Bài thuyết trình Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và hình ảnh chụp cắt lớp điện toán trên bệnh nhân không lỗ van động mạch phổi kèm thông liên thất

MEDIC

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ

HÌNH ẢNH CHỤP CẮT LỚP ĐIỆN TOÁN TRÊN BỆNH

NHÂN KHÔNG LỖ VAN ĐỘNG MẠCH PHỔI KÈM

THÔNG LIÊN THẤT

BS Dương Phi Sơn, TS Nguyễn Tuấn Vũ

PGS.TS.BS Phạm Ngọc Hoa

MỞ ĐẦU (1)

• Không lỗ van động mạch phổi kèm thông liên

thất (APSO) khá hiếm và là một dạng bệnh tim

bẩm sinh phức tạp.

• Phức tạp là do tính đa dạng của tuần hoàn phổi

[9]

.

• Vẫn còn là một thách thức trong chẩn đoán và

điều trị.

MỞ ĐẦU (2)

• Khám lâm sàng, X-Quang, ECG, Siêu âm tim

và DSA là những kỹ thuật kinh điển trong chẩn

đoán và định hướng điều trị^[9].

• X-Quang phổi và ECG gợi ý chẩn đoán nhưng

không đặc hiệu.

• Siêu âm tim ưu thế đánh giá bất thường trong

tim, nhưng hạn chế trong đánh giá bất thường

ngoài tim^[3].

MỞ ĐẦU (3)

• DSA giúp mô tả rõ động mạch phổi và nguồn

máu nuôi phổi, đo áp lực động mạch phổi và

điều trị nhưng kỹ thuật mang tính xâm lấn với

mức nhiễm xạ không ít.

• Cộng hưởng từ trong tim mạch, không xâm

lấn, không nhiễm xạ, độ tương phản hình ảnh

tốt nhưng hạn chế nhiều ở khâu thực hiện.

MỞ ĐẦU (4)

* Chụp cắt lớp vi tính có thể đánh giá các bất

thường trong tim và tỏ ra ưu thế trong đánh giá

bất thường ngoài tim:

• Đo kích thước động mạch phổi.

• Ống động mạch vị trí bất thường.

• Tuần hoàn bàng hệ chủ phổi.

• Bất thường động mạch vành.

• Hạn chế do nhiễm xạ.

MỞ ĐẦU (5)

• Xác định tuần hoàn phổi trong bệnh lý APSO

có thể nói là khâu then chốt để đưa ra chiến

lược điều trị.

• Chỉ định chụp MSCT để khảo sát bệnh lý này,

mới và còn nhiều quan điểm khác nhau nên

chúng tôi tiến hành đề tài này với các mục tiêu

sau:

I. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1- Mô tả đặc điểm lâm sàng.

2- Mô tả đặc điểm huyết học, ECG, X-Quang.

3- Khảo sát đặc điểm hình ảnh siêu âm tim và

hình ảnh MSCT trên bệnh nhân APSO.

4- Khảo sát sự phù hợp giữa siêu âm tim và hình

ảnh chụp cắt lớp điện toán.

II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. Đối tượng nghiên cứu:

• Nghiên cứu hồi cứu.

• Mẫu thuận tiện, mô tả hàng loạt các ca lâm

sàng.

• Thu thập số liệu: Viện Tim TPHCM, Bệnh

viện Tim Tâm Đức và Phòng Khám Đa Khoa

Medic-Hòa Hảo.

• Từ tháng 01/2007 đến 01/2017.

• Tiêu chuẩn chọn bệnh: Toàn bộ các bệnh

nhân được chẩn đoán ra viện (sau PT hay

DSA) là không lỗ van động mạch phổi kèm

thông liên thất có kết quả: X-Quang, điện tâm

đồ, siêu âm tim và hình ảnh chụp cắt lớp vi

tính theo quy trình chuẩn.

• Tiêu chuẩn loại trừ: Hồ sơ bệnh án không

đầy đủ dữ liệu.

2.2. Phương pháp nghiên cứu:

• Xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS 23.0

• Các biến số định tính được trình bày theo tần

suất và tỉ lệ %.

• Các biến số định lượng được trình bày theo trị

số trung bình và độ lệch chuẩn.

• Test McNemar, hệ số Kappa...

• Có 102 bệnh nhân thỏa tiêu chuẩn nghiên cứu

với kết quả thu được như sau:

III.KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

3.1.Đặc điểm chung của dân số

• Nam chiếm 58.8%; Tuổi trung bình 8,12 ±

6.86; Chiều cao trung bình 106,43 ± 34,23cm;

Cân nặng trung bình 19,62 ± 14,02kg.

• Nam ưu thế nhẹ hơn so nữ, phù hợp với y văn.

• Do chụp MSCT trễ nên tuổi, chiều cao và cân

nặng trong mẫu nghiên cứu của chúng tôi cao

hơn so với các nghiên cứu khác.

3.2. Đặc điểm lâm sàng

• Do lượng máu đến phổi giảm, nên triệu chứng

tím, khó thở và ngón tay dùi trống thường xuất

hiện trên dân số nghiên cứu (90-100%).

• Âm thổi tâm thu chiếm 85% do hẹp phổi, âm

thổi liên tục 15% do tuần hoàn bàng hệ hay

của ống động mạch.

• 6% ngất do tình trạng giảm oxy máu và cô đặc

máu làm tăng nguy cơ thuyên tắc mạch, nguy

hiểm nhất là mạch máu não.

3.3. Đặc điểm huyết học và sinh hiệu

Nhóm Hct

< 40%

Số bệnh nhân

Tỷ lệ %

9.8

Nhóm dung tích hồng

cầu trên 60% chiếm tỷ lệ

cao nhất, cho thấy nguy

cơ thuyên tắc mạch của

bệnh lý này cao.

10

25

42

40-50%

50-60%

> 60%

24.5

41.2

Nhóm SpO2

> 97%

S

ố

b

ệ

nh nhân

T

ỷ

l

ệ

%

Đây là dạng tim bẩm

sinh tím phức tạp với độ

bão hòa oxy trong máu

ngoại biên thấp.

14

13.7

90-96%

< 90%

18

70

17.7

68.6

3.4. Đặc điểm X-Quang

Đặc điểm phân bố tuần hoàn phổi trên X

quang

Số bệnh nhân

Tỷ lệ %

46,1

Bình thường

47

52

3

Tuần hoàn phổi giảm

Tuần hoàn phổi tăng

51,0

2,9

Trẻ càng lớn tuần hoàn phổi sẽ giảm do

xuất hiện những vùng hẹp ở động mạch bàng hệ

và ống động mạch đóng tự nhiên.

3.5. Đặc điểm điện tâm đồ

Đặc điểm phân bố trục tim đánh giá trên ECG

1.0

30.4

ECG trục lệch

phải (67.6%) và dày

thất phải (96.1%)

chiếm đa số các

trường hợp, điều

này phù hợp với y

văn cũng như đa số

các tác giả khác.

67.6

Trung gian

Trục lệch phải

Trục lệch trái

Đặc điểm phân bố dày thất phải trên ECG

Số bệnh nhân

Tỷ lệ %

3,9

Không

Có

4

98

96,1

3.6. Đặc điểm trên siêu âm tim, MSCT và

so sánh đặc điểm của hai phương pháp

3.6.1. Thân động mạch phổi

Tỷ lệ không có

Hiện diện thân động mạch

phổi trên siêu âm

phổi trên chụp cắt lớp điện

toán CT

thân động mạch phổi

của chúng tôi (30%)

gần giống với tác giả

Đỗ Tâm Thanh (26%)

nhưng lại nhiều hơn

so với Kirklin (5%) có

thể do đặc điểm mẫu

khác nhau.

Tỷ lệ phân bố

SA (-)

SA (+)

SA (-)

SA (+)

CT (-)

CT (+)

27,5

2,9

11,8

57,8

Kích thước thân động mạch

phổi trên siêu âm tim (Z)

Kích thước thân động mạch

phổi trên CTscan(Z)

Số bệnh nhân

Tỷ lệ %

Số bệnh nhân

Tỷ lệ %

Bình thường

Giảm sản nhẹ

Giảm nặng

Rất nặng

10

3

9.8

2.9

15

6

14.7

5.9

Trường hợp giảm

sản rất nặng chiếm tỉ

lệ nhiều nhất 77%.

10

79

9.8

3

2.9

77.5

78

76.5

Kích thước thân động mạch phổi qua trị số Z

Tỷ lệ phân bố

SA (-) CT (-) SA (+) CT (-) SA (-) CT (+) SA (+) CT (+)

Biểu đồ : Tương hợp siêu âm và CT scan về hiện diện thân động mạch phổi

Nhận thấy siêu âm tim và chụp cắt lớp điện toán là

tương đương nhau (Kappa=0,672) trong chẩn đoán hiện

diện thân động mạch phổi, nhưng lệch nhẹ theo hướng

CTscan thấy mà Siêu âm không thấy.

3.6.2.Hợp lưu hai nhánh động mạch phổi

Hợp lưu thân động mạch

Hợp lưu thân động

phổi trên chụp cắt lớp

mạch phổi trên siêu âm

điện toán CT

Tỷ lệ phân bố

SA (-)

SA (+)

SA (-)

SA (+)

CT (-)

CT (+)

5,9

Kết quả nghiên

cứu của chúng tôi

về tỉ lệ hợp lưu và

không hợp lưu hai

nhánh động mạch

phổi gần giống với

các tác giả nêu trên

và phù hợp với y

văn.

4,9

83,3

Tác giả

Hợp lưu động mạch

Không có hợp lưu

động mạch phổi

20-30%

phổi

70-80%

85%

Kirklin ^[43]

Myung K. Park ^[51]

Đỗ Tâm Thanh ^[4]

Chúng tôi

15%

80%

20%

88%

12%

Tỷ lệ phân bố

SA (-) CT (-)

SA (+) CT (-)

SA (-) CT (+)

SA (+) CT (+)

Biểu đồ : Tương hợp siêu âm và CT scan về hợp lưu hai nhánh động mạch phổi

Kết quả test McNemar cho kết luận không có sự khác

nhau có ý nghĩa thống kê về 2 phương pháp chẩn đoán.

Vậy 2 phương pháp này là tương đương nhau trong

chẩn đoán hợp lưu hai nhánh động mạch phổi (Kappa=0,672).

3.6.3. Động mạch phổi phải

Hiện diện động mạch Hiện diện động mạch

2 phương pháp này

là tương đương nhau

trong chẩn đoán hiện

diện động mạch phổi

phải (Kappa=0,583)

phổi phải trên siêu

phổi phải trên chụp cắt Tỷ lệ

âm

lớp điện toán CT

phân bố

SA (-)

SA (+)

SA (-)

SA (+)

CT (-)

CT (+)

2,9

3,9

0,1

93,1

Tác giả

Có động mạch

phổi phải

78.8%

85%

Không có động

mạch phổi phải

21.2%

Kết quả nghiên cứu

của chúng tôi về tỉ lệ

hiện diện và không

hiện diện động mạch

phổi phải gần giống

với các tác giả nêu

trên và phù hợp với

y văn.

Anuja Gupta ^[15]

Brian W.Ducan ^[21]

Huỳnh Tuấn Khanh ^[3]

Lê Thị Phương Huyền ^[1]

Đỗ Tâm Thanh ^[4]

Chúng tôi

15%

61%

39%

72.7%

94%

27.3%

6%

93%

7%

Bài thuyết trình Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và hình ảnh chụp cắt lớp điện toán trên bệnh nhân không lỗ van động mạch phổi kèm thông liên thất - Dương Phi Sơn