Xây dựng hệ thống chỉ tiêu và công thức đánh giá quá trình đô thị hóa ở Việt Nam hiện nay
UED JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES, HUMANITIES AND EDUCATION
VOL.3, NO.1 (2013)
XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHỈ TIÊU VÀ CÔNG THỨC ĐÁNH GIÁ
QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
BUILDING A SYSTEM OF CRITERIA AND FORMULAS TO EVALUATE THE
URBANIZATION PROCESS IN VIETNAM
Phạm Đỗ Văn Trung
Trường ĐH Sư Phạm TPHCM
Email: khoadiahcm@gmail.com
TÓM TẮT
Quá trình đô thị hóa diễn ra lâu dài với những đặc điểm đa dạng về không gian và thời gian, nên việc
lượng hóa quá trình này rất phức tạp. Hiện nay, các tài liệu thường sử dụng các chỉ tiêu về dân số để đánh giá
quá trình đô thị hóa. Tuy nhiên, do nội dung đô thị hóa rất đa dạng và phong phú, nên chúng tôi đề xuất hệ thống
gồm 22 chỉ tiêu và công thức đánh giá quá trình đô thị hóa trên 3 khía cạnh chính: kinh tế - xã hội, cơ sở hạ tầng
và dân số đô thị.
Từ khóa: đô thị hóa, định lượng, chỉ tiêu, kinh tế - xã hội, cơ sở hạ tầng, dân số đô thị.
ABSTRACT
Urbanization’s quantification is very complex because of its diversity in space and time characteristics. In
documents, urbanization process is often evaluated by population indicators; however, its contents are very
copious. So we propose the 22 criterion and formula system to quantify the process in three main fields: socio –
economic indicator, urban infrastructure and urban population, which measures urbanization more exactly in the
context of Vietnam.
Key words: urbanization, quantification, criteria, socio – economic indicator, urban infrastructure, urban
population.
– XH), là quá trình chuyển hóa và vận động
phức tạp mang tính quy luật diễn ra trên quy mô
toàn cầu, mang tính chất đặc trưng của sự phát
triển xã hội trong thời hiện đại. Mặc dù còn
nhiều quan điểm khác nhau về ĐTH nhưng nhìn
chung các nhà nghiên cứu đều thống nhất với
nhau rằng ĐTH là vấn đề mang tính tất yếu
khách quan và phổ quát. Đó là sự chuyển đổi
mạnh mẽ, sâu sắc và toàn diện trên tất cả các
lĩnh vực từ dân số, kinh tế, xã hội – văn hóa – lối
sống và không gian,… từ (kiểu) nông thôn sang
(kiểu) thành thị.
1. Đặt vấn đề
Đô thị hóa (ĐTH) là quá trình kinh tế - xã
hội khách quan và tất yếu trong lịch sử phát triển
nhân loại. Quá trình ĐTH diễn ra lâu dài với
những đặc điểm đa dạng về không gian (tự
nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội... ) và thời gian
nên quan niệm ĐTH ở từng giai đoạn cũng rất
khác nhau. Do vậy, lượng hóa quá trình ĐTH rất
phức tạp.
Hiện nay, các tài liệu thường sử dụng
những chỉ tiêu về dân số để đánh giá quá trình
ĐTH. Tuy nhiên, do nội dung ĐTH rất đa dạng
và phong phú, nên chúng tôi đề xuất hệ thống
tiêu chí và công thức đánh giá quá trình ĐTH,
đồng thời bổ sung một công cụ định lượng ĐTH
với tính năng đầy đủ hơn.
Hiện nay, các nhà nghiên cứu thường dùng
các chỉ tiêu sau để đánh giá ĐTH: quy mô dân số
thành thị, tỉ lệ thị dân, tốc độ tăng dân số thành
thị, mật độ đô thị. Các chỉ tiêu trên đảm bảo
phản ánh những thay đổi cơ bản quá trình ĐTH
nhưng không bao quát được quá trình này, chưa
hoàn toàn định lượng ĐTH ở những khía cạnh
như tương ứng với sự thay đổi về số lượng, tỉ lệ,
2. Nội dung
2.1. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá đô thị hóa
ĐTH là một phạm trù kinh tế - xã hội (KT
71
TẠP CHÍ KHOA HỌC XÃ HỘI, NHÂ N VĂN VÀ GIÁ O DỤC
TẬP 3, SỐ 1 (2013)
tốc độ thì ĐTH diễn biến ra sao; cũng như chưa
loại bỏ được yếu tố phong trào, hành chính trong
quá trình ĐTH ở nước ta trong thời gian qua.
chất lượng ĐTH. Cơ sở hạ tầng đô thị bao gồm
cơ sở hạ tầng xã hội và cơ sở hạ tầng kĩ thuật với
rất nhiều khía cạnh biểu hiện. Trong đề tài này
chúng tôi chọn đánh giá 5 nội dung cơ bản về:
giao thông, nhà ở, cấp - thoát nước, vệ sinh môi
trường – cây xanh và thông tin liên lạc. (Xem cụ
thể Bảng 1.1)
Trong lịch sử của mình, ĐTH Việt Nam
diễn ra chậm chạp và nhiều biến động. Khoảng
hai thập niên gần đây, ĐTH bắt đầu khởi sắc, nổi
bậc ở một số đô thị lớn và trung bình có điều
kiện phát triển kinh tế và tụ cư thuận lợi. Tuy
nhiên, Việt Nam còn đang ở giai đoạn đầu ĐTH
nên quá trình này để lại nhiều “vết dấu” rõ nét
nhất thông qua những thay đổi về số dân, hạ tầng
đô thị và một số khía cạnh KT – XH đô thị. Vì
vậy, trên cơ sở quan niệm, đặc điểm ĐTH ở Việt
Nam và các văn bản pháp lí liên quan về phân
loại, phân cấp quản lí, quy hoạch, xây dựng,... đô
thị [1], [2], [3], chúng tôi xây dựng hệ thống tiêu
chí và công thức để đánh giá ĐTH ở Việt Nam
hiện nay dựa trên 3 trụ cột: kinh tế - xã hội, cơ
sở hạ tầng và dân số đô thị.
2.1.3. Nhóm chỉ tiêu 3 (Dân số đô thị - U3)
Trong điều kiện ĐTH của nước ta hiện
nay, ĐTH phải gắn liền với nội dung gia tăng
dân số đô thị. Trong thực tiễn quá trình ĐTH ở
nước ta, nhiều đô thị gia tăng dân số rất nhanh
bằng cách mở rộng địa giới hành chính (quá
mức). Vì vậy, bên cạnh chỉ tiêu quy mô dân số
đô thị, chúng tôi chọn nội dung mật độ dân số đô
thị và tỉ lệ thị dân như một yếu tố cần thiết để
đảm bảo phản ánh ĐTH sát thực.
2.2. Phương pháp tính
Trên cơ sở phân loại đô thị của Chính phủ,
chúng tôi mô tả quá trình ĐTH ở Việt Nam trải
qua 18 bậc để đảm bảo phản ánh được những
thay đổi của đô thị trong quãng thời gian ngắn.
Mỗi chỉ tiêu được chia thành 18 bậc với giá trị
tham chiếu tương ứng được nội suy từ các quy
định của chính phủ cho từng loại đô thị (xem [1],
[2]). Riêng giá trị tham chiếu của chỉ tiêu Tỉ
trọng GDP phi nông nghiệp (%) được xây
dựng trên cơ sở tương quan với chỉ tiêu Tỉ lệ lao
động phi nông nghiệp (%) (xem Bảng 1).
Phương pháp chấm điểm được lựa chọn với mỗi
bậc tương ứng một điểm (1 điểm).
2.1.1. Nhóm chỉ tiêu 1 (Kinh tế - xã hội - U1)
Các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của đô thị
phản ánh một số khía cạnh cơ bản về quy mô,
trình độ phát triển kinh tế, mức sống của cư dân
đô thị. Nội dung KT - XH rất quan trọng trong
đánh giá ĐTH, các chỉ tiêu này phản ánh chất
lượng, nội dung ĐTH. Đặc biệt, tỉ lệ lao động
phi nông nghiệp là chỉ tiêu hàng đầu của quá
trình chuyển đổi nông thôn – thành thị, là yêu
cầu thiết yếu trong quá trình ĐTH. Căn cứ vào
nhóm chỉ tiêu này giúp nhận diện quá trình ĐTH
chân thực hơn, tránh hiện tượng “đô thị hóa giả
tạo” hay “đô thị hóa - hành chính”.(Xem cụ thể
Bảng 1.1)
2.1.2. Nhóm chỉ tiêu 2 (Cơ sở hạ tầng đô thị -
U2)
Cơ sở hạ tầng đô thị phản ánh “bộ mặt”
ĐTH. Dân số đô thị tăng nhanh, yêu cầu chất
lượng cuộc sống ngày càng cao gây nhiều sức ép
lên hệ thống cơ sở hạ tầng đô thị. Bên cạnh đó,
nâng cấp, phát triển hạ tầng đô thị còn là nhân tố
tạo thị hiệu quả và cần thiết trong giai đoạn đầu
ĐTH. Vì vậy, đánh giá nội dung cơ sở hạ tầng
đô thị giúp nhận diện cả khía cạnh hình thức và
72
UED JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES, HUMANITIES AND EDUCATION
Bảng 1. Phân bậc và giá trị tham chiếu hệ thống chỉ tiêu đánh giá quá trình đô thị hóa
VOL.3, NO.1 (2013)
Bậc
Đơn
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
Chỉ tiêu
vị
tỉ đồng
/năm
13,5-
<17
17-
20-
27-
34-
40-
60-
80-
100-
230-
360-
500-
650-
800-
1000-
1500-
<2000
>=
10-
<13,5
1
2
3
4
5
6
1
2
3
4
5
<20
<27
<34
<40
<60
<80
<100
<230
<360
<500
<650
<800
<1000
<1500
2000
69-
>=
99
65,0-
<67
%
Lần
%
67-<69
71-<73 73-<75 75-<77 77-<79 79-<81 81-<83 83-<85 85-<87 87-<89 89-<91 91-<93 93-<95 95-<97 97-<99
<71
0,35-
<0,5
0,5-
0,6-
0,7-
0,96-
1,23-
<1,5
1,5-
1,66-
1,83-
<2,0
2,0-
2,16-
2,33-
<2,5
2,5-
2,66-
2,83-
<3,0
3,0-
4,0-
>=
<0,6
<0,7
<0,96
<1,23
<1,66
<1,83
<2,16
<2,33
<2,66
<2,83
<4,0
<5,0
5,0
U1
4,0-
4,3-
4,6-
5,0-
5,3-
5,6-
<6
6-
6,3-
6,6-
<7
7-
7,7-
8,4
8,4-
9
9-
9,3-
9,6-
10-
10,5-
>=
<4,3
<4,6
<5,0
<5,3
<5,6
<6,3
<6,6
7,7
<9,3
<9,6
<10
<10,5
<11,0
11,0
16,4-
<17
15,7-
15-
10,7-
10-
9,6-
<10
9,3-
9,0-
8,3-
7,6-
7,0-
<7,0-
<6,5
6,5-
=<
14-
<15
13-
<14
12-
<13
11,4-
<12
%
<16,4
<15,7
<11,4
<10,7
<9,6
<9,3
<9,0
<8,3
<7,6
<6,0
6,0
>=
96
65,0-
<66,7
66,7-
<68,4
68,4-
<70,0
70,0-
<71,7
71,7-
<73,4
73,4-
<75,0
75,0-
<76,7
76,7-
<78,4
78,4-
<80,0
80,0-
<82
91-
<93,5
93,5-
<96
%
82-<84 84-<86 86-<87 87-<88 88-<91
50,0-
52,7-
55,4-
58,1-
60,8-
63,5-
66,2-
68,9-
71,6-
74,3-
77,0-
79,7-
82,5-
85,3-
88,1-
91,0-
94,0-
>=
%
<52,7
<55,4
<58,1
<60,8
<63,5
<66,2
<68,9
<71,6
<74,3
<77,0
<79,7
<82,5
<85,3
<88,1
<91,0
<94,0
<97,0
97,0
11,0-
16,0-
16,6-
17,0-
17,7-
18,4-
20,0-
21,0-
22,0-
22,7-
23,4-
24,0-
24,3-
24,6-
25,0-
25,3-
>=
19,0-
<20,0
%
<16,0
<16,5
<17,0
<17,7
<18,4
<19,0
<21,0
<22,0
<22,7
<23,4
<24,0
<24,3
<24,6
<25,0
<25,3
<25,6
25,6
3,0-
3,15-
<3,3
3,3-
3,5-
3,65-
<3,8
3,8-
4,0-
4,15-
<4,3
4,3-
4,5-
4,65-
<4,8
4,8-
5,0-
5,15-
<5,3
5,3-
5,5-
5,65-
<5,8
>=
U2
Km/km2
%
<3,15
<3,5
<3,65
<4,0
<4,15
<4,5
<4,65
<5,0
<5,15
<5,5
<5,65
5,8
>0-
0,3-
0,6-
1,0-
1,3-
1,6-
2,0-
2,7-
3,4-
4,0-
4,7-
5,4-
6,0-
7,3-
8,6-
10,0-
12,0-
>=
<0,3
<0,6
<1,0
<1,3
<1,6
<2,0
<2,7
<3,4
<4,0
<4,7
<5,4
<6,0
<7,3
<8,6
<10,0
<12,0
<14,0
14,0
lít/người
80,0-
81,5-
83,0-
85,0-
86,5-
88,0-
90,0-
93,0-
96,0-
<100
100-
107-
114-
120-
130-
140-
150-
160-
>=
/ngày
<81,5
<83,0
<85,0
<86,5
<88,0
<90,0
<93,0
<96,0
<107
<114
<120
<130
<140
<150
<160
<170
170
73
TẠP CHÍ KHOA HỌC XÃ HỘI, NHÂ N VĂN VÀ GIÁ O DỤC
TẬP 3, SỐ 1 (2013)
50,0 -
<52,7
52,7-
55,4-
58,1-
60,8-
63,5-
66,2-
68,9-
71,6-
74,3-
77,0-
79,7-
82,5-
85,3-
88,1-
91,0-
94,0-
>=
6
7
%
<55,4
<58,1
<60,8
<63,5
<66,2
<68,9
<71,6
<74,3
<77,0
<79,7
<82,5
<85,3
<88,1
<91,0
<94,0
<97,0
97,0
2,5-
<3,0
3,0-
3,25-
<3,5
3,5-
3,65-
<3,8
3,8-
4,0-
4,15-
<4,3
4,3-
4,5-
4,65-
<4,8
4,8-
5,0-
5,15-
<5,3
5,3-
5,5-
5,65-
<5,8
>=
Km/km2
<3,25
<3,65
<4,0
<4,15
<4,5
<4,65
<5,0
<5,15
<5,5
<5,65
5,8
76-
20-
23-
26-
30-
40-
50-
60-
63-
66-
70-
73-
80-
81,5-
<83
83-
85-
86,5-
<88
>= 88
8
9
%
<80
<23
<26
<30
<40
<50
<60
<63
<66
<70
<73
<76
<81,5
<85,0
<86,5
Kwh
/người
/năm
250-
283-
316-
350-
470-
590-
700-
733-
766-
800-
833-
866-
900-
933-
966-
1000-
1050-
>=
<283
<316
<350
<470
<590
<700
<733
<766
<800
<833
<866
<900
<933
<966
<1000
<1050
<1100
1100
Máy/
4,0-
4,7-
5,4-
6,0-
6,3-
6,6-
7,0-
7,3-
7,6-
8,0-
8,3-
8,6-
9,0-
9,3-
9,6-
<10
10-
10,3-
>=
10
11
12
1
100người
<4,7
<5,4
<6,0
<6,3
<6,6
<7,0
<7,3
<7,6
<8,0
<8,3
<8,6
<9,0
<9,3
<9,6
<10,3
<10,6
10,6
5,0-
7,0-
7,5-
8,0-
8,7-
9,4-
<10
10-
10,7-
11,4-
<12
12-
12,7-
13,4-
<14
14-
14,3-
14,6-
<15
15-
15,3-
>=
m2/người
%
<7,0
<7,5
<8,0
<8,7
<9,4
<10,7
<11,4
<12,7
<13,4
<14,3
<14,6
<15,3
<15,6
15,6
65-
70-
75-
80-
83-
86-
90-
91-
92-
93-
94-
95-
96-
97-
98-
99-
100
100
<70
<75
<80
<83
<86
<90
<91
<92
<93
<94
<95
<96
<97
<98
<99
<100
1,6 -
<7,7
7,7 -
13,8 -
<20
20 -
<33
33 -
<47
47 -
<60
60 -
<80
80 -
100 -
<120
120 -
<246
246 -
<373
373 -
<400
400 -
<933
1500-
<2000
2000-
<2500
2500-
>=
933-
<1500
Ngàn người
<13,8
<100
<3000
3000
1000
người
/km2
4,0-
4,7-
5,4-
6,0-
6,7-
7,4-
8,0-
8,7-
9,4-
<10
10-
10,7-
11,4-
<12
12-
13-
14-
15-
16-
>=
17
2
<4,7
<5,4
<6,0
<6,7
<7,4
<8,0
<8,7
<9,4
<10,7
<11,4
<13
<14
<15
<16
<17
U3
50,0-
52,7-
55,4-
58,1-
60,8-
63,5-
66,2-
68,9-
71,6-
74,3-
77,0-
79,7-
82,5-
85,3-
88,1-
91,0-
94,0-
>=
3
4
%
%
<52,7
<55,4
<58,1
<60,8
<63,5
<66,2
<68,9
<71,6
<74,3
<77,0
<79,7
<82,5
<85,3
<88,1
<91,0
<94,0
<97,0
97,0
1,2-
1,27-
1,34-
<1,4
1,4-
1,47-
1,54-
<1,6
1,6-
1,67-
1,74-
<1,8
1,8-
1,87-
1,94-
<2,0
2,0-
2,07-
2,14-
<2,2
2,2-
2,27-
>=
<1,27
<1,34
<1,47
<1,54
<1,67
<1,74
<1,87
<1,94
<2,07
<2,14
<2,27
<2,34
2,34
74
UED JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES, HUMANITIES AND EDUCATION
VOL.3, NO.1 (2013)
Chú thích chỉ tiêu:
I. Nhóm chỉ tiêu 1 (U1)
1. Tổng thu ngân sách trên địa bàn
2. Tỉ trọng GDP phi nông nghiệp
3. Thu nhập bình quân đầu người
4. Tốc độ tăng trưởng kinh tế
trung bình năm
II. Nhóm chỉ tiêu 2 (U2)
III. Nhóm chỉ tiêu 3 (U3)
1. Tỉ lệ nhà ở kiên cố, khá kiên cố và bán
kiên cố so với tổng quỹ nhà
1. Quy mô dân số
2. Mật độ dân số
2. Tỉ lệ đất giao thông so với đất xây dựng đô
thị
3. Tỉ lệ thị dân
4. Tốc độ tăng dân số hàng năm.
3. Mật độ đường chính (đường rải nhựa)
4. Tỉ lệ vận tải hành khách công cộng tối thiểu
5. Tiêu chuẩn cấp nước sinh hoạt
5. Tỉ lệ hộ nghèo
6. Tỉ lệ lao động phi nông nghiệp
6. Tỉ lệ dân số được cấp nước sạch
7. Mật độ đường ống thoát nước chính
8. Tỉ lệ nước bẩn được thu gom và xử lí
9. Chỉ tiêu cấp điện sinh hoạt
10. Bình quân số máy điện thoại trên 100 dân
11. Đất cây xanh toàn đô thị
12. Tỉ lệ rác và các chất thải rắn được thu
gom, xử lí
75
TẠP CHÍ KHOA HỌC XÃ HỘI, NHÂ N VĂN VÀ GIÁ O DỤC
TẬP 3, SỐ 1 (2013)
❖
Điểm tổng hợp mỗi nhóm chỉ tiêu được
tính bằng công thức sau:
T2: Số năm nghiên cứu trung bình nhóm
chỉ tiêu 2;
T3: Số năm nghiên cứu trung bình nhóm
chỉ tiêu 3;
Yi: Năm cuối chỉ tiêu thứ i thuộc nhóm
chỉ tiêu j;
Xi: Năm đầu chỉ tiêu thứ i thuộc nhóm
chỉ tiêu j;
n
n
Yi− Xi
i=1
i=1
(1)
U j =
, j =1,3
n
Trong đó:
U1: Điểm trung bình nhóm chỉ tiêu 1
(Kinh tế - xã hội);
U2: Điểm trung bình nhóm chỉ tiêu 2 (Cơ
sở hạ tầng);
U3: Điểm trung bình nhóm chỉ tiêu 3 (Dân
số đô thị);
Yi: Điểm chỉ tiêu thứ i thuộc nhóm chỉ
tiêu j năm cuối;
Xi: Điểm chỉ tiêu thứ i thuộc nhóm chỉ
tiêu j năm đầu;
n: số chỉ tiêu.
❖ Kết quả
- Tốc độ quá trình ĐTH được tính bằng
công thức sau:
U j
(3)
r =
Tj
Trong đó:
r: Tốc độ đô thị hóa;
Uj : Điểm tổng hợp trung bình nội dung
nghiên cứu;
n: số chỉ tiêu.
❖ Vì giá trị tất cả các chỉ tiêu phản ánh quá
trình ĐTH có thể không thu thập được tại cùng
một thời điểm. Trong khi đó, tốc độ ĐTH nhanh
hay chậm lại tỉ lệ nghịch với thời gian nghiên
cứu và tỉ lệ thuận với mức độ tăng thêm của giá
trị chỉ tiêu. Ngoài ra, vì có thể nhiều chỉ tiêu đạt
ngưỡng giá trị cao nhất trước thời điểm “năm
cuối” trong khi phương pháp này không cho
phép nội suy để cộng thêm điểm khi chỉ tiêu
vượt ngưỡng nên “năm cuối” được sử dụng
trong công thức (1) được tính tại thời điểm đầu
tiên chỉ tiêu đạt ngưỡng cao nhất. Thời gian
nghiên cứu được tính bằng công thức sau:
Tj : Số năm trung bình thời gian nghiên
cứu;
- Kết luận:
r ≥ 0,33 : ĐTH diễn ra nhanh;
0,33 > r ≥ 0,25 : ĐTH diễn ra khá nhanh;
0,25 > r ≥ 0,2 : ĐTH diễn ra bình
thường;
0,2 > r ≥ 0,14 : ĐTH diễn ra chậm;
0,14 > r : ĐTH diễn ra rất chậm.
2.3. Vận dụng
n
n
Yi− Xi
(2)
i=1
i=1
Tj =
, j =1,3
n
Trong thời gian qua, tôi đã sử dụng
phương pháp này để đánh giá quá trình ĐTH
thành phố Cần Thơ, (nội dung này tôi sẽ trình
bày đầy đủ trong một bài báo khác). Trong phạm
Trong đó:
T1: Số năm nghiên cứu trung bình nhóm
chỉ tiêu 1;
Bảng 2. Bảng tổng hợp quá trình ĐTH thành phố Cần Thơ (1999-2009)
76
TẠP CHÍ KHOA HỌC XÃ HỘI, NHÂ N VĂN VÀ GIÁ O DỤC
TẬP 3, SỐ 1 (2013)
vi bài báo này, tôi xin giới thiệu một số kết quả
Qua Bảng 2, trong giai đoạn 1999 – 2009,
những nội dung kinh tế - xã hội (U1) và hạ tầng
đô thị (U2) của thành phố Cần Thơ phát triển rất
nhanh chóng, trong khi đó, mặc dù số dân đô thị
thành phố Cần Thơ tăng lên rất nhiều nhưng chủ
yếu do mở rộng địa giới hành chính khu vực đô
thị nên điểm số của nhóm chỉ tiêu dân số đô thị
(U3) tăng lên không đáng kể. Bên cạnh đó, thời
gian nghiên cứu của nhóm T1 và T3 nhỏ chứng
tỏ điếm số những nội dung này đã ở mức cao và
nhiều chỉ tiêu vượt ngưỡng cao nhất trước năm
2009. Tuy nhiên, thời gian nghiên cứu nhóm T2
cho thấy thành phố Cần Thơ cần phấn đấu rất
nhiều trong công tác xây dựng, phát triển và
hoàn thiện hạ tầng đô thị. Nhìn chung, tốc độ
ĐTH thành phố Cần Thơ giai đoạn 1999 – 2009
diễn ra khá nhanh tuy nhiên không đều giữa 3
nội dung: kinh tế - xã hội, hạ tầng đô thị và dân
số đô thị.
như sau:
ở địa bàn nghiên cứu. Mặc dù số lượng chỉ tiêu,
giá trị tham chiếu của mỗi chỉ tiêu có thể thay
đổi song các công thức (1), (2) và (3) vẫn đảm
bảo quan điểm tổng hợp trong đánh giá quá trình
ĐTH.
3. Kết luận
ĐTH là quá trình tổng hợp, đa diện và thay
đổi theo thời gian. Vì vậy, đánh giá quá trình
ĐTH chỉ bởi tiêu chí dân số không đảm bảo tổng
quát quá trình này.
Chúng tôi dựa vào đặc thù của quá trình
ĐTH ở Việt Nam, các tài liệu đã được nghiên
cứu, các văn bản quy phạm pháp luật,... để xây
dựng hệ thống 22 tiêu chí thuộc 3 nhóm nội
dung: dân số đô thị, kinh tế - xã hội và cơ sở hạ
tầng đô thị và công thức để đánh giá quá trình
ĐTH ở cấp độ quốc gia và đô thị.
Trên cơ sở kết quả thang điểm đánh giá,
chúng ta không chỉ nhận xét toàn diện quá trình
ĐTH mà còn có thể tiến hành đánh giá từng nội
dung ĐTH cũng như chất lượng ĐTH.
2.4. Bình luận
Hệ thống chỉ tiêu này đảm bảo những nội
dung cơ bản của quá trình ĐTH trong điều kiện
Việt Nam hiện nay. Sử dụng hệ thống chỉ tiêu và
các công thức này chúng ta không chỉ đánh giá
tổng quát quá trình ĐTH mà thông qua hoạt
động phân tích tương quan giữa các nhóm chỉ
tiêu, nội bộ trong mỗi nhóm chỉ tiêu,… giúp
chúng ta nhận diện ĐTH một cách chi tiết cũng
như nhanh chóng phát hiện những bất cập
Có thể có nhiều ý kiến tranh luận về tính
hợp lí của hệ thống chỉ tiêu và công thức đánh
giá ĐTH, nhưng trong phạm vi nghiên cứu của
bài báo, chúng tôi mong muốn đóng góp thêm
công cụ nhằm lượng hóa quá trình ĐTH một
cách đầy đủ hơn trong điều kiện của Việt Nam
hiện nay.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Ban tổ chức - cán bộ chính phủ - Bộ xây dựng (2002), Thông tư liên tịch 02/2002/TTLT –
BXD-BTCCBCP “Hướng dẫn về phân loại đô thị và cấp quản lí đô thị”.
[2] Bộ Xây dựng (2009), Thông tư 34 /2009/TT-BXD “Quy định chi tiết một số nội dung của
Nghị định 42/2009/NĐ-CP ngày 07/5/2009 của Chính phủ về việc Phân loại đô thị”.
[3] Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam (2009), Nghị định 42/2009/NĐ-CP của Thủ tướng
Chính phủ về việc phân loại và phân cấp quản lý đô thị.
[4] Đàm Trung Phường (2005), Đô thị Việt Nam, NXB Xây dựng, Hà Nội.
[5] Trương Quang Thao (2003), Đô thị học - Những khái niệm mở đầu, NXB Xây dựng, Hà Nội.
[6] Nguyễn Viết Thịnh, Đỗ Thị Minh Đức (2009), Giáo trình Địa lí Kinh tế - Xã hội Việt Nam
77
TẠP CHÍ KHOA HỌC XÃ HỘI, NHÂ N VĂN VÀ GIÁ O DỤC
TẬP 3, SỐ 1 (2013)
(tập 1: Phần đại cương), NXB Giáo Dục, Việt Nam, Hà Nội.
78
8 trang
16740
Free
Bạn đang xem tài liệu "Xây dựng hệ thống chỉ tiêu và công thức đánh giá quá trình đô thị hóa ở Việt Nam hiện nay", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- xay_dung_he_thong_chi_tieu_va_cong_thuc_danh_gia_qua_trinh_d.pdf
