Tóm tắt Luận án Nghiên cứu hoạt động Báo cáo phản ứng có hại của thuốc (ADR) tại một số bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI
TRẦN THỊ LAN ANH
NGHIÊN CỨU HOẠT ĐỘNG BÁO
CÁO PHẢN ỨNG CÓ HẠI CỦA
THUỐC (ADR) TẠI MỘT SỐ BỆNH
VIỆN ĐA KHOA TUYẾN TỈNH
Chuyên ngành Tổ chức quản lý Dược
Mã số : 62720412
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƯỢC HỌC
Hà nội, năm 2017
Công trình được hoàn thành tại :
Trường Đại học Dược Hà Nội
Người hướng dẫn khoa học :
PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Hương
PGS.TS.Nguyễn Hoàng Anh
Phản biện 1 : ………………………………..........
…………………………………………...................
Phản biện 2 : ……………………………...............
…………………………………………..................
Phản biện 3 : ………………………………………
…………………………………………...................
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận
án cấp Trường họp tại : ……………………………...
Vào hồi ….giờ……….ngày….....tháng…….. năm
Có thể tìm hiểu luận án tại:
Thư viện Quốc gia Việt Nam
Thư viện Trường ĐH Dược HN
ĐẶT VẤN ĐỀ
Công tác theo dõi phản ứng có hại của thuốc (ADR) tại Việt
Nam đã được bắt đầu từ năm 1994. Báo cáo ADR từ nhân viên y tế
hiện là phương pháp quan trọng nhất để giám sát phản ứng có hại của
thuốc trong các cơ sở khám, chữa bệnh ở nước ta. Kể từ năm 2011,
nhiều văn bản pháp quy được ban hành đã quy định cụ thể trách
nhiệm báo cáo ADR cũng như hướng dẫn việc thực hiện công tác
này trong các cơ sở khám, chữa bệnh. Căn cứ những tác động vĩ mô
về mặt quản lý trên đây, từ cuối năm 2012, một số hoạt động hỗ trợ
cho hoạt động báo cáo ADR thuộc dự án “Hỗ trợ hệ thống Y tế”, hợp
phần 2.1 “Cảnh giác Dược” cũng đã được triển khai. Các giải pháp
đã thực hiện tại các cơ sở khám, chữa bệnh có hiệu quả hay không và
hiệu quả ở mức độ nào? Đến nay chưa có một nghiên cứu nào tại
Việt Nam đánh giá một cách tổng thể hoạt động báo cáo ADR về
thực trạng và hiệu quả của các giải pháp can thiệp. Trong mạng lưới
cơ sở khám, chữa bệnh của nước ta hiện nay, hệ thống bệnh viện đa
khoa tuyến tỉnh có số lượng báo cáo ADR gửi về Trung tâm
DI&ADR Quốc gia cao hơn so với các bệnh viện chuyên khoa và các
tuyến khác. Do đó chúng tôi thực hiện nghiên cứu “Nghiên cứu hoạt
động báo cáo phản ứng có hại của thuốc (ADR) tại một số bệnh
viện đa khoa tuyến tỉnh” nhằm đánh giá hiệu quả của các giải pháp
tác động vào hoạt động báo cáo ADR với các mục tiêu cụ thể sau:
1. Phân tích thực trạng hoạt động báo cáo phản ứng có hại của thuốc
tại ba bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh giai đoạn 2010-2012.
2. Đánh giá hiệu quả một số can thiệp đến hoạt động báo cáo phản
ứng có hại của thuốc tại các bệnh viện trên.
Từ đó đề xuất một số giải pháp tăng cường hiệu quả hoạt động báo
cáo phản ứng có hại của thuốc trong giai đoạn tiếp theo.
1
Chương 1. TỔNG QUAN
1.1. Cảnh giác Dược, phản ứng có hại của thuốc và hệ thống báo
cáo tự nguyện
Cảnh giác Dược (Pharmacovigilance), theo Tổ chức Y tế thế
giới (WHO), được định nghĩa là môn khoa học và hoạt động chuyên
môn liên quan đến việc phát hiện, đánh giá, hiểu và phòng tránh tác
dụng có hại hoặc bất kỳ một vấn đề nào khác liên quan đến thuốc.
Phản ứng có hại của thuốc (Adverse Drug Reaction - ADR)
được định nghĩa là phản ứng độc hại, không được định trước và xuất
hiện ở liều thường dùng cho người để phòng bệnh, chẩn đoán bệnh
hoặc chữa bệnh, hoặc làm thay đổi một chức năng sinh lý.
Hệ thống báo cáo tự nguyện là hệ thống thu thập các báo cáo
đơn lẻ về phản ứng có hại của thuốc và các vấn đề liên quan đến sử
dụng thuốc, được các nhân viên y tế cũng như các công ty sản xuất
kinh doanh dược phẩm báo cáo một cách tự nguyện về cơ quan có
thẩm quyền quản lý về các phản ứng có hại của thuốc.
1.2. Các phương pháp nghiên cứu và đánh giá thực hiện trong
nghiên cứu về báo cáo ADR.
1.2.1. Phương pháp nghiên cứu
Mô tả thực trạng hoạt động báo cáo ADR và các yếu tố ảnh
hưởng đến hoạt động này được các nhà nghiên cứu tiếp cận theo
nhiều cách khác nhau. Dựa vào bản chất của nghiên cứu, có thể phân
loại cách tiếp cận vấn đề thành hai phương pháp: định tính và định
lượng, trong đó phương pháp định lượng được sử dụng trong phần
lớn các nghiên cứu.
2
1.2.2. Phương pháp đánh giá chất lượng báo cáo
Một hệ thống báo cáo ADR tự nguyện hoạt động có hiệu quả
phải đảm bảo được cả 2 yếu tố: số lượng và chất lượng báo cáo. Một
số công cụ đã được xây dựng để đánh giá chất lượng các báo cáo tự
nguyện về phản ứng có hại của thuốc. Trong đó phương pháp đánh
giá chất lượng báo cáo ADR theo khuyến cáo năm 2013 của Trung
tâm WHO-UMC có tính toàn diện cao, đơn giản trong việc thực hiện
và tương đối phù hợp với đặc thù cơ sở dữ liệu ADR của Việt Nam.
1.3. Thực trạng báo cáo ADR tự nguyện
1.3.1. Thực trạng về kiến thức và thái độ của nhân viên y tế đối với
hoạt động báo cáo ADR
Dựa trên các quan điểm của Inman, nhiều nghiên cứu đã thực
hiện khảo sát kiến thức và thái độ của NVYT đối với hoạt động báo
cáo ADR bằng phương pháp phỏng vấn theo bộ câu hỏi có nhiều lựa
chọn hoặc tính điểm theo thang đo Likert. Tuy nhiên các nghiên cứu
cũng chỉ ra rằng không phải tất cả các lý do do Inman đưa ra đều
hoàn toàn chính xác.
1.3.2. Thực trạng chất lượng và số lượng báo cáo
Hiện tượng số lượng và chất lượng báo cáo thấp hơn so với thực
tế (under-reporting) vốn là một thách thức lớn của hệ thống báo cáo
ADR tự nguyện ở khắp nơi trên thế giới. Tỷ lệ các ADR xảy ra trên
thực tế lâm sàng được báo cáo với các ADR nghiêm trọng chỉ
khoảng 10%-15%. Nội dung trong báo cáo thiếu các dữ liệu chính,
thiếu kiểm soát và chưa hợp lý có thể là do nhân viên y tế thiếu thời
gian để ghi chép, quên thông tin hoặc mắc sai số nhớ lại. Tại Việt
Nam, các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tỷ lệ báo cáo thấp hơn thực tế
về số lượng ở các bệnh viện còn đang rất cao. Hiện tượng này gây
3
khó khăn trong việc phát hiện và hình thành giả thuyết về các nguy
cơ an toàn một cách đầy đủ và toàn diện.
1.4. Giải pháp và hiệu quả của các giải pháp nâng cao hoạt động
báo cáo ADR
Bảng 1.7. Tổng hợp một số kết quả về đề xuất các biện pháp
nâng cao hoạt động báo cáo ADR của NVYT
Các biện pháp được đề xuất
Kết quả
32,9%
Hỗ trợ của khoa Dược/Phối hợp giữa các NVYT
67,0%
59,2%
Báo cáo trực tuyến hoặc báo cáo qua điện thoại
Phản hồi thông tin cho người báo cáo
45,9%
22,0%
79%
Tăng cường nhận thức của NVYT về vai trò của
82,4%-92,1%
63,3%
báo cáo ADR
Đào tạo, tập huấn kiến thức về ADR/ báo cáo
79,5%
ADR
66,7%
76,0%
95,9%
Tổng hợp một số kết quả về đánh giá tác động của các giải pháp
can thiệp được tóm tắt ở bảng 1.8.
Bảng 1.8. Hiệu quả của một số tác động đến hoạt động
báo cáo ADR ghi nhận từ y văn
Biện pháp can thiệp,
Đánh giá can thiệp
thời gian
Gửi bản tin an toàn thuốc - Số lượng báo cáo tăng 49,2% so với
1 tháng/lần trong 10 tháng
thời điểm trước can thiệp
4
Hỗ trợ tài chính (10 Euro Nhóm can thiệp: Số lượng báo cáo
cho 1 báo cáo ADR) - 6 tăng 59% (40% báo cáo nghiêm
tháng
trọng)
Nhóm chứng: số lượng báo cáo
không thay đổi (32% báo cáo nghiêm
trọng)
Gửi bản tin về thông tin So sánh số lượng báo cáo của 2 nhóm
ADR
chứng và nhóm can thiệp (p=0,34)
Chất lượng báo cáo của nhóm can
thiệp cao hơn nhóm chứng (p=0,048)
Trung vị (tứ phân vị 25%-75%) số
lượng báo cáo trong khi can thiệp là
224 (98-248) so với trước can thiệp
là 40 (23-55)
Hỗ trợ tài chính
Đào tạo
Đào tạo - 13 tháng
Số lượng báo cáo ở nhóm can thiệp
tăng 65,4% sau 8 tháng can thiệp,
tăng cao nhất trong 4 tháng đầu.
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
2.1. Đối tượng nghiên cứu
- Báo cáo ADR của 3 bệnh viện nghiên cứu (Bệnh viện đa khoa tỉnh
Quảng Ninh, Bệnh viện đa khoa Đà Nẵng, Bệnh viện Nhân dân Gia
Định) đã gửi về và được lưu trữ tại Cơ sở dữ liệu của Trung tâm DI
& ADR Quốc gia từ ngày 1/1/2010 đến 31/12/2015.
- Sổ theo dõi ADR của khoa Dược các bệnh viện trên
- Bác sĩ, điều dưỡng tại các Khoa lâm sàng và dược sĩ tại Khoa Dược
của 3 Bệnh viện trên.
5
- Các bệnh viện này được mã hóa theo các chữ số 1, 2, 3 trong
nghiên cứu.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
- Mô tả cắt ngang
+ Hồi cứu
+ So sánh trước và sau can thiệp:
Giai đoạn trước can thiệp (TCT): năm 2010-2012
Giai đoạn sau can thiệp (SCT): năm 2013-2015
+ Kết hợp nghiên cứu định lượng và định tính.
2.2.2. Chỉ tiêu nghiên cứu
Bảng 2.13-2.15. Các chỉ tiêu nghiên cứu
Chỉ tiêu về thực trạng tổ chức hoạt động và quản lý
TT
trong báo cáo ADR
1
2
Tỷ lệ điểm đánh giá về cơ cấu tổ chức cho hoạt động CGD
và ADR
Tỷ lệ điểm đánh giá về cơ sở vật chất và nhân lực cho hoạt
động CGD và ADR
3
4
Tỷ lệ điểm đánh giá về các biểu mẫu liên quan ADR
Tỷ lệ điểm đánh giá về hoạt động nghiên cứu liên quan đến
an toàn thuốc trong bệnh viện
5
Tỷ lệ điểm đánh giá về hoạt động thông tin và truyền thông
Chỉ tiêu về thực trạng kiến thức, thái độ của NVYT đối
với hoạt động báo cáo ADR
6
7
8
Kiến thức của NVYT về định nghĩa ADR của WHO
Kiến thức của NVYT về các trường hợp cần báo cáo ADR
Thái độ của NVYT về vai trò của báo cáo ADR
6
9
Thái độ của NVYT về nguyên nhân chưa báo cáo ADR
10 Thái độ của NVYT về các khó khăn trong hoạt động báo
cáo ADR
11 Thời điểm gửi báo cáo ADR của NVYT
12 Nơi gửi báo cáo ADR
Chỉ tiêu về thực trạng báo cáo ADR
13 Số lượng báo cáo
14 Tỷ lệ báo cáo/1000 bệnh nhân nội trú
15 Tỷ lệ báo cáo ADR nghiêm trọng
16 Tỷ lệ báo cáo thiếu
17 Tỷ lệ NVYT tham gia báo cáo
18 Tỷ lệ khoa phòng tham gia báo cáo
19 Tỷ lệ mức độ quy kết mối liên quan thuốc-ADR
20 Tỷ lệ báo cáo chất lượng tốt
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1.Thực trạng hoạt động báo cáo ADR tại 3 bệnh viện từ năm
2010-2012
3.1.1.Tổ chức hoạt động và quản lý trong báo cáo ADR
Tổng hợp điểm đánh giá các yếu tố về tổ chức quản lý, nguồn
lực và các yếu tố khác tác động đến hoạt động báo cáo ADR được
thể hiện trong hình 3.5.
7
BV1
Cơ cấu tổ chức
100,0
80,0
60,0
40,0
20,0
0,0
Hoạt động thông
tin và truyền thông
Cơ sở vật chất và
nhân lực
Hoạt động nghiên
Biểu mẫu liên quan
cứu
ADR
BV2
Cơ cấu tổ chức
100,0
80,0
60,0
40,0
20,0
0,0
Hoạt động thông
tin và truyền thông
Cơ sở vật chất và
nhân lực
Hoạt động nghiên
cứu
Biểu mẫu liên quan
ADR
8
BV3
Cơ cấu tổ chức
100,0
80,0
60,0
40,0
20,0
0,0
Hoạt động thông tin
và truyền thông
Cơ sở vật chất và
nhân lực
Biểu mẫu liên quan
Hoạt động nghiên cứu
ADR
Hình 3.5. Tổng hợp điểm đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động,
quản lý trong báo cáo ADR tại 3 bệnh viện
Các BV đều đã thành lập Đơn vị Thông tin thuốc song chưa có
bệnh viện nào thành lập đơn vị hoặc bộ phận liên quan đến an toàn
thuốc. BV3 và BV1 đã ban hành quy trình chuẩn về báo cáo ADR.
BV1 chưa có hệ thống ghi chép các câu hỏi về Thông tin thuốc.
BV1 và BV3 đã triển khai được các mẫu báo cáo khác liên quan
đến thuốc như chất lượng thuốc và sai sót trong sử dụng thuốc. Tuy
nhiên, không bệnh viện nào trong số BV được khảo sát có mẫu báo
cáo ADR dành cho người bệnh và mẫu báo cáo thất bại điều trị.
BV2 và BV3 đều đạt tiêu chí về thực hiện việc thông tin các vấn
đề an toàn thuốc tới NVYT, đảm bảo về khoảng thời gian thực hiện
song chưa có BV nào có chương trình giáo dục truyền thông về an
toàn thuốc cho bệnh nhân.
9
3.1.2. Thực trạng về kiến thức, thái độ và thực hành báo cáo ADR
của NVYT
Số lượng nhân viên y tế hiểu đầy đủ về ADR theo định nghĩa
của WHO chiếm tỷ lệ thấp (26,7%), trong đó, dược sĩ có tỷ lệ hiểu
đầy đủ về ADR là 54,2%. “Bất cứ biến cố bất lợi nào” là trường hợp
cần báo cáo được lựa chọn nhiều nhất (58,0%).
Bảng 3.24.Thái độ của NVYT về vai trò của báo cáo ADR
Số lượng
Tỷ lệ %
Tiêu chí
NVYT trả lời
(n=1248)
Đảm bảo an toàn cho bệnh nhân
1034
82,9
Xác định vấn đề liên quan an toàn
thuốc
879
876
868
70,4
70,2
69,6
Xác định và phát hiện ADR mới
Chia sẻ thông tin ADR với đồng
nghiệp
Là một phần của công việc
chuyên môn
862
686
69,1
55,0
Xác định tần suất gặp ADR
3.1.3.Thực trạng về báo cáo ADR giai đoạn 2010-2012
Số lượng báo cáo ADR và báo cáo nghiêm trọng
Bảng 3.27. Số lượng báo cáo và tỉ lệ báo cáo nghiêm trọng
Báo cáo nghiêm trọng
Số lượng Tỷ lệ (%)
Tỉ lệ số báo
cáo/1000
Bệnh
viện
Số lượng
báo cáo
bệnh nhân nội trú
BV1
BV2
BV3
354
267
115
317
81
90,1
31,8
63,5
3,59
1,25
0,42
73
10
Tỷ lệ báo cáo thiếu
Bảng 3.28. Tỷ lệ báo cáo ADR thiếu ghi nhận tại Trung tâm
DI&ADR Quốc gia so với bệnh viện
Bệnh viện
Số lượng
BC tại TT
110
Số lượng BC
tại BV
223
Chênh
lệch
113
32
Tỷ lệ
thiếu
BV1
BV2
BV3
50,7%
21,6%
44,1%
116
148
57
102
45
Chất lượng báo cáo
Chất lượng báo cáo ADR của 3 bệnh viện được đánh giá bằng
cách tính điểm theo thang VigiGrade.
100,0%
80,0%
60,0%
40,0%
20,0%
0,0%
1
0,969
0,85
0,8
0,6
0,4
0,2
0
0,761
96,5%
55,4%
50,0%
BV1
BV2
BV3
Tỷ lệ báo cáo chất lượng tốt
Điểm trung bình báo cáo
Hình 3.8. Điểm trung bình báo cáo và tỷ lệ báo cáo chất lượng tốt
tại 3 bệnh viện
3.2. Đánh giá hiệu quả một số giải pháp nâng cao hoạt động báo
cáo ADR
3.2.1. Đánh giá tác động của các giải pháp nâng cao hoạt động báo
cáo ADR
Tổ chức hoạt động và quản lý trong báo cáo ADR
11
Kết quả đánh giá sự thay đổi về chỉ số này của 3 BV cho
thấy các tiêu chí đánh giá về tổ chức hoạt động và quản lý của 3 BV
thay đổi không đáng kể. BV2 đã ban hành quy trình báo cáo ADR do
đó tỷ lệ điểm đánh giá cơ cấu tổ chức tăng từ 0% lên 18,2%. Cả 3
bệnh viện đều có thay đổi điểm số về Cơ sở vật chất và nhân lực do
đã cập nhật Hướng dẫn quốc gia về CGD.
Kiến thức, thái độ của NVYT đối với hoạt động báo cáo ADR
Kết quả cho thấy kiến thức về khái niệm ADR và cần báo cáo
bất cứ biến cố bất lợi nào của thuốc có thay đổi rõ rệt ở cả 3 bệnh
viện (p<0,05), trong đó ADR nghiêm trọng là loại báo cáo cần ưu
tiên báo cáo thì chỉ có BV3 có tỷ lệ kiến thức hiểu biết tăng lên
(71,4% giai đoạn 2 so với 58,8% giai đoạn 1, p<0,05).
Đánh giá sự thay đổi về kiến thức và thái độ giữa các nhóm
NVYT, nhóm dược sĩ không có sự thay đổi cả về kiến thức và thái độ
đối với ADR và báo cáo ADR. Về kiến thức, tỷ lệ có kiến thức đúng
đối với khái niệm ADR đều tăng trong giai đoạn SCT ở cả 2 nhóm
bác sĩ và điều dưỡng, tỷ lệ có kiến thức đúng về cần thiết báo cáo
ADR nghiêm trọng chỉ tăng lên ở nhóm điều dưỡng (64,9% so với
59,2%). Về thái độ, cả 2 nhóm bác sĩ và điều dưỡng đều có tỷ lệ lựa
chọn tăng lên (có ý nghĩa thống kê) ở hầu hết các khía cạnh về vai trò
của báo cáo ADR ngoại trừ Chia sẻ thông tin ADR với đồng nghiệp.
Số lượng báo cáo ADR
Số lượng báo cáo ở cả 3 bệnh viện đều tăng lên trong giai đoạn
SCT tuy nhiên trong giai đoạn 2010-2015, chỉ có BV2 và BV3 có xu
hướng tăng (p<0,05); tỷ lệ báo cáo nghiêm trọng ở các bệnh viện
TCT và SCT được trình bày ở bảng 3.34.
12
Bảng 3.341. So sánh tỷ lệ báo cáo nghiêm trọng và tỷ lệ báo
cáo/1000 BN nội trú TCT và SCT
Số lượng
Tỷ lệ báo cáo nghiêm
Tỷ lệ báo cáo/1000
bệnh nhân nội trú
Giá trị
báo cáo
trọng (%)
Bệnh
viện
Giá
TCT SCT TCT SCT
TCT SCT
p
trị p
354
267
115
367 90,1
330 31,8
285 63,5
90,8 0,724 3,59 3,33 0,313
45,1 0,001 1,25 1,41 0,138
58,9 0,405 0,42 1,50 0,000
BV1
BV2
BV3
Bảng 3.35. Kết quả kiểm định xu hướng thay đổi số lượng báo
cáo tại 3 bệnh viện
Xu hướng tăng
Bệnh viện
Kendall’tau
Giá trị p
(p)
BV1
BV2
BV3
-0,079
0,344
0,250
0,459
0,003
<0,01
0,001
<0,01
Tỷ lệ báo cáo thiếu
100,0%
80,0%
60,0%
40,0%
20,0%
0,0%
p=0,000
50,7%
TCT
SCT
p=0,000
p=0,0045
44,1%
0,9%
21,6%
10,6%
16,0%
BV1
BV2
BV3
Hình 3.121. Biểu đồ so sánh tỷ lệ báo cáo thiếu TCT và SCT
13
Chất lượng báo cáo
Kết quả tổng hợp sự thay đổi về chất lượng báo cáo bao gồm
tiêu chí về điểm chất lượng báo cáo, tỷ lệ báo cáo tốt và tỷ lệ các cặp
thuốc-ADR có mối quan hệ nhân quả TCT và SCT được thể hiện
trong bảng 3.37. Tỷ lệ báo cáo tốt ở BV2 và BV3 đều tăng lên ở giai
đoạn SCT. Ngược lại, chỉ có 9,5% báo cáo được gửi từ BV1 có chất
lượng tốt, giảm đi so với trước can thiệp (50%). Tuy nhiên tại BV2,
tỷ lệ cặp thuốc-ADR có mối liên quan giảm từ 96,5% ở giai đoạn
TCT xuống còn 83,9% ở giai đoạn SCT (p=0,000). Trong khi đó tỷ
lệ này tăng ở BV1 và giảm ở BV3 song không có ý nghĩa thống kê.
Bảng 3.372. So sánh chất lượng báo cáo
tại 3 bệnh viện TCT và SCT
Bệnh
viện
Giá
Chỉ tiêu
TCT
SCT
trị p
Trung vị điểm báo cáo
(25%;75%)
0,7
0,7
(0,7-0,9) (0,7-0,7)
Điểm báo cáo trung bình
Tỷ lệ báo cáo tốt (%)
Tỷ lệ các cặp thuốc-ADR
được xác định có mối
quan hệ nhân quả (%)
Trung vị điểm báo cáo
(25%;75%)
0,761
50,0
0,669
9,5
BV1
0,000
0,285
86,1
1
87,7
1
(0,7-1,0) (0,7-1,0)
Điểm báo cáo trung bình
Tỷ lệ báo cáo tốt (%)
Tỷ lệ các cặp thuốc-ADR
được xác định có mối
quan hệ nhân quả (%)
14
0,850
55,4
0,839
68,8
BV2
0,001
0,000
96,5
83,9
Điểm báo cáo trung bình
Trung vị điểm báo cáo
(25%;75%)
0,969
1,0
0,999
1,0
(1,0;1,0) (1,0;1,0)
BV3
Tỷ lệ báo cáo tốt (%)
Tỷ lệ các cặp thuốc-ADR
được xác định có mối
quan hệ nhân quả (%)
96,5
100
0,002
0,349
95,5
93,1
3.2.2. Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của các
giải pháp can thiệp
Tổ chức hoạt động và quản lý
Khi tìm hiểu về các tác động của việc ban hành quy trình,
quy định của bệnh viện, các ý kiến từ BV2 cho thấy các giải pháp đã
thực hiện có hiệu quả tích cực như: số lượng báo cáo tăng, chất
lượng báo cáo được cải thiện.
“Khi xây dựng ra quy trình, điều dưỡng đã bắt đầu báo cáo
và báo cáo nhiều hơn” (ĐDT - BV2)
Bảng 3.38. Tổng hợp các ý kiến về khó khăn liên quan đến tổ
chức hoạt động và quản lý trong báo cáo ADR
Nội dung
Bệnh viện
Ý kiến
BV2-TLN “Một báo cáo phản ứng dị ứng thuốc
dài quá, mô tả hết thì làm sao mô tả
được. Chỉ cần cái gì cần thiết thôi, để
đánh giá có hay không có do thuốc”
Mẫu báo cáo
dài, nhỏ và
phức tạp
BV1-DS
“Mẫu báo cáo khung nhỏ, phải viết
nên giải trình không thoát ý”
Không
biết BV2-TLN “Nhà sản xuất thì có thể biết nhưng
cách ghi các
số lô mình không biết, phải đợi khoa
15
mục trong mẫu
Dược đây”
báo cáo
BV3-TLN “Đã báo cáo cho Dược nhưng mà
mình không biết là được sự phản hồi
từ phía trên. Hoặc là những báo cáo
nào được gửi đi và những báo cáo
nào được trả lời”
Không
hồi, số lượng
phản hồi ít
phản
BV2-TLN “So với số lượng báo cáo đã gửi thì
số lượng thư phản hồi nhận có thể ít
hơn”
Nguồn lực
Ở mỗi bệnh viện, sự phân công công việc cho cá nhân hoặc
nhóm người chịu trách nhiệm về hoạt động báo cáo ADR khác nhau.
Tuy nhiên toàn bộ hoạt động bộ phận này đều do bộ phận Dược lâm
sàng của khoa Dược là đầu mối và giám sát. Tại bệnh viện đã có sự
phân công trách nhiệm cho dược sĩ lâm sàng của các bệnh viện song
thực tế họ vẫn còn kiêm nhiệm các công việc khác.
Đối với điều dưỡng và dược sĩ trung học: Thiếu kinh nghiệm
và trình độ chuyên môn nên chưa đáp ứng được yêu cầu công việc.
“Dược sĩ Trung học và các cán bộ khác của Dược không làm được
công tác đó” (PGĐ-BV1)
Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng các giải pháp đã thực hiện
cũng đã có tác động tích cực đối với kiến thức và thái độ của NVYT
trong hoạt động báo cáo ADR.
Về kiến thức của các NVYT, ý kiến từ một số cán bộ tham
gia phỏng vấn tại BV2 cũng đã đánh giá các NVYT trong bệnh viện
đã có khả năng thực hiện tốt công việc báo cáo ADR.
16
Tuy nhiên vẫn còn một số tồn tại về mặt kiến thức, thái độ
của NVYT. Cả 3 bệnh viện đều nêu lên các khó khăn liên quan kiến
thức của NVYT như xác định thuốc nghi ngờ ADR, ADR và khó
khăn liên quan đến thái độ như Các ADR nhẹ không báo cáo. Ngoài
ra, BV2 đề cập đến rào cản về Sợ quy kết trách nhiệm và thiếu thời
gian báo cáo. Mặt khác, trang thiết bị hỗ trợ cho hoạt động báo cáo
ADR và kê đơn thuốc còn nhiều hạn chế.
Yếu tố khác
Một yếu tố khác thu được từ kết quả nghiên cứu cho thấy
hoạt động thông tin, truyền thông đã tác động đến hoạt động báo cáo
ADR tại bệnh viện. Các thông tin về ADR, sử dụng thuốc an toàn
trong bệnh viện được phổ biến, thông báo tới các NVYT có được
thực hiện kịp thời mới thúc đẩy được hoạt động báo cáo ADR có
hiệu quả. Trong đó hoạt động Xuất bản bản tin thông tin thuốc đã
được BV2 triển khai thường qui. “Nguồn chính quy là thông tin
thuốc hàng tháng của khoa Dược, bảng thông tin thuốc cập nhật
những thuốc mới, những thuốc hay dị ứng chi đó, trong đó chủ biên
là BGĐ, Trưởng khoa Dược. Hàng tháng mình (khoa Dược) sẽ phát
cho toàn bệnh viện, cho các khoa” (DS-BV2)
Ngoài ra BV1 thực hiện công tác truyền thông về hoạt động
này thông qua hình thức: Thông báo của khoa Dược, bệnh viện và
phổ biến trong giao ban, sinh hoạt khoa học. Bên cạnh đó, việc trao
đôi thông tin trực tiếp giữa các NVYT cũng rất quan trọng, thông tin
được truyền tải kịp thời hơn.
Giải pháp
Giải pháp liên quan tổ chức quản lý
Liên quan đến mẫu báo cáo và hình thức báo cáo, các NVYT
tại BV1 và BV2 đề xuất thay đổi mẫu để tạo được sự thuận tiện hơn
17
cho người báo cáo và tăng cường hình thức báo cáo trực tuyến. “Các
khoa có thể báo cáo online sau đó gửi khoa Dược, khoa Dược chỉ cần
copy vào báo cáo rồi gửi về Trung tâm” (DS-BV1)
Giải pháp liên quan đến nguồn lực
Để đảm bảo và tăng cường hoạt động báo cáo ADR nói riêng và
sử dụng thuốc an toàn cho người bệnh, một số ý kiến cho rằng không
chỉ bổ sung nhân lực Dược mà còn phải tăng cường đội ngũ điều
dưỡng.
Liên quan tới cơ sở vật chất cho hoạt động báo cáo ADR, các ý
kiến đề xuất chủ yếu là các phần mềm hỗ trợ tra cứu hoặc tài liệu
chuyên sâu “Có phần mềm để cho Dược hoặc là trên lâm sàng tra
cứu những trường hợp ví dụ như thuốc sử dụng dài ngày xong bây
giờ mới có ADR hay là nhiều thuốc không biết xác định là thuốc
nào” (TLN-BV3)
Giải pháp liên quan kiến thức, thái độ của NVYT
Một vấn đề cần thiết để nâng cao hoạt động báo cáo ADR đó
là thay đổi nhận thức của đội ngũ NVYT đặc biệt là những người
trực tiếp.
Để hỗ trợ cho các NVYT về kiến thức liên quan đến ADR và
thay đổi thái độ của họ đối với hoạt động báo cáo ADR, giải pháp
được đề xuất chủ yếu là Đào tạo, tập huấn. Hình thức và cách thức
triển khai được các NVYT trình bày quan điểm bao gồm: tăng tần
suất đào tạo, tổ chức đào tạo toàn viện hay theo khoa phòng chuyên
môn thì sẽ chuyên sâu và mọi người tham gia đầy đủ hơn, đẩy mạnh
việc đào tạo cho điều dưỡng đồng thời mở rộng các đối tượng tham
gia đào tạo “Đào tạo mở rộng hơn cho nhân viên y tế, đối tượng bác
sĩ và điều dưỡng mình với bài giảng của những chuyên gia thì theo
em nghĩ nó sẽ hữu ích hơn.” (DS-BV3)
Giải pháp hỗ trợ khác
18
Tải về để xem bản đầy đủ
27 trang
21480
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Tóm tắt Luận án Nghiên cứu hoạt động Báo cáo phản ứng có hại của thuốc (ADR) tại một số bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tom_tat_luan_an_nghien_cuu_hoat_dong_bao_cao_phan_ung_co_hai.pdf
