Thực trạng và yêu cầu xây dựng chương trình đào tạo chuyên ngành quy hoạch đô thị và nông thôn hiện nay

Download

KHOA H“C & C«NG NGHª

Thực trạng và yêu cầu xây dựng chương trình đào tạo

chuyên ngành quy hoạch đô thị và nông thôn hiện nay

Current situation and requirements for building a training curriculum of urban and rural planning

Nguyễn Xuân Hinh, Lê Xuân Hùng

1. Thực trạng chương trình đào tạo kiến trúc

sư quy hoạch đô thị & nông thôn

Tóm tắt

Đất nước trên đường đổi mới phát triển, nền kinh tế xã hội nước ta tăng trưởng với

Thực tế đào tạo Kiến trúc sư Quy hoạch hiện

tốc độ cao, bộ mặt đô thị và nông thôn Việt Nam đang thay đổi nhanh chóng. Tốc

nay chỉ chủ yếu tập trung tại một số trường Đại

độ đô thị hoá nhanh dẫn đến chất lượng đô thị khó kiểm soát và có nhiều vấn đề

học công lập có bề dày đào tạo và có đội ngũ

xấu xảy ra. Một trong các nguyên nhân có thể kể đến là công tác quy hoạch đô thị

đang bộ lộ nhiều bất cập, để khắc phục được các nhược điểm về nội dung cũng như

phương pháp lập quy hoạch, cần rất nhiều giải pháp đổi mới đồng bộ; hệ thống

luật pháp, cơ chế, chính sách quản lý, đến nội dung, phương pháp và nhân lực lập

chuyên gia đầu ngành. Hiện nay chỉ có Trường

đại học Kiến trúc Hà Nội và Trường đại học Kiến

trúc thành phố Hồ Chí Minh có khoa Quy hoạch

đô thị và nông thôn, là khoa chuyên ngành đào

quy hoạch,… mới đáp ứng được nhu cầu xã hội. Trong một chuỗi các nhiệm vụ

tạo Kiến trúc sư quy hoạch đô thị - nông thôn,

đó, việc đổi mới đào tạo nhân lực lập quy hoạch đô thị - nông thôn đang được các

trường đại học quan tâm. Nội dung & phương pháp đào tạo thường xuyên được các

trường Đại học cải tiến bổ sung cập nhật, tuy nhiên việc cải tiến chương trình đào

tạo trong các năm vừa qua mói nhằm giải quyết các vấn đề cấp bách trước mắt,

chưa thực sự đồng bộ, tổng hợp mang tính bền vững lâu dài. Vì vậy, Bộ Xây Dựng

kiến trúc cảnh quan & thiết kế đô thị. Các trường

đại học khác có đào tạo Kiến trúc sư công trình

và quy hoạch (gộp), hầu hết không có chuyên

ngành riêng về Quy hoạch, mà chỉ cập nhật một

số môn học về quy hoạch vào giảng dạy cho sinh

đã cho điều tra, đánh giá lại toàn bộ thực trạng chương trình đào tạo Kiến trúc sư viên. Thực tế này đã và đang đặt ra câu hỏi về

tính chuyên ngành Quy hoạch đô thị trong đào

tạo Kiến trúc sư hiện nay, liệu có cần đào tạo

Kiến trúc sư có kiến thức tổng hợp hay cần phải

đào tạo theo chuyên ngành sâu ?

Quy hoạch một cách khách quan, tổng hợp và hệ thống, nhằm rút ra những vấn đề

hạn chế của chương trình, làm cơ sở để đề xuất cải tiến và đổi mới sau này.

Từ khóa: Quy hoạch vùng và đô thị, chương trình đào tạo, chất lượng đào tạo

1.1. Cấu trúc chương trình đào tạo.

Abstract

Với các trường có chương trình đào tạo riêng

về chuyên ngành Quy hoạch: Trường Đại học

Kiến trúc Hà Nội, Trường Đại học Xây dựng &

Trường Đại học Kiến trúc thành phố Hồ Chí Minh

- Được đánh giá như sau:

The country is on the way of development, our country’s economy is growing at a rapid pace,

the face of Vietnam’s urban and rural areas is rapidly changing. Rapid urbanization leads

to poor urban quality and many bad things happen. One of the reasons can be mentioned

that urban planning is facing many shortcomings, to overcome the weaknesses in content

as well as planning methods, need to synchronize many innovative solutions; regulation

system, mechanism, management policy, contents, methodology and human resources for

planning...to meet the needs of society. In a series of these tasks, the renovation in training of

human resources for urban-rural planning is being taken up by universities. Regular training

contents and methods have been updated by the universities. However, the improvement

of training programs during the last few years is aimed at resolving urgent and immediate

problems. Synchronous, synthesized long-term sustainability. Therefore, the Ministry of

Construction has investigated and re-evaluated the overall status of the Planning architect

training program in an objective, in an integrated and systematic manner in order to draw

out the program’s limitations, as a basis to propose improvements and innovations later.

- Phù hợp với Luật Xây dựng, Luật quy hoạch

đô thị, trong công tác Quy hoạch xây dựng.

-Phù hợp với đặc thù tại Việt Nam trong công

tác Quy hoạch xây dựng.

-Chú trọng vào trang bị kĩ năng vẽ, thể hiện đồ

án, chịu ảnh hưởng của xu hướng đào tạo Kiến

trúc sư Công trình.

-Còn tồn tại “khoảng trống” về đào tạo KTS

có tư duy phân tích và triển khai lập Quy hoạch

chiến lược phát triển thành phố (đô thị).

Key words: Urban and rural planning, trainning programe, trainning quiality

Với các trường có đưa vào giảng dạy một số

học phần về Quy hoạch: Nhóm này chủ yếu là

các trường Dân lập với chương trình được xây

dựng nhằm đào tạo Kiến trúc sư có kiến thức

tổng hợp về Kiến trúc, Nội thất và Quy hoạch -

Một số đặc điểm chính:

TS. Nguyễn Xuân Hinh

Bộ môn Quy hoạch Vùng, Khoa Quy hoạch Đô thị và Nông thôn

Email: Nguyenxuanhin[email protected]

ĐT: 0913.20.33.07

- Chương trình chỉ trang bị những kiến thức

sơ bộ về Quy hoạch đô thị. Bản chất mục đích

đào tạo của các cơ sở này là đào tạo KTS công

trình phù hợp với khả năng tiếp nhận công việc

sau khi ra trường, do vậy kiến thức về Quy hoạch

thường được cho là vĩ mô, ít ứng dụng thực tiễn.

TS. Lê Xuân Hùng

Bộ môn Quy hoạch nông thôn, Khoa Quy hoạch Đô thị và Nông thôn

Email: Hung.lexuan.PhD.arch.UD[email protected]

ĐT: 0936.80.08.09

- Các kiến thức về Quy hoạch có tổng hợp

theo các Luật Xây dựng, Luật quy hoạch đô thị

nhưng vẫn chịu ảnh hưởng bởi tư duy chủ quan,

Ngày nhận bài: 30/05/2017

Ngày sửa bài: 09/06/2017

Ngày duyệt đăng: 22/10/2019

T„P CHŠ KHOA H“C KI¦N TR”C - XŸY D¼NG

hoặc chịu chi phối từ các chương trình hợp tác quốc tế dẫn

+ Lên lớp: giảng viên giảng bài, hướng dẫn học viên thảo

tới nội dung học phần được giản lược và rút gọn, tích hợp luận, làm bài tập và thực hiện các hoạt động khác.

nhiều kiến thức trong một học phần.

+ Thực hành: giảng viên hướng dẫn học viên đi nghiên

- Các kĩ năng về thực hiện đồ án Quy hoạch được trang cứu, khảo sát, thực hiện đồ án chuyên ngành...

bị ít, hầu như không có khả năng thực hành nghề sau khi tốt

nghiệp.

+ Tự học: học viên học tập theo hình thức cá nhân hoặc

cặp/nhóm ở nhà, trong phòng họa thất, trong thư viện v.v. để

1.2. Thời lượng và phân bố học phần.

chuẩn bị nội dung lên lớp, củng cố kiến thức đã học ,khám

phá kiến thức mới, thực hiện những nhiệm vụ học tập khác

được giảng viên giao.

a) Nhóm trường công lập có chuyên ngành đào tạo Kiến

trúc sư Quy hoạch

- Đối với môn học đồ án, phương pháp truyền thụ chủ

yếu áp dụng theo mô hình xưởng với từ 3-4 thầy cô hướng

dẫn cho 3-4 nhóm 10-15 sinh viên. Vì vậy, có sự chưa tương

đồng giữa các nhóm xuất phát ngay từ cách thức hướng dẫn

và truyền thụ của các giáo viên khác nhau. Cùng với đó, các

dạng đề tài thực hành đều là các giả thiết đã được “tuyệt đối

hóa” bỏ qua nhiều khó khăn vướng mắc trong thực tế. Vì

vậy, tính gắn kết thực tiễn chưa thực sự cao trong đào tạo

nói chung.

- Thời gian đào tạo nhanh nhất là 4 năm, thời gian đào

tạo chung là 5 năm.

- Thời lượng đào tạo từng môn học lý thuyết chuyên

ngành từ 2-3 tín chỉ ( tương đương 30-45 tiết); Thời lượng

môn học đồ án chuyên ngành từ 2-3 tín chỉ thực hành ( tương

đương 60-90 tiết). Đồ án tốt nghiệp có thời lượng trung bình

10 tín chỉ ( tương đương 300 tiết).

- Phân bố các môn học được phân bố rải đều trong 5

năm học.

b) Đội ngũ giảng viên

- Thời lượng đào tạo ( số tín chỉ) tích lũy trong 1 năm học

là khá nhiều. Tổng thời gian đào tạo đòi hỏi sinh viên phải thu

nhận khối lượng kiến thức lớn.

Đội ngũ giảng viên có sự khác biệt rõ ràng giữa khối các

trường công lập và dân lập. Đây cũng là thực trạng chung

của giáo dục đại học tại Việt Nam hiện nay. Trong nhóm các

trường có mã ngành đào tạo Kiến trúc sư Quy hoạch, các số

liệu điều tra cho thấy:

- Thời lượng đào tạo về kiến thức chuyên ngành chiếm tỷ

lệ thấp so với tổng thời lượng đào tạo chung.

- Các môn học được xây dựng có tính ràng buộc về kiến

thức, theo trình tự từ cơ sở đến chuyên ngành, từ tổng hợp

đến chuyên sâu. Để tiếp cận khối kiến thức chuyên ngành,

sinh viên được yêu cầu phải hoàn thành phần lớn các môn

học giáo dục đại cương và kiến thức cơ sở ngành.

Đội ngũ giảng viên hầu hết đều có trình độ từ Thạc sĩ ,

chiếm tỷ lệ lớn, có khả năng giảng dạy và truyền đạt kiến

thức. So với nghị quyết 14-2005/NQ-CP đều có số giảng viên

đạt tiêu chuẩn.

Tỷ lệ giảng viên/ sinh viên trong từng trường còn khác

nhau, tuy nhiên tỷ lệ này đảm bảo theo quy định của Bộ giáo

dục – đào tạo về chỉ tiêu quy đổi số sinh viên / giảng viên định

mức. Theo đó, khối ngành về Kiến trúc và xây dựng có số

sinh viên chính quy / giảng viên quy đổi là 1 / 20

Thực tế này cho thấy sự cần thiết phải có sự điều chỉnh,

cải tiến về thời gian chương trình đào tạo Kiến trúc sư Quy

hoạch. Hiện nay, Trường đại học Kiến trúc thành phố Hồ Chí

Minh đã bắt đầu áp dụng chương trình tiên tiến theo chuẩn

châu Âu về đào tạo Quy hoạch với đề án xây dựng gồm 4

năm đào tạo và đòi hỏi 1 năm đào tạo kiến thức đại cương.

c) Cơ sở vật chất.

Do đặc thù đào tạo, cơ sở vật chất trang bị cho hoạt động

giảng dạy còn nhiều hạn chế, khó khăn.

b) Nhóm các trường dân lập có giảng dạy một số học

phần Quy hoạch.

Phòng học: Phòng học gồm: Phòng học lý thuyết và

Phòng học đồ án. Phòng học lý thuyết cơ bản đang trang bị

đầy đủ thiết bị hỗ trợ giảng dạy. Tuy nhiên phòng học đồ án

còn hạn chế về diện tích, không gian và trang thiết bị hỗ trợ

giảng dạy.

- Thời lượng đào tạo về kiến thức chuyên ngành chiếm tỷ

lệ thấp so với tổng thời lượng đào tạo chung.

- Các trường dân lập không có chương trình đào tạo

riêng về Kiến trúc sư Quy hoạch, do vậy chỉ đưa vào một số

môn học có liên quan đến Quy hoạch, cụ thể:

Giáo cụ giảng dạy: Ngoài các giáo cụ giảng dạy cơ bản

đã được trang bị, những giáo cụ nâng cao như máy cắt mô

hình còn chưa đáp ứng. Ngoài ra, thực tế hoạt động giảng

dạy về Quy hoạch gặp nhiều hạn chế về lựa chọn địa điểm,

các thông tin, bản đồ nền cho khu vực lập quy hoạch. Thực

tế này dẫn tới chất lượng, tính sát thực với thực tế còn chưa

cao trong đào tạo Kiến trúc sư Quy hoạch.

+Học phần lý thuyết: Quy hoạch đô thị và nông thôn, Thiết

kế đô thị và cảnh quan; Học phần đồ án: Đồ án quy hoạch chi

tiết đơn vị ở, Đồ án thiết kế đô thị một khu vực.

+Phân bố môn học tập trung vào năm thứ 3, hoặc năm

thứ 4.

1.3. Phương pháp đào tạo, đội ngũ giảng viên và cơ sở vật

chất.

1.4. Đánh giá chung.

Cùng với sự phát triển của Việt Nam, trong những năm

gần đây các trường có đào tạo về Kiến trúc sư Quy hoạch đã

có nhiều chuyển biến tích cực trong hoạt động đào tạo. Hàng

năm, có hàng nghìn sinh viên tham gia vào môi trường nghề

nghiệp về Quy hoạch và Quản lý đô thị trên cả nước. Thực

tế này cho thấy vai trò tích cực của đào tạo về Quy hoạch.

Trong những thành tưu cần được ghi nhận của công tác đào

tạo hiện nay đó là:

a) Phương pháp đào tạo

Về phương pháp đào tạo, hầu như không có sự khác biệt

lớn giữa các trường công lập với các trường công lập, cụ thể:

- Tuyển sinh đại học, các trường hầu hết đều xét tuyển

theo khối V (Toán, Lý ,Vẽ mỹ thuật ) giống như đào tạo Kiến

trúc sư.

- Phương pháp đào tạo theo mô hình truyền thống giữa

giảng dạy lý thuyết kết hợp với thực hành ( đồ án môn học),

bao gồm:

- Xây dựng được hệ thống môn học phục vụ đào tạo

chuyên ngành Quy hoạch và Quản lý đô thị. Mặc dù còn

S¬ 36 - 2019

KHOA H“C & C«NG NGHª

nhiều tồn tại bất cập nhưng đây đang là cơ sở cho công tác thành tích đáng kể, nhưng thách thức còn nhiều, đó là trình

nâng cao chất lượng giảng dạy.

độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên, phương pháp và nội

dung giảng dạy. Cuộc sống thu nhập của các cán bộ giảng

viên, sinh viên còn khó khăn, làm sao “có tầm” và “có tâm” để

phục vụ công tác dạy và học chuyên nghiệp hơn.

- Các chương trình học đáp ứng các đòi hỏi về chuyên

môn đào tạo, về thời lượng đào tạo; đã có sự thống nhất

nhất định giữa các trường có chung ngành đào tạo. Đây là

điều kiện thuận lợi để sinh viên có thể chuyển tiếp hoặc đào

tạo nâng cao.

2. Thực tiễn công tác quy hoạch đô thị tại Việt Nam

Trong những năm vừa qua, công cuộc công nghiệp hóa

hiện đại hóa đất nước đã thúc đẩy quá trình đô thị hóa diễn

ra nhanh chóng. Bộ mặt các đô thị cũng như nông thôn Việt

Nam ngày càng khang trang hơn. Hệ thống đô thị, làng xã

nông thôn phát triển cả về số lượng cũng như chất lượng.

Đến nay cả nước ta có trên 770 đô thị (tính đến tháng 6 năm

2014), trong đó có 2 đô thị đặc biệt, 14 đô thị loại I, 11 đô thị

loại II, 52 đô thị loại III, 63 đô thị loại IV, còn lại là các đô thị

loại V. Dân số đô thị là 29,72 triệu người, chiếm gần 33,47%

số dân toàn quốc. Đô thị đã đảm nhiệm được vai trò là trung

tâm, thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội của các vùng lãnh

thổ khác nhau trên cả nước.

- Phân bố môn học và thời lượng các môn học phù hợp

với khả năng tiếp nhận của sinh viên theo từng cấp độ. Việc

bắt buộc sinh viên phải hoàn thành các môn học ràng buộc

đã nâng cao sự liên hệ giữa các môn học trong chuyên

ngành đào tạo.

Tuy vậy, chương trình đào tạo hiện vẫn đang còn tồn tại

một số khó khăn, bất cập.

- Mặc dù các phát triển đô thị hiện nay cho thấy mức độ

quan tâm, đòi hỏi tới công tác Quy hoạch và Quản lý đô thị

là rất lớn, nhưng công tác đào tạo còn hời hợt chưa tương

xứng. Bên cạnh các cơ sở đào tạo đã có uy tín nhiều năm,

như Đại học Kiến trúc Hà Nội, Đại học Kiến trúc Thành phố

Hồ Chí Minh, Đại học Xây dựng luôn nâng cao cải tiến thì

phần lớn các trường còn lại ( trường dân lập, và một số

trường công lập khác) còn chủ quan, bị động, đào tạo đại

cương. Chương trình đào tạo lồng ghép, thiếu logic khiến

cho kiến thức ngành bị bỏ trống, tạo tâm lý thái độ học tập

chưa tốt. Đặc biệt chương trình đào tạo về Cử nhân Quản

lý đô thị hiện đang có (rất) ít cơ sở đào tạo, điều này dẫn tới

các thiếu hụt về nhân lực, thiếu sự cạnh tranh nâng cao chất

lượng đào tạo.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, thời gian

qua cũng phát sinh nhiều khó khăn và thách thức trong công

tác quy hoạch xây dựng, quản lý đô thị, nông thôn như:

- Hệ thống pháp luật nói chung còn thiếu để vận hành nền

kinh tế theo cơ chế thị trường nên nảy sinh nhiều tiêu cực.

Cơ sở hạ tầng lạc hậu, không đồng bộ, xuống cấp nghiêm

trọng làm phát sinh những hậu quả xấu.

- Quá trình đô thị hóa gắn liền với công cuộc công nghiệp

hóa đất nước. Tuy nhiên, do chú trọng quá nhiều vào việc

“công nghiệp hóa” cộng với chất lượng quy hoạch không

cao, nên quá trình này đang bộc lộ nhiều bất cập đáng lo

ngại. Cụ thể là số lượng các đô thị tăng lên nhanh chóng và

sự gia tăng dân số đô thị thiếu kiểm soát với hệ thống kết cấu

hạ tầng kỹ thuật đô thị yếu kém. Đô thị hóa các làng truyền

thống đe dọa nghiêm trọng đến quỹ di sản kiến trúc dân gian

quý giá. Mất đất sản xuất nông nghiệp dẫn đến nguy cơ mất

an ninh lương thực cho các khu vực đô thị, thất nghiệp và đói

nghèo ở nông thôn.

- Thời lượng và thời gian đào tạo cơ bản là thống nhất,

tuy nhiên cá biệt vẫn có sự khác nhau. Đối với chuyên ngành

về Quản lý đô thị, hiện nay có sự khác nhau về thời gian

đào tạo giữa hệ 5 năm tại Đại học Kiến trúc Hà Nội với hệ 4

năm tại Đại học Hồng Bàng. Số lượng tín chỉ các môn học

là chưa đồng bộ, có sự khác nhau đến 10 tín chỉ. Đây là khó

khăn không nhỏ khi có sự chuyển tiếp các bậc học, liên thông

ngành học của sinh viên.

- Các môn học là đa dạng nhưng thiếu sự thống nhất giữa

các trường có cùng ngành đào tạo ( Kiến trúc sư Quy hoạch

hoặc Cử nhân Quản lý đô thị). Các môn học chỉ chủ yếu tập

trung vào các khu vực, loại hình theo Luật Xây dựng, Luật

Quy hoạch đô thị, Pháp lệnh nhà nước v.v…Các lĩnh vực về

kinh tế, xã hội – môi trường chưa được chú trọng dẫn tới sinh

viên khi thực hành còn mơ hồ, thiếu khả năng biện luận, chỉ

chủ yếu vào “thể hiện hình vẽ đẹp” chứ không đưa ra lý giải

về sự cần thiết của tổ chức hoặc quản lý không gian đô thị.

- Về quy hoạch, trên thực tế các địa phương chưa quản

lý được việc mở rộng quá mức không gian đô thị, mâu thuẫn

giữa quy mô và chất lượng đô thị, giữa bảo tồn và phát triển

đảm bảo đô thị phát triển bền vững liên tục xẩy ra. Hiện

tượng các đô thị được nâng cấp khi còn thiếu các điều kiện

theo tiêu chuẩn phân loại đô thị còn phổ biến, xu thế phát

triển từ tỉnh lên thành phố trực thuộc Trung ương đang như

là một hội chứng trong phát triển đô thị ở nước ta. Việc lập

các quy hoạch chi tiết, quy hoạch cải tạo, chỉnh trang đô thị-

nông thôn còn tràn lan, chưa có kế hoạch nên nảy sinh hiện

tượng “quy hoạch treo” và khắp nơi đều có công trường xây

dựng ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân và việc vận

hành của đô thị.

- Phương pháp đào tạo chưa tạo được sự đổi mới, vẫn

rập khuôn theo cách thức đào tạo Kiến trúc sư công trình, lối

truyền thụ kiến thức của bậc Phổ thông trung học. Quy hoạch

và quản lý đô thị là một lĩnh vực rộng, bao trùm lên một quy

mô khu vực lớn, tác động tới nhiều cộng đồng dân cư, do vậy

tính đặc thù trong phương pháp học và giảng dạy cần phải có

sự cải tiến, nghiên cứu mới.

- Quản lý đô thị- nông thôn ở nước ta vẫn còn bị ảnh

hưởng của cơ chế bao cấp, chủ yếu dựa vào các nguyên tắc

định sẵn, thiếu linh hoạt theo hướng thị trường, thiếu cách

tiếp cận quy hoạch đa ngành, tình trạng chồng chéo trong

quản lý phổ biến trong nhiều lĩnh vực. Ví dụ về tổ chức quản

lý đất đô thị, bao gồm: quản lý địa giới hành chính và hồ sơ

địa chính; lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho

thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; thu hồi đất; quản lý

tài chính đất đai và giá đất đang được nhiều bộ ở cấp Trung

ương quản lý, như Bộ Tài nguyên và Môi trường (quản lý tài

nguyên đất đai và định giá đất); Bộ Quốc phòng và Bộ Công

Chương trình đào tạo về quy hoạch đô thị & nông thôn

còn nhiều bất cập; việc đổi mới chương trình hướng đến hội

nhập quốc tế còn chậm, kiến thức nặng lý luận nhiều song

vẫn thiếu tính thực tiễn của nền kinh tế thị trường. Ngoài ra,

trong những năm gần đây, các nước trên thế giới và trong

khu vực cũng đã có những thay đổi về quan điểm và nội dung

đào tạo trong lĩnh vực quy hoạch đô thị. Trong nhiều năm đào

tạo về Quy hoạch và Quản lý đô thị, tuy đã đạt được nhiều

T„P CHŠ KHOA H“C KI¦N TR”C - XŸY D¼NG

an (quản lý đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh);

Đào tạo phải gắn với phát triển công nghệ thông tin: Công

Bộ Xây dựng (quản lý quy hoạch và sử dụng đất đô thị; phát nghệ thông tin là nền tảng thúc đẩy nhiều quốc gia chậm phát

triển và quản lý kết cấu hạ tầng đô thị; quản lý thị trường triển trong đó có Việt Nam vươn lên. Công nghệ thông tin là

bất động sản); Bộ Tài chính (quản lý tài chính về đất đai và nền tảng cho cuộc sống sinh hoạt và hoạt động hành chính

đền bù thiệt hại khi thu hồi đất). Ngoài ra, Bộ Nông nghiệp của đô thị. Kiến thức khoa học, kỹ thuật và công nghệ tiên

và Phát triển nông thôn quản lý phần đất nông nghiệp trong tiến tạo điều kiện sáng tạo không gian theo hướng hiện đại

phạm vi đô thị.

và cũng như khả năng thực hiện những ý tưởng sáng tạo đó.

- Vấn đề thị trường bất động sản đô thị : Công tác quản lý

Rèn luyện kỹ năng và phương pháp làm việc theo nhóm:

thực hiện quy hoạch chưa có sự chú ý đúng mức cần thiết, Tập thể đóng một vai trò quan trọng trong công tác lập và thực

chính quyền các đô thị và các nhà hoạch định chính sách chỉ hiện các dự án quy hoach. Vì vậy việc tìm sự hoà hợp giữa ý

quan tâm chủ yếu đến khâu lập, thẩm định và phê duyệt đồ tưởng của mình và những thành viên khác trong nhóm, rộng

án quy hoạch. Do đó, luôn luôn tồn tại sự cách biệt khá lớn hơn khả năng bàn bạc, thương thuyết với các nhà lãnh đạo,

giữa quy hoạch và thực tiễn phát triển của đô thị, hay nói các chuyên gia và cộng đồng dân cư địa phương là điều kiện

cách khác là quy hoạch không còn chức năng kiểm soát quá cần thiết để có được thành công của đồ án.

trình phát triển của đô thị.

Giáo dục về giá trị thẩm mỹ: Nhận thức đúng đắn về các

giá trị thẩm mĩ trong không gian đô thị, nông thôn có vai trò

quan trọng trong nghiên cứu lập quy hoạch xây dựng và

3. Yêu cầu đối mới chương trình đào tạo chuyên ngành

quy hoạch đô thị

quản lý đô thị. Sự sáng tạo và kiến thức thẩm mỹ trong thiết

Từ thực tiễn quá trình đô thị hóa và từ định hướng tổng

kế kiến trúc, quy hoạch được thể hiện trên toàn bộ đồ án

thể phát triển đô thị Việt Nam trong giai đoạn tới đang đặt ra

từ tổng thể đến chi tiết và biểu hiện qua cách tư duy, lối suy

đòi hỏi QHXD phải đáp ứng đa mục tiêu của phát triển KT-XH

nghĩ, sự hoàn tất chu đáo công viêc. Mỗi sinh viên là một

cũng như năng lực chuyên sâu của một số chuyên ngành:

tác giả tạo nên đô thị bằng chính khả năng và công sức của

Nguồn lực chủ yếu hay chủ thể để thực hiện yêu cầu này là

mình.

các KTS Quy hoạch và Kỹ sư Quản lý đô thị.

Đất nước ta đã và đang chuyển đổi sang một thời kỳ mới,

Đồ án quy hoạch là một công trình khoa học tổng hợp

thời kỳ phát triển và hội nhập, thời kỳ đô thị hoá với một tốc

của kỹ thuật, kinh tế, xã hội và mỹ thuật. Các đồ án không

độ cao. Công tác quy hoạch và quản lý đô thị & nông thôn

những tạo dựng ra một không gian chức năng tiện nghi, an

còn nhiều bất cập đã hạn chế quá trình công nghiệp hóa,

toàn, đẹp… mà còn phải phù hợp với kinh tế, văn hóa và môi

hiện đại hóa đất nước, ảnh hưởng đến kinh tế, đất đai, môi

trường. Người làm quy hoạch không những cần kiến thức

trường, gây bất ổn trong xã hội. Nguyên nhân là do cơ chế,

của một Kiến trúc sư mà còn cần trang bị thêm kiến thức về

chính sách còn chưa hoàn thiện, lý thuyết chưa gắn kết với

Địa lý - kinh tế - văn hóa - xã hội & môi trường sinh thái. Các

thực tiễn, đội ngũ cán bộ chưa đủ về số lượng cũng như

đồ án sau khi được phê duyệt trở thành các căn cứ pháp lý

chưa đạt yêu cầu chất lượng. Thực trạng quy hoạch, xây

để triển khai các dự án tiếp theo. Công tác thực thi quy hoạch

dựng & quản lý đô thị và nông thôn đang đòi hỏi đội ngũ KTS

đòi hỏi có sự hỗ trợ và gắn kết đắc lực của khoa học quản

Quy hoạch, các nhà quản lý, các nhà chuyên môn của các

lý đô thị.

lĩnh vực liên quan phải trang bị thêm những năng lực mới để

Qua từng bước phát triển ngành quy hoạch đô thị- nông

thôn đòi hỏi sinh viên bắt đầu từ trực quan sinh động đến tư

duy trừu tượng. Từ tổ chức xắp xếp những khu nhà sao cho

tiện dụng, đảm bảo kỹ thuật và đẹp về thẩm mỹ đến phải

đáp ứng các yêu cầu tính khả thi về kinh tế, phải am hiểu văn

hóa, lịch sử, đặc trưng của một vùng miền, phải thỏa mãn

các điều kiện về sinh thái môi trường,hạ tầng kỹ thuật…

giải quyết những vấn đề hết sức phức tạp và tổng hợp của

công tác quy hoạch.

Từ thực tiễn quá trình đô thị hóa và từ định hướng tổng

thể phát triển đô thị Việt Nam trong giai đoạn tới đang đặt ra

đòi hỏi QHXD phải đáp ứng đa mục tiêu của phát triển KT-

XH cũng như năng lực chuyên sâu của chủ thể để thực hiện

yêu cầu này là các nhà Quy hoạch và nhà Quản lý đô thị.

Hiên nay KTS quy hoạch đang được đào tạo là người thiết

kế không gian đô thị gồm; KTS quy hoạch không gian, KTS

thiết kế đô thị & KTS cảnh quan, đây là những chuyên sâu

cần được xác lập thời lượng, nội dung trong đào tạo KTS

hiện nay để có lực lượng đủ tri thức tham gia giải quyết yêu

cầu thực tế. Theo nhu cầu của xã hội với phát triển nền kinh

tế thị trường của Việt Nam, do vai trò của KTS quy hoạch đã

được mở rộng và chuyên sâu hơn là người tạo lập không

gian - với vai trò của “Nhà quy hoạch đô thị” với chức năng

chính là chuyển hóa các vấn đề Kinh tế & Xã hội (định tính)

sang không gian đô thị (định lượng) là việc làm cần thiết mà

các mô hình đào tạo tiến tiến đang áp dụng.

Việt Nam hiện đang trong thời gian chuyển đổi mạnh mẽ

cơ cấu kinh tế kéo theo sự thay đổi về mọi mặt trong đó có cả

công tác quy hoạch xây dựng. Sự chuyển đổi từ quy hoạch

đơn ngành thành tích hợp quy hoạch đa ngành. Hình thành

một số phương pháp và nội dung quy hoạch mới: quy hoạch

chiến lược phát triển đô thị (CDS), quy hoạch với sự tham gia

của cộng đồng… Có sự thay đổi về nội dung và thứ tự của

Quy hoạch đô thị trong hệ thống quy hoạch Kinh tế xã hội.

Định hướng xây dựng Chương trình đào tạo Quy hoạch

đô thị và nông thôn trong trường đại học cần phải nghiên cứu

đáp ứng nhu cầu thực tiễn của xã hội và đáp ứng môi trường

hội nhập quốc tế. Đó là:

Đào tạo trên cơ sở văn hóa Việt Nam: Trong thời kỳ hội

nhập, đào tạo đại học nhất là về quy hoạch và quản lý đô thị

đòi hỏi phải chú trọng yếu tố văn hoá, chú trọng các giá trị địa

phương, truyền thống để tạo dựng các không gian đô thị và

nông thôn Việt Nam vừa hiện đại vừa có bản sắc. Bản sắc

địa phương ngày càng có vai trò quan trọng với tư cách vừa

là mục tiêu vừa là nguồn nội lực phát triển của mỗi một quốc

gia trong quá trình hội nhập với thế giới.

Kết luận

Từ các phân tích thực trạng về chương trình đào tạo KTS

QH Đô thị & Nông thôn hiện nay, một số tồn tại cơ bản được

nhận định:

- Mặt tích cực: (1) Các trường đã xây dựng hệ thống môn

học phong phú phục vụ đào tạo đúng chuyên ngành; (2) Các

chương trình xây dựng phù hợp với các quy định hiện hành

S¬ 36 - 2019

KHOA H“C & C«NG NGHª

về hệ thống đào tạo, thời gian đào tạo; (3) Phân bố môn học đào tạo với thực tiễn đã được nhận diện, bao gồm: (1) Định

phù hợp với khả năng nhận thức, tiếp nhận của sinh viên.

hướng xây dựng Chương trình đào tạo đáp ứng nhu cầu

thực tiễn; (2) Tự chủ đào tạo cho các trường nhằm tăng khả

năng chủ động thích nghi với môi trường phát triển đô thị

hiện nay; (3) Đào tạo phải gắn với phát triển khoa học, công

nghệ; (4) Đào tạo cần gắn với các hoạt động nghề nghiệp

thực tế, nhất là trong đội ngũ giảng viên, và đồ án môn học;

(5) Đào tạo gắn với giáo dục về tính hiếu kỳ và sự nhạy cảm

đối với các yếu tố văn hoá; (6) Đào tạo gắn với giáo dục về

Suy nghĩ và làm việc theo nhóm./.

- Mặt hạn chế: (1) Vấn đề cải tiến chương trình đào tạo

chưa được chú trọng tại các trường tư thục, dẫn tới thiếu hụt

nhân lực cung cấp cho thị trường lao động; (2) Còn tồn tại cá

biệt sự khác nhau về thời lượng đào tạo; (3) Thiếu thống nhất

môn học giữa các trường và thiếu cập nhật các môn học liên

quan tới kinh tế - xã hội và phương pháp luận; (4) Phương

pháp truyền thụ còn rập khuôn, ít sáng tạo.

Qua các kết quả báo cáo, các đòi hỏi về việc gắn kết

5. Kỷ yếu hội thảo Đào tạo chuyên ngành Quy hoạch đô thị và Nông

thôn gắn với thực tiễn, tháng 11/2012, Hà Nội

6. Kỷ yếu hội nghị khoa học 45 năm truyền thống Trường đại học

Kiến trúc Hà Nội – Tiểu ban Quy hoạch và Quản lý đô thị, tháng

11/2014, Hà Nội.

7. Chương trình đào tạo ngành Quy hoạch vùng và đô thị - Trường

Đại học Kiến trúc ành phố Hồ Chí Minh.

8. Chương trình đào tạo ngành đô thị học - Trường Đại học Khoa học

xã hội và nhân văn – Đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh

T¿i lièu tham khÀo

1. Chương trình khung giáo dục đại học ngành Quy hoạch đô thị. Bộ

Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội. 2004.

2. Đề án Nâng cao chất lượng đào tạo của Trường Đại học Kiến trúc

Hà Nội. Hà Nội; tháng 11/2004.

3. Nghiên cứu cải tiến mục tiêu chương trình, kế hoạch đào tạo Kiến

trúc sư quy hoạch. Báo cáo tổng kết đề tài NCKH cấp Bộ, mã số RD

77, Hà Nội 2001.

4. Kế hoạch và nội dung thực hiện đồ án tốt nghiệp – Bộ môn Quy

hoạch đô thị - Khoa Kiến trúc và Quy hoạch, Trường đại học Xây

dựng Hà Nội.

9. Chương trình đào tạo ngành Kiến trúc – Trường Đại học Đông Đô

10. Chương trình đào tạo ngành Kiến trúc – Trường Đại học Phương

Đông

Luận bàn về phương pháp xác định...

(tiếp theo trang 50)

hệ số an toàn cao hơn, ở đây tác giả đề xuất là γ_k=2, thì các

kết quả tính toán gần với kết quả thí nghiệm nén tĩnh hơn.

c,u

lớn hơn

từ (1÷10)% khi cọc có đường kính lớn

(D>1000mm) và từ (10÷20)% khi cọc có D<1000mm. Vì vậy,

nên chọn hệ số an toàn cho hai phương pháp tính này cần

phải khác nhau.

3. Kết luận

Việc xác định SCT của cọc theo độ bền của vật liệu làm

cọc và giá trị cực hạn SCT của cọc theo độ bền của nền đất

dựa theo các chỉ tiêu cơ lý của đất đá, hay từ các kết quả thí

nghiệm hiện trường cho kết quả nhìn chung là tin cậy.

Kết quả dự tính SCT cực hạn R_c,utheo kết quả thí nghiệm

xuyên tiêu chuẩn từ công thức Nhật Bản của TCVN 10304-

2014 và TCXD 205-1998 chênh lệch không đáng kể (nhỏ

hơn 6%), như vậy là có sự tin cậy. Tuy nhiên, điều gây tranh

luận hiện nay là việc lấy hệ số an toàn theo TCVN10304-

2014 là rất nhỏ so với TCXD205-1998, dẫn đến SCT cho

Kết quả xác định SCT cực hạn từ các chỉ tiêu cơ lý của

đất đá thường khác biệt và có trị số nhỏ hơn so với kết quả

SCT xác định từ các kết quả thí nghiệm hiện trường nên cần

thiết phải có những điều chỉnh về hệ số tin cậy, hệ số an toàn

khi xác định SCT tính toán của cọc cho các phương pháp

tính khác nhau để đảm bảo sự phù hợp với sự làm việc thực

tế của cọc. Hệ số an toàn đề xuất trong các biểu thức xác

định SCT tính toán từ các kết quả thí nghiệm hiện trường đề

xuất nên lấy từ 2,0÷2,5./.

phép (

) khác nhau lớn.

R_TT

Bảng 3 so sánh sức chịu tải tính toán Rtt dựa theo chỉ

dẫn các tiêu chuẩn trong đó TCXD 205-1998 lấy bằng 3;

TCVN 9393-2012 lấy bằng 2; TCVN 10304-2014 lấy γ₀=1.15,

γ_n=1.2, γ_k=1.75, tức hệ số an toàn là 1.83 (đối với công trình

cấp 1 và 1,75 với công trình cấp 2 và 3 do γ_n=1.15). Từ các

kết quả đó, ta thấy nếu sử dụng TCVN10304-2014 nhưng với

7. TCVN 9393:2012. Cọc- Phương pháp thử nghiệm hiện trường bằng

tải trọng tĩnh ép dọc trục.

8. Tiêu chuẩn Pháp DTU.

9. Tiêu chuẩn Nhật JIA.

10. British Standard Code of Practice for Foundations, BS 8004:1986,

Section 7.

11. American Association of State Highway and Transportation

Oﬃcials AASHTO (1998), Bridge Design Speciﬁcations, Section 10.

T¿i lièu tham khÀo

1. TCVN 10304:2014¬. Móng cọc - Tiêu chuẩn thiết kế, NXB Xây

dựng, Hà Nội.

2. TCXD 205:1998¬. Móng cọc - Tiêu chuẩn thiết kế, NXB Xây dựng,

Hà Nội.

3. TCXD 195:1997: Nhà cao tầng – iết kế cọc khoan nhồi, NXB Xây

dựng, Hà Nội.

4. 20 TCN 21:86. Móng cọc – Tiêu chuẩn thiết kế.

5. TCVN 9351:2012. Đất xây dựng- Phương pháp thí nghiệm hiện

trường- thí nghiệm xuyên tiêu chuẩn (SPT).

12. Federal Highway Administration FHWA NHI-05-042 (April 2006),

Design and Construction of Driven Pile Foundations, Section 9.

6. TCVN 9352:2012. Đất xây dựng- Phương pháp thí nghiệm xuyên

tĩnh.

T„P CHŠ KHOA H“C KI¦N TR”C - XŸY D¼NG

5 trang yennguyen 9160 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Thực trạng và yêu cầu xây dựng chương trình đào tạo chuyên ngành quy hoạch đô thị và nông thôn hiện nay", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

thuc_trang_va_yeu_cau_xay_dung_chuong_trinh_dao_tao_chuyen_n.pdf