Báo cáo tóm tắt Đề tài Nghiên cứu ảnh hưởng của quản trị công ty đến quyết định nắm giữ vốn và lựa chọn hình thức sáp nhập & mua lại ở Việt Nam
NHỮNG THÀNH VIÊN THAM GIA NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
**************
Đơn vị công tác và
lĩnh vực chuyên môn
TT
Họ và tên
Trách nhiệm
1.
Đặng Hữu Mẫn
- TS, Giảng viên Khoa Tài chính, Trường Đại
học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng.
Chủ nhiệm đề
tài
- Lĩnh vực chuyên môn: Tài chính công ty, Sáp
nhập và Mua lại, Quản trị công ty.
2.
3.
4.
5.
6.
Hoàng Dương
Việt Anh
- TS, Giảng viên Khoa Ngân hàng, Trường Đại
học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng.
- Lĩnh vực chuyên môn: Tài chính công ty, sáp
nhập và mua lại, tài chính công.
Thành viên
Thành viên
Darren Henry
- GS.TS, Trưởng Khoa Kinh tế - Tài chính,
Trường Đại học La Trobe (Úc).
- Lĩnh vực chuyên môn: Sáp nhập và mua lại
(M&As), Tài chính công ty, Quản trị công ty.
Võ Thị Thúy
Anh
- PGS.TS, Phó Hiệu trưởng, Giảng viên tài chính, Thành viên
Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng.
- Lĩnh vực chuyên môn: Tài chính công ty, Quản
trị công ty, Kinh tế lượng tài chính.
Trần Duy
Phương
- ThS, Luật gia, Giám đốc Công ty TNHH MTV
Sở Hữu trí tuệ VCCI, Phòng TM&CN Việt Nam.
- Lĩnh vực chuyên môn: Luật, Quản trị công ty.
Thành viên
Lê Thùy Dung
- NCS, Giảng viên tài chính, Trường Đại học
Kinh tế Nghệ An.
Thư ký khoa
học.
- Lĩnh vực chuyên môn: Tài chính công ty.
ĐƠN VỊ PHỐI HỢP
**************
Tên đơn vị
Nội dung phối hợp nghiên cứu
Công ty TNHH MTV Sở Hữu trí tuệ Tư vấn để chủ nhiệm đề tài viết phần hàm ý chính sách
VCCI (Tòa nhà VCCI, số 9 Đào Duy
Anh, Đống Đa, Hà Nội)
i
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1. Thông tin chung:
- Tên đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của quản trị công ty đến quyết định nắm giữ
vốn và lựa chọn hình thức sáp nhập & mua lại ở Việt Nam
- Mã số: B2017-ĐN04-03
- Chủ nhiệm đề tài: TS. Đặng Hữu Mẫn
- Thời gian thực hiện: từ tháng 6 năm 2017 đến tháng 05 năm 2019
2. Mục tiêu:
- Đánh giá được tác động của quản trị công ty đối với quyết định nắm giữ vốn và
quyết định lựa chọn hình thức sáp nhập & mua lại.
- Ảnh hưởng của sự tương tác giữa quản trị công ty và quá trình ra quyết định
chiến lược tái cấu trúc công ty đối với giá trị cộng hưởng tạo ra trong mỗi thương
vụ.
- Cung cấp những phát hiện nhằm bổ sung những kiến thức mới về mối quan hệ
giữa chất lượng quản trị công ty và thị trường M&A, và một số hàm ý chính sách
trong điều kiện hệ thống pháp luật chưa hoàn chỉnh.
3. Kết quả nghiên cứu:
- Nghiên cứu của chúng tôi làm rõ vai trò của của cơ chế quản trị công ty đến
động cơ quyết định sự thành công của thương vụ, đặc biệt là quyết định lựa chọn
khu vực sáp nhập (sáp nhập nội địa hay sáp nhập qua biên giới) của các công ty thâu
tóm. Kết quả nghiên cứu cho thấy các công ty thâu tóm có xu hướng mua các công
ty mục tiêu được quản trị tốt bất kể quốc tịch của các công ty mục tiêu. Kết quả này
chỉ ra rằng, ngay cả khi các công ty mục tiêu hoạt động kém tại thời điểm tiếp quản,
các công ty thâu tóm vẫn xem xét cấu trúc quản trị doanh nghiệp của họ là một phần
quan trọng của kế hoạch mua lại. Điều này có nghĩa là cơ chế và cấu trúc quản trị
doanh nghiệp của công ty mục tiêu là một yếu tố quyết định động lực thâu tóm.
Nghiên cứu của chúng tôi cũng xem xét sự thay đổi của cấu trúc quản trị doanh
nghiệp của công ty mục tiêu ảnh hưởng như thế nào đến kết quả hoạt động dài hạn.
ii
Kết quả xác nhận kỳ vọng rằng có một mối quan hệ nghịch chiều giữa chất lượng
quản trị doanh nghiệp tại thời điểm mua lại và mức độ hiệu quả của các công ty mục
tiêu. Đặc biệt, trái ngược với giai đoạn trước khi hoàn thành thương vụ, các công ty
mục tiêu trong nước đạt được sự cải thiện kết quả kinh doanh trong dài hạn sau khi
mua lại; trong khi đó, nghiên cứu nhận thấy không có cải thiện đáng kể nào cho các
công ty mục tiêu trong thương vụ xuyên biên giới. Nghiên cứu của chúng tôi cũng
nhận thấy rằng, việc kiểm soát cơ chế quản trị doanh nghiệp trước khi mua lại các
công ty mục tiêu, quá trình hội nhập sau thương vụ có thể khó khăn hơn đối với các
thương vụ mua lại xuyên biên giới so với mua lại trong nước và do đó, sự thay đổi
kết quả hoạt động kinh doanh sau khi hoàn thành thương vụ trong dài hạn là lớn hơn
đáng kể đối với các công ty mục tiêu trong thương vụ nội địa so với các công ty mục
tiêu trong thương vụ xuyên biên giới. Cuối cùng, nghiên cứu tìm thấy bằng chứng
cho thấy cả các công ty mục tiêu trong nước và xuyên biên giới đều có lợi nhuận bất
thường âm trước và trong dài hạn sau khi hoàn thành thương vụ, mặc dù các cổ đông
của công ty mục tiêu có nhiều khả năng thu được lợi nhuận bất thường ngắn hạn
xung quanh ngày thông báo sự kiện mua lại.
- Nghiên cứu này cũng xem xét mối quan hệ giữa cơ chế quản trị doanh nghiệp
của công ty mục tiêu (công ty bị thâu tóm) và quyết định lựa chọn mức độ sở hữu
trong các thương vụ sáp nhập và mua lại. Sử dụng các khía cạnh khác nhau của cấu
trúc quản trị doanh nghiệp và kiểm soát các đặc điểm cụ thể của thương vụ và đặc
điểm tài chính của công ty, các phát hiện của chúng tôi cung cấp bằng chứng mới
ủng hộ giả thuyết đại diện dựa trên quan điểm rủi ro đạo đức và động cơ lợi ích.
Nghiên cứu nhận thấy rằng các công ty mục tiêu có hội đồng quản trị độc lập hơn,
CEO có ảnh hưởng lớn hơn và tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn cao hơn có nhiều khả
năng chống lại việc mua lại toàn quyền kiểm soát và do đó thương vụ ít có khả năng
thành công. Do đó, các công ty thâu tóm dường như xem các thuộc tính quản trị
doanh nghiệp của công ty mục tiêu là một phần trong kế hoạch mua lại của họ và
những công ty có sự kháng cự, phòng vệ xuất phát từ cấu trúc quản trị tốt hơn làm
giảm khả năng mua lại toàn quyền kiểm soát.
Tuy nhiên, khi khảo sát mẫu thương vụ ở Việt Nam, kết quả cho thấy một điểm
đặc biệt so với các thương vụ ở các nước trong khu vực. Cụ thể, công ty thâu tóm
iii
mong muốn nắm giữ một tỷ lệ cổ phần cao ở các công ty có chất lượng quản trị tốt;
trong khi ở các thương vụ trong khu vực, các công ty mục tiêu có chất lượng quản trị
tốt thường chỉ được nắm giữ tỷ lệ cổ phần thấp hoặc thiểu số. Lý do có thể nằm ở
mức độ rủi ro khi đầu tư ở thị trường Việt Nam. Hoạt động M&A được điều chỉnh
bởi nhiều văn bản Luật nhưng ở Việt Nam vẫn chưa có các quy định về chống thâu
tóm M&A trên thị trường, trong khi đó, các doanh nghiệp Việt Nam thiếu những
bước đột phá trong vấn đề quản trị để có thể chớp các cơ hội đầu tư kinh doanh lớn
(Pham & cộng sự, 2015). Trong bối cảnh đó, để đảm bảo an toàn vốn cho hoạt động
đầu tư, các công ty thâu tóm chỉ tìm kiếm tỷ lệ nắm giữ vốn cao ở những công ty
mục tiêu có chất lượng quản trị tốt.
Nghiên cứu cũng xem xét khả năng tạo ra giá trị cộng hưởng cho các cổ đông
của công ty mục tiêu sau khi hoàn thành thương vụ ở cả hai hình thức sở hữu. Kết
quả cho thấy không có sự khác biệt đáng kể nào về lợi nhuận tăng thêm đối với các
cổ đông của công ty mục tiêu giữa mua lại toàn phần và mua lại kiểm soát một phần.
Kết quả này phù hợp với quan điểm rằng, mặc dù các công ty thâu tóm có xu hướng
nâng giá chào mua cao hơn so với thị giá hiện tại của công ty mục tiêu, nhưng khi đã
đạt đến một tỷ lệ sở hữu vừa đủ để kiểm soát công ty mục tiêu (ở đây là 50% cổ
phần trong công ty mục tiêu) thì họ không nhất thiết phải nâng giá chào mua để đạt
được toàn quyền kiểm soát.
4. Tính mới và sáng tạo:
Kết quả từ nghiên cứu này giúp trả lời các câu hỏi: Chất lượng quản trị công ty
có tác động như thế nào đến quyết định nắm giữ vốn và quyết định lựa chọn hình
thức sáp nhập & mua lại? Tương tác giữa quản trị công ty và quá trình ra quyết định
chiến lược tái cấu trúc công ty ảnh hưởng như thế nào đến giá trị cộng hưởng tạo ra
trong mỗi thương vụ? Kết quả từ nghiên cứu là những phát hiện mới về tầm quan
trọng của quản trị công ty đối với thị trường tài chính nói chung và thị trường M&A
nói riêng. Đây là vấn đề chưa được nghiên cứu một cách toàn diện trước đây, đặc
biệt trên bình quốc tế và ở Việt Nam.
Nghiên cứu có ý nghĩa trên cả hai góc độ học thuật và thực tiễn trong kinh tế học
tài chính.
* Ý nghĩa về mặt học thuật:
iv
- Hoàn thiện khung lý thuyết về quản trị công ty, quyết định nắm giữ vốn và
quyết định lựa chọn hình thức sáp nhập & mua lại; ảnh hưởng của quản trị công ty
đối với quá trình ra quyết định chiến lược tái cấu trúc công ty và giá trị cộng hưởng
tạo ra trong mỗi thương vụ.
* Ý nghĩa về mặt thực tiễn:
Nghiên cứu này sử dụng bối cảnh các thương vụ sáp nhập & mua bán ở khu vực
Đông và Đông Nam Á để kiểm tra kết quả tài chính ngắn và dài hạn của các công ty
mục tiêu trước và sau thương vụ sáp nhập nội địa và qua biên giới, cũng như ảnh
hưởng tiềm năng của cơ chế quản trị doanh nghiệp đến việc ra quyết định lựa chọn
khu vực sáp nhập cũng như quyết định lựa chọn tỷ lệ sở hữu mục tiêu của các công
ty thâu tóm. Những phát hiện trong nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng đối với
các bên tham gia vào quá trình mua lại và cả các bên liên quan khác như các nhà đầu
tư trên thị trường chứng khoán và các cơ quan quản lý nhà nước. Đối với các công
ty thâu tóm, kết quả xác nhận tầm quan trọng của cơ chế quản trị công ty như là một
động cơ khi xây dựng kế hoạch mua lại, thay vì đơn thuần chỉ tập trung vào giá chào
mua và phần bù thương vụ. Theo đó, các công ty thâu tóm có xu hướng cân nhắc
cấu trúc và hiệu quả quản trị của công ty mục tiêu và tích hợp những cân nhắc này
trong kế hoạch mua lại của họ.
Nghiên cứu của chúng tôi là công trình đầu tiên nhận thấy rằng các công ty thâu
tóm cân nhắc cả yếu tố giá trị cộng hưởng và cơ chế quản trị của công ty mục tiêu
trong việc ra quyết định thương vụ. Một mặt, họ lựa chọn các công ty mục tiêu được
quản lý tốt, không phụ thuộc ở việc các công ty mục tiêu có nằm ở thị trường trong
nước hay nước ngoài. Mặt khác, các công ty thâu tóm nội địa có xu hướng lựa chọn
các đối tác có các đặc điểm tài chính kém, trong khi những công ty thâu tóm qua
biên giới có xu hướng lựa chọn các doanh nghiệp hoạt động tốt.
Nghiên cứu của chúng tôi cũng cung cấp bằng chứng mới cho thấy quá trình hội
nhập sau khi hoàn thành thương vụ là khó khăn cho các giao dịch qua biên giới hơn
các thương vụ nội địa và do đó, thay đổi giá trị gia tăng cho các công ty mục tiêu
qua biên giới thấp hơn so với các công ty mục tiêu nội địa, mặc dù các giao dịch qua
biên giới có giá trị cao hơn.
v
Nghiên cứu cũng xác nhận rằng việc mua lại kiểm soát một phần có thể mang lại
một số lợi thế so với việc mua lại kiểm soát thiểu số và kiểm soát đa số cổ phần vì
chúng có thể cho phép công ty thâu tóm thu thập thêm thông tin, đánh giá kỹ hơn
tiềm năng của công ty mục tiêu và lợi nhuận kỳ vọng trước khi nắm giữ đa số cổ
phần và điều này cũng là phương pháp để khuyến khích sự hỗ trợ từ người quản lý
của công ty mục tiêu, đặc biệt là khi công ty thâu tóm đến từ thị trường nước ngoài
và ít quen thuộc với thị trường nội địa của công ty mục tiêu. Ngoài ra, trái ngược với
kỳ vọng rằng mua lại toàn quyền kiểm soát có thể tạo ra lợi nhuận cao hơn cho các
cổ đông công ty mục tiêu so với mua lại kiểm soát một phần, nghiên cứu của chúng
tôi cung cấp bằng chứng mới khẳng định rằng trong trường hợp công ty thâu tóm đã
nắm giữ đa số cổ phần kiểm soát công ty mục tiêu, họ ít có khả năng nâng giá chào
mua trong thương vụ, và do đó, giảm bớt chi phí thương vụ. Điều này đặc biệt quan
trọng trong trường hợp các công ty thâu tóm đến từ các thị trường nước ngoài và
thường bị thông tin bất đối xứng so với các công ty thâu tóm nội địa.
Đối với các nhà đầu tư, kết quả nghiên cứu cho thấy việc cân nhắc chất lượng
quản trị doanh nghiệp cũng như việc sàng lọc cổ phiếu dựa trên chất lượng quản trị
doanh nghiệp có thể làm giảm nguy cơ tổn thất khi các thương vụ được chính thức
công bố. Điều này cũng có thể hỗ trợ nhà đầu tư trong việc nhận diện những cổ
phiếu tiềm năng tham gia vào thương vụ M&A.
Kết quả nghiên cứu của đề tài cung cấp các khuyến nghị và định hướng cho các
nhà quản trị công ty trong việc giảm thiểu tác động bất lợi của thông tin bất đối xứng
đối với các quyết định tái cấu trúc bằng cách tăng cường tập trung vào môi trường
thông tin thông quan cơ chế giám sát bên trong bên ngoài. Đặc biệt, đối với các công
ty thâu tóm, kết quả xác nhận tầm quan trọng của việc tìm kiếm cơ hội đầu tư vượt
xa những lợi ích liên quan đến giá trị cộng hưởng dự kiến cũng như mức giá chào
mua, và hướng tới mục tiêu quản trị doanh nghiệp và cơ cấu sở hữu là yếu tố quyết
định việc lựa chọn khu vực sáp nhập. Do đó, những khía cạnh này là không thể tách
rời trong việc lập kế hoạch M&A. Những phát hiện của chúng tôi cũng chỉ ra rằng
các thương vụ M&A qua biên giới của các công ty ở các nước Đông và Đông Nam
Á bị chi phối lớn bởi cấu trúc quản trị công ty, đặc biệt kể từ sau Cuộc khủng hoảng
tài chính ở Châu Á 1997-1998. Kết quả nghiên cứu của đề tài cũng sẽ giúp các nhà
vi
hoạch định chính sách vĩ mô trong lĩnh vực tài chính hiểu rõ thêm vai trò và tác
động của môi trường thông tin trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị
trường tài chính. Từ đó, những nhà hoạch định chính sách có thể có những tư vấn
hoặc định hướng hành động phù hợp và hiệu quả.
5. Sản phẩm:
- Bài báo đăng tạp chí thuộc danh mục ISI: 01.
- Bài báo đăng tạp chí trong nước (tạp chí 1 điểm): 02.
- Bài đăng kỷ yếu hội thảo quốc tế: 01.
- Báo cáo khoa học tổng kết đề tài: 01.
6. Phương thức chuyển giao, địa chỉ ứng dụng, tác động và lợi ích mang lại của
kết quả nghiên cứu:
- Kết quả nghiên cứu của đề tài là tài liệu khoa học hữu ích cho các cơ quan quản
lý nhà nước tham khảo, như Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI);
Cục Đầu tư nước ngoài; Cục Phát triển doanh nghiệp thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư;
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thuộc Bộ Tài chính; Cục Quản lý cạnh tranh, Cục
Xúc tiến thương mại thuộc Bộ Công thương.
- Đề tài là tài liệu hữu ích cho các sinh viên bậc đại học, sau đại học, các học giả
trong và ngoài nước tham khảo và muốn tìm hiểu, nghiên cứu thực tế về ảnh hưởng
của cơ chế quản trị công ty đến hành vi và quá trình ra quyết định của các công ty
thâu tóm tại thị trường Việt Nam.
- Quá trình nghiên cứu còn góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cho
đội ngũ giảng viên tham gia đề tài thông qua việc công bố 01 bài báo khoa học trên
tạp chí quốc tế thuộc danh mục ISI, 02 bài báo trên tạp chí thuộc danh mục chức
danh giáo sư nhà nước.
vii
MỞ ĐẦU
**************
1. Tính cấp thiết của đề tài
Cơ chế quản trị bên trong công ty là một trong những yếu tố sống còn quyết
định sự thành bại trong chiến lược hoạt động của mỗi công ty. Các nghiên cứu
thực nghiệm hiện có đã cho thấy quản trị công ty là một trong những mấu chốt
quan trọng được đặc biệt quan tâm trong chiến lược M&A của các công ty thâu
tóm (Maksimovic & Phillips, 2001; Bange & Mazzeo, 2004; Kling & Weitzel,
2011; Zhu & cộng sự, 2011; Liao, 2014; Jenter & Lewellen, 2015; Dang &
Henry, 2016; Hu & Yang, 2016; Dang & cộng sự, 2017; Field & Mkrtchyan,
2017). Chất lượng quản trị bên trong của mỗi công ty ảnh hưởng trực tiếp đến
quyết định lựa chọn mục tiêu thâu tóm, thành công thương vụ cũng như kết quả
đạt được của các bên tham gia sau khi quá trình M&A hoàn tất. Do đó, vấn đề
cốt lõi đặt ra là mỗi doanh nghiệp phải tự hoàn thiện cơ chế quản trị tại doanh
nghiệp mình, đảm bảo về số lượng thành viên và chất lượng quản trị để có thể
thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh trong tiến trình hội nhập. Tuy nhiên,
sự khác biệt về cơ chế quản trị cấp độ quốc gia và cấp độ công ty dẫn đến kết quả
nghiên cứu về tác động của chất lượng quản trị bên trong công ty đến các quyết
định chiến lược trong một thương vụ M&A là không giống nhau.
Đối với Việt Nam, hoạt động M&A được hướng dẫn và điều chỉnh bởi nhiều
Luật khác nhau, thiếu sự thống nhất dẫn đến sự quản lý chồng chéo giữa các luật.
Cụ thể, quy định liên quan hoạt động sáp nhập và mua lại được quy định tại Bộ
Luật Dân sự, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư. Nhìn chung, hoạt động M&A
được điều chỉnh bởi nhiều văn bản Luật nhưng ở Việt Nam vẫn chưa có các quy
định về chống thâu tóm M&A trên thị trường (Pham & cộng sự, 2015). Thực tế
cho thấy, các doanh nghiệp Việt Nam thiếu những bước đột phá trong vấn đề
quản trị để có thể chớp các cơ hội đầu tư kinh doanh lớn. Mặc dù, nhiều văn bản
pháp luật mới liên quan đến vấn đề quản trị công ty cũng đã được ban hành tạo
hành lang pháp lý cho các doanh nghiệp như Luật quản lý, sử dụng vốn nhà nước
đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp, Luật Doanh nghiệp, Luật
1
chứng khoán, Nghị định hướng dẫn về quản trị công ty áp dụng đối với công ty
đại chúng. Tuy nhiên, các doanh nghiệp còn nhiều hạn chế về năng lực quản trị,
chưa nhận thức đúng về tầm quan trọng của quản trị công ty đối với chiến lược
phát triển bền vững của doanh nghiệp trong tiến trình hội nhập quốc tế. Nhiều
doanh nghiệp còn thiếu minh bạch trong công bố thông tin liên quan đến báo cáo
tài chính, báo cáo quản trị, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp chưa niêm yết.
Để nhận thấy rõ ảnh hưởng của cơ chế quản trị công ty đến các quyết định chiến
lược trong các thương vụ M&A xét trong một bức tranh toàn cảnh đòi hỏi cần
phải làm rõ khung lý thuyết và có những nghiên cứu thực nghiệm cần thiết.
Kết quả từ nghiên cứu này giúp trả lời các câu hỏi: Chất lượng quản trị công
ty có tác động như thế nào đến quyết định nắm giữ vốn và quyết định lựa chọn
hình thức sáp nhập & mua lại? Tương tác giữa quản trị công ty và quá trình ra
quyết định chiến lược tái cấu trúc công ty ảnh hưởng như thế nào đến giá trị cộng
hưởng tạo ra trong mỗi thương vụ? Kết quả từ nghiên cứu này là những phát hiện
mới về tầm quan trọng của quản trị công ty đối với thị trường tài chính nói chung
và thị trường M&A nói riêng. Đây là vấn đề chưa được nghiên cứu một cách toàn
diện trước đây, đặc biệt trên bình quốc tế và ở Việt Nam.
Nghiên cứu có ý nghĩa trên cả hai góc độ học thuật và thực tiễn trong kinh tế
học tài chính. Về mặt học thuật, nghiên cứu này góp phần hoàn thiện khung lý
thuyết về quản trị công ty, quyết định nắm giữ vốn và quyết định lựa chọn hình
thức sáp nhập & mua lại; ảnh hưởng của quản trị công ty đối với quá trình ra
quyết định chiến lược tái cấu trúc công ty và giá trị cộng hưởng tạo ra trong mỗi
thương vụ.
Về mặt thực tiễn, nghiên cứu này sử dụng bối cảnh các thương vụ sáp nhập &
mua bán ở khu vực Đông và Đông Nam Á để kiểm tra kết quả tài chính ngắn và
dài hạn của các công ty mục tiêu trước và sau thương vụ sáp nhập nội địa và qua
biên giới, cũng như ảnh hưởng tiềm năng của cơ chế quản trị doanh nghiệp đến
việc ra quyết định lựa chọn khu vực sáp nhập cũng như quyết định lựa chọn tỷ lệ
sở hữu mục tiêu của các công ty thâu tóm. Những phát hiện trong nghiên cứu này
có ý nghĩa quan trọng đối với các bên tham gia vào quá trình mua lại và cả các
2
bên liên quan khác như các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán và các cơ
quan quản lý nhà nước. Đối với các công ty thâu tóm, kết quả xác nhận tầm quan
trọng của cơ chế quản trị công ty như là một động cơ khi xây dựng kế hoạch mua
lại, thay vì đơn thuần chỉ tập trung vào giá chào mua và phần bù thương vụ. Theo
đó, các công ty thâu tóm có xu hướng cân nhắc cấu trúc và hiệu quả quản trị của
công ty mục tiêu và tích hợp những cân nhắc này trong kế hoạch mua lại của họ.
Nghiên cứu của chúng tôi là công trình đầu tiên nhận thấy rằng các công ty
thâu tóm cân nhắc cả yếu tố giá trị cộng hưởng và cơ chế quản trị của công ty
mục tiêu trong việc ra quyết định thương vụ. Một mặt, họ lựa chọn các công ty
mục tiêu được quản lý tốt, không phụ thuộc ở việc các công ty mục tiêu có nằm ở
thị trường trong nước hay nước ngoài. Mặt khác, các công ty thâu tóm nội địa có
xu hướng lựa chọn các đối tác có các đặc điểm tài chính kém, trong khi những
công ty thâu tóm qua biên giới có xu hướng lựa chọn các doanh nghiệp hoạt động
tốt.
Nghiên cứu của chúng tôi cũng cung cấp bằng chứng mới cho thấy quá trình
hội nhập sau khi hoàn thành thương vụ là khó khăn cho các giao dịch qua biên
giới hơn các thương vụ nội địa và do đó, thay đổi giá trị gia tăng cho các công ty
mục tiêu qua biên giới thấp hơn so với các công ty mục tiêu nội địa, mặc dù các
giao dịch qua biên giới có giá trị cao hơn.
Nghiên cứu cũng xác nhận rằng việc mua lại kiểm soát một phần có thể mang
lại một số lợi thế so với việc mua lại kiểm soát thiểu số và kiểm soát đa số cổ
phần vì chúng có thể cho phép công ty thâu tóm thu thập thêm thông tin, đánh
giá kỹ hơn tiềm năng của công ty mục tiêu và lợi nhuận kỳ vọng trước khi nắm
giữ đa số cổ phần và điều này cũng là phương pháp để khuyến khích sự hỗ trợ từ
người quản lý của công ty mục tiêu, đặc biệt là khi công ty thâu tóm đến từ thị
trường nước ngoài và ít quen thuộc với thị trường nội địa của công ty mục tiêu.
Ngoài ra, trái ngược với kỳ vọng rằng mua lại toàn quyền kiểm soát có thể tạo ra
lợi nhuận cao hơn cho các cổ đông công ty mục tiêu so với mua lại kiểm soát một
phần, nghiên cứu của chúng tôi cung cấp bằng chứng mới khẳng định rằng trong
trường hợp công ty thâu tóm đã nắm giữ đa số cổ phần kiểm soát công ty mục
3
tiêu, họ ít có khả năng nâng giá chào mua trong thương vụ, và do đó, giảm bớt
chi phí thương vụ. Điều này đặc biệt quan trọng trong trường hợp các công ty
thâu tóm đến từ các thị trường nước ngoài và thường bị thông tin bất đối xứng so
với các công ty thâu tóm nội địa.
Đối với các nhà đầu tư, kết quả nghiên cứu cho thấy việc cân nhắc chất lượng
quản trị doanh nghiệp cũng như việc sàng lọc cổ phiếu dựa trên chất lượng quản
trị doanh nghiệp có thể làm giảm nguy cơ tổn thất khi các thương vụ được chính
thức công bố. Điều này cũng có thể hỗ trợ nhà đầu tư trong việc nhận diện những
cổ phiếu tiềm năng tham gia vào thương vụ M&A.
Kết quả nghiên cứu của đề tài cung cấp các khuyến nghị và định hướng cho
các nhà quản trị công ty trong việc giảm thiểu tác động bất lợi của thông tin bất
đối xứng đối với các quyết định tái cấu trúc bằng cách tăng cường tập trung vào
môi trường thông tin thông quan cơ chế giám sát bên trong bên ngoài. Đặc biệt,
đối với các công ty thâu tóm, kết quả xác nhận tầm quan trọng của việc tìm kiếm
cơ hội đầu tư vượt xa những lợi ích liên quan đến giá trị cộng hưởng dự kiến
cũng như mức giá chào mua, và hướng tới mục tiêu quản trị doanh nghiệp và cơ
cấu sở hữu là yếu tố quyết định việc lựa chọn khu vực sáp nhập. Do đó, những
khía cạnh này là không thể tách rời trong việc lập kế hoạch M&A. Những phát
hiện của chúng tôi cũng chỉ ra rằng các thương vụ M&A qua biên giới của các
công ty ở Việt Nam nói riêng và các nước Đông và Đông Nam Á nói chung bị
chi phối lớn bởi cấu trúc quản trị công ty, đặc biệt kể từ sau Cuộc khủng hoảng
tài chính ở Châu Á 1997-1998. Kết quả nghiên cứu của đề tài cũng sẽ giúp các
nhà hoạch định chính sách vĩ mô trong lĩnh vực tài chính hiểu rõ thêm vai trò và
tác động của môi trường thông tin trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững của
thị trường tài chính. Từ đó, những nhà hoạch định chính sách có thể có những tư
vấn hoặc định hướng hành động phù hợp và hiệu quả.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Đánh giá được tác động của quản trị công ty đối với quyết định nắm giữ vốn
và quyết định lựa chọn hình thức sáp nhập & mua lại.
4
- Ảnh hưởng của sự tương tác giữa quản trị công ty và quá trình ra quyết định
chiến lược tái cấu trúc công ty đối với giá trị cộng hưởng tạo ra trong mỗi thương
vụ.
- Cung cấp những phát hiện nhằm bổ sung những kiến thức mới về mối quan
hệ giữa chất lượng quản trị công ty và thị trường M&A, và một số hàm ý chính
sách trong điều kiện hệ thống pháp luật chưa hoàn chỉnh.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu
Trong đề tài này, đối tượng nghiên cứu là tất cả các công ty mục tiêu có
thương vụ M&As ở 08 quốc gia Đông và Đông Nam Á giai đoạn 2000-2015.
Ngoài ra, chúng tôi cũng nghiên cứu một nhóm kiểm soát gồm tất cả các công ty
không có thương vụ trong giai đoạn nghiên cứu ở trên niêm yết trên thị trường
chứng khoán của các nước này. Chúng tôi cũng nghiên cứu một mẫu các thương
vụ ở Việt Nam trong đó các công ty mục tiêu có niêm yết cổ phiếu trên hai sàn
chứng khoán ở Việt Nam là Sàn Giao dịch chứng khoán TPHCM (HOSE) và Sàn
Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX).
* Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian: đề tài tập trung đánh giá mối tương quan giữa cơ chế
quản trị công ty và quyết định nắm giữ vốn cũng như quyết định lựa chọn hình
thức sáp nhập & mua lại sử dụng một mẫu gồm tất cả các công ty mục tiêu có
thương vụ ở các quốc gia Đông và Đông Nam Á giai đoạn 2000-2015. Dữ liệu
được thu thập từ Cơ sở dữ liệu SDC Platinum, công ty hàng đầu thế giới chuyên
cung cấp dữ liệu về thương vụ sáp nhập & mua lại.
- Phạm vi thời gian: đề tài tập trung nghiên cứu giai đoạn 2000-2015.
4. Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu
* Cách tiếp cận
Đề tài tiếp cận các vấn đề nghiên cứu từ các góc độ sau:
- Tiếp cận từ cơ sở lý luận, các lý thuyết kinh điển: Đề tài sử dụng các lý
thuyết từ các công trình nghiên cứu kinh điển và được công bố trên các tạp chí
5
hàng đầu của tài chính để làm rõ các vấn đề về quyết định nắm giữ vốn và lựa
chọn hình thức M&As. Đề tài cũng tiếp cận các lý thuyết về cơ chế quản trị công
ty, về hệ thống các thiết chế, chính sách, luật lệ nhằm định hướng, vận hành và
kiểm soát công ty cổ phần, các lý thuyết về mối quan hệ giữa hội đồng quản trị,
ban giám đốc điều hành, và các cổ đông lớn.
- Tiếp cận từ các nghiên cứu thực nghiệm đã có: Đề tài tổng kết các công
trình nghiên cứu thực nghiệm, đánh giá các mô hình, phương pháp được sử dụng,
tham khảo các đề xuất và định hướng nghiên cứu của các công trình đã có. Trên
cơ sở đó, lựa chọn các mô hình, phương pháp nghiên cứu phù hợp.
* Dữ liệu
Dữ liệu trong đề tài nghiên cứu này được thu thập từ các cơ sở dữ liệu có uy
tín cao, cụ thể: (1) Thông tin về ngày thông báo thương vụ và các đặc điểm của
thương vụ được thu thập từ Thomson Reuters SDC Platinum; (2) Dữ liệu kết quả
tài chính và giá cổ phiếu thu thập từ các cơ sở dữ liệu Datastream, Thomson One
Investment Banker, Mint Global, và Stoxplus; và (3) Cấu trúc quản trị công ty
được lấy từ báo cáo thường niên và được thu thập từ cơ sở dữ liệu Thomson One
Investment Banker và Mint Global. Chúng tôi tiến hành nghiên cứu cho cả giai
đoạn 2000-2015.
* Phương pháp nghiên cứu
- Phương phꢀp Event Studies
Trong đề tài này, phương pháp nghiên cứu sự kiện được sử dụng để đánh giá
tác động của các sự kiện mua lại đến giá cổ phiếu của các công ty mục tiêu cả
ngắn hạn và dài hạn. Cụ thể, phương pháp này được sử dụng để đo lường ảnh
hưởng của những sự kiện nhất định đến giá cổ phiếu của doanh nghiệp, từ đó
nhận diện những hiệu ứng xảy ra đến lợi tức cổ phiếu (thường được gọi là lợi tức
bất thường, Abnormal returns) theo sau mỗi sự kiện này. Ngoài ra, trên cơ sở
phương pháp luận của Barber & Lyon (1997), Lyon & cộng sự (1999), chúng tôi
cũng ước tính giá trị lợi tức bất thường dài hạn (BHAR, Buy-and-Hold Abnormal
Returns) của cổ phiếu các công ty mục tiêu trước và sau sự kiện mua lại. Như
vậy, bằng cách cứng dụng cả 2 phương pháp nghiên cứu sự kiện kể trên, đề tài sẽ
6
làm rõ được tác động của sự kiện mua lại đến sự biến thiên lợi tức cổ phiếu của
công ty mục tiêu.
- Phương phꢀp Difference-in-Differences (DID)
Dựa trên nghiên cứu của Heckman & cộng sự (1997), Bertrand & Zitouna
(2008), chúng tôi sử dụng phương pháp DID để hạn chế điểm yếu của phương
pháp nghiên cứu sự kiện.
- Phương phꢀp Propensity Score Matching
Theo Dehejia & Wahba (2002), Bertrand & Zitouna (2008), Lemmon &
Roberts (2010), phương pháp DID có thể cung cấp giá trị ước lượng thiên lệch
nếu nhóm kiểm soát không thực sự có cùng quy mô và các đặc tính giống nhóm
các công ty có thương vụ. Chúng tôi sử dụng phương pháp ghép theo điểm xu
hướng, Propensity Score Matching (PSM), để ghép một công ty mục tiêu với một
công ty kiểm soát (trong nhóm mẫu các công ty không có thương vụ) trên cơ sở
điểm xu hướng của chúng, gọi tắt là One-to-One Matching.
* Cꢀc phương phꢀp hồi quy
Trong đề tài này, chúng tôi sử dụng kết hợp các phương pháp hồi quy khác
nhau như, hồi quy đơn biến (Univariate regression), hồi quy đa biến
(Multivariate regression), và hồi quy logistic (Logistic regression) để tiến hành
các mục tiêu nghiên cứu của đề tài.
5. Đóng góp của đề tài
- Đề tài góp phần hoàn thiện khung lý thuyết về vai trò của quản trị công ty
đối với quá trình ra quyết định tái cấu trúc công ty.
- Đề tài góp phần nhận diện thực trạng chất lượng quản trị công ty của các
công ty mục tiêu ở Việt Nam nói riêng và các quốc gia Đông và Đông Nam Á
nói chung, từ đó làm rõ vai trò của quản trị công ty đến quá trình ra quyết định
sáp nhập & mua lại.
- Đề tài cung cấp những phát hiện nhằm bổ sung những kiến thức mới về mối
quan hệ giữa chất lượng quản trị công ty, sở hữu vốn, và hình thức M&A trong
các thương vụ ở Việt Nam và các quốc gia Đông và Đông Nam Á , và một số
hàm ý chính sách trong điều kiện hệ thống pháp luật chưa hoàn chỉnh.
7
- Kết quả nghiên cứu của đề tài là tài liệu khoa học hữu ích cho các cơ quan
quản lý nhà nước tham khảo. Bên cạnh đó, đề tài là tài liệu hữu ích cho các sinh
viên bậc đại học, sau đại học, các học giả trong và ngoài nước tham khảo và
muốn tìm hiểu, nghiên cứu thực tế về ảnh hưởng của cơ chế quản trị công ty đến
hành vi và quá trình ra quyết định của các công ty thâu tóm tại các thị trường mới
nổi và đang phát triển.
6. Kết cấu của đề tài
Chương 1: Khung lý thuyết về quản trị công ty, quyết định nắm giữ vốn,
quyết định lựa chọn khu vực sáp nhập & mua lại.
Chương 2: Mối quan hệ giữa quản trị công ty, quyết định nắm giữ vốn, và
quyết định lựa chọn khu vực sáp nhập & mua lại
Chương 3: Chất lượng quản trị của các công ty mục tiêu trong thương vụ
M&A.
Chương 4: Tác động của quản trị công ty đến quyết định nắm giữ vốn trong
các thương vụ M&A.
Chương 5: Tác động của quản trị công ty đến quyết định lựa chọn khu vực
sáp nhập & mua lại.
Chương 6: Các kết luận và hàm ý từ kết quả nghiên cứu.
8
CHƯƠNG 1: KHUNG LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ CÔNG TY,
QUYẾT ĐỊNH NẮM GIỮ VỐN, VÀ QUYẾT ĐỊNH LỰA CHỌN
KHU VỰC SÁP NHẬP & MUA LẠI
**************
1.1 Một số lý thuyết M&A cơ bản
1.1.1 Lý thuyết động cơ mua lại cổ phần (Ownership Motivation Theory)
1.1.2 Lý thuyết thâm nhập thị trường chiến lược (Strategic Market Entry
Theory) và Lý thuyết thị trường kiểm soát công ty (Market for
Corporate Control)
1.2 Một số lý thuyết M&A cơ bản
1.2.1 Lý thuyết đại diện (Agency Theory)
1.2.2 Lý thuyết quản lý (Stewardship Theory)
1.2.3 Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory)
1.3 Các quyết định chiến lược trong một thương vụ M&A
1.3.1 Quyết định tỷ lệ sở hữu vốn
1.3.2 Quyết định lựa chọn khu vực thâu tóm
9
CHƯƠNG 2: MỐI QUAN HỆ GIỮA QUẢN TRỊ CÔNG TY, QUYẾT
ĐỊNH NẮM GIỮ VỐN, VÀ QUYẾT ĐỊNH LỰA CHỌN KHU VỰC
SÁP NHẬP & MUA LẠI
**************
2.1 Quản trị công ty và quyết định sở hữu cổ phần của các công ty thâu tóm
2.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới
2.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam
2.1.3 Phát triển các giả thuyết nghiên cứu
Giả thuyết H1.1: Công ty thâu tóm chỉ có khả năng kiểm soát một phần công
ty mục tiêu nếu công ty mục tiêu có nhiều thành viên độc lập trong hội đồng quản
trị.
Giả thuyết H1.2: Công ty thâu tóm chỉ có khả năng kiểm soát một phần công
ty mục tiêu nếu công ty mục tiêu có CEO quyền lực.
Giả thuyết H1.3: Công ty thâu tóm chỉ có khả năng kiểm soát một phần công
ty mục tiêu nếu công ty mục tiêu có tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn cao.
Giả thuyết H1.4: Các cổ đông của công ty mục tiêu nhận được lợi tức cao
trong các thương vụ kiểm soát toàn phần.
2.2 Quản trị công ty và quyết định lựa chọn khu vực thâu tóm
2.2.1 Các nghiên cứu trên thế giới
2.2.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam
2.2.3 Phát triển các giả thuyết nghiên cứu
Giả thuyết H2.1: Tại thời điểm thông báo thương vụ, các công ty mục tiêu
nội địa có kết quả tài chính yếu, trong khi các công ty mục tiêu được mua qua
biên giới thể hiện hiệu quả tài chính mạnh, và sự khác biệt này có ý nghĩa thống
kê.
Giả thuyết H2.2: Tại thời điểm thông báo thương vụ, các công ty mục tiêu
nội địa có chất lượng quản trị doanh nghiệp yếu, trong khi các công ty mục tiêu
qua biên giới có chất lượng quản trị mạnh hơn, và sự khác biệt này có ý nghĩa
thống kê.
10
Giả thuyết H2.3: Sự thay đổi kết quả tài chính dài hạn sau khi thương vụ
hoàn thành sẽ lớn hơn đáng kể cho các công ty mục tiêu nội địa so với các công
ty mục tiêu qua biên giới.
Giả thuyết H2.4: Có mối quan hệ nghịch chiều giữa chất lượng quản trị
doanh nghiệp của các công ty mục tiêu nội địa và kết quả tài chính sau khi
thương vụ hoàn thành, và tồn tại mối quan hệ cùng chiều giữa chất lượng quản
trị doanh nghiệp của công ty mục tiêu qua biên giới và kết quả tài chính sau khi
thương vụ hoàn thành.
11
CHƯƠNG 3: CHẤT LƯỢNG QUẢN TRỊ CỦA CÁC CÔNG TY
MỤC TIÊU TRONG THƯƠNG VỤ M&A
**************
3.1 Dữ liệu
3.2 Chất lượng quản trị công ty và mức độ nắm giữ vốn
Bảng 3.1: Đặc điểm thương vụ theo quốc gia của công ty mục tiêu
TV co sở
hữu
trước
(%)
TV cùng
ngành
(%)
TV tiền
mặt
(%)
Tổng
TV
Tổng giá trị thương
TV qua BG
(%)
Quốc gia
vụ (triệu USD)
Panel A: Mua thiểu số cổ phần
South Korea
Hong Kong
Singapore
Malaysia
Thailand
Indonesia
Philippines
Taiwan
85
44
38
34
24
21
19
16
281
27150.47
9615.25
8932.16
4295.61
6279.25
5925.61
2867.39
5745.96
70811.70
17.65
36.36
50.00
38.24
41.67
76.19
5.26
54.12
50.00
57.89
44.12
79.17
71.43
57.89
93.75
58.72
45.88
52.27
81.58
61.76
37.50
28.57
42.11
37.50
50.89
56.47
40.91
50.00
67.65
54.17
23.81
26.32
37.50
48.75
62.50
35.59
Total
Panel B: Mua đa số cổ phần
Taiwan
63
60
24
23
16
16
5
40016.06
21630.10
12117.22
12041.39
10567.90
11142.38
864.33
9.52
6.67
92.06
75.00
75.00
78.26
81.25
81.25
80.00
80.00
81.60
9.52
8.33
37.50
34.78
43.75
6.25
0.00
0.00
16.98
12.70
26.67
12.50
21.74
25.00
18.75
0.00
South Korea
Singapore
Malaysia
Hong Kong
Thailand
Indonesia
Philippines
Total
41.67
26.09
50.00
18.75
60.00
0.00
5
212
1784.58
110163.96
20.00
18.87
18.87
Bảng 3.2. Đặc điềm thương vụ và đặc điềm tài chính của các công ty mục
tiêu trong mua lại thiểu số và đa số cổ phần
Bảng này so sánh đặc điềm thương vụ và đặc điềm tài chính của các công ty mục tiêu trong mua lại thiểu
số và đa số cổ phần. Xem định nghĩa các biến trong Phần Phục lục. Biểu tượng ***, ** và * thể hiện mức
ý nghĩa lần lượt tại 1%, 5% và 10%.
Mua thiểu số cổ phần
Mua đa số cổ phần
Mean Med
Difference Difference
Variable
PARTIALSOUGHT 281
(Means)
(Medians)
N
Mean
56.66
67.80
0.59
Med
56.10
64.28
1
SD
25.77
15.94
0.49
N
212
212
212
212
212
212
212
SD
94.28 100.00
100.00 100.00
13.39 19.37***
0.00 29.41***
0.39 5.58***
0.39 -4.14***
0.38 -8.25***
13.39 -6.57***
0.00 1.15
15.80***
19.83***
5.41***
-4.07***
-7.74***
-6.81***
1.15
PARTIALOWNED
RELATED
281
281
281
281
281
281
0.82
0.19
0.17
5.72
0.00
1
0
CROSS-BORDER
CASH
0.36
0
0.48
0.51
1
0.50
0
TOEHOLD
HOSTILE
15.74
0.01
0.00
0
18.91
0.03
0.00
0
12
Tải về để xem bản đầy đủ
63 trang
18820
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Báo cáo tóm tắt Đề tài Nghiên cứu ảnh hưởng của quản trị công ty đến quyết định nắm giữ vốn và lựa chọn hình thức sáp nhập & mua lại ở Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bao_cao_tom_tat_de_tai_nghien_cuu_anh_huong_cua_quan_tri_con.pdf
