Tóm tắt Luận văn Ứng dụng web ngữ nghĩa để xây dựng hệ thống tra cứu thông tin về văn hóa Khmer Nam Bộ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

NGUYỄN THỊ KIM CƯƠNG

ỨNG DỤNG WEB NGỮ NGHĨA

Đ Y D NG H TH NG T A CỨU

TH NG TIN V V N H A KHME NAM BỘ

Chuyên ngành : Khoa học máy tính

Mã số:

60.48.01

T M TẮT LUẬN V N THẠC SĨ KỸ THUẬT

Đà Nẵng - Năm 2013

Công trình được hoàn thành tại

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. VÕ T UNG HÙNG

Phản biện 1: TS. HUỲNH HỮU HƯNG

Phản biện 2: PGS.TS. T ẦN CAO Đ

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp Thạc

sĩ kỹ thuật họp tại Đại học Đà Nẵng vào ngày 8 tháng 6 năm

2013.

* Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Bản sắc văn hóa dân tộc là vấn đề trọng đại, sống còn của mỗi

quốc gia. Ngày 27 tháng 7 năm 2011, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết

định số 1270/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Bảo tồn, phát triển văn hóa

các dân tộc thiểu số Việt Nam đến năm 2020” gồm 06 dự án thành phần

với tổng kinh phí dự kiến 1.512 tỷ đồng. Trên cơ sở đó, Bộ VHTT&DL

đã có Chỉ thị 194/CT-BVHTTDL về việc tổ chức triển khai thực hiện

Đề án trên nhằm huy động sức mạnh toàn xã hội trong phát triển văn

hóa dân tộc theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ

XI đề ra nhiệm vụ chăm lo phát triển văn hóa.

Qua quá trình cộng cư lâu đời cùng với các dân tộc Kinh - Hoa -

Chăm trên mảnh đất Nam Bộ, người Khmer đã có sự giao thoa văn hóa

với các dân tộc anh em; nhưng cơ bản người Khmer vẫn giữ được nét

văn hóa đặc sắc, những cốt cách tinh hoa của dân tộc mình. Trên

phương diện văn hóa, người Khmer Nam Bộ đã góp vào kho tàng văn

hóa Nam Bộ nói riêng, văn hóa Việt Nam nói chung, vốn bản sắc làm

phong phú thêm nét đặc thù văn hóa Việt Nam.

VHK NB được bảo tồn và lưu giữ trong bảo tàng, trong sách,

tài liệu, nguồn tài liệu không nhiều, lưu trữ rải rác ở nhiều nơi, thông tin

không chu n xác và hiện chưa có hệ thống quản l , lưu trữ chuyên biệt.

Trong khi đó nhu cầu đặt ra cho việc tìm kiếm thông tin ngày càng cao,

một số ít thông tin về VHK NB được đăng tải trên các trang eb chỉ

d ng lại ở việc cung cấp thông tin chứ chưa cung cấp được những tri

thức cần thiết nên đã có những khó khăn nhất định trong việc tìm hiểu,

tra cứu.

chứa một lượng thông tin khổng lồ, người sử dụng eb

có thể dễ dàng truy cập những thông tin bằng địa chỉ hoặc theo các liên

kết. eb 2.0 đã đạt được những thành tựu đáng kể, nhưng nhu cầu của

người dùng không d ng lại ở việc cải thiện tốc độ mà còn phải cải thiện

chất lượng xử l theo yêu cầu ngày càng nâng cao. eb 3.0 - eb ngữ

nghĩa ra đời nhằm đáp ứng những yêu cầu về chất lượng đó. Thế mạnh

của eb ngữ nghĩa là xử l và tìm kiếm thông tin, cho phép chúng ta

xây dựng những CSDL phục vụ tìm kiếm chính xác. Đây là một xu

hướng mới còn đang được nghiên cứu và tiếp tục phát triển.

Nghiên cứu ứng dụng eb ngữ nghĩa để xây dựng hệ thống tra

cứu VHK NB là một việc làm thiết thực không chỉ đáp ứng nhu cầu

tìm kiếm chính xác và cung cấp những tri thức cần thiết về VHK NB,

qua đó có thể giới thiệu những nét văn hóa đặc trưng của người K NB

nhằm phát huy những nét đẹp, những mặt tích cực, những tiềm năng,

thế mạnh của dân tộc Khmer trong sự phát triển chung của cộng đồng

các dân tộc VN trong thời kỳ phát triển mới của đất nước.

Xuất phát t thực tế nêu trên cùng với sự hướng dẫn tận tình của

thầy Võ Trung Hùng, tôi quyết định chọn đề tài: “ n d n n

n h a để â d n hệ thốn tra c u th n tin v văn hóa hm r Nam

Bộ” làm luận văn tốt nghiệp.

2. Mục tiêu nghiên cứu

Xây dựng và chu n hóa kho dữ liệu VHK NB và ứng dụng

công nghệ eb ngữ nghĩa để xây dựng hệ thống tra cứu thông tin về

VHK NB nhằm hỗ trợ việc tra cứu, đáp ứng nhu cầu tìm kiếm chính

xác, cung cấp những tri thức cần thiết về VHK NB góp phần thực hiện

tốt công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

 Đối tượn n hiên c u

3

- Các vấn đề liên quan đến eb ngữ nghĩa;

- Qui trình xây dựng eb ngữ nghĩa;

- Công cụ, ngôn ngữ và công nghệ eb ngữ nghĩa;

- Các thư viện phát triển ứng dụng eb ngữ nghĩa;

- ột số ứng dụng có sẵn của eb ngữ nghĩa;

- Phân tích xử l dữ liệu đã trích lọc trên các trang eb;

- VHK NB, nhu cầu và hiện trạng tra cứu.

 Phạm vi n hiên c u

VHK NB rất phong phú với nhiều loại hình và được lưu trữ ở

nhiều nơi. Tuy nhiên trong đề tài này tôi chỉ thu thập dữ liệu và nghiên

cứu về những phong tục tập quán, về văn hóa tâm linh, về lễ hội truyền

thống, kiến trúc chùa chiền, về nhạc điệu, ngữ văn,… của người Khmer

Nam Bộ nói chung mà cụ thể là người Khmer ở tỉnh Trà Vinh.

4. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu tài liệu, công cụ,

công nghệ liên quan đến eb ngữ nghĩa; Thu thập, tổng hợp thông tin

về Văn hóa Khmer Nam Bộ.

Phương pháp khảo sát: Tìm hiểu về lưu trữ, quản l các loại hình

văn hóa Khmer Nam Bộ; Tìm hiểu các hệ thống tra cứu văn hóa Khmer

Nam Bộ hiện có.

Phương pháp thực nghiệm: Phân tích hệ thống, tiến hành xây

dựng ứng dụng.

5. Bố cục đề tài

Chương 1. TỔNG QUAN VỀ EB NGỮ NGHĨA

Trong chương này giới thiệu các khái niệm tổng quan về eb

ngữ nghĩa, các ngôn ngữ và công cụ xây dựng eb ngữ nghĩa tính đến

4

thời điểm hiện nay. Tìm hiểu kiến trúc eb ngữ nghĩa, ứng dụng và

triển vọng của eb ngữ nghĩa trong tương lai.

Chương 2. GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT

Chương này sẽ giới thiệu những nét đặc trưng về văn hóa Khmer

Nam Bộ, phản ánh thực chất nhu cầu và hiện trạng tra cứu thông tin về

văn hóa Khmer hiện nay. Tiến hành phân tích bài toán tra cứu, trình bày

kết quả phân tích thiết kế hệ thống. Tìm hiểu xem để xây dựng một ứng

dụng eb ngữ nghĩa cần những gì, mô hình hoạt động như thế nào,

công cụ nào sẽ được lựa chọn, gói thư viện nào sẽ hỗ trợ trong quá trình

triển khai ứng dụng.

Chương 3. XÂY DỰNG HỆ THỐNG

Trong chương này sẽ xây dựng Ontology cho bài toán và xây

dựng hệ thống tra cứu thông tin về Văn hoá Khmer Nam bộ đồng thời

mô tả hoạt động hệ thống. Hoàn thiện trang eb ngữ nghĩa hỗ trợ việc

tra cứu, tiến hành thử nghiệm và đánh giá kết quả của chương trình.

6. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Với chủ trương đ y mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tất

cả các lĩnh vực, ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực văn hóa là

điều tất yếu. Hiện nay, với lượng thông tin khổng lồ trên Internet, lượng

người có nhu cầu tìm kiếm, tra cứu ngày một tăng đáng kể, công nghệ

eb ngữ nghĩa ra đời đã tạo bước phát triển mới.

eb ngữ nghĩa sẽ giúp xây dựng hệ thống tra cứu thông tin nhằm

hỗ trợ việc tra cứu, đáp ứng nhu cầu tìm kiếm về một lĩnh vực cụ thể và

đã được nghiên cứu ứng dụng trong nhiều lĩnh vực.

Qua khảo sát thực tế tôi được biết hiện nay chưa có tổ chức,

cá nhân nào ứng dụng eb ngữ nghĩa để xây dựng hệ thống tra cứu

thông tin về VHK NB. Vì vậy, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ n

5

d n n n h a để â d n hệ thốn tra c u th n tin v văn hóa

hm r Nam Bộ” làm vấn đề nghiên cứu của mình. Với mong muốn

ứng dụng công nghệ mới này để xây dựng hệ thống tra cứu thông tin

về VHK NB nhằm hỗ trợ việc tra cứu, đáp ứng nhu cầu tìm kiếm

nhanh chóng, chính xác và cung cấp được những tri thức cần thiết về

VHK NB góp phần thực hiện tốt công tác bảo tồn, phát huy bản sắc

văn hóa dân tộc tốt hơn so với eb thường.

6

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN V WEB NGỮ NGHĨA

1.1. WEB NGỮ NGHĨA

1.1.1. World Wide Web và những hạn chế

Người ta nói rằng là linh hồn của Internet. Thật vậy,

Internet chỉ trở nên thực sự hấp dẫn khi xuất hiện. Dữ liệu trong

HT L đúng trong ngữ cảnh nhưng có khi lại không đúng với những

ngữ cảnh khác. Vì vậy, nếu như các thành phần chính yếu của dữ liệu

trong eb trình bày theo dạng thức thông thường, thì thật khó sử dụng

dữ liệu này một cách phổ biến. Do dó cần phải mở rộng eb để máy có

thể hiểu, có thể tích hợp dữ liệu, cũng như tái sử dụng dữ liệu thông qua

các ứng dụng khác nhau.

1.1.2. Sự ra đời của Web ngữ nghĩa

chứa một lượng thông tin khổng lồ, người sử dụng eb

có thể dễ dàng truy cập thông tin bằng địa chỉ hoặc theo các liên kết.

Tuy nhiên, các trang eb hiện nay người sử dụng phải tự suy luận, tổng

hợp và trích rút thông tin mình cần. Điều đó đã đặt ra thách thức là làm

sao để khai thác thông tin trên eb hiệu quả hay nói cách khác là làm

thế nào để máy tính có thể xử l tự động được chúng. uốn vậy thì

eb phải có khả năng mô tả thông tin theo cách mà máy tính có thể

hiểu được.

1.1.3. Định nghĩa Web ngữ nghĩa

eb ngữ nghĩa được hình thành t tưởng của Tim Berners Lee,

eb ngữ nghĩa là sự mở rộng của eb hiện tại mà trong đó thông tin

được định nghĩa rõ ràng sao cho con người và máy tính có thể làm việc

với nhau một cách hiệu quả hơn.

7

1.2. KIẾN T ÚC WEB NGỮ NGHĨA

1.2.1. Giới thiệu

eb ngữ nghĩa được xây dựng trên nền hệ thống eb hiện tại và

được coi là sự mở rộng của eb hiện tại có bổ sung thêm ngữ nghĩa vào

dữ liệu trên eb.

Hình 1.5. iến trúc n n h a đ uất của Tim B rn rs L

1.2.2. Vai trò các tầng trong kiến trúc Web ngữ nghĩa

1.3. NỘI DUNG Y D NG WEB NGỮ NGHĨA

1.3.1. XML và RDF trên Web

eb ngữ nghĩa được phát triển trên nền eb hiện tại, trên nền

X L, chúng ta có thể thấy rất rõ trong sơ đồ kiến trúc của eb ngữ

nghĩa. Việc xây dựng ngôn ngữ chu n cho X L và RDF là thiết yếu để

biểu diễn dữ liệu cho eb ngữ nghĩa.

1.3.2. Các ngôn ngữ biểu diễn Ontology

Một số ngôn ngữ được đề xuất với các khả năng biểu diễn tăng

dần như: RDFS, DA L+OIL, O L, ... và tiếp tục được mở rộng trong

tương lai.

8

1.3.3. Phát triển nâng cao Web ngữ nghĩa

Các công việc chu n hoá các ngôn ngữ biểu diễn dữ liệu X L,

siêu dữ liệu RDF hay ngôn ngữ biểu diễn Ontology là các công việc nền

tảng, cơ sở tạo ra chu n chung cơ sở để phát triển hệ thống và các ứng

dụng trên eb ngữ nghĩa.

1.4. NG N NGỮ VÀ CÔNG CỤ Y DỤNG WEB NGỮ

NGHĨA

Có nhiều ngôn ngữ cho eb ngữ nghĩa, hầu hết những ngôn ngữ

này dựa trên X L hay sử dụng X L làm cú pháp. ột số ngôn ngữ sử

dụng RDF và RDFschema.

1.4.1. RDF - Nền tảng của Web ngữ nghĩa

a. Giới thiệu RDF

Có thể nói, RDF chính là nền tảng của eb ngữ nghĩa, là linh

hồn của eb ngữ nghĩa. RDF mô tả siêu dữ liệu về các tài nguyên trên

Web. RDF dựa trên cú pháp X L.

b. Mô hình RDF cơ bản

ô hình cơ bản của RDF gồm ba đối tượng: Tài nguyên, thuộc

tính và phát biểu.

1.4.2. RDF Schema

a. Giới thiệu

RDF schema cung cấp một khung để mô tả các lớp, thuộc tính

của ứng dụng cụ thể.

b. Định nghĩa Class

Các resource trên eb có thể chia thành các nhóm gọi là class.

9

c. Định nghĩa Property

RDF Schema cũng cung cấp một bộ t vựng để mô tả làm thế

nào mà các thuộc tính (Property) và lớp (Class) có thể được sử dụng

cùng với nhau trong dữ liệu RDF.

1.4.3. Truy vấn dữ liệu

a. Giới thiệu

Tổ chức 3C đã phát triển một ngôn ngữ chu n để truy vấn dữ

liệu RDF với việc cung cấp nhiều chức năng cho các developer và end

users cách để viết và thực thi một câu truy vấn. SPARQL là một ngôn

ngữ để truy cập thông tin t các đồ thị RDF.

b. Tạo một câu truy vấn đơn giản

ột câu truy vấn bao gồm 2 mệnh đề, mệnh đề SELECT và

mệnh đề HERE. ệnh đề SELECT định danh các biến mà ứng dụng

quan tâm và mệnh đề HERE bao gồm các khuôn mẫu bộ ba (Triple

pattern).

1.4.4. Ontology

a. Khái niệm Ontology

Ontology là tập t vựng để mô hình hóa thế giới bên ngoài, nó

đưa ra các khái niệm cơ bản và định nghĩa quan hệ giữa các khái niệm

đó trong một miền lĩnh vực. Đồng thời Ontology còn cung cấp các ràng

buộc, là các giả định cơ sở về nghĩa mong muốn của bộ t vựng.

b. Mục đích xây dựng Ontology

c. Các thành phần Ontology

Ontology thường miêu tả: Cá thể (Individuals), lớp (Classes),

thuộc tính (Propertises) và quan hệ (Relation).

10

d. Ngôn ngữ OWL

O L là một ngôn ngữ đánh dấu dùng để xuất bản và chia sẻ dữ

liệu trên Internet thông qua những mô hình dữ liệu gọi là “Ontology”.

e. Công cụ phát triển Ontology

Trong số các công cụ hiệu chỉnh Ontology hiện nay thì Protégé là

công cụ được sử dụng rộng rãi và hiệu quả nhất.

1.5. ỨNG DỤNG VÀ T I N VỌNG CỦA WEB NGỮ NGHĨA

1.5.1. Một số ứng dụng có sẵn của Web ngữ nghĩa

1.5.2. Triển vọng phát triển của Web ngữ nghĩa

1.6. NHẬN ÉT

Việc tìm kiếm dựa trên eb ngữ nghĩa sẽ thu được kết quả tìm

kiếm chính xác hơn là điều tất yếu. Với mục tiêu là máy tính có thể hiểu

được thông tin trên eb, các kết quả trả về sẽ đáp ứng nhu cầu ngày

càng cao của người dùng. Hơn nữa tìm kiếm dựa trên eb ngữ nghĩa

người dùng không cần phải nhớ chính xác t khóa.

Bên cạnh đó, vẫn còn một vấn đề đáng ngại khi xây dựng hệ

thống tìm kiếm với công nghệ này. Trong khi hầu hết tài nguyên trên

Internet hiện nay đều có dạng phi cấu trúc mà việc tìm kiếm dựa trên

eb ngữ nghĩa chỉ có thể thực hiện trên các tài liệu có cấu trúc. Do đó,

khi muốn thực hiện tìm kiếm dựa trên eb ngữ nghĩa để tìm toàn bộ tài

nguyên trên Internet là điều không mấy khả thi và chỉ có thể áp dụng các

ứng dụng này trong phạm vi nhất định với các tài liệu tuân theo chu n

của eb ngữ nghĩa.

11

CHƯƠNG 2

GIẢI PHÁP Đ UẤT

2.1. VÀI NÉT V VHKMNB

2.1.1. Đ c trưng của VHKMNB

Qua quá trình cộng cư lâu đời cùng với các dân tộc Kinh - Hoa -

Chăm… trên mảnh đất Nam Bộ, người Khmer đã có sự giao thoa văn

hóa với các dân tộc anh em; nhưng cơ bản người Khmer vẫn giữ được

nét văn hóa đặc sắc, những cốt cách tinh hoa của dân tộc mình. Thể hiện

rõ nét nhất qua các ngôi chùa Khmer và sinh hoạt ở mỗi phum sóc, gắn

liền với Phật giáo Nam tông Tiểu th a, qua tiếng nói, chữ viết, các lễ hội

truyền thống, các hình thức nghệ thuật như kiến trúc, điêu khắc, hội họa,

âm nhạc, sân khấu, ca múa,…

2.1.2. Nhu cầu và hiện trạng việc tra cứu VHKMNB

Nhu cầu tra cứu VH NB là rất lớn. Hiện nay VHK NB được

bảo tồn và lưu giữ rải rác ở nhiều nơi, thông tin không chu n xác và hiện

chưa có hệ thống quản l , lưu trữ chuyên biệt.

Trong khi đó nhu cầu đặt ra cho việc tìm kiếm thông tin ngày

càng cao, một số ít thông tin về VHK NB được đăng tải trên các trang

eb chỉ d ng lại ở việc cung cấp thông tin chứ chưa cung cấp được

những tri thức cần thiết nên đã có những khó khăn nhất định trong việc

tìm hiểu, tra cứu. Vì vậy việc nghiên cứu ứng dụng eb ngữ nghĩa để

xây dựng hệ thống tra cứu VHK NB là một việc làm thiết thực nhằm

đáp ứng nhu cầu tìm kiếm chính xác và cung cấp những tri thức cần

thiết về VHK NB.

12

2.2. PHÂN TÍCH BÀI TOÁN

2.2.1. Giới thiệu bài toán

a. Yêu cầu bài toán

 Đối tượn sử d n

Đối tượng sử dụng là các nhà khoa học, sinh viên các trường đại

học, cao đẳng, học sinh các trường phổ thông và du khách.

 Yêu cầu ài toán

Bài toán đặt ra những yêu cầu xây dựng một trang eb có chức

năng hỗ trợ tìm kiếm thông tin về VHK NB đáp ứng các yêu cầu như:

Cho phép người dùng nhập dữ liệu động, tùy chọn được hướng tiếp cận

dữ liệu, người dùng có thể tùy chọn hướng truy xuất dữ liệu t tên tỉnh

thành trong khu vực hay tên của các loại hình văn hóa.

b. Phân tích vấn đề

Công nghệ Web Semantic với đặc điểm lưu trữ dữ liệu dưới định

dạng X L nên tính tùy biến rất cao. Sự tùy biến này cho phép lưu trữ

dữ liệu, thêm và gỡ bỏ các định dạng dữ liệu dễ dàng. Công nghệ Web

Semantic sử dụng mô hình dữ liệu thông minh, lưu trữ dữ liệu dưới

dạng thông tin mà máy có thể hiểu được. Điều đó không chỉ giúp việc

tìm kiếm nhanh mà còn hỗ trợ sử dụng truy xuất thông tin chất lượng

hơn.

Phát triển một trang Web semantic ta cần xây dựng ứng dụng

gồm 2 phần chính đó là xây dựng Ontology và xây dựng trình duyệt

thông minh để hiển thị kết quả.

 Xâ d n Ontolo

Trong phần này chúng ta xây dựng các lớp, các thuộc tính tạo

những mối quan hệ đẳng cấp và phân cấp theo những chu n đã được

13

định nghĩa bởi tổ chức 3C và cả những định nghĩa mới riêng biệt cho

chương trình.

 Trình du ệt

Phần trình duyệt ta không xây dựng một trình duyệt mới hoàn

toàn đáp ứng đầy đủ các yêu cầu truy cập dữ liệu ở bất kỳ Ontology nào

mà ta xây dựng trình duyệt tương tự các ứng dụng eb nhằm hiển thị

thông tin cơ sở dữ liệu đã xây dựng.

2.2.2. Giải pháp

a. Phát thảo kiến trúc tổng thể hệ thống

ô hình được đề xuất trong luận văn cho ứng dụng tìm kiếm ngữ

nghĩa phải thể hiện được hai thành phần cơ bản của hệ thống là giao

diện eb ( eb Browser) và máy tìm kiếm (Search Engine).

 Giao diện ( Brows r)

Giao diện eb đóng vai trò cầu nối giữa người dùng với hệ

thống, nó thực hiện vai trò tiếp nhận câu truy vấn của người dùng và

hiển thị kết quả câu truy vấn.

 Má tìm kiếm (S arch En in )

Đây là chức năng chính của chương trình thực hiện các thao tác:

- Tổ chức và lưu trữ Ontology.

- Thực hiện truy vấn yêu cầu của người dùng trên Ontology

và trả về kết quả cho eb Browser theo yêu cầu của

người dùng.

b. Giải quyết yêu cầu tìm kiếm

Điểm mạnh của eb ngữ nghĩa so với eb 2.0 là cho phép khả

năng suy luận dữ liệu thông minh nhằm hỗ trợ việc suy luận dữ liệu theo

quy tắc của Ontology.

14

2.2.3. Các chức năng cơ bản của ứng dụng

Chức năng cơ bản của ứng dụng là tìm kiếm, việc áp dụng kĩ

thuật tìm kiếm trên Ontology sẽ trả về những kết quả chính xác hơn nhờ

những ưu điểm về lưu trữ dữ liệu RDF so với dữ liệu truyền thống, có

cách tổ chức dữ liệu đơn giản, đồng nhất, cấu trúc bộ ba giúp dễ truy

xuất thông tin bởi các hệ thống suy luận.

 Du ệt th o n n h a

Duyệt cây phân cấp, theo loại hình dịch vụ: cung cấp cách tìm

kiếm địa điểm theo phân cấp trên cây Ontology. Người dùng không cần

nhập thông tin tìm kiếm mà vẫn có thể tìm kiếm được tài liệu cần thiết

bằng cách duyệt cây.

 Tìm kiếm th o khóa

Cách tìm kiếm phổ biến và có nhu cầu nhiều nhất là tìm kiếm

theo t khóa. T khóa chính là t gợi để so sánh nó với các thông tin

của dữ liệu qua đó sẽ tìm ra kết quả cần thiết. Tuy nhiên, nếu ta tìm

kiếm với t khóa như thông thường thì sẽ không có độ chính xác cao.

 Tìm kiếm nân cao

Các kết quả tìm kiếm với t khóa thường có kết quả trả về quá

nhiều khi dữ liệu lớn. Sử dụng cách tìm kiếm nâng cao sẽ có kết quả

chính xác hơn. Với cách tìm kiếm này, hệ thống đưa ra một số tùy chọn

làm điều kiện tìm kiếm. Người dùng dựa vào một số gợi tùy chọn đó

để đưa ra điều kiện phù hợp với yêu cầu của mình.

2.3. QUY T ÌNH Y D NG WEB NGỮ NGHĨA

Bước 1: Xác định lĩnh vực và phạm vi của Ontology

Bước 2: Xem xét việc sử dụng lại các Ontology có sẵn

Bước 3: Liệt kê các thuật ngữ quan trọng

Bước 4: Xác định các lớp và phân cấp của các lớp

15

Bước 5: Xác định các thuộc tính

Bước 6: Xác định ràng buộc của các thuộc tính

Bước 7: Tạo các thực thể

2.4. CÁC C NG CỤ HỖ T Ợ

2.4.1. Công cụ xây dựng ứng dụng Protégé

Hiện nay có rất nhiều phần mềm hỗ trợ xây dựng Ontology. ột

trong những phần mềm được sử dụng nhiều nhất là Protégé - OWL.

a. Đặc điểm của Protégé

Đây là phần mềm miễn phí dùng để tạo ra các mô hình và các

ứng dụng bằng cách sử dụng các Ontology. Chức năng nổi bật nhất của

phần mềm này là cho phép người dùng sử dụng tạo ra các Ontology để

phát triển eb Semantic theo đúng chu n của ngôn ngữ 3C O L.

b. Protégé sử dụng giao diện đồ hoạ

Ngay t phiên bản Protégé - API, thì phần mềm Protégé đã không

chỉ cho phép tạo mô hình bằng cách thủ công mà nó còn cho phép người

sử dụng giao diện đồ hoạ để phát triển. ột trong những cơ sở của việc

lập trình bằng giao diện đồ hoạ với Protégé là cơ chế tạo lớp, nó cho

phép người lập trình giao tiếp rõ ràng với những sự kiện thay đổi.

c. Protégé phát triển để tích hợp các công cụ

ục đích của Protégé là hỗ trợ người phát triển tạo ra được các

Ontology một cách dễ dàng nhất. Ban đầu đó là vấn đề giao diện đồ hoạ,

tiếp nữa đó là những công cụ thêm vào để tạo ra các chức năng đặc biệt

khác.

2.4.2. Bộ Visual Studio.NET

Visual Studio.NET là một môi trường tích hợp triển khai phần

mềm (Intergrated Development Environmet - IDE). Nó được thiết kế để

lập ra một tiến trình viết mã, gỡ rối và biên dịch thành một Assembly

16

một cách dễ dàng. Visual Studio.NET cho chúng ta một ứng dụng

Multiple - Document - Interface rất tinh vi, trong đó người sử dụng có

thể liên kết mọi thứ để phát triển đoạn mã của mình.

2.4.3. Thư viện phát triển ứng dụng

Trong phần này sẽ trình bày hai công cụ hỗ trợ người lập trình

phát trình eb Semantic dựa trên nền tảng .NET mà tôi đã lựa chọn để

thực hiện đề tài của mình.

a. SemWeb

Sem eb có các tính năng cốt lõi như đọc/ghi dữ liệu X L với

bộ ba RDF, liên tục lưu trữ dữ liệu với nền tảng SQL và các truy vấn

SPARQL cơ bản đã được kiểm nghiệm nhiều lần.

b. OwlDotNetApi

OwlDotNetApi là một O L API với bộ phân tích cú pháp viết

bằng C# theo công nghệ .NET dựa trên phân tích cú pháp RDF Drive,

hoàn toàn phù hợp với đặc điểm kĩ thuật của 3C. OwlDotNetApi có

hai phần chính là lớp chức năng và lớp giao tiếp.

2.5. NHẬN ÉT

Qua những vấn đề đã trình bày trong chương 2 này cho chúng ta

thấy được nhu cầu và hiện trạng của việc tra cứu thông tin về Văn hoá

K NB. T đó đã đề ra những giải pháp cụ thể góp phần quyết thực

trạng đó. Tôi đã tiến hành phân tích bài toán tra cứu thông tin về văn hoá

K NB, phác thảo kiến trúc tổng thể của hệ thống cũng như quy trình

xây dựng eb ngữ nghĩa. Tiến hành lựa chọn công cụ thích hợp để xây

dựng và triển khai ứng dụng.

17

CHƯƠNG 3

XÂY D NG H TH NG

Nhằm cụ thể hoá những phân tích ở chương 2, trong chương 3 sẽ

xây dựng Ontology cho bài toán và xây dựng hệ thống tra cứu thông tin

về Văn hoá Khmer Nam bộ đồng thời mô tả hoạt động hệ thống. Hoàn

thiện trang eb ngữ nghĩa hỗ trợ việc tra cứu, tiến hành thử nghiệm và

đánh giá kết quả chương trình.

3.1. M HÌNH KIẾN T ÚC TỔNG TH CỦA H THốNG

Hình 3.1. iến trúc tổn thể của hệ thốn

18

3.2. PHÁT T I N ỨNG DỤNG

3.2.1. Qui trình phát triển ứng dụng

Để thiết kế công cụ tìm kiếm ngữ nghĩa cho bài toán này sau khi

thu thập dữ liệu cần thực hiện các giai đoạn sau:

Giai đoạn 1: Xây dựng Ontology

Giai đoạn 2: Xây dựng giao diện

Giai đoạn 3: Thử nghiệm

Giai đoạn 4: Đánh giá kết quả của chương trình.

3.2.2. Môi trường phát triển ứng dụng

Phần mềm Protégé 4.1 để thiết kế Ontology VHK NB; Bộ

Visual Studio 2010; Ngôn ngữ lập trình C# trên nền ASP.Net VC;

Ngôn ngữ truy vấn dữ liệu RDF: SPARQL; Thư viện mã nguồn

OwlDotNetApi; Ứng dụng được chạy trên trình duyệt web.

3.2.3. ây dựng Ontology

a. Các lớp trong Ontology

Hình 3.3. Các lớp tron n d n