Bài giảng Chuyển dạ bình thường - Bài: Phá ối và phương thức áp dụng phá ối
Tín chỉ Sản Phụ khoa 1
Bài Team-Based Learning 4-4: Chuyển dạ bình thường
Bài giảng trực tuyến
Phá ối và phương thức áp dụng phá ối
Bài Team-Based Learning 4-4: Chuyển dạ bình thường
Phá ối và phương thức áp dụng phá ối.
Phạm Văn Đức 1, Âu Nhựt Luân 2
Mục tiêu bài giảng
Sau khi học xong, sinh viên có khả năng:
1. Phân tích được lợi ích và nguy cơ của phá ối
2. Phân tích được chỉ định và chống chỉ định phá ối
3. Phân tích thời điểm và kỹ thuật phá ối
4. Mô tả biến chứng và cách thức theo dõi sản phụ sau phá ối
Phá ối là thủ thuật thường dùng trong đẻ chỉ huy.
Phá ối (amniotomy) dưới các hình thức tia ối, bấm ối là một thủ thuật được làm trong quá trình chuyển dạ sanh, khi cổ tử cung dã
xóa mở, nhằm làm vỡ màng ối chủ động để nước ối thoát ra ngoài.
Thường được chỉ định trong các trường hợp sanh chỉ huy như thúc đẩy chuyển dạ, tăng co, nghiệm pháp sanh ngả âm đạo.
Người ta thường thực hiện phá ối vì 2 mục đích: (1) làm giảm bớt áp lực của buồng ối, và (2) rút ngắn thời gian chuyển dạ.
Tuy nhiên, các chứng cứ hiện tại cho thấy nhóm thực hiện thủ thuật phá ối thường quy so với nhóm sản phụ có màng ối còn
nguyên không rút ngắn giai đoạn 1 của chuyển dạ, không tăng tỷ lệ nhiễm trùng cho thai phụ cũng như tỷ lệ sản phụ cần giảm đau
sản khoa. Ngược lai, bấm ối có liên quan đến việc tăng tỷ lệ mổ lấy thai, nhưng sự tăng này không có ý nghĩa thống kê. Do đó,
bấm ối không được khuyến cáo là một thực hành thường quy cho một chuyển dạ có diễn biến bình thường và nguy cơ thấp.
Phá ối được chỉ định khi lợi ích của việc phá ối lớn hơn những nguy cơ hiện hữu.
Vì thế, cần cân nhắc việc thực hiện phá ối. Chỉ thực hiện phá ối khi ước đoán lợi ích từ phá ối là lớn hơn nguy cơ.
Có thể cân nhắc thực hiện phá ối trong các tình huống sau:
Khi cần làm giảm áp lực buồng ối trong đa ối, nhau bám mép đang chảy máu nhiều hoặc nhau bong non
Khi có cơn gò tử cung cường tính
Khi cần tăng co trong chuyển dạ kéo dài do gò tử cung thưa
Khi làm nghiệm pháp lọt, nghiệm pháp sanh ngả âm đạo
Khi chuyển dạ đã vào giai đoạn hoạt động, đầu ối phồng làm cản trở cuộc chuyển dạ, cổ tử cung mở chậm, ngôi đầu cao
Sản đồ lệch phải đường báo động khi cơn co tử cung đủ
Khi sanh ngôi thứ hai trong song thai
Trên đây không phải là các chỉ định của phá ối. Nó chỉ thể hiện những trường hợp cân nhắc mà trong đó phá ối có thể là có lợi.
Không được thực hiện phá ối khi có nguy cơ cho mẹ và thai nhi.
Trong các trường hợp sau, việc phá ối là cực kỳ nguy hiểm và có thể đến nhựng hậu quả nghiêm trọng.
Khi cổ tử cung chưa mở trọn trong mọi ngôi bất thường, bao gồm ngôi mông, ngôi mặt hoặc ngôi ngang. Với các ngôi bất
thường, bảo vệ đầu ối đến cùng là một nguyên tắc bất di bất dịch.
Sa dây rốn trong bọc ối.
Thai phụ bị viêm gan siêu vi C, nhiễm HIV.
Phá ối chỉ được thực hiện khi có chỉ định và thỏa mãn đủ các điều kiện cần thiết.
Khi thực hiện phá ối, cần cân nhắc lại sự cần thiết của can thiệp.
Điều kiện thực hiện phá ối tại cơ sở y tế là phải (1) có sẵn phòng mổ và các phương tiện hồi sức sơ sinh tích cực, và (2) cần theo
dõi tình trạng thai và chuyển dạ sau khi phá ối, nhằm phát hiện kịp thời các biến chứng gồm sa dây rốn, thuyên tắc ối, vỡ các
mạch máu tiền đạo và nhiễm trùng.
Kỹ thuật phá ối
Dụng cụ dùng cho phá ối có thể là dụng cụ bấm ối chuyên biệt Amniohook® hoặc chỉ đơn giản là kim dài 15-20cm hoặc kềm
Kocher hoặc bất kì vật nhọn vô trùng nào. Tuy nhiên, khả năng gây sang chấn cho thai do chạm vào phần thai hay chạm vào
dây rốn sẽ cao nếu dùng dụng cụ không thích hợp.
Trước tiên cần giải thích cho thai phụ hiểu mục đích của bấm ối. Hướng dẫn thai phụ nằm trên bàn sanh với tư thế sản phụ
khoa, thở đều, không rặn.
Nghe tim thai trước khi bấm ối: ghi nhận tần số, cường độ, đều hay không đều.
Rửa sạch âm hộ bằng nước vô khuẩn, mang găng vô khuẩn.
© Bộ môn Phụ Sản, Khoa Y, Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh. Tác giả giữ bản quyền
1
Tín chỉ Sản Phụ khoa 1
Bài Team-Based Learning 4-4: Chuyển dạ bình thường
Bài giảng trực tuyến
Phá ối và phương thức áp dụng phá ối
Khám âm đạo: đánh giá tình trạng cổ tử cung, ngôi thai và xác định chắc chắn không có sa dây rốn trong bọc ối trước khi bấm
ối.
Đưa ngón trỏ và ngón giữa của bàn tay thuận vào âm đạo, tiến dần tới lỗ cổ tử cung, chạm vào đầu ối.
Tay còn lại cầm sử dụng cụ bấm ối đưa vào âm đạo, theo sự dẫn của bàn tay thuận tiếp xúc với đầu ối, dụng cụ bấm ối đi giữa
khe của hai ngón tay.
Thời điểm bấm ối là ngay sau đỉnh cơn gò. Dùng dụng cụ bấm ối chọc thủng màng ối, để nước ối chảy từ từ rồi xé rộng màng
ối. Cần đặc biệt chú ý đến điều này trong đa ối. Trong đa ối, nếu để nước ối chảy quá nhanh ra ngoài, thai phụ có thể bị sốc
do giảm áp lực ổ bụng đột ngột hoặc bị sa dây rốn, sa chi hoặc ngôi trở thành ngôi bất thường. Ghi nhận tính chất nước ối là
điều bắt buộc, gồm lượng nước ối, màu sắc nước ối (trắng trong, trắng đục, xanh, vàng hay có máu).
Sau khi bấm ối xong, phải khám lại ngay xem có sa dây rốn không, nghe lại tim thai, ghi nhận tình trạng cổ tử cung, ngôi thai.
Hình 1: Kỹ thuật bấm ối
Đưa ngón trỏ và ngón giữa của bàn tay thuận vào âm đạo, tiến
dần tới lỗ cổ tử cung, chạm vào đầu ối.
Tay còn lại cầm sử dụng cụ bấm ối đưa vào âm đạo, theo sự dẫn
của bàn tay thuận tiếp xúc với đầu ối, dụng cụ bấm ối đi giữa
khe của hai ngón tay.
Thời điểm bấm ối là ngay sau đỉnh cơn gò. Khi đầu ối căng
phồng. Dùng dụng cụ bấm ối chọc thủng màng ối, để nước ối
chảy từ từ rồi xé rộng màng ối.
Hình 2: Sang chấn cho thai khi phá ối
Dụng cụ dùng cho phá ối có thể là dụng cụ bấm ối chuyên biệt
Amniohook® hoặc chỉ đơn giản là kim dài 15-20cm hoặc kềm
Kocher hoặc bất kì vật nhọn vô trùng nào. Tuy nhiên, khả năng
gây sang chấn cho thai do chạm vào phần thai hay chạm vào
dây rốn sẽ cao nếu dùng dụng cụ không thích hợp.
Hình bên cho thấy hậu quả của việc dùng một kim dài quẹt vào
đầu thai nhiều lần khi thực hiện phá ối. Dụng cụ chuyên dụng
sẽ giảm được hậu quả này.
© Bộ môn Phụ Sản, Khoa Y, Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh. Tác giả giữ bản quyền
2
2 trang
18580
Free
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Chuyển dạ bình thường - Bài: Phá ối và phương thức áp dụng phá ối", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_chuyen_da_binh_thuong_bai_pha_oi_va_phuong_thuc_ap.pdf
