Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu thành phần loài và phân bố lưỡng cư tại xã Hoà Bắc, huyện Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng

1

2

Bꢀ GIÁO DꢁC VÀ ĐÀO TꢂO

ĐꢂI HꢃC ĐÀ NꢄNG

Công trình ñưꢀc hoàn thành tꢁi

ĐꢂI HꢃC ĐÀ NꢄNG

* * *

HUỲNH THꢅ KHÁNH NGA

Ngưꢂi hưꢃng dꢄn khoa hꢅc : PGS.TS. Đinh Thꢐ Phương Anh

NGHIÊN CꢆU THÀNH PHꢇN LOÀI

VÀ PHÂN Bꢈ LƯꢉNG CƯ TꢂI XÃ HÒA BꢊC,

HUYꢋN HÒA VANG, THÀNH PHꢈ ĐÀ NꢄNG

Phꢆn biꢇn 1 : PGS.TS. Võ Văn Phú

Phꢆn biꢇn 2 : TS. Vũ Thꢈ Phương Anh

Chuyên ngành : Sinh thái hꢌc

Mã sꢍ

: 60 42 60

Luꢉn văn sꢊ ñưꢀc bꢆo vꢇ tꢁi Hꢋi ñꢌng chꢍm luꢉn văn tꢎt

nghiꢇp Thꢁc sĩ Khoa hꢅc hꢅp tꢁi Đꢁi hꢅc Đà Nꢏng ngày 26 tháng

11 năm 2011.

TÓM TꢊT LUꢎN VĂN THꢂC SĨ KHOA HꢃC

Có thꢀ tìm hiꢀu luꢁn văn tꢂi:

-

Trung tâm Thông tin - Hꢅc liꢇu, Đꢁi hꢅc Đà Nꢏng

Đà Nꢏng, 2011

Thư viꢇn Trưꢂng Đꢁi hꢅc Sư Phꢁm, Đꢁi hꢅc Đà Nꢏng.

1

2

Mꢑ ĐꢇU

ꢤ Đà Nꢏng mꢃi có mꢋt vài công trình công bꢎ vꢚ thành phꢞn loài

Lưꢖng cư như Đa dꢁng thành phꢞn loài bò sát, lưꢖng cư ꢥ khu Bà Nà –

Hoà Vang, Đà Nꢏng cꢙa tác giꢆ Lê Vũ Khôi, Nguyꢢn Văn Sáng (2003);

Kꢒt quꢆ bưꢃc ñꢞu khꢆo sát thành phꢞn loài ꢒch nhái ꢥ khu Bà Nà – Hoà

Vang, Đà Nꢏng cꢙa tác giꢆ Lê Vũ Khôi, Bùi Hꢆi Hà, Đꢛ Tưꢃc, Đinh Thꢈ

Phương Anh (2002). Và tꢁi xã Hoà Bꢝc thì cũng mꢃi có vài công trình

nghiên cꢜu vꢚ nhóm lưꢖng cư. Hòa Bꢝc là mꢋt xã miꢚn núi, nꢟm ꢥ phía

Tây Bꢝc huyꢇn Hòa Vang vꢃi vꢈ trí ñꢈa lý như sau: phía Bꢝc giáp vꢃi Khe

tre, Nam Đông, huyꢇn Phú Lꢋc, tꢣnh Thꢓa thiên Huꢒ ; phía Nam giáp

vꢃi xã Hòa Liên, huyꢇn Hòa Vang, TP Đà Nꢏng; phía Đông giáp vꢃi

quꢉn Liên Chiꢑu, TP Đà Nꢏng; phía Tây giáp vꢃi huyꢇn Hiên, tꢣnh

Quꢆng Nam. Cơ cꢍu kinh tꢒ cꢙa xã này chꢙ yꢒu là nông nghiꢇp. Do ñó,

viꢇc nghiên cꢜu khu hꢇ Lưꢖng cư ꢥ Hoà Bꢝc là cꢞn thiꢒt, nhꢟm ñánh giá

tính ña dꢁng sinh hꢅc cꢙa khu vꢐc này, làm cơ sꢥ cho viꢇc bꢆo vꢇ và phát

triꢑn các loài ñꢋng vꢉt, ñꢕc biꢇt là lưꢖng cư.

1. ĐꢒT VꢓN Đꢔ

Đꢋng vꢉt là mꢋt thành viên rꢍt quan trꢅng trên Trái Đꢍt, phong

phú và ña dꢁng. Do hoꢁt ñꢋng thưꢂng xuyên tích cꢐc ñꢑ sꢎng và phát

triꢑn, ñꢋng vꢉt có quan hꢇ trꢐc tiꢒp ñꢒn loài ngưꢂi. Vì thꢒ, ngay tꢓ thꢂi

cꢔ ñꢁi loài ngưꢂi ñã chú ý ñꢒn các loài ñꢋng vꢉt, ñꢕc biꢇt là nhóm lưꢖng

cư. Lưꢖng cư là nhóm ñꢋng vꢉt có giá trꢈ kinh tꢒ cao. Chúng ñưꢀc dùng

làm thꢐc phꢗm, thuꢎc chꢘa bꢇnh như nhꢘng chꢍt ñưꢀc tiꢒt ra tꢓ da cꢙa

chúng có thꢑ giúp con ngưꢂi chꢒ biꢒn thuꢎc giꢆm ñau và làm cꢆnh…

Ngoài ra trong tꢐ nhiên, các loài lưꢖng cư còn là thiên ñꢈch cꢙa rꢍt nhiꢚu

loài sâu bꢅ phá hoꢁi mùa màng, tiêu diꢇt mꢋt sꢎ lꢃn vꢉt chꢙ trung gian

như ruꢌi, muꢛi, ꢍu trùng thân mꢚm và giun; chúng có thꢑ kiꢑm soát mꢋt

sꢎ loài côn trùng làm lây lan dꢈch bꢇnh và ñꢒn lưꢀt mình lꢁi là nguꢌn

thꢜc ăn cꢙa nhiꢚu nhóm ñꢋng vꢉt khác như chuꢋt rꢝn...(Trꢞn Kiên,1981)

góp phꢞn ñꢆm bꢆo cân bꢟng sinh thái ñꢌng thꢂi giúp duy trì sꢐ lành mꢁnh

cꢙa hꢇ sinh thái nưꢃc ngꢅt. Chúng tham gia ñꢝc lꢐc vào viꢇc giúp con

ngưꢂi chꢎng sâu bꢇnh, góp phꢞn hꢁn chꢒ viꢇc sꢠ dꢡng thuꢎc bꢆo vꢇ thꢐc

vꢉt làm giꢆm ô nhiꢢm môi trưꢂng. Trong các phòng thí nghiꢇm lưꢖng cư

còn ñưꢀc dùng như mꢋt ñꢎi tưꢀng nghiên cꢜu. Tuy nhiên theo James

Collins - chꢙ tꢈch nhóm nghiên cꢜu thuꢋc Liên minh Bꢆo tꢌn Thiên nhiên

Quꢎc tꢒ (2010) cho biꢒt: “Đꢃng vꢁt lưꢄng cư ñang phꢅi vꢁt lꢃn vꢆi sꢇ

sinh tꢈn cꢉa chúng, các nguyên nhân bꢊt lꢋi như bꢌnh truyꢍn nhiꢎm, nơi

cư trú bꢏ phá hoꢂi, biꢐn ñꢑi khí hꢁu hay không khí bꢏ ô nhiꢎm…ñꢍu ñang

ñe dꢒa ñꢐn sꢇ sinh tꢈn cꢉa ñꢃng vꢁt lưꢄng cư".Vì vꢉy, ñꢑ bꢆo vꢇ tài

nguyên ña dꢁng sinh hꢅc nói chung và nguꢌn tài nguyên lưꢖng cư nói

riêng trong nhꢘng năm qua Đꢆng và Nhà nưꢃc ta ñã có nhiꢚu chꢙ trương,

biꢇn pháp tích cꢐc. Bên cꢁnh nhꢘng văn bꢆn pháp luꢉt, ñꢒn nay chúng ta

ñã xây dꢐng ñưꢀc mꢋt hꢇ thꢎng các khu Bꢆo tꢌn Thiên nhiên khꢝp các

tꢣnh tꢓ Bꢝc vào Nam.

Xuꢍt phát tꢓ nhꢘng lý do trên, chúng tôi tiꢒn hành nghiên cꢜu ñꢚ

tài “Nghiên cꢕu thành phꢖn loài và phân bꢍ lưꢗng cư tꢘi xã Hoà Bꢙc,

huyꢚn Hoà Vang, thành phꢍ Đà Nꢏng”

2. MꢁC ĐÍCH NGHIÊN CꢆU

Nghiên cꢜu ña dꢁng thành phꢞn loài và phân bꢎ lưꢖng cư tꢁi xã

Hoà Bꢝc, huyꢇn Hoà Vang làm cơ sꢥ khoa hꢅc cho công tác bꢆo tꢌn,

phát triꢑn nguꢌn tài nguyên lưꢖng cư, góp phꢞn bꢆo tꢌn ña dꢁng sinh hꢅc

và quꢆn lý tài nguyên thiên nhiên.

3. ĐꢈI TƯꢛNG NGHIÊN CꢆU

Các loài lưꢖng cư phân bꢎ tꢁi xã Hòa Bꢝc, huyꢇn Hòa Vang,

Thành phꢎ Đà Nꢏng.

4. PHꢂM VI NGHIÊN CꢆU

Điꢚu tra thành phꢞn loài và sꢐ phân bꢎ lưꢖng cư hiꢇn hꢘu tꢁi xã

Hòa Bꢝc, huyꢇn Hòa Vang, thành phꢎ Đà Nꢏng

3

4

5. NꢀI DUNG NGHIÊN CꢆU

CHƯƠNG 1

- Điꢚu tra thành phꢞn loài lưꢖng cư tꢁi xã Hoà Bꢝc, huyꢇn Hoà

TꢣNG QUAN TÀI LIꢋU

Vang, thành phꢎ Đà Nꢏng.

1.1. LꢅCH Sꢤ NGHIÊN CꢆU LƯꢉNG CƯ TRÊN THꢝ GIꢥI

1.2. LꢅCH Sꢤ NGHIÊN CꢆU LƯꢉNG CƯ TꢂI MꢀT Sꢈ NƯꢥC

CHÂU Á

- Đꢕc trưng phân bꢎ các loài lưꢖng cư theo tuyꢒn.

- Nghiên cꢜu ñꢕc ñiꢑm sinh thái mꢋt sꢎ loài lưꢖng cư phꢔ biꢒn tꢁi

xã Hoà Bꢝc, huyꢇn Hoà Vang, thành phꢎ Đà Nꢏng.

- Điꢚu tra giá trꢈ sꢠ dꢡng cꢙa tài nguyên lưꢖng cư ñꢎi vꢃi ngưꢂi

dân tꢁi xã Hoà Bꢝc, huyꢇn Hoà Vang, thành phꢎ Đà Nꢏng.

6. Ý NGHĨA KHOA HꢃC VÀ THꢜC TIꢝN

1.3. LꢅCH Sꢤ NGHIÊN CꢆU LƯꢉNG CƯ TꢂI VIꢋT NAM

1.3.1. Nghiên cꢕu khu hꢚ

Trưꢃc năm 1954, nꢔi bꢉt là nghiên cꢜu cꢙa Bourret (1937, 1942),

Anderson L.G (1942).

6.1. Ý nghĩa khoa hꢌc

Trong giai ñoꢁn tꢓ năm 1954 – 1975, nhꢘng nghiên cꢜu vꢚ

lưꢖng cư do các nhà khoa hꢅc Viꢇt Nam thꢐc hiꢇn. Có thꢑ nêu mꢋt sꢎ

nhà nghiên cꢜu tiêu biꢑu: Trꢞn Kiên, Nguyꢢn Văn Sáng, Hꢌ Thu Cúc

(1956 – 1976), Đào Văn Tiꢒn và Lê Vũ Khôi (1956), Ngô Đꢝc Chꢜng,

Nguyꢢn Quꢆng Trưꢂng,… và các nghiên cꢜu rꢋng khꢝp tꢓ cꢆ hai miꢚn

Bꢝc và Nam.

Kꢒt quꢆ cꢙa ñꢚ tài sꢊ bꢔ sung vào danh lꢡc thành phꢞn loài lưꢖng

cư ꢥ xã Hòa Bꢝc, huyꢇn Hòa Vang, thành phꢎ Đà Nꢏng.

6.2. Ý nghĩa thꢞc tiꢟn

Kꢒt quꢆ cꢙa ñꢚ tài sꢊ góp phꢞn cung cꢍp dꢘ liꢇu cho viꢇc quꢆn lý,

bꢆo tꢌn và phát triꢑn ñꢋng vꢉt hoang dã nói chung và lưꢖng cư nói riêng

ꢥ xã Hòa Bꢝc, huyꢇn Hòa Vang, thành phꢎ Đà Nꢏng.

6.3. Đóng góp cꢠa luꢡn văn

Sau năm 75, nꢔi bꢉt là nguyên cꢜu cꢙa Lê Nguyên Ngꢉt, Hoàng

Xuân Quang (1993), Nguyꢢn Văn Sáng và Hꢌ Thu Cúc (1996, 2002),…

Tóm lꢁi, các kꢒt quꢆ nghiên cꢜu vꢚ khu hꢇ ꢒch nhái ñã xác ñꢈnh

và bꢔ sung ñưꢀc thành phꢞn cũng như sꢎ lưꢀng các loài ꢒch nhái cho

Danh lꢡc ꢒch nhái cꢙa tꢓng vùng, tꢓng khu vꢐc, các Vưꢂn Quꢎc gia và

Khu Bꢆo tꢌn Thiên nhiên ꢥ Viꢇt Nam.

- Bꢔ sung 4 loài vào danh mꢡc thành phꢞn loài lưꢖng cư tꢁi xã Hòa

Bꢝc, huyꢇn Hòa Vang, thành phꢎ Đà Nꢏng.

- Cung cꢍp dꢄn liꢇu vꢚ ñꢕc trưng phân bꢎ cꢙa lưꢖng cư ꢥ Hoà Bꢝc.

7. CꢓU TRÚC CꢢA LUꢎN VĂN

Ngoài phꢞn mꢥ ñꢞu, kꢒt luꢉn, tài liꢇu tham khꢆo và phꢡ lꢡc trong

luꢉn văn bao gꢌm các phꢞn sau:

1.3.2. Nghiên cꢕu vꢦ sinh thái hꢌc

Mꢋt sꢎ công trình nghiên cꢜu vꢚ Sinh thái hꢅc là: “Dꢄn liꢇu bưꢃc

ñꢞu vꢚ sinh thái hꢅc ꢒch ñꢌng” cꢙa Đào Văn Tiꢒn, Lê Vũ Khôi, 1966)…

1.4. ĐꢒC ĐIꢧM Tꢜ NHIÊN CꢢA XÃ HÒA BꢊC

1.5. ĐIꢔU KIꢋN KINH Tꢝ XÃ HꢀI CꢢA XÃ HÒA BꢊC

Chương 1: Tꢔng quan tài liꢇu

Chương 2: Đꢎi tưꢀng, ñꢈa ñiꢑm, thꢂi gian và phương pháp nghiên

cꢜu

Chương 3: Kꢒt quꢆ và bàn luꢉn

5

6

(Bꢝt ñꢞu tꢓ tꢅa ñꢋ N.16.12369; E.108.00572 kꢒt thúc

CHƯƠNG 2

N16.11661; E.107.97721)

ĐꢈI TƯꢛNG, ĐꢅA ĐIꢧM, THꢨI GIAN

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢆU

Tuyꢀn 5: Khu dân cư thôn Tà Lang, Giàn Bí, dài 3.8 km.

(Bꢝt ñꢞu tꢓ tꢅa ñꢋ N.16.12369; E.108.00572 kꢒt thúc

2.1. ĐꢈI TƯꢛNG NGHIÊN CꢆU

Các loài lưꢖng cư phân bꢎ tꢁi xã Hoà Bꢝc, huyꢇn Hòa Vang,

thành phꢎ Đà Nꢏng.

N.16.11748; E.107.98086)

2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢆU

2.3.1. Ngoài thiên nhiên

- Quan sát môi trưꢂng sꢎng: nơi ꢥ và hoꢁt ñꢋng ngày ñêm. Ghi ꢆnh

mꢄu vꢉt và sinh cꢆnh nơi thu mꢄu.

2.2. THꢨI GIAN, ĐꢅA ĐIꢧM

2.2.1. Thꢩi gian nghiên cꢕu

- Điꢚu tra qua nhân dân và thꢀ săn ꢥ các vùng khꢆo sát vꢚ thành

phꢞn loài các ñꢕc ñiꢑm sinh thái, sinh hꢅc bꢟng phꢦng vꢍn và các ñꢕc

ñiꢑm nhꢉn diꢇn, dùng ꢆnh và ñꢕt câu hꢦi sai ñꢑ kiꢑm tra lꢁi,... Viꢇc ñiꢚu

tra ñưꢀc lꢕp lꢁi nhiꢚu lꢞn ꢥ nhiꢚu ngưꢂi, ꢥ nhiꢚu vùng ñꢑ tăng ñꢋ tin cꢉy.

- Dùng phiꢒu ñiꢚu tra ñꢑ thu thꢉp thông tin vꢚ tình hình khai thác,

dꢡng cꢡ săn bꢝt, giá trꢈ sꢠ dꢡng các loài lưꢖng cư ꢥ các ñꢈa phương.

- Phương pháp thu mꢄu:

Chúng tôi ñã tiꢒn hành khꢆo sát khu hꢇ lưꢖng cư theo các tuyꢒn

ñiꢚu tra qua 8 ñꢀt khꢆo sát(tꢓ tháng 1/2011 ñꢒn tháng 8/2011)

2.2.2. Đꢐa ñiꢪm nghiên cꢕu

- Tꢁi xã Hoà Bꢝc, huyꢇn Hoà Vang, thành phꢎ Đà Nꢏng.

2.2.3. Tuyꢫn nghiên cꢕu:

Lꢉp các tuyꢒn khꢆo sát ñi qua nhiꢚu sinh cꢆnh khác nhau như:

vùng rꢓng tꢐ nhiên, rꢓng trꢌng, nương rꢄy, ñꢌng ruꢋng, ven các sông,

suꢎi và khu vꢐc quanh dân cư. Cꢡ thꢑ:

Thꢂi gian thu mꢄu: Thꢂi gian thu mꢄu tꢓ 16h ñꢒn 22h.

Vào ban ñêm, dùng ñèn sáng ñi chꢉm quanh các bꢂ ruꢋng, bꢂ ao,

hꢌ, ñꢞm lꢞy, suꢎi khu vꢐc ꢗm ưꢃt.

Tuyꢀn 1: Dꢅc theo sông Cu Đê (Đưꢂng tꢣnh lꢋ D601: Tꢓ trưꢂng

THCS Nguyꢢn Tri Phương ñꢒn cꢞu Sꢡp, dài 8.5 km.

(Bꢝt ñꢞu tꢓ tꢅa ñꢋ N.16.12846; E.108.05195 kꢒt thúc

N.16.11963; E.107.98407)

Mꢋt sꢎ phương pháp bꢝt lưꢖng cư gꢕp mꢋt cách ngꢄu nhiên:

Thông thưꢂng ñꢎi vꢃi lưꢖng cư không ñuôi, có thꢑ bꢝt bꢟng cách

vꢌ bꢟng tay tꢓ phía trưꢃc ñꢞu con vꢉt ra sau.

Tuyꢀn 2: Dꢅc theo sông Bꢝc: Tꢓ cꢞu Sꢡp ñꢒn khe Mun, dài 12.5km.

(Tꢓ tꢅa ñꢋ N.16.11963; E.107.98407 kꢒt thúc N.16.14052;

E.107.98155)

Viꢇc thu mꢄu trên thꢐc ñꢈa ñưꢀc thꢐc hiꢇn kꢒt hꢀp cùng vꢃi các

thꢀ săn trong vùng. Mꢋt sꢌ mꢄu vꢉt ñưꢀc thu mua trong vùng nghiên

cꢜu. Các mꢄu trùng lꢕp ñưꢀc ghi nhꢉn và thꢆ lꢁi sau khi ghi vào sꢔ nhꢉt

ký sưu tꢞm.

Tuyꢀn 3: Dꢅc theo sông Nam: Tꢓ cꢞu Sꢡp ñꢒn Khe Đương, dài 3.6 km.

(Bꢝt ñꢞu tꢓ tꢅa ñꢋ N.16.11963; E.107.98407 kꢒt thúc

N.16.11543; E.107.97044)

2.3.2. Trong phòng thí nghiꢚm

- Đꢈnh tên khoa hꢅc các loài

Tuyꢀn 4: Dꢅc theo các khe suꢎi trong thôn Tà Lang ñꢒn tꢣnh lꢋ

D601, dài 2.5 km.

Mꢄu vꢉt sau khi ñã phân tích các sꢎ liꢇu vꢚ hình thái, ñưꢀc ñꢈnh

tên khoa hꢅc dꢐa vào tài liꢇu cꢙa Đào Văn Tiꢒn; Nguyꢢn Văn Sáng, Hꢌ

Thu Cúc, Nguyꢢn Quꢆng Trưꢂng ; Zhao.

7

8

- Mô tꢆ và xꢠ lý mꢄu

CHƯƠNG 3

Mô tꢆ các ñꢕc ñiꢑm chꢗn loꢁi cꢙa mꢄu vꢉt theo các tác giꢆ Nguyꢢn

Văn Sáng, Hꢌ Thu Cúc, Nguyꢢn Quꢆng Trưꢂng, Stuart L...

Mꢄu vꢉt ñưꢀc gꢝn nhãn (tên khoa hꢅc, thꢂi gian và ngưꢂi ñꢈnh

loꢁi) và ghi vào sꢔ mꢄu lưu trꢘ (sꢎ hiꢇu, tên khoa hꢅc, tên Viꢇt nam, tên

tiꢒng Anh, ñꢕc ñiꢑm chꢗn loꢁi, thꢂi gian, ñꢈa ñiꢑm, ngưꢂi thu thꢉp, nêu

mꢋt sꢎ ñꢕc ñiꢑm sinh hꢅc, sinh thái). Lưu trꢘ mꢄu vꢉt tꢁi PTN trưꢂng

PTTH Nguyꢢn Trãi, quꢉn Liên Chiꢑu, Thành phꢎ Đà Nꢏng.

Tꢍt cꢆ mꢄu lưꢖng cư Hòa Bꢝc ñꢚu ñưꢀc thꢗm ñꢈnh bꢥi PGS.TS. Lê

Nguyên Ngꢉt, trưꢂng Đꢁi hꢅc sư phꢁm Hà Nꢋi.

KꢝT QUꢯ VÀ BÀN LUꢎN

3.1. THÀNH PHꢇN LOÀI LƯꢉNG CƯ TꢂI XÃ HÒA BꢊC,

HUYꢋN HOÀ VANG, THÀNH PHꢈ ĐÀ NꢄNG

3.1.1. Danh sách thành phꢖn loài

3.1.2. Cꢰu trúc thành phꢖn loài

Qua 8 ñꢀt ñiꢚu tra và khꢆo sát chúng tôi thu ñưꢀc mꢄu ñꢈnh loꢁi và

ñã xác ñꢈnh ñưꢀc 20 loài, ñꢌng thꢂi bꢔ sung 10 loài qua ñiꢚu tra và tài

liꢇu tham khꢆo cꢙa các tác giꢆ khác, nâng tꢔng sꢎ loài hiꢇn biꢒt là 30 loài

thuꢋc 19 giꢎng, 7 hꢅ, 1 bꢋ.

2.3.3. Phương pháp tính hꢚ sꢍ tương ñꢬng giꢭa hai khu phân bꢍ

- Đánh giá mꢜc ñꢋ Đa dꢁng sinh hꢅc khu hꢇ lưꢖng cư Hòa Bꢝc

theo chꢣ sꢎ ña dꢁng (là sꢎ trung bình loài trên 1 hꢅ hay bꢋ trong khu hꢇ)

- Đꢑ so sánh mꢜc ñꢋ tương ñꢌng cꢙa khu hꢇ lưꢖng cư Hòa Bꢝcvꢃi

các khu hꢇ khác, chúng tôi sꢠ dꢡng công thꢜc Jaccar và Sorenxen ñꢑ so

sánh mꢜc ñꢋ quan hꢇ thành phꢞn loài vꢚ tính ña dꢁng các loài:

2c

Theo kꢒt quꢆ nghiên cꢜu cꢙa Lê Vũ Khôi và Bùi Thꢈ Hꢆi Hà năm

2004 ñã phát hiꢇn ñưꢀc 26 loài ꢒch nhái thuꢋc 16 giꢎng, 6 hꢅ và 1 bꢋ thì

kꢒt quꢆ cꢙa chúng tôi hiꢇn biꢒt là 30 loài thuꢋc 19 giꢎng, 7 hꢅ và 1 bꢋ.

Như vꢉy, so vꢃi kꢒt quꢆ cꢙa Lê Vũ Khôi và Bùi Thꢈ Hꢆi Hà năm 2004 thì

kꢒt quꢆ cꢙa chúng tôi bꢔ sung thêm 4 loài vào danh mꢡc thành phꢞn loài

lưꢖng cư tꢁi xã Hòa Bꢝc, huyꢇn Hòa Vang, thành phꢎ Đà Nꢏng.

3.1.2.1. Tính ña dꢁng phong phú

K =

x 100%

a + b

Trong ñó: K – Chꢣ sꢎ Jaccar và Sorenxen

a (b) – Tꢔng sꢎ loài trong mꢛi quꢞn xã cꢞn so sánh

* Xét bꢡc hꢌ:hꢅ ꢧch nhái (Dicroglossidae ) có ưu thꢒ vꢚ sꢎ lưꢀng

loài, có 8 loài chiꢒm 26,67% tꢔng sꢎ loài ꢒch nhái ꢥ xã Hoà Bꢝc, ñꢌng

thꢂi cũng có sꢎ giꢎng nhiꢚu nhꢍt so vꢃi các hꢅ khác, 6 giꢎng chiꢒm

31,78%.

c – Sꢎ loài trùng nhau

Phân chia mꢓc ñꢃ quan hꢌ K

Rꢍt gꢞn: - 1,00 → -0,70

Gꢞn nhau: - 0,69 → -0,35

Gꢞn ít: - 0,34→ 0

Rꢍt khác: 0,70 → 1,00

Khác: 0,35→ 0,69

Khác ít: 0 → 0,34

Khu hꢇ lưꢖng cư Hòa Bꢝc có 7 hꢅ, xꢒp theo thꢜ tꢐ ña dꢁng: hꢅ

ꢧch nhái (Dicroglossidae) chiꢒm ưu thꢒ vꢃi 6 giꢎng ,hꢅ ꢧch nhái chính

thꢜc (Ranidae) và hꢅ Cóc (Bufonidae) và hꢅ ꢧch cây (Rhacophoridae)

ñꢚu có 3 giꢎng, hꢅ Nhái bꢞu (Microhylidae) có 2 giꢎng, hꢅ Cóc bùn

(Megophryidae) và hꢅ Nhái Bén (Hylidae) chꢣ có 1 giꢎng.

Trong sꢎ 7 hꢅ ꢒch nhái ꢥ xã Hoà Bꢝc thì hꢅ ꢧch nhái

(Dicroglossidae) chiꢒm ưu thꢒ vꢃi 8 loài chiꢒm 26,67%, hꢅ ꢧch nhái

2.3.4. Phương pháp kꢫ thꢮa

Đꢑ xây dꢐng danh mꢡc các loài lưꢖng cư ꢥ Hòa Bꢝc, ngoài nhꢘng

loài do chúng tôi thu thꢉp và ñꢈnh loꢁi, chúng tôi còn kꢒ thꢓa các tài liꢇu

ñã công bꢎ có liên quan ñꢒn thành phꢞn loài lưꢖng cư Hòa Bꢝc và các tài

liꢇu khác.

9

10

chính thꢜc (Ranidae) và hꢅ ꢧch cây (Rhacophoridae) ñꢚu có 7 loài chiꢒm

23,33%, hꢅ Cóc (Bufonidae) và hꢅ Nhái bꢞu (Microhylidae) có 3 loài

chiꢒm 10%, hꢅ Cóc bùn (Megophryidae) và hꢅ Nhái bén (Hylidae) chꢣ

có 1 loài chiꢒm 3,33%.

So vꢃi các Khu Bꢆo tꢌn khác: Đꢑ nhꢉn ñꢈnh tính ña dꢁng sinh hꢅc

khu hꢇ Lưꢖng cư Hòa Bꢝc vꢃi mꢋt sꢎ Khu Bꢆo tꢌn khác.

- Vꢚ loài: Khu hꢇ lưꢖng cư Hoà Bꢝc có 30 loài lưꢖng cư (chiꢒm

17,05%), ít hơn so vꢃi VQG Cát Tiên (42 loài chiꢒm 23,9%) và khu

BTTN Bà Nà có 38 loài lưꢖng cư (chiꢒm 21,6%), nhiꢚu hơn so vꢃi các

khu hꢇ VQG Tam Đꢆo (26 loài chiꢒm 14,8%); VQG Ba Vì (27 loài

chiꢒm 15,3%); KBT Hương Sơn (25 loài chiꢒm 14,2%); VQG Bꢁch Mã

(18 loài chiꢒm 10,2%), KBT Núi Bà Đen (12 loài, chiꢒm 6,8%); KBT

Ngꢅc Linh (19 loài chiꢒm 10,8%). Như vꢉy, khu hꢇ lưꢖng cư Hoà Bꢝc

ñꢜng thꢜ 3 sau VQG Cát Tiên và khu BTTN Bà Nà vꢚ sꢐ phong phú

thành phꢞn loài lưꢖng cư.

* Xét vꢦ bꢡc giꢍng:

Trong sꢎ 19 giꢎng có 12 giꢎng có 1 loài (chiꢒm 63,16%), 5 giꢎng

có 2 loài (chiꢒm 26,32%), 2 giꢎng có 4 loài (chiꢒm 10,53%). 12 giꢎng có

1 loài là Megophrys, Bufo, Ingerophrynus, Duttaphrynus, Hyla,

Annandia, Hoplobatrachus, Occidozyga, Quasipaa, Amolops, Philautus,

Kloula, 5 giꢎng có 2 loài là Limnonectes, Fejervarya, Odorrana,

Polypedates, Microhyla; 2 giꢎng có 4 loài là Hylarana, Rhacophorus.

3.1.2.2. Nhꢂn xét tính ña dꢁng

- Vꢚ giꢎng: Khu hꢇ lưꢖng cư Hoà Bꢝc có 19 giꢎng (chiꢒm

43,18%) ít hơn so vꢃi khu BTTN Bà Nà có 23 giꢎng (chiꢒm 53,2%),

nhiꢚu hơn so vꢃi các VQG và KBT lân cꢉn.

- Tꢓ kꢒt quꢆ trên có thꢑ rút ra nhꢉn xét vꢚ các Hꢅ, Giꢎng ña dꢁng

nhꢍt như sau: Hꢅ Dicroglossidae có ưu thꢒ nhꢍt vꢚ sꢎ lưꢀng giꢎng, có 6

giꢎng (chiꢒm 31,58% tꢔng sꢎ giꢎng lưꢖng cư Hoà Bꢝc), sau ñó 3 hꢅ:

Bufonidae, Ranidae, Rhacophoridae mꢛi hꢅ có 3 giꢎng (chiꢒm 15,79%

tꢔng sꢎ giꢎng), hꢅ Microhylidae có 2 giꢎng (chiꢒm10,53%), kém ña dꢁng

nhꢍt là 2 hꢅ Hylidae và Megophryidae chꢣ có 1 giꢎng (chiꢒm 5,26% tꢔng

sꢎ giꢎng).

- Vꢚ hꢅ: Khu hꢇ lưꢖng cư Hoà Bꢝc có 7 hꢅ (chiꢒm 70%) bꢟng

vꢃi VQG Tam Đꢆo (7 hꢅ chiꢒm 70%) và khu BTTN Bà Nà , nhiꢚu hơn

so vꢃi vꢃi VQG Cát Tiên (6 hꢅ chiꢒm 60%), VQG Ba Vì (6 hꢅ chiꢒm

60%); KBT Hương Sơn (5 hꢅ chiꢒm 50%); VQG Bꢁch Mã (5 hꢅ chiꢒm

50%), KBT Núi Bà Đen (4 hꢅ chiꢒm 40%); KBT Ngꢅc Linh (5 hꢅ

chiꢒm 50%).

- Giꢎng ña dꢁng nhꢍt vꢚ sꢎ loài là hꢅ Dicroglossidae có 8 loài

chiꢒm 26,67% tꢔng sꢎ loài hiꢇn biꢒt ꢥ Hoà Bꢝc; sau ñó là 2 hꢅ Ranidae,

Rhacophoridae mꢛi hꢅ có 7 loài chiꢒm 23,33% tꢔng sꢎ loài, hꢅ

Bufonidae và Microhylidae có 3 loài chiꢒm 10% tꢔng sꢎ loài, kém ña

dꢁng nhꢍt là hꢅ Hylidae và Megophryidae chꢣ có 1 loài chiꢒm 3,33%

tꢔng sꢎ loài.

- Vꢚ Bꢋ: Trꢓ VQG Tam Đꢆo có ñꢞy ñꢙ 3 bꢋ ꢒch nhái ꢥ Viꢇt Nam

và VQG Cát Tiên có 2 bꢋ thì các Khu Bꢆo tꢌn còn lꢁi chꢣ có ñꢁi diꢇn cꢙa

Bꢋ Không ñuôi (Anura), trong ñó có khu hꢇ lưꢖng cư Hoà Bꢝc.

3.2. NHꢎN XÉT BƯꢥC ĐꢇU QUAN Hꢋ THÀNH PHꢇN LOÀI

LƯꢉNG CƯ HOÀ BꢊC VꢥI MꢀT Sꢈ KHU BꢯO TꢱN TRONG

NƯꢥC VÀ MꢀT Sꢈ KHU Hꢋ LÂN CꢎN

Như vꢉy, trung bình 1 hꢅ có 2,714 giꢎng, cꢜ 1 giꢎng chꢜa 1,579

loài. Nꢒu tính sꢎ loài/hꢅ thì chꢣ sꢎ này là 4,286 nghĩa là cꢜ trung bình 1

hꢅ có hơn 4 loài.

3.2.1. Quan hꢚ thành phꢖn loài vꢲi các Khu Bꢳo tꢬn trong nưꢲc

Khi xem xét quan hꢇ thành phꢞn loài lưꢖng cư, chúng tôi theo

quan ñiꢑm cꢙa Trꢞn Kiên, Nguyꢢn Văn Sáng, Hꢌ Thu Cúc (1981) phân

11

12

chia Viꢇt Nam thành các ñơn vꢈ ñꢈa lý ñꢋng vꢉt ꢒch nhái, bò sát: Đông

Bꢝc, Tây Bꢝc, Đꢌng bꢟng Bꢝc Bꢋ - Thanh Nghꢇ Tĩnh, Bꢝc Trung Bꢋ,

Trung Trung Bꢋ, Nam Trung Bꢋ và Đꢌng bꢟng Nam Bꢋ. Tuy nhiên,

trong phꢁm vi nghiên cꢜu này chúng tôi chꢣ xem xét quan hꢇ thành phꢞn

loài lưꢖng cư Hoà Bꢝc vꢃi khu hꢇ lưꢖng cư phân bꢎ trong các Khu

BTTN sau:

3. Nhóm yꢒu tꢎ ꢨn Đꢋ - Malaysia: có ꢥ ꢨn Đꢋ, toàn Đông

Dương, Trung Hoa, quꢞn ñꢆo Malaysia, Nam Nhꢉt Bꢆn, nói chung có

tính chꢍt nhiꢇt ñꢃi.

4. Nhóm yꢒu tꢎ ñꢕc hꢘu Viꢇt Nam: hãn hꢘu có ꢥ Lào, Campuchia

và ñꢆo Hꢆi Nam, có tính hꢛn hꢀp.

Như vꢉy, khu hꢇ lưꢖng cư Hòa Bꢝc có 4 yꢒu tꢎ ñꢈa – ñꢋng vꢉt hꢅc.

Trong ñó, tính chꢍt yꢒu tꢎ ꢨn Đꢋ - Malaysia nhiꢚu nhꢍt 10 loài trong

tꢔng sꢎ 30 loài,chiꢒm 33,33%, còn yꢒu tꢎ Trung Hoa và yꢒu tꢎ Hymalaia

có 1 loài chiꢒm 3,33% còn lꢁi là yꢒu tꢎ ñꢕc hꢘu và phân bꢎ rꢋng có 18

loài chiꢒm 60%.

+ Phía Bꢝc: VQG Tam Đꢆo (Vĩnh Phúc) nꢟm trong khu Đông Bꢝc

+ Khu Bꢝc Trung Bꢋ: VQG Bꢁch Mã (Thꢓa Thiên Huꢒ) và KBT

Hương Sơn (Hà Tĩnh)

+ Khu Trung Trung Bꢋ: KBT Bà Nà (Đà Nꢏng) và KBT Ngꢅc Linh

(Quꢆng Nam)

3.3. Sꢜ PHÂN Bꢈ CꢢA KHU Hꢋ LƯꢉNG CƯ HÒA BꢊC, THÀNH

PHꢈ ĐÀ NꢄNG

+ Nam Bꢋ: KBT Bà Đen (Tây Ninh), VQG Cát Tiên (Đꢌng Nai)

Thꢎng kê thành phꢞn loài trong các Khu bꢆo tꢌn nói trên, chúng

tôi lꢉp ñưꢀc danh sách các loài lưꢖng cư trong các Khu bꢆo tꢌn

Đꢑ ñánh giá mꢜc ñꢋ ña dꢁng khu hꢇ lưꢖng cư Hoà Bꢝc, chúng tôi

sꢠ dꢡng cách so sánh thành phꢞn loài khu hꢇ lưꢖng cư Hoà Bꢝc vꢃi khu

hꢇ lưꢖng cư ꢥ mꢋt sꢎ Khu Bꢆo tꢌn và VQG trong nưꢃc theo hꢇ sꢎ gꢞn

gũi (K) Jaccar và Sorenxen.

3.3.1. Phân bꢍ theo nơi ꢵ

Dꢐa vào các ñꢕc ñiꢑm sinh hꢅc, nơi ꢥ và nhꢘng thích nghi cꢙa loài

ꢒch nhái vꢃi môi trưꢂng và sꢎ cá thꢑ cꢙa các loài khi thu mꢄu, ñꢌng thꢂi

tiꢒn hành ñánh giá ña dꢁng trong phân bꢎ cꢙa các loài theo chiꢚu thꢩng

ñꢜng, chúng tôi chia nơi ꢥ cꢙa lưꢖng cư thành 3 tꢞng: ꢤ nưꢃc – ven sông

suꢎi, ꢥ trên ñꢍt, ꢥ trên cây. Nhꢉn thꢍy có 21 loài (chiꢒm 70%) lưꢖng cư

Hoà Bꢝc sꢎng ꢥ môi trưꢂng nưꢃc – ven sông suꢎi; có 20 loài lưꢖng cư sꢎng

ꢥ ñꢍt (chiꢒm 66,67%); có 9 loài (chiꢒm 30%) sꢎng trên cây. Trong 30 loài

lưꢖng cư Hoà Bꢝc có 20 loài sꢎng ñưꢀc cꢆ 2 môi trưꢂng (chiꢒm 66,67%); có

10 loài chꢣ sꢎng ꢥ 1 môi trưꢂng (chiꢒm 33,33%) và không có loài nào sꢎng

ñưꢀc ꢥ cꢆ 3 môi trưꢂng.

Tính ña dꢁng các loài lưꢖng cư Hoà Bꢝc có phꢞn giꢎng vꢃi khu hꢇ

lưꢖng cư KBT Bà Nà (69,56%), VQG Bꢁch Mã (54,16%) hơn các KBT

và VQG khác sau ñó là KBT Tam ñꢆo (53,33%).

3.2.2. Tìm hiꢪu các yꢫu tꢍ ñꢐa ñꢴng vꢡt lưꢗng cư Hoà Bꢙc

Xét các yꢒu tꢎ ñꢈa – ñꢋng vꢉt hꢅc cꢙa khu hꢇ lưꢖng cư Hoà Bꢝc

theo quan ñiꢑm cꢙa Đào Văn Tiꢒn, 1985 có các nhóm yꢒu tꢎ sau:

1. Nhóm yꢒu tꢎ ꢨn Đꢋ - Hymalaia (gꢅi tꢝt là Hymalaia): có ꢥ

miꢚn Đông Bꢝc ꢨn Đꢋ, Nê Pan, Myanmar, Tây Bꢝc Vân Nam, Tꢜ

Xuyên (Trung Hoa) có tính chꢍt ôn ñꢃi núi cao.

* Vꢃi 21 loài sꢎng ꢥ nưꢃc – ven sông suꢎi, thì nhiꢚu nhꢍt là các

loài thuꢋc hꢅ Rhacophoridae vꢃi 7 loài (chiꢒm 33,33%); thꢜ hai là hꢅ

Ranidae và Dicroglossidae có 6 loài trong tꢔng sꢎ 21 (chiꢒm 28,57%); hꢅ

Microhylidae và hꢅ Bufonidae chꢣ có 1 loài (chiꢒm 47,62%); hꢅ không

có loài nào là hꢅ Hylidae và hꢅ Megophryidae.

2. Nhóm yꢒu tꢎ Trung Hoa: có ꢥ khu Đông Nam Vân Nam,

Quꢆng Đông, Quꢆng Tây, Phúc Kiꢒn, chꢙ yꢒu có tính cꢉn nhiꢇt ñꢃi.

13

14

* Vꢃi 20 loài sꢎng ꢥ ñꢍt có 7 loài thuꢋc hꢅ Dicroglossidae chiꢒm

35%; có 6 loài thuꢋc hꢅ Ranidae chiꢒm 30%; 3 loài (chiꢒm 15%) thuꢋc

hꢅ Bufonidae và hꢅ Microhylidae; 1 loài thuꢋc hꢅ Megophryidae chiꢒm

5% và không có loài nào thuꢋc hꢅ Hylidae và hꢅ Rhacophoridae.

* Trong 9 loài sꢎng trên cây, có 7 loài (chiꢒm 100% tꢔng sꢎ loài

trong hꢅ) thuꢋc hꢅ Rhacophoridae, 1 loài (chiꢒm 12,5%) thuꢋc hꢅ

Ranidae, 1 loài (chiꢒm 100%) thuꢋc hꢅ Hylidae, các hꢅ Megophryidae,

Bufonidae, Dicroglossidae, Microhylidae không có ñꢁi diꢇn nào sꢎng

trên cây.

* ꢤ 4 sinh cꢆnh có 4 loài, chiꢒm 13,33% tꢔng sꢎ loài, trong ñó có

2 loài thuꢋc hꢅ Microhylidae và 1 loài thuꢋc hꢅ Dicroglossidae và

Ranidae; còn lꢁi các hꢅ khác không có loài nào.

* ꢤ 5 sinh cꢆnh có 1 loài, chiꢒm 3,33% tꢔng sꢎ loài ñó là:

Polypedates leucomystax

3.3.2.1. Sinh cꢃnh ñꢄng ruꢅng

Đꢌng ruꢋng là nơi trꢌng trꢅt các loꢁi cây lương thꢐc như lúa, các

loꢁi rau màu. Qua khꢆo sát sơ bꢋ, ꢥ sinh cꢆnh này có nhiꢚu loꢁi côn

trùng ăn thꢐc vꢉt như cào cào, châu chꢍu, bꢅ cánh cꢜng,.. tꢁo ñiꢚu kiꢇn

cho sꢐ phát triꢑn các loài lưꢖng cư. Tuy nhiên, ꢥ kiꢑu sinh cꢆnh này

chúng tôi thu ñưꢀc mꢄu cꢙa 8 loài. Các loài lưꢖng cư có sꢎ lưꢀng cá thꢑ

nhiꢚu gꢌm: Hoplobatrachus rugulosus (ꢒch ñꢌng), Fejervarya

limnocharis (ngoé), Hylarana guentheri (chꢄu),…

3.3.2. Phân bꢍ theo sinh cꢳnh

Dꢐa vào ñꢕc ñiꢑm tꢐ nhiên xã Hoà Bꢝc, các kꢒt quꢆ khꢆo sát ngoài

tꢐ nhiên, ñꢌng thꢂi kꢒ thꢓa kꢒt quꢆ nghiên cꢜu ꢥ xã Hòa Bꢝc cꢙa Lê Vũ

Khôi, Bùi Thꢈ Hꢆi Hà (2004), và tham khꢆo cách phân chia cꢙa Hoàng

Xuân Quang (1993), chúng tôi xem xét và ñánh giá sꢐ phân bꢎ các loài

lưꢖng cư theo các sinh cꢆnh: ñꢌng ruꢋng, nương rꢄy, khu dân cư, sông

suꢎi, và sꢎng trong rꢓng.

Tꢁi sinh cꢆnh này, mꢕc dù có sꢐ ña dꢁng vꢚ nguꢌn sꢎng cho sꢐ có

mꢕt cꢙa lưꢖng cư nhưng sꢎ lưꢀng các loài không nhiꢚu vì biên ñꢋ dao

ñꢋng nhiꢇt ñꢋ (dao ñꢋng nhiꢇt ñꢋ giꢘa ngày và ñêm là 34^oC và 22^oC); ñꢋ

ꢗm giꢘa ngày và ñêm dao ñꢋng lꢃn (dao ñꢋng ñꢋ ꢗm giꢘa ngày và ñêm là

50% ñꢒn 82%); có sꢐ sꢠ dꢡng phân bón, hoá chꢍt bꢆo vꢇ thꢐc vꢉt. Thân

nhiꢇt cꢙa nhꢘng loài lưꢖng cư sꢎng trên cꢁn phꢡ thuꢋc vào nhiꢇt ñꢋ

không khí và ñꢋ ꢗm cꢙa môi trưꢂng. Nhiꢇt ñꢋ cơ thꢑ cꢙa nhꢘng loài

lưꢖng cư sꢊ giꢆm xuꢎng nhanh chóng khi sꢎng trong ñiꢚu kiꢇn môi

trưꢂng có ñꢋ ꢗm thꢍp, nhiꢇt ñꢋ cao. Vì trong ñiꢚu kiꢇn ñó nưꢃc bꢎc hơi

qua bꢚ mꢕt cơ thꢑ càng nhiꢚu và nhanh càng làm nhiꢇt ñꢋ cơ thꢑ giꢆm

xuꢎng nhanh chóng. Nhiꢇt ñꢋ ꢆnh hưꢥng ñꢒn sinh sꢆn, phát triꢑn, dinh

dưꢖng và sinh trưꢥng cꢙa ꢒch nhái. Nhiꢇt ñꢋ không khí ꢆnh hưꢥng ñꢒn

cưꢂng ñꢋ dinh dưꢖng cꢙa lưꢖng cư.

Chúng tôi nhꢉn thꢍy, có 26 loài sꢎng ꢥ rꢓng (chiꢒm 86,67% tꢔng

sꢎ loài lưꢖng cư Hoà Bꢝc hiꢇn biꢒt), 17 loài sꢎng ꢥ sinh cꢆnh sông suꢎi

(chiꢒm 56,67%), 10 loài sꢎng ꢥ khu dân cư (chiꢒm 33,33%), 8 loài sꢎng

ꢥ sinh cꢆnh ñꢌng ruꢋng (chiꢒm 26,67%), 7 loài sꢎng ꢥ sinh cꢆnh nương

rꢄy (chiꢒm 23,33%).

* ꢤ 1 sinh cꢆnh có 5 loài, chiꢒm 16,67% tꢔng sꢎ loài , trong ñó hꢅ

Dicroglossidae và hꢅ Bufonidae, hꢅ Dicroglossidae, hꢅ Ranidae, hꢅ

Microhylidae ñꢚu có 1 loài; các hꢅ còn lꢁi không có loài nào.

* ꢤ 2 sinh cꢆnh có 18 loài, chiꢒm 60% tꢔng sꢎ loài

* ꢤ 3 sinh cꢆnh có 2 loài, chiꢒm 6,67% tꢔng sꢎ loài, trong ñó có 1

loài thuꢋc hꢅ Ranidae và Rhacophoridae; còn các hꢅ khác không có loài

nào.

Lưꢖng cư ꢥ sinh cꢆnh này có thꢂi gian hoꢁt ñꢋng xen kꢊ thꢂi gian

nghꢣ tương ñꢎi rõ ràng. Chúng chꢣ kiꢒm ăn trong ñiꢚu kiꢇn nhiꢇt ñꢋ và

ꢗm ñꢋ thuꢉn lꢀi nhꢍt. Hoꢁt ñꢋng ngày ñêm và mùa cꢙa lưꢖng cư thay ñꢔi

15

16

tuỳ loài, tuỳ ñiꢚu kiꢇn khí hꢉu và ñiꢚu kiꢇn môi trưꢂng sꢎng. Nhꢘng loài

sꢎng trên cꢁn hꢞu hꢒt hoꢁt ñꢋng kiꢒm ăn vào ban ñêm hay hoàng hôn vì

khi ñó ꢗm ñꢋ cao, còn ban ngày chúng thưꢂng ꢗn nꢍp vào nhꢘng nơi kín:

hang hꢎc,dưꢃi kꢊ rꢢ cây…ꢥ nơi có ñꢋ ꢗm tương ñꢎi cao, nhiꢇt ñꢋ vꢓa

phꢆi. Sau cơn mưa rào, nhiꢚu loài lưꢖng cư như nhái - Fejervarya

limnocharis, ꢒch ñꢌng - Hoplobatrachus rugulosus,...ra hoꢁt ñꢋng ban

ngày. Cưꢂng ñꢋ hoꢁt ñꢋng cao nhꢍt thưꢂng vào lúc 20 giꢂ ñꢒn 23 giꢂ và

giꢆm dꢞn cho ñꢒn sáng. Nhiꢇt ñꢋ thích hꢀp vꢃi sꢐ hoꢁt ñꢋng cꢙa ꢒch

ñꢌng vào khoꢆng 25 – 28^oC. Đꢋ ꢗm tꢓ 80% trꢥ lên. Ban ngày ꢒch ñꢌng

thưꢂng nghꢣ ngơi, tuy nhiên nꢒu có mꢌi hoꢁt ñꢋng ꢥ gꢞn nơi chúng nghꢣ,

ꢒch vꢄn ra bꢝt mꢌi.

kê ñưꢀc 10 loài lưꢖng cư, chiꢒm tꢣ lꢇ 33,33% tꢔng sꢎ loài lưꢖng cư hiꢇn

biꢒt. Nhꢘng loài sꢎng ꢥ loꢁi sinh cꢆnh này là: Bufo melanostictus (cóc

nhà), Fejervarya limnocharis (ngoé), Polypedates leucomystax (ꢒch cây

mép trꢝng),…

3.3.2.4. Sinh cꢃnh sông suꢇi

Hoà Bꢝc có hꢇ thꢎng sông suꢎi chꢟng chꢈt thuꢋc hꢇ thꢎng sông

Bꢝc và sông Nam hꢀp vꢃi nhau và ñꢔ ra sông Cu Đê. Sông Cu Đê (hay

còn gꢅi sông Trưꢂng Đꢈnh) là mꢋt dòng sông tꢁi phía Bꢝc thành phꢎ Đà

Nꢏng. Sông có các chi lưu chính là sông Bꢝc (ñꢒn lưꢀt sông này có mꢋt

chi lưu là sông Cha Nay) và sông Nam bꢝt nguꢌn tꢓ dãy núi Trưꢂng Sơn.

Hai chi lưu chính hꢀp lưu thành sông Cu Đê tꢁi Cꢞu Sꢉp thôn Tà Lang xã

Hòa Bꢝc, huyꢇn Hòa Vang. Sông chꢆy theo hưꢃng Tây-Đông, qua huyꢇn

Hòa Vang và quꢉn Liên Chiꢑu, rꢌi ñꢔ ra biꢑn Đông tꢁi cꢠa biꢑn Nam Ô,

phưꢂng Hòa Hiꢇp Bꢝc, Hòa Hiꢇp Nam quꢉn Liên Chiꢑu; Toàn chiꢚu dài

cꢙa sông tính tꢓ xã Hòa Bꢝc tꢃi biꢑn là 38 km.

3.3.2.2. Sinh cꢃnh nương rꢆy

Sinh cꢆnh nương rꢄy ꢥ Hòa Bꢝc là nhꢘng mꢆnh ñꢍt trꢌng hoa màu

(ngô, khoai, ñꢉu, vꢓng, mía,...) nꢟm rꢆi ꢥ sưꢂn núi và tꢉp trung ꢥ chân

núi, ñꢌng thꢂi do chꢕt phá rꢓng, ñꢎt gꢛ, cây bꢡi tꢁo thành nhꢘng khoꢆng

trꢎng lꢃn ꢥ ven rꢓng, ñꢌi ñꢑ trꢌng cây lương thꢐc, chꢙ yꢒu là ngô, rau

màu, cây ăn quꢆ. Diꢇn tích các bãi nương rꢄy không lꢃn, các loꢁi cây

trꢌng thưꢂng ñꢌng nhꢍt và phꢡ thuꢋc vào mùa vꢡ. Khi ño ñꢋ ꢗm tꢁi sinh

cꢆnh này, chúng tôi thꢍy dao ñꢋng tꢓ 45% - 75%. So vꢃi các sinh cꢆnh

khác thì ñꢋ ꢗm ꢥ ñây dao ñꢋng giꢘa ngày và ñêm lꢃn hơn, ñây là ñiꢚu

kiꢇn không thuꢉn lꢀi cho sꢐ sꢎng cꢙa lưꢖng cư vì lưꢖng cư thích hꢀp vꢃi

ñiꢚu kiꢇn ñꢋ ꢗm cao và dao ñꢋng ít.

Sꢎ loài lưꢖng cư ꢥ sinh cꢆnh này tương ñꢎi cao, vì ñây là nơi nưꢃc

chꢆy, nhiꢇt ñꢋ thꢍp, ñꢋ ꢗm cao (dao ñꢋng tꢓ 80% - 85%), có nhiꢚu ñá lꢃn

nhꢦ, xꢒp chꢌng chéo tꢁo thành các khe, quanh bꢂ có các hꢎc cây, và

nhiꢚu bꢡi cây. Hꢇ thꢎng sông suꢎi và các ñiꢚu kiꢇn vꢚ khí hꢉu, thꢐc

vꢉt,… ꢥ ñây rꢍt phù hꢀp cho sꢐ sinh sꢎng và phát triꢑn cꢙa nhiꢚu loài

lưꢖng cư. ꢤ sinh cꢆnh này có loài rꢍt thích nghi vꢃi môi trưꢂng sꢎng có

nưꢃc chꢆy xiꢒt như: Amolops ricketti (ꢒch bám ñá), có loài sꢎng ꢥ khe ñá

có nưꢃc như Limnonectes kuhlii, có loài chuyên sꢎng ꢥ suꢎi nưꢃc lꢕng

như Hylarana nigrovittata (ꢒch suꢎi) Chúng tôi ñã thꢎng kê ñưꢀc 17 loài

sꢎng ꢥ sinh cꢆnh sông suꢎi (chiꢒm 56,67%).

Vì vꢉy kꢒt quꢆ khꢆo sát cho thꢍy, khu hꢇ lưꢖng cư ꢥ sinh cꢆnh này

tương ñꢎi nghèo, chꢙ yꢒu là nhꢘng loài sꢎng chꢈu hꢁn, sꢎng chiu rúc như

Bufo melanostictus (cóc nhà), Fejervarya limnocharis (ngoé). Chúng tôi

ñã xác ñꢈnh ñưꢀc 7 loài, chiꢒm 23,33% tꢔng sꢎ loài hiꢇn biꢒt.

3.3.2.3. Sinh cꢃnh dân cư

Tuy nhiên, hiꢇn nay tꢁi Hoà Bꢝc ñang xây dꢐng hꢇ thꢎng hꢌ thuꢪ

ñiꢇn. Tꢍt cꢆ các hꢌ này ñꢚu chꢆy ra sông Bꢝc, sông Nam và nhꢉp vào

thưꢀng lưu sông Cu Đê. Viꢇc xây dꢐng hꢌ chꢜa sꢊ làm thay ñꢔi tꢎc ñꢋ

dòng chꢆy cꢙa các sông ñꢕc biꢇt vào mùa khô. Mꢋt lưꢀng lꢃn nưꢃc ñưꢀc

Sinh cꢆnh dân cư gꢌm khu ươm trꢌng cây (khu Lâm sinh) và khu

vꢐc dân cư sꢎng thành các thôn dꢅc theo tꢣnh lꢋ DT601. Chúng tôi thꢎng

17

18

ꢤ sinh cꢆnh này chúng tôi thꢎng kê ñưꢀc 26 loài sꢎng (chiꢒm

tích tꢡ trong hꢌ làm giꢆm tꢎc ñꢋ và chꢒ ñꢋ dòng chꢆy, ꢆnh hưꢥng ñꢒn

môi trưꢂng sꢎng tꢐ nhiên cꢙa lưꢖng cư. Xây dꢐng ñꢉp cao 3m tꢁi khe Na

Vong chuyꢑn nưꢃc sang sông Bꢝc và ñꢉp cao 27 tꢁi hꢁ lưu nhà máy thuꢪ

ñiꢇn sông Nam ñꢑ chuyꢑn dòng cung cꢍp nưꢃc cho sông Bꢝc sꢊ làm giꢆm

lưu lưꢀng nưꢃc cung cꢍp cho hꢁ lưu khe Na Vong và hꢁ lưu sông Nam tꢓ

ñó làm giꢆm tꢎc ñꢋ dòng chꢆy ꢆnh hưꢥng ñꢒn môi trưꢂng sꢎng tꢐ nhiên

cꢙa lưꢖng cư, làm mꢍt nơi sꢎng cꢙa lưꢖng cư. Hơn nꢘa, tꢎc ñꢋ dòng chꢆy

làm giꢆm mꢋt lưꢀng lꢃn phù sa lꢝng ñꢅng lꢁi ngay tꢁi lòng hꢌ khiꢒn khu

vꢐc hꢁ lưu các sông giꢆm lưꢀng phù sa cung cꢍp làm giꢆm ñi chꢍt dinh

dưꢖng tꢐ nhiên vꢎn có, ꢆnh hưꢥng ñꢒn ñꢋ phì nhiêu cung cꢍp cho hꢇ sinh

thái nông nghiꢇp, ꢆnh hưꢥng ñꢒn năng suꢍt tꢓ ñó ꢆnh hưꢥng ñꢒn nguꢌn

thꢜc ăn cꢙa các loài lưꢖng cư.

86,67% tꢔng sꢎ loài lưꢖng cư Hòa Bꢝc hiꢇn biꢒt). Đây là sinh cꢆnh có sꢎ

loài lưꢖng cư sinh sꢎng nhiꢚu nhꢍt trong 5 sinh cꢆnh mà chúng tôi khꢆo

sát. Điꢚu này hoàn toàn phù hꢀp vì ñây là nơi có ñꢋ ꢗm cao (dao ñꢋng tꢓ

83% - 85%), nhiꢇt ñꢋ tꢓ 18-25^oC, sꢐ dao ñꢋng nhiꢇt ñꢋ và ñꢋ ꢗm giꢘa

ngày và ñêm thꢍp, do vꢉy hoꢁt ñꢋng cꢙa các loài lưꢖng cư quanh năm.

3.3.3. Đa dꢘng lưꢗng cư theo chꢶ sꢍ Shannon- Wiener

n

n_i

N

n_i

N

H =−

log₂

∑

i=1

Trong ñó:

H = Chꢣ sꢎ ña dꢁng sinh hꢅc hay chꢣ sꢎ Shannon - Wiener (1963);

ni = Sꢎ lưꢀng cá thꢑ cꢙa loài thꢜ I;

3.3.2.5. Sinh cꢃnh rꢈng núi

Hoà Bꢝc là khu vꢐc chuyꢑn tiꢒp cꢙa các vùng “Đꢈa lý sinh vꢉt”.

Do sꢐ phân hoá ña dꢁng cꢙa ñiꢚu kiꢇn tꢐ nhiên vꢚ khí hꢉu, ñꢈa hình,

thꢔ nhưꢖng cùng vꢃi sꢐ tꢌn tꢁi lâu ñꢂi, ña dꢁng cꢙa hꢇ thꢐc vꢉt.Tuy

nhiên, tꢓ khi có sꢐ tác ñꢋng cꢙa con ngưꢂi, tuyꢇt ñꢁi ña sꢎ rꢓng ñã bꢈ

biꢒn ñꢔi sâu sꢝc. Hiꢇn nay, Nhu cꢞu trꢌng rꢓng cꢙa nhân dân khá phát

triꢑn, nhiꢚu hꢋ ñã tꢉp trung khai hoang, phát triꢑn kinh tꢒ rꢓng theo

mô hình nông lâm kꢒt hꢀp, hꢟng năm trên ñꢈa bàn xã trꢌng khoꢆng

200-300 ha rꢓng tꢓ các nguꢌn khác: dꢐ án 661, trꢌng rꢓng kinh tꢒ,

dân tꢐ ñꢞu tư,... song hiꢇn nay vꢄn còn tình trꢁng phá rꢓng mꢋt cách

tꢐ phát, không tuân thꢙ quy ñꢈnh cꢙa Nhà nưꢃc nên dꢄn ñꢒn nhiꢚu vꢡ

khiꢒu nꢁi, tranh chꢍp vꢚ ñꢍt rꢓng. Tꢓ năm 2004, thành phꢎ ñã có chꢙ

trương giao ñꢍt trꢌng rꢓng cho hꢋ ñꢌng bào dân tꢋc 2 thôn Tà Lang,

Giàn Bí, ñây là ñiꢚu kiꢇn ñꢑ các hꢋ dân phát triꢑn lâm nghiꢇp. Tuy

nhiên hiꢇn nay ñang xây dꢐng công trình thuꢪ ñiꢇn mà diꢇn tích ñꢍt bꢈ

ngꢉp trong lòng hꢌ chꢙ yꢒu là ñꢍt trꢌng rꢓng cꢙa ngưꢂi dân.

N = Tꢔng sꢎ sꢎ lưꢀng cá thꢑ cꢙa tꢍt cꢆ các loài trong khu vꢐc

nghiên cꢜu.

Đꢈa ñiꢑm nghiên cꢜu có sꢐ phân bꢎ các cá thꢑ giꢘa các loài mà

ñꢌng ñꢚu thì có giá trꢈ H cao nhꢍt, ñó chính là khu vꢐc suꢎi khe Mun (H

= 3,06), tiꢒp theo là khu vꢐc sông Bꢝc (H = 2.82) và sông Cu Đê (H =

2.81); ñꢈa ñiꢑm nghiên cꢜu có phân bꢎ các cá thꢑ giꢘa các loài ít ñꢌng

ñꢚu hơn thì có giá trꢈ H thꢍp hơn, khu vꢐc sông, suꢎi ven bꢂ ꢥ khu vꢐc C

Nam (H = 2.75), và sông, suꢎi ven bꢂ ꢥ các khe suꢎi khu vꢐc Đưꢂng ĐT

601 (H = 2.71).

3.4. MꢆC Đꢀ QUÝ HIꢝM

3.5. ĐꢒC ĐIꢧM SINH HꢃC – SINH THÁI HꢃC CꢢA MꢀT Sꢈ

LOÀI LƯꢉNG CƯ XÃ HÒA BꢊC, HUYꢋN HÒA VANG, TP. ĐÀ

NꢄNG

3.6. TꢇM QUAN TRꢃNG VÀ TÌNH HÌNH KHAI THÁC LƯꢉNG

CƯ TꢂI XÃ HÒA BꢊC, HUYꢋN HÒA VANG, TP. ĐÀ NꢄNG

19

20

3.6.1. Vai trò cꢠa lưꢗng cư

3.6.1.1. Ý nghĩa khoa hꢉc

3.6.1.2. Ý nghĩa kinh tꢀ

Xuꢍt phát tꢓ thꢐc trꢁng khai thác tài nguyên sinh vꢉt trong ñó có

lưꢖng cư và nhꢘng tꢌn tꢁi trong công tác quꢆn lý, bꢆo tꢌn ĐDSH ꢥ xã

Hòa Bꢝc, chúng tôi mꢁnh dꢁn ñꢚ xuꢍt mꢋt sꢎ giꢆi pháp thꢐc hiꢇn nhꢟm

góp phꢞn bꢆo tꢌn ña dꢁng vꢚ lưꢖng cư như sau:

* Giꢃi pháp vꢒ mꢓt quꢃn lý

3.6.2. Tình hình khai thác và giꢳi pháp sꢷ dꢸng, bꢳo tꢬn và phát

triꢪn nguꢬn lꢹi lưꢗng cư tꢘi xã Hòa Bꢙc

3.6.2.1. Tình hình khai thác

* Giꢃi pháp vꢒ mꢓt giáo dꢋc

Lưꢖng cư là nhóm ñꢋng vꢉt mang lꢁi nhiꢚu lꢀi ích ñꢎi vꢃi ngưꢂi

dân ñꢈa phương. Qua ñiꢚu tra chúng tôi nhꢉn thꢍy ñꢎi tưꢀng lưꢖng cư bꢈ

khai thác là nhꢘng loài thuꢋc 3 nhóm mang lꢁi giá trꢈ kinh tꢒ. Trong

nhꢘng năm gꢞn ñây, quyꢒt ñꢈnh ñóng cꢠa rꢓng cꢙa Chính phꢙ, ngăn cꢍm

tình trꢁng khai thác lâm sꢆn cùng vꢃi công tác quꢆn lý rꢓng nghiêm ngꢕt cꢙa

lꢐc lưꢀng kiꢑm lâm ñã hꢁn chꢒ rꢍt nhiꢚu hiꢇn tưꢀng khai thác lâm sꢆn cꢙa

lâm tꢕc và ngưꢂi dân. Thêm vào ñó, hiꢇu quꢆ cꢙa các chương trình trꢌng

rꢓng, xoá ñói, giꢆm nghèo và chuyꢑn ñꢔi cơ cꢍu cây trꢌng ñã cꢆi thiꢇn ñáng

kꢑ ñꢂi sꢎng và dân trí cꢙa ngưꢂi dân trong vùng, góp phꢞn hꢁn chꢒ sꢐ tác

ñꢋng cꢙa ngưꢂi dân ñꢒn tài nguyên rꢓng.

* Giꢃi pháp vꢒ mꢓt khoa hꢉc

* Giꢃi pháp kinh tꢀ

3.6.2.2. Giꢃi pháp sꢊ dꢋng, bꢃo tꢄn và phát triꢌn nguꢄn lꢍi lưꢎng cư

tꢁi xã Hoà Bꢏc, huyꢐn Hoà Vang, thành phꢇ Đà Nꢑng

Bꢆo vꢇ và phát triꢑn bꢚn vꢘng nguꢌn tài nguyên sinh vꢉt nói chung và

nguꢌn tài nguyên lưꢖng cư nói riêng có ý nghĩa hꢒt sꢜc quan trꢅng trong

chiꢒn lưꢀc bꢆo vꢇ môi trưꢂng, bꢆo tꢌn tính Đa dꢁng sinh hꢅc ꢥ Viꢇt Nam

hiꢇn nay. Cꢞn có sꢐ phꢎi hꢀp chꢕt chꢊ và ñꢌng bꢋ giꢘa các ngành, các cꢍp ꢥ

ñꢈa phương bꢟng cơ chꢒ và kꢒ hoꢁch cꢡ thꢑ. Chú trꢅng ñꢗy mꢁnh xã hꢋi hoá

công tác bꢆo vꢇ tài nguyên môi trưꢂng và ĐDSH ñꢑ nâng cao kiꢒn thꢜc và

thu hút cꢋng ñꢌng cùng tham gia quꢆn lý. Gꢝn chꢕt nhiꢇm vꢡ bꢆo tꢌn vꢃi

phát triꢑn bꢚn vꢘng ñꢑ phát huy ñꢞy ñꢙ tiꢚm năng, lꢀi thꢒ và ñiꢚu kiꢇn tài

nguyên thiên nhiên và tính ĐDSH hiꢇn có ꢥ xã Hoà Bꢝc. Không phꢆi chꢣ

bꢆo vꢇ mꢋt nhóm loài nào ñó mà cꢞn thꢐc hiꢇn tꢔng hꢀp, bao gꢌm cꢆ bꢆo

tꢌn nguꢌn gen, ña dꢁng loài và hꢇ sinh thái.

21

22

KꢝT LUꢎN VÀ KIꢝN NGHꢅ

2. Quan hꢚ thành phꢖn loài vꢲi các KBT và VQG trong nưꢲc

* Bưꢲc ñꢖu nhꢡn xét: tính ña dꢁng các loài lưꢖng cư Hoà Bꢝc có

phꢞn giꢎng vꢃi khu hꢇ lưꢖng cư KBT Bà Nà (69,56%), VQG Bꢁch Mã

(54,16%) hơn các KBT và VQG khác sau ñó là KBT Tam ñꢆo (53,33%),

khác ít so vꢃi các KBT và VQG khác.

Qua kꢒt quꢆ khꢆo sát, ñiꢚu tra thành phꢞn loài và phân bꢎ lưꢖng

cư ꢥ xã Hòa Bꢝc, huyꢇn Hòa Vang, Thành phꢎ Đà Nꢏng. Chúng tôi có

mꢋt sꢎ kꢒt luꢉn, kiꢒn nghꢈ như sau:

* Các yꢫu tꢍ ñꢐa ñꢴng vꢡt : khu hꢇ lưꢖng cư Hòa Bꢝc có 4 yꢒu tꢎ

ñꢈa – ñꢋng vꢉt hꢅc. Trong ñó, tính chꢍt yꢒu tꢎ ꢨn Đꢋ - Malaysia nhiꢚu

nhꢍt 10 loài trong tꢔng sꢎ 30 loài,chiꢒm 33,33%, còn yꢒu tꢎ Trung Hoa

và yꢒu tꢎ Hymalaia có 1 loài chiꢒm 3,33% còn lꢁi là yꢒu tꢎ ñꢕc hꢘu và

phân bꢎ rꢋng có 18 loài chiꢒm 60%.

A.KꢝT LUꢎN

1. Thành phꢖn loài

- Khu hꢇ lưꢖng cư Hoà Bꢝc có 30 loài, thuꢋc 1 Bꢋ, 7 Hꢅ, 19

Giꢎng.

3. Phân bꢍ