Bài thuyết trình Đánh giá độc tính tiền lâm sàng dược chất phóng xạ ⁹⁰Y-Nimotuzumab trên chuột

THE 20^thNATIONAL CONGRESS OF VIETNAMESE

SOCIETY OF RADIOLOGY AND NUCLEAR MEDICINE

ĐÁNH GIÁ ĐỘC TÍNH TIỀN LÂM SÀNG

DƯỢC CHẤT PHÓNG XẠ ⁹⁰Y-NIMOTUZUMAB

TRÊN CHUỘT

NGUYỄN THỊ THU

Viện Nghiên cứu hạt nhân

ĐẶT VẤN ĐỀ

Hiệp hội Y học hạt nhân Châu Âu đã đề xuất phương án nghiên cứu độc tính

tiền lâm sàng cho thuốc phóng xạ mới, để có thể đưa vào ứng dụng lâm

sàng khi DCPX chưa có cấp phép hoặc chuyên khảo nào trong dược điển.

Thay cho việc nghiên cứu độc tính cấp truyền thống trước kia, khái niệm

nghiên cứu độc tính liều duy nhất mở rộng được đặt ra để thực hiện với các

thuốc phóng xạ mới nhằm tạo bộ số liệu tiền lâm sàng để đệ trình các cơ

quan có thẩm quyền cấp phép sử dụng thuốc phóng xạ

Để có cơ sở dữ liệu về số liệu an toàn tiền lâm sàng về độc tính phóng xạ và

định liều phóng xạ: việc đánh giá độc tính tiền lâm sàng của ⁹⁰Y-

nimotuzumab trên chuột được thực hiện.

Liều tiêm <1,5ug người: Liều này không độc tính, tuy nhiên độc tố tiềm ẩn,

cần phải xác định và bàn luận.

Liều tiêm <100ug: Tiêm 100 lần liều tối đa dùng trên bệnh nhân,

LD50>1000mg/kg thể trọng, hoặc tiêm 30 con chuột, 10 con mỗi nhóm.

Liều tiêm >100ug: thường là thuốc kháng thể

NỘI DUNG

Nội dung 1: Điều chế ⁹⁰Y-nimotuzumab

Nội dung 2: Kiểm tra chất lượng ⁹⁰Y-nimotuzumab

. Kiểm tra độ tinh khiết hóa phóng xạ

. Độ ổn định invitro và invivo

. Nồng độ phóng xạ

. Hoạt độ riêng

Nội dung 3: Đánh giá độc tính phóng xạ của ⁹⁰Y-nimotuzumab trên chuột

. Mỗi nhóm 10 con chuột được tiêm tĩnh mạch ⁹⁰Y-nimotuzumab các liều 9,25, 92,5

và 462,5 MBq/kg, nhóm chứng tiêm NaCl 0,9% và nhóm tiêm nimotuzumab liều

500 mg.

. Theo dõi trọng lượng chuột bằng cách cân chuột trước khi tiêm chế phẩm và hàng

tuần.

. Lấy máu để đánh giá các chỉ số huyết học (CBC), sinh hóa (SGOT, SGPT) Tại

thời điểm 3 ngày và 30 ngày

. Kiểm tra vi thể tế bào các mô gan, thận, lách, phổi, tim.

. So sánh với các nghiên cứu đã thực hiện với ¹³¹I-nimotuzumab và ^99mTc-NCA90

ĐiỀU TRỊ UNG THƯ HiỆN NAY TRÊN THẾ GIỚI

Nguồn: Int. J. Mol. Sci. 2016, 17, 33

Thống kê trên 14 triệu bệnh nhân ung thư hàng năm, điều trị đích so với các

phương pháp khác chưa phổ biến

GIỚI THIỆU CÁC LOẠI DƯỢC CHẤT PHÓNG XẠ

CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ ĐẦU CỔ

 Nhiều dược chất phóng xạ đang trong giai đoạn lâm sàng như:

213



¹³¹I-antiCD45antibody, Bi-anti-CD33 IgG điều trị bệnh bạch cầu

dòng tủy,

90

 Y-epratuzumab điều trị lymphoma thể nang giai đoạn I/II,



¹⁷⁷Lu-J591 điều trị ung thư tuyến tiền liệt,

 Tuy nhiên điều trị các ung thư dạng rắn ác tính như ung thư vú, ruột

kết, tuyến tụy, đầu cổ, thận, phổi, các tác nhân điều trị hiện nay đều

chưa hiệu quả,

 Việc điều trị vẫn còn nhiều thách thức.

GIỚI THIỆU KHÁNG THỂ ĐƠN DÒNG

DÙNG TRONG ĐIỀU TRỊ UNG THƯ ĐẦU CỔ

• Nimotuzumab (h-R3, 2003),

• Cetuximab (Erbitux, 2003),

• Panitumumab (Vectibix, 2006),

• Zalutumumab (HuMax, 2009).

Kháng thể gắn đồng vị phóng xạ

nhắm đích lên tế bào ung thư

Đồng vị phóng xạ Yttri-90 (Y-90) phát bức xạ tia beta với năng lượng cao dùng

trong điều trị miễn dịch phóng xạ.

NGUYÊN VẬT LIỆU, HÓA CHẤT

• Kháng thể Nimotuzumab (có tên khác là Cimaher, chai 50mg/10ml,

hãng CIMAB, Cuba. Công thức phân tử C₆₅₆₆H₁₀₀₈₂N₁₇₄₆O₂₀₅₆S₄₀, trọng

lượng phân tử 150.000 Da

• Đồng vị phóng xạ Yttri-90, ⁹⁰Yttrium- acetat (CH₃COO)₃. ⁹⁰Y, được tách

chiết từ máy phát đồng vị ⁹⁰Sr/⁹⁰Y bằng phương pháp màng Supported

Liquid Membrane (SLM) từ nguồn phóng xạ ⁹⁰Sr.

 Các hóa chất 2-ethylhexyl 2-ethylhexyl phosphonic axit (PC 88A),

C₁₆H₃₅O₃P, Daihatchi, Nhật, p-NCS-Bn-DOTA, Macrocyclic, Mỹ.

MERCK, DMSO (Dimethyl Sulfoxide). CMPO Octyl(phenyl)-N,N

diisobutylcarbamoylmethyl phosphin oxide. DTPA

(Diethylentriaminpentaacetic axit)

 Các dung môi như methanol. n- dodecan, DMSO (Dimethyl Sulfoxide)

 Chuột Swiss

⁹⁰Y-NIMOTUZUMAB

• Dược chất phóng xạ ⁹⁰Y-DOTA-p-

benzyl-nimotuzumab bao gồm

- Kháng thể đơn dòng nimotuzumab

- Đồng vị phóng xạ ⁹⁰Y

• Kháng thể đơn dòng nimotuzumab

được gắn với p-SCN-benzyl-DOTA

bằng kỹ thuật tạo phức giữa một

chất là phân tử sinh học với một

chất là chất tạo phức càng cua p-

SCN-benzyl-DOTA.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Điều chế ⁹⁰Y-nimotuzumab

Kiểm tra chất lượng ⁹⁰Y-nimotuzumab

. Kiểm tra độ tinh khiết hóa phóng xạ

. Độ ổn định invitro và invivo

. Nồng độ phóng xạ

. Hoạt độ riêng

Đánh giá độc tính phóng xạ của ⁹⁰Y-nimotuzumab trên chuột

. Tiêm tĩnh mạch đuôi chuột các liều 9,25, 92,5 và 462,5 MBq/kg ⁹⁰Y-nimotuzumab,

nhóm chứng tiêm NaCl 0,9% và nhóm tiêm nimotuzumab liều 500 mg.

. Tại thời điểm 3 ngày và 30 ngày, lấy máu để đánh giá các chỉ số sinh hóa, huyết

học và kiểm tra vi thể tế bào các mô gan, thận, lách, phổi, tim

. So sánh với các nghiên cứu đã thực hiện với ¹³¹I-nimotuzumab và ^99mTc-NCA90

Tài liệu: EJNMMI Radiopharmacy and Chemistry, Cold Spring Habor Laboratory Press. P.41

CHUỘT THỰC NGHIỆM TIÊM ⁹⁰Y-NIMOTUZUMAB

• Tiêm các liều 9,25, 92,5 and

462,5 MBq/kg và 500 mg kháng

thể.

• Sau khi tiêm 3 ngày và 30 ngày,

đánh giá toàn thân.

• Đánh giá các chỉ số huyết học,

chỉ số sinh hóa và chụp hình vi

thể tế bào.

ĐIỀU CHẾ ⁹⁰Y-DOTA-NIMOTUZUMAB:

• Phân tử DOTA gắn với kháng thể qua liên kết hóa học giữa nhóm

amin của lysin trên phân tử kháng thể và nhóm isothioxyanat (SCN)

của phức càng cua SCN-Benzyl-DOTA (–C₆H₅-SCN-DOTA).

• Phức p-SCN-benzyl-DOTA-nimotuzumab được đánh dấu với đồng

vị phóng xạ ⁹⁰Y, tạo nên dược chất phóng xạ ⁹⁰Y-DOTA-p-benzyl-

nimotuzumab, có cấu trúc phân tử như sau:

Liên kết phối trí

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

CHẤT LƯỢNG PHỨC MIỄN DỊCH PHÓNG XẠ ⁹⁰Y-NIMOTUZUMAB

Chỉ tiêu chất lượng

⁹⁰Y-DOTA-nimotuzumab

Phương pháp

Dung dịch ⁹⁰Y-DOTA- 5 mCi/10ml

Đánh dấu qua n-Bn-DOTA, lọc sắc ký

lọc gel sephadex

nimotuzumab

Độ trong đục

Dung dịch trong suốt, không Cảm quan

màu

Nồng độ phóng xạ

5 mCi/10 ml

Đo trên máy đo bêta nhấp nháy lỏng

LSC

Hoạt độ riêng

10 mCi/mg

6,5

Tính theo hoạt độ và khối lượng

Giấy đo pH

pH

Độ tinh khiết hạt nhân ⁹⁰Sr (0,546 MeV) < 0,002%

- Đo phổ beta, - Đo EPC

phóng xạ

⁹⁰Y (2,28 MeV) > 99,998 %

- Đo phổ gamma Theo TCCS-DPPX

14-2010

90

Độ tinh khiết hóa Y-DOTA-nimotuzumab

Sắc ký lớp mỏng TLC và TCC Theo

TCCS-DPPX 13-2010

phóng xạ

> 98,0%

Độ vô khuẩn

Đạt

Theo TCCS-DPPX 15-2010

Thử nội độc tố vi khuẩn, phương pháp

LAL, đo trên máy PTS 100 theo TCCS-

DPPX 16-2010

Nội độc tố vi khuẩn

Giới hạn đo 175/V (EU/mL),

Kết quả đo < 5 EU/ml

ĐỘ TINH KHIẾT HÓA PHÓNG XẠ ⁹⁰Y-NIMOTUZUMAB (TLC)

ĐỘ TINH KHIẾT HÓA PHÓNG XẠ ⁹⁰Y-NIMOTUZUMAB (TCC)

KẾT QUẢ KIỂM TRA TRỌNG LƯỢNG CHUỘT

TIÊM 90Y-NIMOTUZUMAB

40

35

30

25

20

15

10

5

Nhóm chứng

Nhóm tiêm liều 9,25 MBq/kg

Nhóm tiêm liều 92,5 MBq/kg

Nhóm tiêm liều 462,5 MBq/kg

Nhóm tiêm kháng thể 500 ug/kg

0

1

7

14

21

28

30

Thời gian (ngày)

Diễn biến trọng lượng chuột sau khi tiêm ⁹⁰Y-nimotuzumab: Liều tiêm 9,25 -

462,5 MBq/kg, các nhóm chứng và nhóm thực nghiệm tăng giống nhau

Kết quả trên không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về sự biến đổi trọng

lượng của các nhóm chuột với p>0,05

KẾT QUẢ KIỂM TRA CHỈ SỐ HUYẾT HỌC VÀ SINH HÓA (X± SD)

Sau khi tiêm 3 ngày

Liều tiêm

(MBq/kg)

NaCl

0,9%

8,58±0,3

2

9,25

92,5

462,5

500 mg/kg

RBC (M/ml)

8,76±0,62 8,88±0,44 9,54±0,80 8,48±4,24

WBC (K/ml) 1,14±0,48 1,14±0,64 1,16±0,32 1,42±0,38 2,09±1,00

PLT(K/mL)

710±136 540±102 632±120 452±92 596±187

SGOT(U/L) 78,8±41,8 109±23,3 83,6±33,9 118±22,5 96,5±25,1

SGPT(U/L) 43,4±3,5 48,0±9,9 41,2±6,8 58,6±4,1 51,2±16,6

Các chỉ số huyết học giữa nhóm đối chứng và nhóm tiêm thuốc không có khác biệt

(p>0,05) nhóm chứng có chỉ số hồng cầu là 8,58 ± 0,32 M/ml và nhóm tiêm liều cao

là 9,54 ± 0,80 M/ml



KẾT QUẢ KIỂM TRA CHỈ SỐ HUYẾT HỌC VÀ SINH HÓA (X± SD)

Sau khi tiêm 30 ngày

Liều tiêm

(MBq/kg)

NaCl 0,9%

9,25

92,5

462,5

500 mg/kg

RBC (M/ml) 11,31±0,77 11,49±1,11 10,5±0,74 11,62±1,21 10,96±1,03

WBC (K/ml) 2,09±0,79

3,8±1,74

2,54±0,95

1,87±0,64

631±267

2,1±0,89



PLT(K/mL)

SGOT(U/L)

SGPT(U/L)

720±179

84,6±39

47±9,64

798±129

1013±243

863±250

94,2±56 105,8±57,6 102±57,6 83,2±39,8

42,8±24,4 51,2±34,3 50,3±26,2 44,7±12,04

Số lượng hồng cầu ổn định, nhóm chứng và nhóm tiêm thuốc liều cao là

11,31±0,77 M/ml và 11,62±1,21, bạch cầu 2,09±0,79 K/ml và 1,87±0,64 K/ml.

Kết quả cho thấy không thấy sự khác biệt giữa các nhóm chuột tiêm thuốc và nhóm

chứng.

Bài thuyết trình Đánh giá độc tính tiền lâm sàng dược chất phóng xạ ⁹⁰Y-Nimotuzumab trên chuột - Nguyễn Thị Thu