thiếu minh
bạch trong báo cáo tài chính sẽ làm giảm tính thông tin của giá cổ
phiếu. Tương tự, Jing (2007) cho rằng tính thông tin của giá cổ phiếu
có quan hệ tỷ lệ thuận với chất lượng lợi nhuận. Nghiên cứu của
Johston (2009) đã kiểm định mối quan hệ giữa chất lượng biến dồn
tích và tính thông tin của giá cổ phiếu cho thấy chất lượng biến dồn
tích càng cao thì tính thông tin của giá cổ phiếu càng cao.
.4. K t luận chung về các công trình nghiên cứu thực nghiệm về
t nh thông tin của giá cổ phi u & khoảng trống nghiên cứu
Sự khác nhau về môi trường thể chế, sự bảo vệ quyền lợi của
nhà đầu tư, môi trường thông tin, cơ chế quản trị công ty giữa các
quốc gia có thể dẫn đến quan hệ giữa hành vi điều chỉnh lợi nhuận và
9
tính thông tin của giá cổ phiếu cũng khác nhau, và thậm chí có thể
không tồn tại, trên các quốc gia khác nhau. Vì vậy, đây là khoảng
trống nghiên cứu mà đề tài cần thực hiện để bổ sung cơ sở lý thuyết
cũng như bằng chứngthực nghiệmvề vấn đề này tại Việt Nam.
.5. K t luận
CHƢƠNG 2
THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
2. . Giả thuy t về ảnh hƣởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận
đ n t nh thông tin của giá cổ phi u
Mức độ điều chỉnh lợi nhuận của nhà quản trị càng lớn thì
tính thông tin của giá cổ phiếu càng thấp.
2.2. Mô hình nghiên cứu
Infori,t = γ + δDAi,t+ ηControlsi,t + ζi,t
Infori: Tính thông tin giá cổ phiếu của công ty i
DAi: Hành vi điều chỉnh lợi nhuận được đo lường bằng giá trị
tuyệt đối của biến dồn tích tùy ý
Controlsi: Các biến kiểm soát đặc thù công ty
ζi,t: sai số ước tính của mô hình
2.3. Đo lƣờng các bi n nghiên cứu
2.3.1. Tính thông tin của giá cổ phiếu
Tác giả dựa trên phương pháp của các nghiên cứu như Roll
(1988), Morck, Yeung & Yu (2000) và Jin & Myers (2006) để đo
lường tính thông tin của giá cổ phiếu của mỗi công ty cho mỗi năm.
Cụ thể, tác giả sử dụng giá trị R2 từ hồi quy mô hình thị trường:
ri,t = α + βrM,t + εi,t
Tính thông tin của giá cổ phiếu: Non_syni = log((1- R2)/R2)
Ivol = Std(εi,t)
2.3.2. Hành vi điều chỉnh lợi nhuận
Đề tài vận dụng mô hình định lượng biến dồn tích Jones điều
chỉnh (Dechow, Sloan & Sweeney, 1995) để đo lường hành vi điều
chỉnh lợi nhuận là biến độc lập trong mô hình nghiên cứu.
NDAit/ Ait-1 = α1(1/Ait-1) + α2((ΔREVit - ΔRECit) /Ait-1) + α3(PPEit/Ait-1)
NDAit : biến dồn tích không tuỳ ý năm sự kiện t của công ty i
Ait-1: Tổng tài sản cuối năm t-1 của công ty i
10
ΔREVit = Doanh thu thuầnit - Doanh thu thuầnit-1
ΔRECit: Phải thu khách hàng thuầnit - Phải thu khách hàng thuầnit-1
PPEit : Nguyên giá ở thời điểm cuối năm t của TCSĐ hữu hình,
TSCĐ thuê tài chính, bất động sản đầu tư
α1 α2 α3 : các tham số của từng công ty
2.3.3. Biến kiểm soát
Các biến kiểm soát đặc thù công ty được xác định dựa trên các
nghiên cứu trước đây như Piotroski & Roulstone (2004), Chan &
Hameed (2006), Fernandes & Ferreira (2008), Dang, Moshirian &
Zhang (2015).
+ Quy mô công ty (MV) được xác định bằng logarit tự nhiên của
giá trị vốn hóa thị trường của công ty, trong đó giá trị vốn hóa thị trường
được tính bằng giá thị trường của toàn bộ số cổ phiếu phổ thông đang lưu
hành của công ty vào thời điểm cuối năm của năm được tính.
+ Hệ số giá thị trường trên giá trị sổ sách của cổ phiếu (MB)
được xác định bằng logarit tự nhiên của tỷ số giá thị trường trên giá
trịsổsáchcủacổphiếucôngtyvàothờiđiểmcuốinămcủanămđượctính.
+ Đòn bẩy (LEV) được xác định bằng tỷ lệ nợ dài hạn trên
tổng tài sản của công ty vào thời điểm cuối năm của năm được tính.
+ Lợi nhuận trên tổng tài sản của công ty (ROA) được xác
định bằng tỷ số lợi nhuận trên tổng tài sản của công ty vào thời điểm
cuối năm của năm được tính.
+ Tính bất ổn định của lợi tức cổ phiếu (StdRet) được xác định
bằng độ lệch chuẩn của tỷ suất lợi tức tuần của cổ phiếu trong năm
đang được tính.
+ Lợi tức năm của cổ phiếu (Ret12) được xác định bằng chênh
lệch giá cổ phiếu vào ngày giao dịch cuối cùng của năm đang được
tính so với giá cổ phiếu vào ngày giao dịch cuối cùng của năm trước
chia cho giá cổ phiếu vào ngày giao dịch cuối cùng của năm trước.
2.4. Dữ liệu nghiên cứu
Dữ liệu nghiên cứu là các thông tin trên báo cáo tài chính và
dữ liệu giá cổ phiếu của toàn bộ các công ty niêm yết trên HOSE
trong khoảng thời gian 2007-2014. Dữ liệu nghiên cứu không bao
gồm các ngân hàng. Dữ liệu được cung cấp bởi StoxPlus, một công
11
ty chuyên thu thập và phân tích dữ liệu tài chính của các công ty ở
Việt Nam.
2.5. Xử lý dữ liệu nghiên cứu
Để phân tích ảnh hưởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến
tính thông tin của giá cổ phiếu, đề tài sử dụng phương pháp hồi quy
gộp dữ liệu bảng. Tác giả sử dụng sai số chuẩn robust để giải quyết
hiện tượng phương sai không đồng nhất và ước lượng sai số chuẩn
theo cụm mỗi công ty để giải quyết vấn đề tự tương quan khi tính giá
trị thống kê t như phương pháp của Petersen (2009). Để phân tích
thêm về tính bền vững của kết quả, tác giả giải quyết các vấn đề nội
sinh như sau:
+ Thứ nhất, để hạn chế tác động theo chiều ngược lại từ tính
thông tin của giá cổ phiếu đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận, tác giả kiểm
soát thêm biến trễ độc lập; biến trễ tính thông tin của giá cổ phiếu trong
mô hình hồi quy.
+ Thứ hai, tác giả kiểm soát thêm ảnh hưởng cố định công ty
vào mô hình hồi quy.
2.6. K t luận
CHƢƠNG 3
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
3. . K t quả đo lƣờng t nh thông tin của giá cổ phi u của các
công ty niêm y t trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM giai
đoạn 2007-2014
3.1.1. Đặc trưng về tính thông tin của giá cổ phiếu của các công ty
niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM giai đoạn 2007-
2014
Tính thông tin giá cổ phiếu trung bình là 1,990 trong khoảng
thời gian mẫu được đo lường bằng giá trị biến đổi logistic của R2
(Non_syni), và 0,055 như được đo lường bằng độ lệch chuẩn của
phần dư εi,t của mô hình (1) (kí hiệu IVol).
3.1.2. Phân tích biến động tính thông tin của giá cổ phiếu của các
công ty niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM giai
đoạn 2007-2014
Nhìn chung, tính thông tin của giá cổ phiếu của các công ty
12
niêm yết trên HOSE khi đo lường bằng Non_syn có xu hướng tăng
trong giai đoạn nghiên cứu 2007-2014. Có thể thấy, xu hướng của
tính thông tin giá cổ phiếu đo lường bằng Non_syn có nhiều biến
động hơn so với Ivol. Xu hướng biến động của biến Ivol hầu như
không có những thay đổi đáng kể qua các năm. Bảng 3.3 cho thấy
ngành chăm sóc sức khỏe có tính thông tin của giá cổ phiếu cao nhất.
Trong khi đó, ngành Dầu và gas có tính thông tin của giá cổ phiếu thấp
nhất trong các ngành của giai đoạn nghiên cứu.
3.2. K t quả đo lƣờng hành vi điều chỉnh lợi nhuận của các công
ty niêm y t trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM giai đoạn
2007-2014
3.2.1. Đặc trưng về hành vi điều chỉnh lợi nhuận của các công ty
niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM giai đoạn 2007-
2014
Bảng 3.5 trình bày phân vị cho biến dồn tích tùy ý DA cho
thấy nhìn chung, các công ty niêm yết trên HOSE có thực hiện hành
vi điều chỉnh lợi nhuận trong giai đoạn nghiên cứu từ 2007 đến 2014.
3.2.2. Phân tích biến động hành vi điều chỉnh lợi nhuận của các
công ty niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM giai
đoạn 2007 - 2014
Xét trên toàn bộ thị trường, điều chỉnh tăng lợi nhuận là xu
hướng chủ đạo của các công ty niêm yết. Tuy nhiên, có thể thấy, mức
độ điều chỉnh lợi nhuận có xu hướng giảm. Tương đồng với xu hướng
chung của toàn bộ thị trường, việc điều chỉnh tăng lợi nhuận chiếm ưu
thế đối với hầu hết các ngành nghiên cứu từ năm 2007 đến 2014, Bên
cạnh đó, mức độ điều chỉnh lợi nhuận của cả hai nhóm công ty điều
chỉnh tăng lợi nhuận và nhóm công ty điều chỉnh giảm lợi nhuận đều
có xu hướng giảm đối với tất cả các ngành trong giai đoạn nghiên cứu.
3.3. Kiểm định ảnh hƣởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đ n
t nh thông tin của giá cổ phi u của các công ty niêm y t trên Sở
Giao dịch chứng khoán TP.HCM giai đoạn 2007 - 2014
3.3.1. Thống kê mô tả các biến nghiên cứu của mô hình kiểm định
ảnh hưởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến tính thông tin
của giá cổ phiếu
13
3.3.1.1. Thống kê mô tả các biến nghiên cứu trong mô hình
Tính thông tin của giá cổ phiếu trung bình của các công ty là
1,780 trong khoảng thời gian mẫu như được đo lường bằng giá trị
biến đổi logistic của R2 (Non_syn) và 0,049 như được đo lường bằng
giá trị độ lệch chuẩn của εi,t từ hồi quy mô hình thị trường. Trung
bình, mức độ điều chỉnh lợi nhuận khoảng 14,9% trên tổng giá trị tài
sản cho thấy các công ty niêm yết trên HOSE có thực hiện hành vi
ĐCLN trong giai đoạn nghiên cứu 2007-2014.
3.3.1.2. Ma trận hệ số tương quan của các biến nghiên cứu
Biến hành vi ĐCLN có tương quan âm với biến tính thông tin
của giá cổ phiếu Non_syn (hệ số tương quan cặp -0,100). Nhìn
chung, tương quan giữa các biến độc lập là ở mức độ thấp, do đó loại
bỏ khả năng xảy ra đa cộng tuyến trong mô hình hồi quy.
3.3.2. Ảnh hưởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến tính thông
tin của giá cổ phiếu
Kết quả cho thấy rằng biến hành vi ĐCLN có ảnh hưởng âm
và có ý nghĩa thống kê đến tính thông tin của giá cổ phiếu. Ảnh
hưởng là nhất quán trên cả hai đo lường Non_syn và Ivol. Cụ thể,
ước lượng hệ số của biến hành vi ĐCLN là -0,865 (t-statistic= -4,53)
với mức ý nghĩa 1% đối với đo lường Non_syn, và -0,002 (t-
statistic= -1,73) với mức ý nghĩa 10% đối với đo lường Ivol.
3.3.3. Kiểm định sự bền vữngcủa kết quả nghiên cứu
Thứ nhất, khả năng tác động ngược chiều của tính thông tin của
giá cổ phiếu đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận của nhà quản trị vẫn có
thể tồn tại. Để giải quyết vấn đề này, tác giả kiểm soát thêm biến trễ
độc lập và biến trễ phụ thuộc tính thông tin của giá cổ phiếu trong
mô hình hồi quy. Bảng 3.11 và 3.12 trình bày kết quả cho thấy ước
lượng hệ số trên biến dồn tích tùy ý vẫn không thay đổi về mặt định
tính và giá trị hệ số vẫn có ý nghĩa thống kê.
Thứ hai, kết quả hồi quy Bảng 3.13 cho thấy, phân tích thêm
với ảnh hưởng cố định công ty vẫn cho kết quả với dấu nhất quán với
các phân tích ở phần trên và có ý nghĩa thống kê.
Tóm lại, phân tích thêm về tính bền vững của kết quả nghiên
cứu cho thấy độ tin cậy về tác động ngược chiều của hành vi điều
14
chỉnh lợi nhuận đến tính thông tin của giá cổ phiếu và cơ bản quan
hệ giữa này không chịu ảnh hưởng của vấn đề nội sinh.
3.4. K t luận
CHƢƠNG 4
KHUYẾN NGHỊ ĐỐI VỚI CÁC BÊN LIÊN QUAN
4.1. Khuy n nghị đối với các nhà đầu tƣ
Để có được quyết định đầu tư đúng đắn, nhà đầu tư cần có
kiến thức đầy đủ hơn về báo cáo tài chính, phân tích logic các yếu tố
cấu thành nên báo cáo tài chính để đánh giá chính xác hơn về chỉ tiêu
lợi nhuận. Bên cạnh đó, nhà đầu tư cần được trang bị kiến thức về
hành vi điều chỉnh lợi nhuận của nhà quản trị.
4.2. Khuy n nghị đối với nhà quản trị công ty
Tăng cường sự minh bạch trong công bố thông tin của các
công ty niêm yết và hạn chế giao dịch nội gián là một yêu cầu cần
thiết trong giai đoạn hiện nay.
4.3. Khuy n nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nƣớc
Các khuyến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước tập trung
trên hai phương diện: (1) thứ nhất, gia tăng tính minh bạch của môi
trường thông tin; (2) thứ hai, tăng cường sự bảo vệ quyền lợi cho nhà
đầu tư khi tham gia thị trường.
4.4. K t luận
KẾT LUẬN
Về tính thông tin của giá cổ phiếu
Có thể thấy, tính thông tin của giá cổ phiếu của các công ty
niêm yết trên HOSE nằm trong phạm vi giá trị của tính thông tin của
giá cổ phiếu của các nước đang phát triển trong các nghiên cứu trước
đây trên thế giới (He & cộng sự, 2013). Ngành chăm sóc sức khỏe có
tính thông tin của giá cổ phiếu cao nhất, trong khi đó, ngành Dầu và
gas có tính thông tin của giá cổ phiếu thấp nhất trong các ngành của
giai đoạn nghiên cứu.
Về hành vi điều chỉnh lợi nhuận
Nhìn chung, các công ty niêm yết trên HOSE có thực hiện
hành vi điều chỉnh lợi nhuận trong giai đoạn nghiên cứu từ 2007 đến
2014. Xét trên toàn bộ thị trường, điều chỉnh tăng lợi nhuận là xu
15
hướng chủ đạo của các công ty niêm yết. Tuy nhiên, có thể thấy,
mức độ điều chỉnh lợi nhuận có xu hướng giảm. Khi phân tích hành
vi điều chỉnh lợi nhuận theo cấp độ ngành, việc điều chỉnh tăng lợi
nhuận chiếm ưu thế đối với hầu hết các ngành nghiên cứu từ năm
2007 đến 2014. Bên cạnh đó, mức độ điều chỉnh lợi nhuận có xu
hướng giảm đối với tất cả các ngành trong giai đoạn nghiên cứu.
Về ảnh hưởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến
tính thông tin của giá cổ phiếu
Kết quả nghiên cứu cho thấy hành vi điều chỉnh lợi nhuận có
ảnh hưởng ngược chiều đến tính thông tin của giá cổ phiếu. Kết quả
này được giải thích dựa trên lý thuyết thông tin bất đối xứng và phù
hợp với trường hợp của các nước đang phát triển. Điều này đặt ra
yêu cầu cho các cơ quan Nhà nước cần xem xét những biện pháp
nhằm tăng cường sự minh bạch của môi trường thông tin và có các
chính sách hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến việc bảo
vệ quyền lợi nhà đầu tư. Bên cạnh đó, đối với các nhà quản trị công
ty cần có trách nhiệm hơn trong việc cung cấp thông tin minh bạch ra
thị trường để tạo được niềm tin và uy tín lâu dài đối với các nhà đầu
tư. Ngoài ra, nhà đầu tư cần nâng cao trình độ đọc, hiểu, phân tích
báo cáo tài chính doanh nghiệp để có quyết định đầu tư đúng đắn.
Hạn ch của đề tài và hƣớng nghiên cứu trong tƣơng lai
Thứ nhất, khi đo lường hành vi điều chỉnh lợi nhuận, nghiên
cứu chỉ sử dụng mô hình định lượng biến dồn tích. Trong khi đó, các
nghiên cứu trước đây trên thế giới đã sử dụng các đo lường khác
(Leuz, Nanda & Wysocki, 2003). Thứ hai, tác động ngược lại từ tính
thông tin của giá cổ phiếu đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận vẫn có
thể tồn tại. Thứ ba, đề tài chưa phân tích cơ chế thông qua đó hành vi
điều chỉnh lợi nhuận có thể tác động đến tính thông tin của giá cổ
phiếu. Thứ tư, dữ liệu nghiên cứu chỉ giới hạn từ 2007-2014.
Trong tương lai, các nghiên cứu sau này có thể sử dụng các
cách đo lường khác nhau của tính thông tin của giá cổ phiếu và hành
vi điều chỉnh lợi nhuận khi dữ liệu Việt Nam cho phép. Bên cạnh đó,
về mặt phương pháp, các nghiên cứu có thể tìm hiểu và sử dụng biến
công cụ phù hợp để giải quyết triệt để vấn đề nội sinh của mô hình
16
hồi quy dữ liệu bảng. Ngoài ra, về nội dung, có thể mở rộng phạm vi
nghiên cứu thêm về hệ quả của tính thông tin của giá cổ phiếu đến
chi phí vốn của doanh nghiệp hoặc nghiên cứu sự kiện về ảnh hưởng
của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến tính thông tin của giá cổ phiếu
trước và sau khi áp dụng Chuẩn mực kế toán quốc tế.
Tải về để xem bản đầy đủ
21 trang
13100
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Báo cáo tóm tắt Đề tài Nghiên cứu ảnh hưởng của hành vi điều chỉnh lợi nhuận đến tính thông tin của giá cổ phiếu trên Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bao_cao_tom_tat_de_tai_nghien_cuu_anh_huong_cua_hanh_vi_dieu.pdf
