Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu sự phân bố của các loài vi khuẩn lam và sự tương quan với các yếu tố môi trường tại hồ Công viên 29/3, thành phố Đà Nẵng
1
2
Công trình ñưꢃc hoàn thành tꢄi
ĐꢂI HꢅC ĐÀ NꢆNG
Bꢀ GIÁO DꢁC VÀ ĐÀO TꢂO
ĐꢀI HꢁC ĐÀ NꢂNG
-----****-----
Ngưꢇi hưꢈng dꢉn khoa hꢊc: PGS.TS. TÔN THꢓT PHÁP
NGUYꢃN THꢄ BEN
NGHIÊN CꢅU Sꢆ PHÂN Bꢇ
CꢈA CÁC LOÀI VI KHUꢉN LAM VÀ Sꢆ
TƯƠNG QUAN VꢊI CÁC YꢋU Tꢇ
MÔI TRƯꢌNG TꢀI Hꢍ CÔNG VIÊN 29/3,
THÀNH PHꢇ ĐÀ NꢂNG
Phꢋn biꢌn 1: TS. Đꢍ Thu Hà
Phꢋn biꢌn 2: TS. Phꢄm Thꢎ Ngꢊc Lan
Luꢏn văn sꢐ ñưꢃc bꢋo vꢌ tꢄi Hꢑi ñꢒng chꢓm Luꢏn văn tꢔt
nghiꢌp Thꢄc sĩ Sinh hꢊc hꢊp tꢄi Đꢄi hꢊc Đà Nꢕng
vào ngày 26 tháng 11 năm 2011.
Chuyên ngành: Sinh thái hꢎc
Mã sꢏ: 60.42.60
TÓM TꢐT LUꢑN VĂN THꢀC SĨ KHOA HꢁC
Có thꢖ tìm hiꢖu luꢏn văn tꢄi:
-
-
Trung tâm Thông tin - Hꢊc liꢌu, Đꢄi hꢊc Đà Nꢕng
Thư viꢌn trưꢇng Đꢄi hꢊc Sư phꢄm, Đꢄi hꢊc Đà Nꢕng
Đà Nꢒng – Năm 2011
3
4
2. MꢗC TIÊU NGHIÊN CꢅU
ꢀ Mꢀc tiêu tꢁng quát
Mꢔ ĐꢕU
1. LÍ DO CHꢁN Đꢖ TÀI
Khꢋo sát mꢔi tương quan giꢘa vi khuꢗn lam vꢈi mꢑt sꢔ yꢠu
Vi khuꢗn lam thuꢑc ngành Cyanophyta là nhꢘng sinh vꢏt ñơn
bào hoꢙc ña bào không có nhân ñiꢖn hình, có khꢋ năng quang tꢚ
dưꢛng. Chúng là ñꢙc trưng chung cꢜa nhiꢝu thꢜy vꢚc như các vùng
cꢞa sông, hꢒ hay sông. Trong nhꢘng năm gꢟn ñây sꢚ phú dưꢛng cꢜa
các thꢜy vꢚc nꢑi ñꢎa cùng vꢈi các ñiꢝu kiꢌn thꢇi tiꢠt khí hꢏu thích
hꢃp là nguyên nhân gây nên hiꢌn tưꢃng nꢡ hoa cꢜa vi khuꢗn lam.
Các hoa nưꢈc vi khuꢗn lam thưꢇng ñi kèm vꢈi viꢌc sꢋn sinh ra ñꢑc tꢔ
gây hꢄi cho cá, ñꢑng vꢏt và con ngưꢇi. Tuy nhiên hiꢖu biꢠt cꢜa chúng
ta vꢝ vi khuꢗn lam vùng nhiꢌt ñꢈi vꢉn còn rꢓt hꢄn chꢠ, vì vꢏy nhꢘng
nghiên cꢢu vꢝ vi khuꢗn lam ꢡ nhiꢌt ñꢈi nói chung và ꢡ Viꢌt Nam nói
riêng rꢓt cꢟn thiꢠt cho cꢋ lĩnh vꢚc sinh thái và ña dꢄng sinh hꢊc.
Công viên 29/3 cꢜa thành phꢔ Đà Nꢕng là mꢑt trong nhꢘng công
viên cây xanh kꢠt hꢃp vꢈi hꢒ nưꢈc duy nhꢓt còn sót lꢄi trên ñꢎa bàn
thành phꢔ Đà Nꢕng. Tuy nhiên, thꢇi gian qua hiꢌn tưꢃng cá chꢠt, mùi
hôi bꢔc lên ngày mꢑt nhiꢝu gây ꢋnh hưꢡng không nhꢣ ñꢠn sinh hoꢄt
cꢜa nhân dân, du khách ñꢠn tham quan cũng thưa dꢟn. Vì vꢏy nghiên
cꢢu vꢝ vi khuꢗn lam ꢡ hꢒ Công viên 29/3 là mꢑt trong nhiꢝu công
viꢌc cꢟn làm ñꢖ góp phꢟn bꢋo vꢌ nguꢒn nưꢈc, sinh thái cꢜa hꢒ và
Công viên. Tꢤ nhꢘng vꢓn ñꢝ cꢓp thiꢠt trên, chúng tôi tiꢠn hành
nghiên cꢢu ñꢝ tài “Nghiên cꢀu sꢁ phân bꢂ cꢃa các loài vi khuꢄn lam
và sꢁ tương quan vꢅi các yꢆu tꢂ môi trưꢇng tꢈi hꢉ Công viên 29/3,
thành phꢂ Đà Nꢊng”.
tꢔ thꢜy lý hóa ñꢖ góp phꢟn bꢋo vꢌ nguꢒn nưꢈc.
ꢀ Mꢀc tiêu cꢀ thꢂ
- Xác ñꢎnh thành phꢟn loài và sꢚ phân bꢔ cꢜa quꢟn xã vi khuꢗn
lam ꢡ hꢒ Công viên 29/3.
- Xác ñꢎnh ñꢙc ñiꢖm sinh thái cꢜa vi khuꢗn lam trong mꢔi quan
hꢌ vꢈi mꢑt sꢔ yꢠu tꢔ môi trưꢇng nưꢈc cꢜa hꢒ nghiên cꢢu.
3. ĐꢇI TƯꢘNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢅU
Vi khuꢗn lam (Cyanobacteria) ꢡ hꢒ Công viên 29/3 – thành phꢔ
Đà Nꢕng
Đꢖ thꢚc hiꢌn ñꢝ tài, chúng tôi ñã sꢞ dꢥng phương pháp so sánh
hình thái; phương pháp lꢦng và ñꢠm bꢧng buꢒng ñꢠm Sedgwick
Rafter.
4. Ý NGHĨA KHOA HꢁC VÀ THꢆC TIꢃN CꢈA LUꢑN VĂN
Kꢠt quꢋ luꢏn văn cung cꢓp nhꢘng dꢉn liꢌu ñꢟu tiên vꢝ quꢟn xã vi
khuꢗn lam cũng như các yꢠu tꢔ thꢜy lý hóa cꢜa hꢒ Công viên 29/3.
Góp phꢟn xây dꢚng danh lꢥc hꢌ vi khuꢗn lam Viꢌt Nam.
Viꢌc xác ñꢎnh các yꢠu tꢔ môi trưꢇng có liên quan ñꢠn quꢟn xã vi
khuꢗn lam góp phꢟn vào viꢌc quꢋn lý chꢓt lưꢃng môi trưꢇng nưꢈc
cꢜa hꢒ Công viên 29/3. Kꢠt quꢋ cꢜa luꢏn văn sꢐ làm cơ sꢡ ñánh giá
mꢢc ñꢑ bùng phát vi khuꢗn lam hiꢌn diꢌn trong hꢒ tꢤ ñó ñánh giá
khꢋ năng nꢡ hoa do chúng gây ra.
Kꢠt quꢋ ñꢝ tài còn chú ý xem có sꢚ hiꢌn hiꢌn cꢜa các loài vi
khuꢗn lam nꢧm trong danh sách có khꢋ năng gây ñꢑc hay không. Tꢤ
ñó làm cơ sꢡ cho các nghiên cꢢu vꢝ sau ñi sâu tìm hiꢖu ꢋnh hưꢡng
5
6
ñꢑc tꢔ cũng như mꢏt ñꢑ phân bꢔ cꢜa nhꢘng loài có khꢋ năng sinh ñꢑc
tꢔ này (nꢠu có).
Chương 1
TꢙNG QUAN TÀI LIꢚU
1.1. ĐꢀI CƯƠNG Vꢖ VI KHUꢉN LAM
5. CꢓU TRÚC CꢈA LUꢑN VĂN
Luꢏn văn hoàn thành có tꢨng sꢔ 79 trang. Trong ñó:
1.1.1. Cꢛu trúc tꢜ bào
- Chương 1. Tꢨng quan tài liꢌu
- Chương 2. Phương pháp nghiên cꢢu
- Chương 3. Kꢠt quꢋ và bàn luꢏn
21 trang
5 trang
Vi khuꢗn lam thuꢑc nhóm tiꢝn nhân, không có màng nhân, không
có lưꢈi nꢑi sinh chꢓt, không có ty thꢖ cũng như thꢖ golgi và lꢄp thꢖ…
1.1.2. Hình thái ngoài
42 trang
Hình thái cꢜa vi khuꢗn lam rꢓt ña dꢄng, bao gꢒm các dꢄng: ñơn
bào, tꢏp ñoàn và dꢄng sꢃi phân nhánh hoꢙc không phân nhánh. Tꢠ
bào dinh dưꢛng cꢜa vi khuꢗn lam thưꢇng có hình cꢟu, hình elip, hình
quꢋ lê, hình trꢢng, hình thoi, hình ꢔng,…Tꢠ bào vi khuꢗn lam không
có roi.
1.1.3. Sꢝ phân nhánh cꢞa sꢟi
Bao gꢒm: phân nhánh thꢚc và phân nhánh giꢋ
1.1.4. Sinh sꢠn
Vi khuꢗn lam chꢩ có sinh sꢋn vô tính bꢧng các cꢓu trúc như phân
ñôi tꢠ bào, tꢋo ñoꢄn, bào tꢞ ñoꢄn, nꢑi bào tꢞ, ngoꢄi bào tꢞ, bào tꢞ
nghꢩ và nannocyst.
1.1.5. Đꢡc tꢏ cꢞa vi khuꢢn lam và ꢠnh hưꢣng cꢞa chúng
Vi khuꢗn lam hiꢌn diꢌn trong các hꢒ không chꢩ tꢄo ra mùi và vꢎ
cꢜa nưꢈc mà mꢑt vài loài còn tꢄo ra các loꢄi ñꢑc tꢔ gꢊi là ñꢑc tꢔ vi
khuꢗn lam. Dꢚa vào tác ñꢑng chia chúng làm hai dꢄng chính: ñꢑc tꢔ
gan và ñꢑc tꢔ thꢟn kinh.
1.1.6. Tꢤm quan trꢎng cꢞa vi khuꢢn lam ñꢏi vꢥi ñꢦi sꢏng con
ngưꢦi
Vi khuꢗn lam có khꢋ năng tꢚ tꢨng hꢃp chꢓt hꢘu cơ, cꢔ ñꢎnh Nitơ
tꢤ khí quyꢖn, vì vꢏy chúng tꢄo ra nhꢘng chꢓt hꢘu cơ giàu ñꢄm cꢟn
7
8
thiꢠt cho cây trꢒng. Bên cꢄnh ñó, mꢑt sꢔ vi khuꢗn lam ñưꢃc con
ngưꢇi sꢞ dꢥng làm thꢚc phꢗm, dưꢃc phꢗm.
1.3. ĐIꢖU KIꢚN Tꢆ NHIÊN, KINH Tꢋ - XÃ HꢭI KHU VꢆC
NGHIÊN CꢅU
1.1.7. ꢧnh hưꢣng cꢞa mꢡt sꢏ yꢜu tꢏ môi trưꢦng ñꢜn sꢝ sinh
trưꢣng và phát triꢨn cꢞa vi khuꢢn lam
1.3.1. Vꢮ trí ñꢮa lý
- Hꢒ Công viên 29/3 nꢧm trong công viên 29/3 thuꢑc ñꢎa bàn
phưꢇng Thꢄc Gián, quꢏn Thanh Khê, thành phꢔ Đà Nꢕng.
Trong thꢜy vꢚc, tꢋo cũng giꢔng như thꢚc vꢏt ꢡ cꢄn, chúng sꢞ
dꢥng CO2, ánh sáng, các chꢓt dinh dưꢛng hòa tan như nitrat,
phosphat và các chꢓt khoáng khác ñꢖ sinh trưꢡng và phát triꢖn.
1.2. LƯꢘC Sꢩ NGHIÊN CꢅU VI KHUꢉN LAM TRÊN THꢋ
GIꢊI VÀ ꢔ VIꢚT NAM
1.3.2. Khí hꢯu
Mang tính chꢓt khí hꢏu ñꢙc trưng chung cꢜa Đà Nꢕng, ñó là:
1.3.3. Nguꢰn nưꢥc
1.3.3.1 Hiꢃn trꢄng cꢅp thoát nưꢆc trên ñꢇa bàn quꢈn
Hꢌ thꢔng cꢓp nưꢈc cꢜa quꢏn Thanh Khê ñưꢃc sꢞ dꢥng chung tꢤ
mꢄng lưꢈi cꢓp nưꢈc cꢜa thành phꢔ.
1.2.1. Lưꢟc sꢪ nghiên cꢫu vi khuꢢn lam trên thꢜ giꢥi
Mꢑt sꢔ nghiên cꢢu vꢝ vi khuꢗn lam ꢡ các thꢜy vꢚc nưꢈc ngꢊt
trên thꢠ giꢈi như vꢝ phân loꢄi, ña dꢄng sinh hꢊc và các vi khuꢗn lam
gây nꢡ hoa. Bên cꢄnh ñó, vi khuꢗn lam còn ñưꢃc ñꢝ cꢏp ñꢠn trong
các nghiên cꢢu vꢝ phiêu sinh thꢚc vꢏt như nghiên cꢢu sꢚ thay ñꢨi
theo không gian và thꢇi gian, hay mꢔi tương quan giꢘa phiêu sinh
thꢚc vꢏt và các yꢠu tꢔ môi trưꢇng.
Mꢄng lưꢈi thoát nưꢈc ñã xây dꢚng hoàn chꢩnh, ñóng vai trò quan
trꢊng trong viꢌc tiêu thoát nưꢈc ñô thꢎ
1.3.3.2. Nguꢉn nưꢆc hꢉ Công viên 29/3
Hꢒ tiꢠp nhꢏn nưꢈc thꢋi tꢤ nhiꢝu nguꢒn, gꢒm có: cꢔng tꢤ hꢒ Thꢄc
Gián chꢋy qua khu dân cư ñꢨ vào phía Đông Bꢦc hꢒ; cꢔng thoát nưꢈc
tꢤ bꢌnh viꢌn C17 qua các khu dân cư Hòa Thuꢏn Tây, Thꢄc Gián ñꢨ
vào phía Nam; các cꢔng ngang ñưꢇng Nguyꢪn Văn Linh, Nguyꢪn Tri
Phương ñꢨ trꢚc tiꢠp vào hꢒ. Duy nhꢓt chꢩ có mꢑt hưꢈng thoát nưꢈc
cho hꢒ Công viên theo mương liên phưꢇng Thꢄc Gián-Chính Gián-
Thanh Khê Đông ñꢨ vào sông Phú Lꢑc.
1.2. 2. Lưꢟc sꢪ nghiên cꢫu vi khuꢢn lam ꢣ Viꢬt Nam
Nghiên cꢢu ñꢟu tiên vꢝ vi khuꢗn lam ꢡ Viꢌt Nam là tác giꢋ
Frémy (1927), ñã công bꢔ 3 loài vi khuꢗn lam ꢡ Viꢌt Nam. Ngưꢇi
Viꢌt Nam công bꢔ kꢠt quꢋ ñꢟu tiên chuyên vꢝ vi khuꢗn lam là Cao
Ngꢊc Phưꢃng (1964), tác giꢋ ñã viꢠt vꢝ 23 loài vi khuꢗn lam sát mꢙt
ñꢓt ꢡ Sài Gòn và Đà Lꢄt. Nhà tꢋo hꢊc Hungary Hortobagyi (1967 –
1969) ñã xác ñꢎnh 24 loài vi khuꢗn lam khi phân tích nưꢈc hꢒ Hoàn
Kiꢠm vào thꢇi ñiꢖm nꢡ hoa. Ngoài ra còn có mꢑt sꢔ công trình cꢜa
các tác giꢋ khác như: Phꢄm Hoàng Hꢑ (1969), Nguyꢪn Thanh Tùng
(1978, 1980, 1985, 1994, 1997, 2000, 2005), Phùng Thꢎ Nguyꢌt
Hꢒng (1992), Dương Đꢢc Tiꢠn (1977, 1996, 2001)…
1.3.4. Điꢱu kiꢬn kinh tꢜ - xã hꢡi
1.3.4.1. Tình hình phát triꢂn kinh tꢊ
1.3.4.2. Tình hình phát triꢂn xã hꢋi
1.3.5. Nhiꢬm vꢲ cꢞa hꢰ công viên 29/3
Chꢢc năng chính là ñiꢝu tiꢠt và thoát nưꢈc mưa cho khu vꢚc.
9
10
Legnerová & Eloranta (1995), Dương Đꢢc Tiꢠn (1996), Komárek &
Anagnostidis (1999; 2005), Cronberg & Komárek (2004).
2.3.2.2. Phân tích ñꢇnh lưꢍng
CHƯƠNG 2
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢅU
2.1. ĐꢇI TƯꢘNG NGHIÊN CꢅU
Sꢞ dꢥng phương pháp lꢦng. Sau ñó tiꢠn hành ñꢠm sꢔ lưꢃng tꢠ
bào ꢡ mꢉu ñã cô ñꢙc bꢧng buꢒng ñꢠm Sedgewick Rafter (có dung
tích 1 ml vꢈi 1000 ô ñꢠm) dưꢈi kính hiꢖn vi có ñꢑ phóng ñꢄi 200 lꢟn
(x 200). Đꢠm và tính sꢔ lưꢃng teesbaof cꢜa mꢍi loài có trong 1 lít
nưꢈc mꢉu.
Vi khuꢗn lam phù du ꢡ hꢒ Công viên 29/3.
2.2. PHꢀM VI NGHIÊN CꢅU
Viꢌc thu mꢉu ñưꢃc thꢚc hiꢌn hàng tháng, tꢤ tháng IV ñꢠn tháng
VIII năm 2011 tꢄi hꢒ Công viên 29/3. Tiꢠn hành thu mꢉu tꢄi 16 vꢎ trí.
Tꢨng sꢔ mꢉu thu ñưꢃc trong thꢇi gian trên gꢒm 80 mꢉu ñꢎnh tính, 80
mꢉu ñꢎnh lưꢃng và 80 mꢉu nưꢈc ñꢖ phân tích lý hóa.
2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CꢅU
2.3.2.3. Phân tích hàm lưꢍng nitơ (N) và photpho (P) trong nưꢆc
+
3
Phân tích N/NH4 , N/NO3 , P/PO4 bꢧng phương pháp quang
phꢨ so màu
2.3.1. Phương pháp thu mꢳu
2.3.2.4. Xác ñꢇnh mꢋt sꢏ thông sꢏ môi trưꢎng khác
Các yꢠu tꢔ nhiꢌt ñꢑ, pH, ñꢑ trong, oxy hòa tan (DO) ñưꢃc ño
bꢧng các thiꢠt bꢎ và dꢥng cꢥ ngay tꢄi nơi thu mꢉu.
2.3.3. Các phương pháp thꢏng kê và xꢪ lý sꢏ liꢬu
Sꢞ dꢥng Microsoft Excel ñꢖ tính toán và biꢖu diꢪn kꢠt quꢋ thꢚc
nghiꢌm.
2.3.1.1. Mꢌu ñꢇnh tính
Mꢉu ñưꢃc thu bꢧng lưꢈi vꢈt thꢚc vꢏt phù du và ñưꢃc cꢔ ñꢎnh ngay
bꢧng dung dꢎch formol 4%.
2.3.1.2. Mꢌu ñꢇnh lưꢍng
Mꢉu ñưꢃc thu trꢚc tiꢠp và ñưꢃc cꢔ ñꢎnh ngay bꢧng dung dꢎch
lugol.
2.3.1.3. Mꢌu phân tích môi trưꢎng
Mꢉu nưꢈc ñꢖ phân tích các chꢩ tiêu thꢜy lý hóa thu ꢡ tꢟng mꢙt
theo tiêu chuꢗn Viꢌt Nam 5994 – 1995 ñꢔi vꢈi các ao hꢒ tꢚ nhiên và
nhân tꢄo.
2.3.2. Phương pháp phân tích mꢳu
2.3.2.1. Phân tích ñꢇnh tính
Vi khuꢗn lam ñưꢃc ñꢎnh danh dꢚa trên phương pháp so sánh hình
thái. Các tài liꢌu chính dùng ñꢖ phân loꢄi vi khuꢗn lam gꢒm:
Desikachary (1954), Horecká & Komárek (1979), Komáreková –
11
12
loài). Trong 7 loài dꢄng sꢃi có dꢎ bào thuꢑc bꢑ Nostocales có sꢚ ñóng
góp cꢜa chi Cylindrospermopsis (2 loài), Raphidiopsis (2 loài), 3 chi
còn lꢄi là Anabaenopsis, Anabaena và Aphanizomenon mꢍi chi chꢩ
có 1 loài. Trong 5 loài dꢄng sꢃi thuꢑc bꢑ Oscillatoriales có sꢚ ñóng
góp cꢜa các chi Arthrospira, Phormidium, Oscillatoris, Romeria,
Jaaginema vꢈi mꢍi chi chꢩ xuꢓt hiꢌn 1 loài (bꢋng 3.2).
Chương 3
KꢋT QUꢧ VÀ BÀN LUꢑN
3.1. THÀNH PHꢕN LOÀI VI KHUꢉN LAM ꢔ Hꢍ CÔNG
VIÊN 29/3
3.1.1. Danh mꢲc thành phꢤn loài vi khuꢢn lam
Qua phân tích ñã xác ñꢎnh ñưꢃc 26 loài vi khuꢗn lam thuꢑc vꢝ 3
bꢑ, 7 hꢊ, 15 chi. Danh mꢥc thành phꢟn loài vi khuꢗn lam ñưꢃc sꢦp
xꢠp theo hꢌ thꢔng phân loꢄi cꢜa Komárk J. & Anagnostidis K. (1998,
2005) và ñưꢃc trình bày chi tiꢠt ꢡ bꢋng 3.1 trong luꢏn văn.
3.1.2. Cꢛu trúc thành phꢤn loài vi khuꢢn lam
Trong nghiên cꢢu này chúng tôi nhꢏn thꢓy: Bꢑ Chroococcales có
sꢔ taxon bꢏc loài ña dꢄng nhꢓt; bꢑ Nostocales ña dꢄng vꢝ taxon bꢏc
loài hơn bꢑ Oscillatoriales nhưng lꢄi có sꢔ taxon bꢏc hꢊ ít nhꢓt; riêng
vꢝ taxon bꢏc chi nhꢏn thꢓy có sꢚ ña dꢄng tương ñꢒng trong cꢋ 3 bꢑ
xuꢓt hiꢌn ꢡ hꢒ Công viên 29/3.
Trong 26 loài vi khuꢗn lam ñã ñưꢃc xác ñꢎnh, thuꢑc bꢑ
Chroococcales có 14 loài (chiꢠm 53,9% tꢨng sꢔ loài trên hꢒ), 7 loài
thuꢑc bꢑ Nostocales (chiꢠm 26,9%) và 5 loài thuꢑc bꢑ Oscillatoriales
(chiꢠm 19,2%) (bꢋng 3.3).
3.1.3. Danh mꢲc các loài bꢴ sung cho hꢬ vi khuꢢn lam Viꢬt Nam
Trong 26 loài ghi nhꢏn ñưꢃc ꢡ hꢒ Công viên 29/3, có 5 loài lꢟn
ñꢟu tiên ghi nhꢏn ꢡ Viꢌt Nam (bꢋng 3.5).
Bꢋng 3.3. Danh mꢥc các loài bꢨ sung cho hꢌ vi khuꢗn lam Viꢌt Nam
Bꢋng 3.2. Cꢓu trúc thành phꢟn hꢊ, chi, loài cꢜa các bꢑ vi khuꢗn lam
ꢡ hꢒ Công viên 29/3
Điꢨm
xuꢛt hiꢬn
Tháng
xuꢛt hiꢬn
IV, VI
TT
1
Tên khoa hꢎc
Chroococcus globosus
Romeria victoriae
Chroococcales Oscillatoriales Nostocales
Tꢨng
M6, M11, M14
Tꢓt cꢋ các ñiꢖm
khꢋo sát
Bꢑ
Sꢔ
lưꢃng
3
Sꢔ
lưꢃng
3
Sꢔ
lưꢃng
1
sꢔ
%
%
%
2
V, VII, VIII
V
Hꢊ
Chi
42,9
33,3
53,9
42,9
33,3
19,2
14,2
33,3
26,9
7
3
Jaaginema thermale
Anabaenopsis arnoldii
M9, M14
5
5
5
5
7
15
26
Tꢓt cꢋ các ñiꢖm
khꢋo sát
Loài
14
4
IV, V, VI, VII, VIII
Tꢓt cꢋ các ñiꢖm
khꢋo sát
Trong 14 loài dꢄng ñơn bào, tꢏp ñoàn thuꢑc bꢑ Chroococcales có
sꢚ ñóng góp cꢜa chi Microcystis (6 loài), Aphanocapsa (4 loài),
Chroococcus (2 loài), Merismopedia (1 loài) và Synechocystis (1
5
Anabaena cf. recta
IV, V, VI
13
14
Sꢔ lưꢃng loài vi khuꢗn lam trong các mꢉu dao ñꢑng trong
khoꢋng tꢤ 5-10 loài. Sꢔ loài ꢡ các ñiꢖm khꢋo sát tꢄi hꢒ biꢠn ñꢑng tꢤ
16 ñꢠn 21 loài. Sꢔ loài cao nhꢓt là vꢎ trí M14 vꢈi 21 loài (chiꢠm
80,8% tꢨng sꢔ loài); thꢓp nhꢓt ꢡ ñiꢖm thu mꢉu M15 vꢈi 16 loài
(chiꢠm 61,5% tꢨng sꢔ loài).
3.2.4. Danh mꢲc các loài vi khuꢢn lam có khꢠ năng sinh ñꢡc tꢏ ꢣ
hꢰ Công viên 29/3
ꢫ hꢒ Công viên 29/3 xác ñꢎnh ñưꢃc 7 loài vi khuꢗn lam nꢧm trong
danh mꢥc có khꢋ năng sꢋn sinh ñꢑc tꢔ. Trong ñó, Microcystis
panniformis, Microcystis aeruginosa, Microcystis flos-aquae,
Microcystis botrys, Microcystis wesenbergii có khꢋ năng sꢋn sinh
ñꢑc tꢔ microcystin; Cylindrospermopsis raciborskii có khꢋ năng sꢋn
sinh ñꢑc tꢔ cylindrospermopsin; Cylindrospermopsis curvispora có
khꢋ năng sꢋn sinh ñꢑc tꢔ anatoxin-a, dꢄng ñꢑc tꢔ alkaloid vꢈi tác
ñꢑng gây ñꢑc thꢟn kinh mꢄnh (bꢋng 3.6)
Thành phꢟn loài vi khuꢗn lam ꢡ mꢍi ñiꢖm khꢋo sát ñꢝu có sꢚ
hiꢌn diꢌn cꢜa các loài thuꢑc bꢑ Chroococcales, bꢑ Oscillatoriales và
bꢑ Nostocales. Trong ñó chiꢠm ưu thꢠ vꢝ sꢔ loài tꢄi mꢍi ñiꢖm ñꢝu là
các loài thuꢑc bꢑ Chroococcales vꢈi 8-11 loài, chiꢠm tꢤ 47% - 61%
(sꢔ loài cao ꢡ M3, M6, M11, M14 vꢈi 11 loài); các loài thuꢑc bꢑ
Nostocales hiꢌn diꢌn tꢤ 5-7 loài, chiꢠm tꢤ 28% - 41% tꢨng sꢔ loài tꢄi
mꢍi ñiꢖm (sꢔ loài cao ꢡ hꢟu hꢠt các ñiꢖm vꢈi 6-7 loài, chꢩ có M3 và
M6 vꢈi 5 loài), còn các loài thuꢑc bꢑ Oscillatoriales hiꢌn diꢌn tꢤ 2-4
loài, chiꢠm tꢤ 10% - 20% tꢨng sꢔ loài tꢄi mꢍi ñiꢖm (sꢔ loài cao tꢄi
M9 vꢈi 4 loài (hình 3.10)
Bꢋng 3.6. Danh mꢥc các loài vi khuꢗn lam có khꢋ năng sinh ñꢑc tꢔ
ꢡ hꢒ Công viên 29/3
T
Tên khoa hꢎc
Loꢵi ñꢡc tꢏ
T
1
2
3
4
5
6
7
Microcystis panniformis
*
microcystin
microcystin
Microcystis aeruginosa
Microcystis flos-aquae
*
25
Chroococcales
Oscillatoriales
Nostocales
*
microcystin
20
15
10
5
Microcystis botrys
*
microcystin
Microcystis wesenbergii
*
microcystin
Cylindrospermopsis raciborskii
Cylindrospermopsis curvispora
*
Cylindrospermopin
Anatoxin-a
0
3.2. PHÂN Bꢇ CꢈA VI KHUꢉN LAM ꢔ Hꢍ CÔNG VIÊN 29/3
3.2.1. Phân bꢏ sꢏ lưꢟng loài
1
2
3
4
5
6
7
8
9
0
1
2
3
4
5
6
1
1
1
1
1
1
1
M
M
M
M
M
M
M
M
M
M
M
M
M
M
M
M
Điꢀm thu mꢁu
3.2.1.1. Phân bꢏ theo không gian
Hình 3.10. Thành phꢟn vi khuꢗn lam tꢄi các ñiꢖm khꢋo sát
15
16
3.2.1.2. Phân bꢏ theo thꢎi gian
3.2.2. Sꢝ phân bꢏ mꢯt ñꢡ vi khuꢢn lam ꢣ hꢰ Công viên 29/3
3.2.2.1. Phân bꢏ mꢈt ñꢋ vi khuꢐn lam ꢑ hꢉ Công viên 29/3 theo
không gian và thꢎi gian
Sꢔ lưꢃng loài vi khuꢗn lam tꢏp trung cao vào các tháng IV – V
(21 – 22 loài) và cao ꢡ hꢟu hꢠt các ñiꢖm thu mꢉu trong thꢇi gian này.
Sꢔ loài thꢓp vào tháng VII – VIII (16 – 17 loài). Trong thꢇi gian
nghiên cꢢu tꢤ tháng IV ñꢠn tháng VIII, kꢠt quꢋ cho thꢓy sꢔ lưꢃng
loài vi khuꢗn lam có sꢚ dao ñꢑng qua các tháng và có xu hưꢈng giꢋm
dꢟn tꢤ mùa khô sang ñꢟu mùa mưa, cao nhꢓt vào tháng V (22/26 loài,
chiꢠm 84,6% tꢨng sꢔ loài) và thꢓp nhꢓt ꢡ tháng VIII (16/26 loài,
chiꢠm 61,5% tꢨng sꢔ loài).
Qua nghiên cꢢu cho thꢓy tꢨng mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam có xu hưꢈng
thꢓp dꢟn vào cuꢔi mùa khô sang ñꢟu mùa mưa. Mꢏt ñꢑ cao vào tháng
IV, VI và thꢓp dꢟn vào tháng VII, VIII. Mꢏt ñꢑ trung bình cao nhꢓt
vào tháng VI (2732 x 106 tb/l) và thꢓp nhꢓt vào tháng VIII (1057 x
106 tb/l) (hình 3.13).
Mꢏt ñꢑ ꢡ các ñiꢖm khꢋo sát dao ñꢑng tꢤ 1425 x 106 (tb/l) – 2116
x 106 (tb/l) vꢈi ñiꢖm có mꢏt ñꢑ trung bình cao nhꢓt là M16 (2116 x
106 tb/l) và thꢓp nhꢓt là M10 (1424 x 106 tb/l) (hình 3.13)
Cũng như ꢡ các ñiꢖm, chiꢠm ưu thꢠ vꢝ sꢔ loài tꢄi mꢍi tháng vꢉn
là các loài thuꢑc bꢑ Chroococcales (dao ñꢑng tꢤ 9-14 loài) (hình
3.12).
4500
4000
Chroococcales
Oscillatoriales
Nostocales
25
20
15
10
5
3500
Tháng IV
3000
Tháng V
Tháng VI
2500
2000
Tháng VII
Tháng VIII
1500
1000
500
0
0
IV
V
VI
VII
VIII
Thꢃi gian (tháng)
Điꢀm thu mꢁu
(Đơn vꢎ tính mꢏt ñꢑ: x 106 tb/l)
Hình 3.12. Thành phꢟn loài vi khuꢗn lam qua các tháng khꢋo sát
Hình 3.13. Phân bꢔ mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam ꢡ hꢒ Công viên 29/3
theo không gian và thꢇi gian
17
18
lam) và sang tháng VIII mꢏt ñꢑ loài này rꢓt thꢓp không còn là loài ưu
thꢠ. Thay vào ñó có sꢚ xuꢓt hiꢌn loài mꢈi chiꢠm ưu thꢠ vào tháng VII
ñó là Romeria victoria cũng thuꢑc bꢑ Oscillatoriales vꢈi mꢏt ñꢑ trung
bình 311 x 106 tb/l (chiꢠm 28% tꢨng mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam), qua tháng
VIII có loài Microcystis protocystis thuꢑc bꢑ Chroococcales chiꢠm
ưu thꢠ vꢈi mꢏt ñꢑ 390 x 106 tb/l (chiꢠm 37% tꢨng mꢏt ñꢑ vi khuꢗn
lam) (hình 3.16 )
3.3.2.2. Các loài ưu thꢊ vꢒ mꢈt ñꢋ
Mꢏt ñꢑ trung bình cꢜa Vi khuꢗn lam tꢄi mꢍi thꢇi ñiꢖm khꢋo
sát chiꢠm tꢬ lꢌ rꢓt cao (95,1 – 99,9% tꢨng sꢔ mꢏt ñꢑ tꢋo nói chung),
trong khi mꢏt ñꢑ các loài Tꢋo khác chꢩ chiꢠm tꢤ 0,1 – 4,9% tꢨng mꢏt
ñꢑ tꢋo hiꢌn diꢌn (hình 3.15). Như vꢏy, phát hiꢌn có sꢚ phát triꢖn nꢡ
rꢑ thꢚc vꢏt nꢨi tꢄi hꢒ trong thꢇi gian khꢋo sát vꢤa qua là do nꢡ hoa
chiꢠm ưu thꢠ cꢜa vi khuꢗn lam.
3000
2500
2000
1500
1000
500
Các loài Vi khuꢀn lam khác
Merismopedia tenuissima
Microcystis protocystis
Romeria victoria
MĐTB vi khuꢀn Lam
18290
1%
MĐTB các tꢁo khác
Raphidiopsis curvata
Microcystis flos aquae
Microcystis paniformis
Arthrospira massartii
1702715
99%
0
4
5
6
7
8
Hình 3.15. Mꢏt ñꢑ trung bình cꢜa thꢚc vꢏt phù du trong nưꢈc
hꢒ Công viên 29/3
Thꢃi gian (tháng)
Sꢚ biꢠn ñꢑng cꢜa quꢟn xã vi khuꢗn lam thꢖ hiꢌn ꢡ sꢚ thay ñꢨi
loài chiꢠm ưu thꢠ. Tꢤ thꢇi ñiꢖm tháng IV ñꢠn VI, loài Arthrospira
massartii thuꢑc bꢑ Oscillatoriales chiꢠm ưu thꢠ vꢈi mꢏt ñꢑ tăng dꢟn
trong quꢟn xã (tꢤ 978 – 1888 x 106 tb/l) tương ꢢng chiꢠm tꢤ 50 –
69% tꢨng mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam vào các tháng này. Tuy nhiên, qua
thꢇi ñiꢖm tháng VII mꢏt ñꢑ trung bình loài Arthrospira massartii
giꢋm mꢄnh chꢩ còn 158 x 106 tb/l (chiꢠm 14% tꢨng mꢏt ñꢑ vi khuꢗn
Hình 3.16. Biꢠn ñꢑng tꢬ lꢌ mꢏt ñꢑ trung bình
cꢜa các loài vi khuꢗn lam ưu thꢠ ꢡ hꢒ Công viên 29/3
3.3. MÔI TRƯꢌNG NƯꢊC KHU VꢆC NGHIÊN CꢅU
Nhiꢌt ñꢑ cꢜa nưꢈc dao ñꢑng tꢤ 29-32,50C, trung bình cao nhꢓt
vào tháng VI (32,090C) và thꢓp nhꢓt vào tháng IV (29,060C); nhiꢌt
ñꢑ trung bình tꢄi các ñiꢖm thu mꢉu ꢡ cꢞa cꢔng (ñiꢖm M2, M8, M13)
19
20
và ñiꢖm thu mꢉu M16 có xu hưꢈng cao hơn các ñiꢖm còn lꢄi, trong
ñó ñiꢖm M16 có nhiꢌt ñꢑ trung bình cao nhꢓt (31,40C).
pH ño ñưꢃc dao ñꢑng tꢤ 8,1-10,7; trung bình các tháng tꢤ 8,56-
10,4; trung bình ꢡ các ñiꢖm khꢋo sát tꢤ 9,5-9,97. Trong nghiên cꢢu
này các giá trꢎ pH ño ñưꢃc luôn ꢡ ngưꢛng thích hꢃp cho sꢚ phát
triꢖn cꢜa vi khuꢗn lam.
bình ꢡ các ñiꢖm khꢋo sát tꢤ 0,04-0,26mg/l tương ꢢng thꢓp nhꢓt
tꢄi M12 (0,04mg/l) và cao nhꢓt tꢄi M1 (0,26mg/l).
Hàm lưꢃng dinh dưꢛng phospho (P) rꢓt cao, vưꢃt quá 2-20 lꢟn so
vꢈi quy chuꢗn cho phép vꢝ chꢓt lưꢃng môi trưꢇng nưꢈc mꢙt. Hàm
lưꢃng P dao ñꢑng tꢤ 1-8,15mg/l; hàm lưꢃng P trung bình các tháng
dao ñꢑng trong khoꢋng 1,43-4,48mg/l tương ꢢng thꢓp nhꢓt vào tháng
VIII(1,43mg/l) và cao nhꢓt vào tháng IV (4,48mg/l); hàm lưꢃng P
trung bình ꢡ các ñiꢖm khꢋo sát tꢤ 2,05-3,37mg/l tương ꢢng thꢓp nhꢓt
tꢄi M10 (2,05mg/l) và cao nhꢓt tꢄi M15 (3,37mg/l) (hình 3.7a,b – phꢥ
lꢥc 1). Qua kꢠt quꢋ khꢋo sát chꢢng tꢣ hꢒ Công viên 29/3 thuꢑc loꢄi
giàu dinh dưꢛng phosphat, ñây sꢐ là ñiꢝu kiꢌn thuꢏn lꢃi dꢪ gây bùng
phát nꢡ hoa tꢋo.
DO dao ñꢑng tꢤ 1,42-8,3mg/l; DO trung bình các tháng tꢤ 3,61-
5,1mg/l. Đáng lưu ý là trong 5 tháng khꢋo sát nhꢏn thꢓy DO trung
bình vào các tháng thꢓp hơn nhiꢝu so vꢈi tiêu chuꢗn phꢥc vꢥ cho ñꢇi
sꢔng thꢜy sinh (> 5 mg/l), ñiꢝu này sꢐ làm ꢋnh hưꢡng ñꢠn sꢚ sꢔng
cꢜa các sinh vꢏt sꢔng trong hꢒ ñꢙc biꢌt là cá; DO trung bình ꢡ các
ñiꢖm khꢋo sát tꢤ 2,56-6,61mg/l.
Đꢑ trong dao ñꢑng tꢤ 11,5-20cm; ñꢑ trong trung bình các tháng
tꢤ 13,3-18,5 cm; ñꢑ trong trung bình ꢡ các ñiꢖm khꢋo sát tꢤ 15,6-
18,5cm.
Tꢬ lꢌ N/P trung bình tꢄi hꢒ = 0,12 < 29. Đây là ñiꢝu kiꢌn rꢓt tꢔt
cho sꢚ sinh trưꢡng cꢜa vi tꢋo ñꢙc biꢌt là vi khuꢗn lam.
+
Hàm lưꢃng N/NH4 trong suꢔt thꢇi gian nghiên cꢢu dao ñꢑng tꢤ
3.4. TƯƠNG QUAN GIꢶA VI KHUꢉN LAM VꢊI MꢭT Sꢇ
YꢋU Tꢇ THꢈY LÝ HÓA CꢈA MÔI TRƯꢌNG Hꢍ CÔNG
VIÊN 29/3
+
0,05-1,43mg/l; hàm lưꢃng N/NH4 trung bình các tháng dao ñꢑng
trong khoꢋng 0,11-0,42mg/l tương ꢢng thꢓp nhꢓt vào tháng VII
+
(0,11mg/l) và cao nhꢓt vào tháng IV (0,42mg/l); hàm lưꢃng N/NH4
3.4.1. Các yꢜu tꢏ thꢞy lý hóa
trung bình ꢡ các ñiꢖm khꢋo sát tꢤ 0,12-0,4mg/l tương ꢢng thꢓp nhꢓt
tꢄi M1 (0,12mg/l) và cao nhꢓt tꢄi M3 (0,4mg/l).
Mꢑt sꢔ yꢠu tꢔ thꢜy lý hóa khꢋo sát tꢄi hꢒ trong nghiên cꢢu này
ñó là pH, nhiꢌt ñꢑ, ñꢑ trong và DO. Các yꢠu tꢔ này khi xem xét mꢔi
tương quan vꢈi mꢏt ñꢑ cꢜa Vi khuꢗn lam tꢄi các ñiꢖm theo mꢍi
tháng, thꢓy rꢧng pH, ñꢑ trong, DO ñꢝu thꢖ hiꢌn tương quan rꢓt yꢠu
ñꢠn yꢠu. Trong ñó pH có r dao ñꢑng tꢤ 0,05 – 0,25; ñꢑ trong có r
dao ñꢑng tꢤ 0,04 – 0,28; DO có r dao ñꢑng tꢤ 0,07 – 0,38. Riêng
nhiꢌt ñꢑ thꢖ hiꢌn tương quan rꢓt yꢠu ñꢠn trung bình (r dao ñꢑng tꢤ
0,16 – 0,53), trong ñó mꢔi tương quan rꢓt yꢠu vào tháng VII (r =
Hàm lưꢃng N/NO3 rꢓt thꢓp, dao ñꢑng tꢤ 0,01-0,79mg/l;
hàm lưꢃng N-NO3 trung bình các tháng dao ñꢑng trong khoꢋng
0,04-0,18mg/l tương ꢢng thꢓp nhꢓt vào tháng VIII (0,04mg/l)
và cao nhꢓt vào tháng VII (0,18mg/l); hàm lưꢃng N/NO3 trung
21
22
0,16) và tương quan trung bình ꢡ các tháng còn lꢄi trong nghiên cꢢu
này (phꢥ lꢥc 4A).
MĐTB cꢂa Vi khuꢀn lam
Đꢃ trong
3000
2500
2000
1500
1000
500
20
18
16
14
12
10
8
Tuy nhiên, khi xét mꢏt ñꢑ trung bình vi khuꢗn lam ꢡ các tháng
khꢋo sát vꢈi các giá trꢎ trung bình tương ꢢng cꢜa các yꢠu tꢔ trên, kꢠt
quꢋ là mꢏt ñꢑ trung bình vi khuꢗn lam ꢡ các tháng khꢋo sát có mꢔi
tương quan thuꢏn (r = 0,8) vꢈi giá trꢎ trung bình pH (tháng có mꢏt ñꢑ
trung bình vi khuꢗn lam cao tương ꢢng vꢈi các tháng có giá trꢎ pH
trung bình cũng cao và ngưꢃc lꢄi) (hình 3.17) và có tương quan
nghꢎch (r = 0,9) vꢈi giá trꢎ ñꢑ trong trung bình ño ñưꢃc (mꢏt ñꢑ trung
bình vi khuꢗn lam cao ꢡ các tháng có giá trꢎ ñꢑ trong trung bình thꢓp
và ngưꢃc lꢄi) (hình 3.18 - phꢥ lꢥc 1,3).
6
4
2
0
0
IV
V
VI
VII
VII
Thꢃi gian (tháng)
MĐTB cꢂa Vi khuꢀn lam
pH
(Đơn vꢎ tính mꢏt ñꢑ: x 106 tb/l)
3000
2500
2000
1500
1000
500
12
10
8
Hình 3.18. Mꢏt ñꢑ trung bình vi khuꢗn lam và yꢠu tꢔ ñꢑ trong
ꢡ hꢒ Công viên 29/3
3.4.2. Các thông sꢏ dinh dưꢷng
6
Các thông sꢔ dinh dưꢛng khꢋo sát trong nghiên cꢢu này ñó là
4
+
3
N/NH4 , N/NO3, P/PO4 . Hàm lưꢃng nitơ và phospho phꢥ thuꢑc
chꢙt chꢐ vào các nguꢒn nưꢈc chꢋy vào thꢜy vꢚc, cꢥ thꢖ là lưꢃng chꢓt
hꢘu cơ trong các nguꢒn nưꢈc này. Chúng ñưꢃc biꢠt ñꢠn như là nhꢘng
chꢓt dinh dưꢛng hoꢙc kích thích sinh hꢊc và ñóng vai trò rꢓt quan
trꢊng ñꢔi vꢈi sꢚ phát triꢖn cꢜa vi khuꢗn lam. Nitơ thưꢇng chiꢠm 7 –
10% trꢊng lưꢃng khô cꢜa tꢠ bào tꢋo, là mꢑt phꢟn thiꢠt yꢠu tꢄo thành
hꢟu hꢠt cꢓu trúc và chꢢc năng cꢜa protein trong tꢠ bào tꢋo. Còn P là
nguꢒn dinh dưꢛng ña lưꢃng ñóng vai trò quan trꢊng trong quá trình
trao ñꢨi chꢓt cꢜa tꢠ bào, ñáp ꢢng cho quá trình sinh trưꢡng và phát
triꢖn bình thưꢇng cꢜa tꢋo [3], [42].
2
0
0
IV
V
VI
VII
VII
Thꢃi gian (tháng)
(Đơn vꢎ tính mꢏt ñꢑ: x 106 tb/l)
Hình 3.17. Mꢏt ñꢑ trung bình vi khuꢗn lam và yꢠu tꢔ pH
ꢡ hꢒ Công viên 29/3
23
24
Trong nghiên cꢢu này, khi xét mꢔi tương quan giꢘa hàm
lưꢃng các chꢓt dinh dưꢛng vꢈi mꢏt ñꢑ cꢜa vi khuꢗn lam nhꢏn thꢓy:
Mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam thꢖ hiꢌn mꢔi tương quan thuꢏn vꢈi hàm lưꢃng
3.19). Điꢝu này phù hꢃp vꢈi nhꢏn ñꢎnh cꢜa Van Den Hoek.C là tꢋo sꢐ
phát triꢖn mꢄnh khi hꢒ trꢡ nên ô nhiꢪm bꢈi nưꢈc thꢋi hꢘu cơ, muꢔi
dinh dưꢛng [43].
3
P/PO4 (r dao ñꢑng trong khoꢋng 0,47 – 0,91), thꢖ hiꢌn rõ vào tháng VI
3.5. MÔ Tꢧ CÁC LOÀI VI KHUꢉN LAM ꢔ Hꢍ CÔNG VIÊN
29/3
và tháng VIII ꢡ mꢢc ñꢑ tương quan chꢙt chꢐ (r = 0,78 và r = 0,79), thꢖ hiꢌn
rõ nhꢓt vào tháng IV vꢈi mꢢc ñꢑ tương quan rꢓt chꢙt chꢐ (r = 0,91) nhưng
vào tháng V và tháng VII chꢩ thꢖ hiꢌn ꢡ mꢢc ñꢑ tương quan trung bình (r =
0,51 và r = 0,47) (hình 3.19 – phꢥ lꢥc 4B)
Hình ꢋnh và mô tꢋ cꢜa các loài vi khuꢗn lam hiꢌn diꢌn ñưꢃc trình
bày chi tiꢠt trong luꢏn văn.
KꢋT LUꢑN VÀ KIꢋN NGHꢄ
1. KꢋT LUꢑN
MĐTB cꢂa Vi khuꢀn lam
P/PO
3000
2500
2000
1500
1000
500
5
Tꢤ nhꢘng kꢠt quꢋ nghiên cꢢu, chúng tôi ñưa ra mꢑt sꢔ kꢠt luꢏn sau:
1. Đã ghi nhꢏn ñưꢃc 26 loài vi khuꢗn lam ꢡ hꢒ Công viên 29/3.
Trong ñó có 5 loài lꢟn ñꢟu tiên ñưꢃc ghi nhꢏn và mô tꢋ ꢡ Viꢌt
Nam, ñó là Chroococcus globosus, Romeria victoriae,
4.5
4
3.5
3
Jaaginema thermale, Anabaenopsis arnoldii, Anabaena cf. recta.
Có 7 loài nꢧm trong danh mꢥc các loài vi khuꢗn lam có khꢋ năng
sinh ñꢑc tꢔ, trong ñó 5/7 loài thuꢑc chi Microcystis có khꢋ năng
sꢋn sinh ñꢑc tꢔ microcystin.
2.5
2
1.5
1
0.5
0
2. Sꢔ loài vi khuꢗn lam cao nhꢓt vào tháng V (22 loài), thꢓp nhꢓt
vào tháng VII (16 loài); cao nhꢓt ꢡ vꢎ trí M14 (21 loài) và thꢓp
nhꢓt ꢡ ñiꢖm thu mꢉu M15 (16 loài). Thành phꢟn loài vi khuꢗn
lam ꢡ các ñiꢖm và ꢡ các tháng khꢋo sát ñꢝu có sꢚ hiꢌn diꢌn cꢜa
các loài dꢄng ñơn bào, tꢏp ñoàn (bꢑ Chroococcales), dꢄng sꢃi (bꢑ
Oscillatoriales) và dꢄng sꢃi có dꢎ bào (bꢑ Nostocales); trong ñó
chiꢠm ưu thꢠ vꢝ sꢔ loài tꢄi mꢍi ñiꢖm và mꢍi tháng là các loài
thuꢑc thuꢑc bꢑ Chroococcales.
0
IV
V
VI
VII
VII
Thꢃi gian (tháng)
(Đơn vꢎ tính mꢏt ñꢑ: x 106 tb/l)
3-
Hình 3.19. Mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam và yꢠu tꢔ P/PO4
ꢡ hꢒ Công viên 29/3
Như vꢏy, bưꢈc ñꢟu có thꢖ nhꢏn ñꢎnh rꢧng ꢡ hꢒ Công viên 29/3,
yꢠu tꢔ P/PO43- có tương quan vꢈi mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam trong hꢒ (hình
25
26
3. Mꢏt ñꢑ Vi khuꢗn lam tai hꢒ dao ñꢑng tꢤ 1425 x 106 (tb/l) – 2116
x 106 (tb/l và có xu hưꢈng giꢋm dꢟn tꢤ cuꢔi mùa khô sang ñꢟu
mùa mưa, cao nhꢓt vào tháng VI (2732 x 106 tb/l) và thꢓp nhꢓt
vào tháng VIII (1057 x 106 tb/l). Mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam ưu thꢠ tꢤ
tháng IV ñꢠn tháng VI ñưꢃc quyꢠt ñꢎnh bꢡi loài Arthrospira
massartii (chiꢠm 50 – 69% tꢨng mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam). Loài
chiꢠm ưu thꢠ vào tháng VII là Romeria victoria và tháng VIII là
loài Microcystis protocystis.
2. KIꢋN NGHꢄ
1. Cꢟn có nhꢘng nghiên cꢢu tiꢠp theo vꢝ mꢔi tương quan giꢘa vi
khuꢗn lam và các yꢠu tꢔ thꢜy lý hóa cꢜa môi trưꢇng ñꢖ có thꢖ dꢚ
ñoán sꢚ phát triꢖn cꢜa nhóm sinh vꢏt này trong thꢜy vꢚc và có
nhꢘng biꢌn pháp cꢋnh báo, ngăn ngꢤa các tác hꢄi cꢜa chúng.
2. Qua nghiên cꢢu, chúng tôi ñã phát hiꢌn ꢡ hꢒ Công viên 29/3 có 7
loài vi khuꢗn lam có khꢋ năng sꢋn sinh ñꢑc tꢔ vꢈi mꢏt ñꢑ khá
cao. Vì vꢏy cꢟn phꢋi có nghiên cꢢu sâu vꢝ khꢋ năng sꢋn sinh ñꢑc
tꢔ cꢜa vi khuꢗn lam ꢡ hꢒ, ñꢙc biꢌt là các loài thuꢑc chi
4. Các thông sꢔ môi trưꢇng như pH (dao ñꢑng tꢤ 8,1-10,7), phospho
hòa tan tꢄi hꢒ (dao ñꢑng tꢤ 0,76-8,15mg/l) thích hꢃp cho sꢚ phát
triꢖn cꢜa vi khuꢗn lam. DO tꢄi hꢒ thꢓp, dao ñꢑng tꢤ 1,42-8,3mg/l
và thꢓp nhꢓt vào tháng VI (3,61 mg/l).
Microcystis.
5. Mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam tꢄi hꢒ có mꢔi quan hꢌ tương ñꢔi chꢙt chꢐ vꢈi
+
3
các thông sꢔ nhiꢌt ñꢑ, pH, ñꢑ trong, N/NH4 và P/PO4 . Trong ñó
P/PO43- là yꢠu tꢔ tác ñꢑng rõ nét ñꢠn mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam tꢄi hꢒ.
Mꢏt ñꢑ vi khuꢗn lam thꢖ hiꢌn mꢔi tương quan thuꢏn vꢈi hàm
lưꢃng P/PO43 (r dao ñꢑng trong khoꢋng 0,47 – 0,91), thꢖ hiꢌn rõ
vào tháng VI và tháng VIII ꢡ mꢢc ñꢑ tương quan chꢙt chꢐ (r =
0,78 và r = 0,79) và rõ nhꢓt vào tháng IV vꢈi mꢢc ñꢑ tương quan
rꢓt chꢙt chꢐ (r = 0,91
27
28
14 trang
11140
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu sự phân bố của các loài vi khuẩn lam và sự tương quan với các yếu tố môi trường tại hồ Công viên 29/3, thành phố Đà Nẵng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tom_tat_luan_van_nghien_cuu_su_phan_bo_cua_cac_loai_vi_khuan.pdf
