Tóm tắt Luận văn Nghiên cứu đề xuất các giải pháp trùng tu di tích chùa Khmer tỉnh Trà Vinh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

NGUYỄN THANH TRÚC

NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP

TRÙNG TU DI TÍCH CHÙA KHMER

TỈNH TRÀ VINH

Chuyên ngành: Kỹ thuật Xây dựng Công trình

Dân dụng và Công nghiệp

Mã số:

60.58.02.08

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT

Đà Nẵng - Năm 2016

Công trình được hoàn thành tại

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: TS. LÊ KHÁNH TOÀN

Phản biện 1: PGS.TS. NGUYỄN XUÂN TOẢN

Phản biện 2: TS. PHẠM MỸ

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp

thạc sĩ Kỹ thuật họp tại Đại học Đà Nẵng vào ngày 09 tháng 01 năm

2016.

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

1

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Trên vùng đất Trà Vinh, người Khmer đã sinh sống cộng cư

lâu đời cùng các dân tộc anh em Kinh, Hoa. Hầu hết cư dân Khmer

tỉnh Trà Vinh theo đạo truyền thống Phật giáo Nam tông Khmer. Có

thể nói đây là vùng đất có nhiều chùa Khmer nhất ở Đồng bằng sông

Cửu Long, với tổng cộng có 142 ngôi chùa. Trong số đó, có nhiều

chùa được xem là lâu đời nhất ở Nam bộ như chùa Sambuaray

(huyện Cầu Kè), chùa Âng (thành phố Trà Vinh), chùa Kom Pong

(thành phố Trà Vinh) có niên đại hơn 1000 năm tuổi.

Thông thường, đến vùng cư trú của người Khmer bao giờ

chúng ta cũng thấy trước tiên là ngôi chùa. Chùa Khmer, trung bình

mỗi ngôi chùa có từ 20 đến 30 vị sư sãi, được xây dựng trên gò cao.

Đặc biệt, trong khuôn viên xung quanh chùa Khmer Trà Vinh luôn

có những cây dầu, cây sao cao vút rất đặc trưng, công trình kiến trúc

xây dựng đồ sộ, hoành tráng giữa các mái nhà lá nghèo nàn của

người Khmer. Khung cảnh và nét kiến trúc đặc biệt trên cho phép

chúng ta hiểu rằng: người Khmer dù nghèo đến đâu, họ cũng phải

xây dựng nơi thờ Phật thật khang trang và lộng lẫy, vì đó là đức tin,

là văn hóa, là tài sản tinh thần vô giá. Chùa Khmer là một trung tâm

sinh hoạt Phum sóc và đạo Phật Tiểu thừa có vai trò quan trọng đối

với cộng đồng người Khmer, đối với người Khmer việc xây dựng

chùa là công việc tích đức, là con đường chắc chắn đưa đến sự giải

thoát “Sống gửi thân, chết gửi cốt”.

2

Đất nước sau những thập kỷ đổi mới, người dân có điều kiện

phát triển kinh tế, xã hội, đời sống vật chất và tinh thần của con

người ngày càng được cải thiện thì nhu cầu hưởng thụ văn hóa, tìm

hiểu cội nguồn văn hóa dân tộc, trong đó việc tìm hiểu và sử dụng

các di tích văn hóa cho tín ngư ng càng trở nên bức thiết hơn bao

giờ. Tại Trà Vinh, với tốc độ đô thị hóa nhanh và mạnh m , các đô

thị mới mọc lên đã làm đổi thay diện mạo của toàn tỉnh và có ảnh

hưởng đến mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội, đời sống văn

hóa cả về mặt tích cực lẫn tiêu cực. Phía mặt tiêu cực, một số giá trị

văn hóa đặc trưng vùng miền ở nơi đây đã dần bị mai một do ảnh

hưởng của văn hóa từ nơi hác, do thời gian, sự xuống cấp..., điển

hình là sự xuống cấp của các di tích chùa Khmer, đã đặt ra cho địa

phương một trong nhiều nhiệm vụ quan trọng phát triển kinh tế xã

hội nhưng cần phải chú trọng bảo tồn và phát huy những giá trị văn

hóa truyền thống và bản sắc văn hóa dân tộc. ảo tồn, trùng tu tôn

tạo di tích chùa Khmer là một trong những nhiệm vụ quan trọng đó.

Những ngôi chùa Khmer, với nét kiến trúc đặc thù riêng, đặc

biệt, nhiều công trình với hàng nghìn năm tuổi, vật liệu xây dựng

chùa chủ yếu làm bằng gỗ mang tính nghệ thuật kiến trúc rất độc

đáo, đến nay đã và đang xuống cấp nghiêm trọng, ảnh hưởng đến

việc sử dụng, có nguy cơ mất an toàn, ảnh hưởng đến mỹ quan và

làm giảm tính hấp dẫn trong mắt du khách cả trong và ngoài nước.

Việc trùng tu, tôn tạo, chưa đáp ứng được các yêu cầu về bảo tồn và

phát huy giá trị văn hóa của ngôi chùa, nhiều công trình được sửa

chữa xuất phát từ nhu cầu tự phát trong nội bộ đồng bào Khmer,

không tuân thủ đầy đủ và chặt ch các quy trình có tính bắt buộc

trong trùng tu bảo tồn di tích, thiếu đi vai trò quan trọng trong quản

3

lý nhà nước về trùng tu di tích. Điều này dẫn đến: nhiều ngôi chùa

Khmer dần mất đi nét iến trúc đặc sắc riêng do sử dụng các loại vật

liệu thay thể hoặc sửa chữa không phù hợp, nhiều ngôi chùa nhanh

chóng xuống cấp trở lại sau sửa chữa một thời gian, gây rất nhiều

hó hăn cho tái tạo...

Hiện nay, tại Trà Vinh cũng như trong phạm vi cả nước, chưa

có nhiều công trình nghiên cứu, hoặc có nhưng rất ít liên quan đến

việc trùng tu, tôn tạo, bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật của di

sản quí giá chùa Khmer một cách đầy đủ, lâu dài. Do đó, cần phải

nghiên cứu một cách khoa học nhằm góp phần thực hiện Nghị quyết

Trung ương 5 ( hóa VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên

tiến đậm đà bản sắc dân tộc và công cuộc xây dựng nông thôn mới

của Đảng và Nhà nước.

Từ những vấn đề đã trình bày ở trên, đề tài luận văn thạc sỹ

“N n ứu đề uất c giả p p tr n tu t K m r

tỉnh Trà Vinh” s góp phần làm rõ thực trạng các di tích chùa

Khmer hiện nay và đề xuất các giải pháp nhằm trùng tu các di tích

quý giá này, đó là lý do chọn đề tài nghiên cứu này.

2. Mục tiêu nghiên cứu

- Đánh giá thực trạng các di tích chùa Khmer trên địa bàn

tỉnh Trà Vinh hiện nay;

- Đề xuất các giải pháp trùng tu để giữ gìn và phát huy giá trị

văn hóa của di tích chùa Khmer trên địa bàn tỉnh Trà Vinh.

3. Đố tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4

Đố tƣợng nghiên cứu: Nghiên cứu các hình thức iến trúc

và xây dựng của các di tích chùa Khmer nói chung. Công tác trùng

tu, bảo tồn di tích chùa Khmer.

Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp

trùng tu và bảo tồn chùa Khmer trên địa bàn tỉnh Trà Vinh.

4. P ƣơn p p n n ứu

Luận văn s được thực hiện trên cơ sở những iến thức văn

học liên quan đến văn hóa Khmer làm nền tảng kết hợp với phương

pháp thu thập, tổng hợp thông tin, đánh giá hiện trạng các di tích

chùa Khmer từ dữ liệu hảo sát đã thực hiện của địa phương. Ngoài

ra, dựa trên những công trình thực tế đã và đang thực hiện trùng tu ở

trong và ngoài tỉnh Trà Vinh nhằm tổng hợp những giải pháp từ chi

tiết đến tổng quan để đề xuất giải pháp nhằm đạt được mục tiêu đề ra

của luận văn.

5. Bố cục của luận văn

Mở đầu

- Lý do chọn đề tài

- Mục tiêu nghiên cứu

- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu

5

C ƣơn 1: Tổng quan về văn hóa Khmer nam bộ, thực

trạng và vấn đề trùng tu di tích chùa Khmer trong tỉnh Trà Vinh

C ƣơn 2: Cơ sở pháp lý và khoa học của công tác trùng

tu các di tích chùa Khmer trong tỉnh Trà Vinh

C ƣơn 3: Đề xuất một số giải pháp thực hiện trùng tu di

tích chùa Khmer trong tỉnh Trà Vinh

Kết luận và kiến nghị

CHƢƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KHMER NAM BỘ, THỰC

TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ TRÙNG TU DI TÍCH CHÙA KHMER

TRONG TỈNH TRÀ VINH

1.1. KHÁI LƢỢC VỀ VĂN HÓA KHMER NAM BỘ

1.1.1. Lƣợc sử v n đất Nam bộ

Giai đoạn từ thế kỷ I đến thế kỷ thứ V: Khảo cổ đã chứng

minh từ cách đây hàng chục vạn năm, trên vùng đất Nam bộ đã có

người sinh sống.

Giai đoạn từ thế kỷ VI đến thế kỷ XVII: ở vùng đồng bằng

sông Cửu Long đã hình thành 3 vùng dân cư Khmer tập trung chủ

yếu ở: vùng Trà Vinh – Vĩnh Long; vùng Sóc Trăng – Bạc Liêu – Cà

Mau và vùng An Giang – Kiên Giang ngày nay [8,tr.16-17].

Giai đoạn từ thế kỷ XVII đến cuối thế kỷ XVIII: Từ đầu thế

kỷ XVII dưới sự bảo hộ của Chúa Nguyễn, người Việt đã từng bước

khai phá vùng đất này, người Việt đã nhanh chóng hòa đồng với các

6

cộng đồng cư dân tại chỗ và những cư dân người Hoa, người Chăm,

người Khmer mới đến cùng nhau mở mang phát triển vùng đất Nam

bộ [8, tr.19].

1.1.2. Một số khái quát về n ƣời khmer Nam bộ

a. Dân số - đặc điểm cư trú

b. Văn hóa – xã hội

c. Lễ hội

d. Tín ngưỡng - tôn giáo

1.2. MỘT SỐ KHÁI QUÁT VỀ NGƢỜI KHMER TRÀ VINH

1.2.1. Dân số - đặ đ ểm ƣ trú.

Tỉnh Trà Vinh đồng bào Khmer có 320.292 người (chiếm

31,6%).

1.2.2. Văn ó – xã hội

Ngôi chùa là trung tâm văn hóa giáo dục của cộng đồng

người Khmer, các cụm dân cư Khmer ở tỉnh Trà Vinh luôn mang

một sắc thái riêng biệt, độc đáo với những ngôi chùa cao vút, giữa

rặng sao cổ thụ, tiếng chuông chùa hòa quyện với tiếng trẻ ê a học

bài trong các ngôi chùa. Bóng áo vàng của các nhà sư hiện lên trên

các nẻo đường quê đã trở thành nét văn hóa độc đáo của khu vực dân

cư này.

1.2.3. Lễ hội

7

Nói đến đồng bào dân tộc Khmer không thể không nhắc đến

các lễ hội: Lễ vào năm mới (Bôn Châul chnam Thmei), Lễ cúng ông

bà (Pithi sèn Đônta).

1.2.4. T n n ƣỡng-tôn giáo

Với người Khmer, chùa là nơi thiêng liêng và gắn bó với

người Khmer suốt đời, bởi chùa là niềm tự hào của bà con phum sóc.

Chùa càng to, càng đẹp càng thể hiện lòng thành kính của tín đồ với

Đức Phật.

1.3. HIỆN TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ TRÙNG TU DI TÍCH CHÙA

KHMER TRONG TỈNH TRÀ VINH HIỆN NAY

1.3.1. Sự khác biệt giữa chùa Khmer, chùa Việt và chùa

Hoa Nam bộ

a. Chùa Khmer Nam bộ

- Cảnh quan Ngôi chùa Khmer được chọn xây dựng trên một

hu đất rộng khoảng 3-7 ha xung quanh có rất nhiều cây sao và cây

dầu. Vị trí xây dựng ngôi chùa Khmer Nam bộ thường là xây trên đất

giồng cát cao, có vị thế ở trung tâm của một sóc hoặc nơi đó đã từng

gắn liền với các truyền thuyết tôn giáo.

- Kiến trúc Chính điện được xây dựng trên hai cấp nền cao

hơn hẳn các công trình kiến trúc khác trong khuôn viên chùa, có khi

cao hơn 2m. Quanh cấp nền thấp có xây hàng rào bao quanh, giữa

mỗi cạnh có cổng rào. Rào và cổng được xây dựng công phu và là

một công trình kiến trúc tuyệt đẹp.

8

b. Chùa Việt Nam bộ

- Cảnh quan: Khuôn viên rộng khoảng dưới 3ha, thường

trồng các loại cây ăn trái và cây thuốc nam, bố cục chùa Việt Nam bộ

vừa đăng đối theo một trục “chính trung”, vừa tự do vừa trải rộng

tương tự các chùa ở Trung bộ.

- Kiến trúc: Thường có mặt bằng hình vuông, mái chóp

tương tự mái đình,…, tất cả tạo thành hệ hung sườn “ ẻ chuyền –

đâm trính – cột ê” đặc trưng của kiến trúc cổ Nam bộ. Chùa Việt

Nam bộ thường có nền rất cao.

c. Chùa Hoa Nam bộ

- Cảnh quan Chùa Hoa thường nằm trong khuôn viên hẹp, ít

cây xanh. Mặt bằng tổng thể gồm ba tòa nhà nằm ngang song song

tạo thành tiền điện, trung điện, chính điện.

- Kiến trúc: Mái chùa thiết kế từng bậc lợp ngói âm dương

tiểu đại, diềm mái là loại ngói tráng men xanh ngọc, mái thướng uốn

công kể cả sóng nóc.

1.3.2. Nhữn đặ đ ểm ơ bản chùa Khmer tỉnh Trà Vinh

a. Kiến trúc chùa truyền thống

Việc khảo sát đặc điểm kiến trúc truyền thống của chùa

Khmer tại Trà Vinh được thực hiện trên cơ sở chọn kiến trúc chùa

Kom Pong (hay còn gọi là chùa Ông Mẹt) làm mô hình mẫu.

b. Mái chính điện

9

Xét tổng thể từ hướng Bắc hoặc hướng Nam, chính điện gồm

05 mái, tuy nhiên các cấp mái được xếp cắt ngang và hầu hết gắn với

nhau bằng các diềm mái nghiên nên phần lớn nhìn nhận mái chính

điện của chùa Khmer gồm 03 cấp.

c. Nội điện

Cột: hầu như hông có nguyên tắc nào cho việc bối trí các

cột trong kiến trúc chính điện, việc sử dụng số lượng cột tùy thuộc

vào diện tích của ngôi chính điện.

d. Ngoại điện

Khuôn viên bên ngoài chính điện chùa Khmer truyền thống

thường gồm những yếu tố sau Trước hết là các bậc thang lên chính

điện chùa Khmer luôn tuân theo nguyên tắc số lẻ như 3, 5, 7, 9.

e. Vật liệu

Hoa văn, hình tượng trong chánh điện truyền thống chủ yếu

sử dụng các loại chất liệu sau: gỗ, đá, bê tông, im loại và vôi trắng.

f. Hình tượng

Kin-nor Tượng thần nữa người, nữa chim, thường gọi là tiên

nữ. Tượng Kin-nor được bố trí ở đầu cột dưới diềm mái ngang của

chính điện với những màu sắc đặc trưng trong iến trúc chính điện.

Chim thần Krud Tượng có hình dáng nửa người và nửa

chim. Hình tượng này thường xuất hiện dưới diềm mái ở bốn góc của

chính điện.

10

Tƣợng thần Maha Prum Tượng chỉ đúc hoặc điêu hắc

phần đầu. Maha Prum là vị thần sáng tạo. Thường đầu Maha Prum

có bốn mặt tượng trưng cho tứ vô lượng tâm (tâm từ, tâm bi, tâm hỷ,

tâm xả).

1.3.3. Hiện trạng chùa Khmer tỉnh Trà Vinh

a. Về kiến trúc

Các di tích chùa Khmer tỉnh Trà Vinh đặc trưng nhất và có số

lượng lớn nhất trong toàn bộ di sản kiến trúc của chùa Khmer.

b. Về kết cấu

Trong kết cấu di tích chùa Khmer thì kết cấu gỗ là chịu lực

chính của công trình, nhưng gỗ là loại vật liệu kém bền vững hơn so

với thép, bê tông cốt thép nên rất dễ bị biến dạng bị hư hỏng một

phần hay hư hỏng hoàn toàn, làm cho di tích xuống cấp ảnh hưởng

đến tuổi thọ của công trình

1.3.3. Vấn đề bảo tồn và thực trạng trùng tu di tích chùa

khmer ở tỉnh Trà Vinh

a. Vấn đề bảo tồn di tích chùa khmer ở tỉnh Trà Vinh

Trước sự xuống cấp của các di tích chùa Khmer, Sở Văn hoá,

Thể thao và Du lịch tỉnh Trà Vinh phối hợp với các cấp, các ngành

trong tỉnh. Đặc biệt là sự chỉ đạo chuyên môn của Bộ Văn hoá, Thể

thao và Du lịch đã hỗ trợ kinh phí bằng nhiều nguồn vốn khác nhau

(nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia, vốn ngân sách tỉnh, vốn

xã hội hóa,...) để trùng tu tôn tạo, khai thác và phát huy giá trị các di

11

tích chùa Khmer ở tỉnh Trà Vinh.

b. Thực trạng trùng tu các di tích chùa khmer Trà Vinh

* Kết quả đạt được

- Chương trình mục tiêu quốc gia chống xuống cấp và tôn tạo

di tích: từ năm 2001 đến năm 2014, tỉnh Trà Vinh đã được Bộ Văn

hóa, Thể thao và Du lịch đầu tư gần 50 tỷ đồng.

- Nguồn ngân sách tỉnh và nguồn huy động từ sự đóng góp

của nhân dân, các thành phần kinh tế, các tổ chức xã hội, các phật

tử,...để trùng tu di tích ở các địa phương.

* Những khó khăn, vướng mắc và tồn tại:

- Các giải pháp kỹ thuật thi công các di tích chùa Khmer

chưa được đảm bảo.

- Các cơ quan quản lý nhà nước về di tích của tỉnh Trà Vinh

vẫn còn lúng túng trong việc làm cách nào để đồng bào hiểu được

giá trị văn hóa đích thực của chùa.

1.4. KẾT LUẬN CHƢƠNG 1

Tỉnh Trà Vinh tập trung nhiều chùa Khmer nhất Việt Nam,

có những chùa xây dựng trên 1000 năm, đây là một tài sản quý giá,

có giá trị về mặt văn hóa, tín ngư ng của quốc gia nên chúng ta cần

phải lưu giữ và có biện pháp bảo vệ. Tuy nhiên, sự xuống cấp hư

hỏng của các di tích chùa Khmer s ảnh hưởng rất lớn đến mức độ an

toàn cho người dân đến cúng viếng chùa. Ngoài ra, công tác trùng tu

12

tôn tạo các di tích chùa Khmer chỉ ở mức độ nào đó chưa thật sự đi

sâu vào nghiên cứu trùng tu để đạt hiệu quả cao. Từ những thực

trạng đã nêu trên của các di tích chùa Khmer tỉnh Trà Vinh, cần phải

có những chính sách cả về mặt quản lý nhà nước cũng như yêu cầu

về kỹ thuật cơ bản trong việc trùng tu và bảo tồn. Vì vậy cần phải có

những nghiên cứu đề xuất các giải pháp giúp cho công tác trùng tu,

tôn tạo các di tích chùa Khmer tỉnh Trà Vinh theo một định hướng

chung nhất định, nội dung này s được trình bày cụ thể trong

Chương 3. Để có căn cứ pháp lý và cơ sở khoa học đề xuất các giải

pháp trong công tác trùng tu chuà Khmer, tiếp theo đây trong chương

2 s giới thiệu các cơ sở khoa học và pháp lý cơ bản trong việc đề

xuất các giải pháp này.

CHƢƠNG 2

CƠ SỞ PHÁP L VÀ KHOA HỌC C A C NG TÁC TR NG

TU CÁC DI TÍCH CHÙA KHMER TRONG TỈNH TRÀ VINH

2.1. CƠ SỞ PHÁP LÝ

2.1.1. Luật Di sản Văn ó năm 2001 [35]

2.1.2. Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 [36] (Thay thế Luật

Xây dựng số 16/2003/QH11)

2.1.3. Nghị định số: 98/2010/NĐ-CP [37]

2.1.4. Nghị định số: 70/2012/NĐ-CP [38]

2.1.5. Nghị định số: 46/2015/NĐ-CP [39] (Thay thế Nghị

định số 114/2010/NĐ-CP ngày 06 tháng 12 năm 2010 và Nghị định

13

số 15/2013/NĐ-CP ngày 06 tháng 02 năm 2013 của Chính phủ).

2.1.6. T ôn tƣ số 18/2012/TT-BVHTTDL [40]

2.1.7. Pháp lện T n n ƣỡng, tôn giáo [41]

2.1.8. Nghị định số 92/2012/NĐ-CP [42]

2.1.9. Hệ thống các Tiêu chuẩn, Quy chuẩn l n qu n đến

công tác trùng tu các di tích

2.2. CƠ SỞ KHOA HỌC

Một số khái niệm [35]

2.2.1. Trùng tu

2.2.2. Di sản văn o V ệt Nam

2.2.3. Di sản văn o vật thể

2.2.4. Di tích lịch sử - văn hoá

2.2.5. Danh lam thắng cảnh

2.2.6. Bảo quản di tích lịch sử - văn o , n l m t ắng

cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia

2.2.7. Tu bổ di tích lịch sử - văn o , n l m t ắng cảnh

2.2.8. Phục hồi di tích lịch sử-văn o , n l m t ắng

cảnh

14

2.2.9. Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích

2.2.10. Tiêu chuẩn bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích

2.3. KẾT LUẬN CHƢƠNG 2

Trên cơ sở pháp lý và cơ sở khoa học chúng ta nhận thấy, các

văn bản hệ thống quy phạm pháp luật của Việt Nam há đầy đủ và

chặt ch để quản lý nhà nước về công tác trùng tu, tôn tạo các di tích.

Hệ thống các văn bản này thường xuyên được rà soát và bổ sung

như Luật Di sản văn hóa; Luật Xây dựng; Pháp lệnh Tín ngư ng,

tôn giáo; Các Nghị định của Chính phủ; các Thông tư hướng dẫn của

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các Bộ ngành liên quan…Hệ

thống văn bản quy phạm pháp luật đã quy định cụ thể và đặc thù

công tác trùng tu, tôn tạo các di tích. Các nội dung trong văn bản đều

quy định rõ quyền hạn và trách nhiệm của các chủ thể tham gia trùng

tu, tôn tạo các di tích như Chủ đầu tư, đơn vị tư vấn quản lý và giám

sát, đơn vị tư vấn khảo sát và thiết kế, đặc biệt là đơn vị thi công khi

tham gia trùng tu các di tích.

Tuy nhiên, thực tế tình hình trùng tu các di tích chùa Khmer

trên địa bàn tỉnh Trà Vinh vẫn còn nhiều vấn đề hó hăn và tồn tại

như đội ngũ thợ cả và thợ làm công thiếu chuyên môn, nhiều di tích

chùa Khmer tự ý trùng tu không theo quy trình hay hướng dẫn của

các cơ quan chuyên môn, các di tích do bảo quản không thường

xuyên và sửa chữa nhỏ nên tạo thuận lợi cho mối mọt và vi sinh vật

xâm hại di tích…

Mặc dù, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan chuyên

15

môn quản lý nhà nước về các di tích, tuy nhiên các Thông tư, tiêu

chuẩn hướng dẫn về trùng tu, tôn tạo các di tích vẫn chưa đầy đủ còn

nhiều bất cập, gây khó hăn trong công tác quản lý và trùng tu các di

tích nói chung và đặc biệt di tích chùa Khmer tỉnh Trà Vinh nói

riêng. Do đó, để khắc phục những khó hăn và tồn tại trong việc

trùng tu các di tích chùa Khmer tỉnh Trà Vinh, trong chương 3 chúng

tôi s đề xuất những giải pháp trùng tu di tích chùa Khmer để đạt

hiệu tốt nhất.

CHƢƠNG 3

ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN TRÙNG TU

DI TÍCH CHÙA KHMER TRONG TỈNH TRÀ VINH

3.1. GIẢI PHÁP KỸ THUẬT

3.1.1. Giải pháp tổ chức mặt bằn ôn trƣờng

- Đối với các di tích nói chung và di tích chùa Khmer nói

riêng, việc thực hiện xây dựng nhà bao che (nhà bao che di tích gốc)

là công việc rất quan trọng đối với các di tích trong quá trình trùng tu

(theo khoản 1 Điều 25 của Thông tư số 18/2012/TT-BVHTTDL).

- Đối với các di tích chùa Khmer khi trùng tu, chúng ta tổ

chức thi công theo hình thức cuốn chiếu, dứt điểm từng hạng mục

trong di tích. Trong từng hạng mục, hoàn thành gọn từng bộ phận sau

đó mới chuyển sang bộ phận khác.

3.1.2. Giải pháp thi công tháo dỡ các kết cấu, cấu kiện

công trình

16

a. Tháo dỡ mái ngói

- Bờ nóc, bờ chảy phải được tháo d nhẹ nhàng bằng

phương pháp cắt nhỏ từng đoạn một và vận chuyển đưa xuống bằng

hệ giàn giáo thủ công.

- Mái ngói được tháo d từ trên xuống, chuyển đến vị trí

tập kết một cách cẩn thận, tránh đổ v nhiều, số lượng ngói cần được

kiểm đếm, ghi chép rõ ràng.

b. Tháo dỡ các hệ vì, hệ xà

Kích hệ thống chân cột chống tạm ở mức phù hợp để dễ

dàng g bỏ nêm chân cột, tạm tháo liên kết giữa hoành và cấu kiện

cũ. Dùng nêm ích thả lỏng chân cột đưa hệ vì, hệ xà chuyển sang

trạng thái không còn phải chịu lực của hệ sườn mái.

c. Tháo dỡ các loại cột

Dùng kích chèn kẹp, để treo hệ cột của hệ vì có cột cần

tháo d . Dùng kích nêm bẩy tháo tảng (kê chân cột) ra khỏi chân cột.

Sau đó tháo d dần từng kết cấu, cấu kiện liên kết ra khỏi mộng cột

như xà ngang, xà dọc, con kê, cột trốn, các loại kẻ,…

d. Tháo dỡ các loại kẻ (kẻ hiên và kẻ góc)

Dùng kích nêm chèn tháo d chân tảng ra khỏi chân cột, thi

công hố kỹ thuật ích thước 600x600. Tháo d phần ván dong liên

kết với kẻ, tháo d liên kết tàu mái, riềm mái với kẻ, hạ từ từ chân

cột và thắt dần kẻ ra khỏi đầu cột hiên đến lúc đưa được kê ra khỏi

đầu cột.

17

e. Tháo dỡ các loại con kê cột trốn

D bỏ mối liên kết giữa các hoành nhà và các hệ vì có liên

quan. Chống đ tạm các cấu kiện có liên kết với cột trốn ở mức độ

đảm bảo để cho các cấu kiện liên quan với cột trốn không bị ảnh

hưởng, dùng kích bẩy bộ nêm chèn để đưa tảng ra khỏi chân cột cái

hoặc cột quân.

3.1.3. Giải pháp phục hồi các hạng mục

Quá trình trùng tu di tích có thể và được phép thay đổi một

số cấu kiện để đảm bảo tính ổn định, bền vững cho công trình nhưng

phải đảm bảo tính nguyên gốc của nó.

3.1.4. Giải pháp kỹ thuật triển khai thi công sửa chữa,

trùng tu

a. Đào đất móng

Khi đào móng, căn cứ vào hiện trạng móng, đặc điểm địa

chất nền đất nơi đặt móng để lựa chọn diện tích đào móng, sao cho

vừa đủ để thi công, thực hiện chống đ thành hố đào nếu thấy cần

thiết để tránh sụt lở, gây ảnh hưởng đến các hạng mục khác của ngôi

chùa.

b. Công tác giàn giáo phục vụ thi công

- Giàn giáo khi lắp dựng bắt buộc phải có hệ thống giằng

chéo đảm bảo để giữ ổn định cho cả hệ giàn giáo.

- Dựng các khung giàn giáo phải đảm bảo thẳng đứng và bố

18

trí đủ các giằng neo theo yêu cầu của đơn vị tư vấn thiết kế.

c. Công tác gia công cấu kiện gỗ

- Gỗ gia công phải là gỗ thịt, không bị lỗ và cong vênh,

những tấm dính khuyết tật hông được mang vào khu vực gia công.

Đặc biệt các loại gỗ đưa vào gia công chạm khắc tuyệt đối phải đảm

bảo chất lượng tốt nhất, không có các khuyết tật.

- Để đảm bảo tính mỹ thuật gia công cấu kiện gỗ của công

trình, chúng ta phải bố trí đội ngũ thợ, nghệ nhân giàu kinh nghiệm

và tay nghề cao.

d. Công tác lát nền

Hướng lát nền từ trong ra ngoài, để mặt nền bằng phẳng

cho việc căng dây. Sau khi lát hết toàn bộ sàn, sau 24 giờ, phải dùng

máy bơm nước phun đều toàn bộ mặt nền được lát để bảo dư ng và

vệ sinh mặt nền rồi mới tiến hành miết mạch.

e. Công tác lợp mái ngói

Bên cạnh đó, việc lắp dựng giàn giáo cũng rất quan trọng,

trong khi lợp ngói, giàn giáo phải thẳng và neo chằn thật vững, các vị

trí neo phải hợp lý, tính toán khả năng chịu lực của giàn giáo để

tránh tình trạng giàn giáo bị phá hoại do chất tải quá lớn.

3.1.5. Giải pháp phòng cháy chữa cháy, phòng chống

cháy nổ

- Đối với các cấu kiện bằng gỗ, trước khi lắp dựng vào di