Thực trạng và đề xuất - Giải pháp phát triển cây xanh đô thị thành phố Cần Thơ
THÖÏC TRAÏNG VAØ ÑEÀ XUAÁT
GIAÛI PHAÙP PHAÙT TRIEÅN CAÂY XANH
ÑOÂ THÒ THAØNH PHOÁ CAÀN THÔ
PGS.TS.KTS. LÖU ÑÖùC CÖôØNG
Vieän tröôûng Vieän Quy hoaïch ñoâ thò vaø noâng thonâ quoác gia (VIUP)
Caây xanh ñoâ thò laø thaønh toá quan tronï g trong caáu truùc ñoâ thò. Khoâng chæ laø
laù phoåi xanh, laø mayù ñieàu hoaø khoâng khí, laø thietá bò loïc buiï , giaûm tieáng oàn vaø
khí thaûi… caây xanh coøn gaén boù thaân thieát vôùi con ngöôøi, vôùi moâi tröôøng soáng
vaø vôùi söï phaùt trieån cuûa ñoâ thò. Vaäy caây xanh ñoâ thò TP Caàn Thô coù nhöõng
noåi baät, khoù khanê gì trong quaù trình phaùt trienå ñoâ thò vaø thích öùng vôùi bieán
ñoåi khí haäu.
Lôøi noùi ñaàu
Canà Thô laø thanø h phoá namè trenâ bôø phaiû sonâ g Hauä . Sau hôn 120 namê phatù trienå , nôi ñayâ ñang laø trung tamâ
quan tronï g nhatá cuaû vunø g ñonà g banè g sonâ g Cöuû Long veà kinh te,á vanê hoaù , khoa hocï vaø kyõ thuatä . Thanø h phoá
Canà Thô conø laø motä trong 4 tænh thuocä vunø g kinh teá tronï g ñiemå cuaû vunø g ñonà g banè g sonâ g Cöuû Long vaø laø vunø g
kinh teá tronï g ñiemå thöù tö cuaû Vietä Nam. Heä thoná g cayâ xanh ñoâ thò laø boä phanä cauá thanø h chöcù nanê g khonâ g theå
thieáu trong thaønh phoá Caàn Thô, ñoàng thôiø laø yeáu toá caiû thieän moâi tröôøng nhö ñieàu hoøa khí haäu, haïn cheá söï phaù
hoaiï cuaû thienâ nhienâ , lamø phong phuù ñôiø soná g vanê hoaù , myõ quan thanø h phoá vaø mang laiï lôiï ích kinh teá roõ retä .
Moâi tröôøng ñang trôû thaønh vaán ñeà thôøi ñaiï . Phaùt trienå kinh teá vaø baûo veä moâi tröôøng phuø hôïp vôùi chieán löôïc quocá
gia cuõng laø chiená löôïc phaùt trienå kinh teá - xaõ hoiä thaønh phoá Caàn Thô.
Ñeå thanø h phoá Canà Thô sômù trôû thanø h phoá Xanh - Sacï h - Ñepï vôiù söcù hutù phatù trienå manï h meõ veà kinh teá xaõ hoiä ,
dòch vuï thöông maiï , ñacë bietä laø dòch vuï du lòch trenâ cô sôû khai thacù nhönõ g lôiï theá veà tiemà nanê g ña danï g, phong
phuù laø canû h quan thienâ nhienâ sinh thaiù ñacë thuø sonâ g nöôcù thì viecä ñayå nhanh tocá ñoä xayâ dönï g phatù trienå ñoâ thò
theo quy hoacï h ñöôcï duyetä ñapù önù g söï phatù trienå kinh teá xaõ hoiä laø viecä lamø canà thietá . Macë duø trong thôiø gian
qua, thanø h phoá ñaõ trienå khai cacù döï anù , ñauà tö xayâ dönï g nhieuà cô sôû haï tanà g, khu ñoâ thò môiù quan tronï g vaø
SË 95+96 .2018
130
ß a
n g µ n h
capá thietá theo quy hoacï h chung, nhöng chöa coù ñieuà kienä trienå khai
döï anù quy hoacï h tonå g theå heä thoná g cayâ xanh ñoâ thò vaø döï anù ñauà tö
xaây döïng caùc khu coâng vieân caây xanh.
Hienä nay, Canà Thô laø motä trung tamâ nonâ g nghiepä quan tronï g, trong
ñoù cuocä soná g ñoâ thò vaø nonâ g thonâ ñan xen vaø phuï thuocä lanã nhau.
Cacù vöônø cayâ anê traiù laø yeuá toá thietá yeuá ñoiá vôiù nenà kinh teá vaø dienä
maïo rieâng cuaû thaønh phoá.
Thanø h phoá Canà Thô canà coù motä nghienâ cöuù tonå g theå veà heä thoná g
cayâ xanh ñoâ thò nhamè coù cô sôû quanû lyù söû dunï g ñatá ñai hôpï lyù vaø lapä
keá hoaïch ñaàu tö ñoàng boä, goùp phaàn taïo neân motä khoâng gian kieán
trucù ñoâ thò hoanø chænh, mauã möcï laø ratá canà thietá vaø capá bacù h. Baiø vietá
tham luanä cunõ g nhamè ñonù g gopù motä vaiø yù ñeå Canà Thô laø motä Thanø h
phoá sinh thaiù ñienå hình cuaû vunø g Ñonà g banè g sonâ g Cöuû Long.
Canà Thô coù motä heä thoná g ñöônø g thuyû keoù daiø vaø ronä g, theo matë töï
nhienâ cunõ g nhö do nhanâ taoï , coù giaù trò lòch söû trong viecä phanâ boá lanõ h
thoå. Nhaân toá nöôùc ñaõ taïo hình vunø g chaâu thoå, cuõng nhö ñoùng vai troø
quan tronï g trong giao thonâ g, thuyû lôiï vaø thoatù nöôcù . Canh tacù nonâ g
nghiepä ñoiø hoiû motä heä thoná g thuyû lôiï totá , ñieuà nayø phuï thuocä ratá nhieuà
vaoø kenâ h racï h vaø ñeâ ñieuà . Ñeâ keø cho phepù cung capá motä dienä tích ñatá
lônù hôn danø h cho muaø manø g vaø cayâ anê qua.û Cacù ñiemå danâ cö cunõ g
ñöôcï phanâ tanù cho phepù nonâ g danâ tiepá canä vôiù ruonä g ñonà g nhieuà hôn.
Nhö vayä , tính nanê g ñonä g vaø phöcù tapï trong canû h quan cuaû ñonà g banè g
sonâ g Cöuû Long ñaõ ñöôcï taoï ra bôiû motä moâ hình phanâ tanù coù kiemå soatù
vôùi caùc ñieåm nuùt maø Caàn Thô luoân luoân laø quan troïng nhaát.
Ñaùnh giaù chung TP Caàn Thô
Vò trí ñòa lyù
Thanø h phoá Canà Thô namè trenâ bôø phaiû sonâ g Hauä coù toaï ñoä ñòa lyù
105013’38” - 105050’35” kinh ñoä Ñonâ g vaø 9055’08” - 10019’38” vó
ñoä Bacé , traiû daiø trenâ 55 km docï bôø Tayâ sonâ g Hauä . Phía bacé giapù tænh
An Giang, phía ñonâ g giapù tænh Ñonà g Thapù vaø tænh Vónh Long, phía
taây giaùp tænh Kieân Giang, phía nam giaùp tænh Haäu Giang.
Khacù bietä veà ñòa hình ñoiâ khi chæ laø vaiø cm ñaõ anû h höônû g ratá lônù ñená
yeuá toá canû h quan cuaû motä vunø g nhö thanø h phoá Canà Thô. Nhönõ g söï
thay ñoiå nayø coù quan heä matä thietá ñená möcù ñoä ngapä lutï vaø laø yeuá toá
nonø g cotá ñeå xacù ñònh tính chatá söû dunï g cuaû tönø g loaiï ñatá . Ñieuà nayø
theå hienä roõ söï logic cuaû phanâ boá nonâ g nghiepä ñòa phöông: ñatá trunõ g
tronà g luaù nöôcù , ñatá töï nhienâ cao hôn thì tanä dunï g ñeå tronà g nhönõ g loaiï
cayâ deã bò tonå thöông hôn (cayâ anê qua)û . Trenâ gocù nhìn vi mo,â ñòa hình
ratá hay bò cacù yeuá toá nhanâ taoï tacù ñonä g theo logic ñaoø vaø ñapé . Soá
löônï g ñatá ñöôcï ñaoø ñeå lamø hoá hoacë möông thuyû lôiï (ví duï trong vöônø
caây aên traùi) sau ñoù coù theå söû duïng ñeå ñaép vaø laøm ñeâ chaén.
Thaønh phoá Caàn Thô coù toång dieän tích töï nhieân laø 1.409,0 km2, chiemá
3,49% dienä tích toanø vunø g. Quy moâ danâ soá khoanû g 1.2 trieuä ngöôiø ,
maät ñoä daân soá: 860 ngöôøi/km2. Canà Thô cunõ g laø thanø h phoá hienä ñaiï
vaø lôùn nhaát cuûa caû vunø g haï löu sonâ g Meâ Koâng.
Trong töông lai, nonâ g sanû vanã namé theá manï h trong söï phatù trienå
cuaû vunø g. Do vayä , trenâ gocù nhìn kinh te,á seõ khonâ g ngacï nhienâ khi
noiù ranè g conâ g cuocä cô giôiù hoaù vaø toiá öu hoaù nonâ g nghiepä seõ laø motä
thaùch thöùc trong vieäc toå chöùc khonâ g gian cuûa ñoà aùn. Caùc tieán boä veà
nonâ g nghiepä cuaû Canà Thô seõ anû h höônû g ñená canû h quan, vì vayä canà
phaiû coù nhönõ g söï löaï chonï coù canâ nhacé trong viecä phanâ boá vaø thietá
keá quy hoaïch ñaát nuoâi troàng thuûy saûn/luùa/caây aên traùi.
Caûnh quan saûn xuaát - Caûnh quan noâng nghieäp cuûa Caàn Thô coù söï
khacù bietä nhoû veà cao ñoä nenà . Canù h ñonà g luaù trenâ ñatá thapá xen keõ vôiù
cacù vöônø cayâ anê traiù trenâ nenà ñatá cao vaø cacù ao hoà nuoiâ tomâ ca.ù Thonâ g
qua nguyeân taéc ñaøo ñaép, ñòa hình ñöôïc vaän duïng moät caùch chính xaùc.
Söï môû ronä g cuaû manï g löôiù kenâ h racï h caû töï nhienâ vaø nhanâ taoï laø cauá
trucù khonâ g gian cô banû taoï nenâ ranh giôiù nonâ g nghiepä vaø vunø g ñoâ
thò hoaù . Cayâ anê traiù ñöôcï phanâ boå theo daiû ñatá töï nhienâ ven sonâ g,
trong khi vuøng ñatá thaáp thì ñeå troàng luùa nöôùc vaø nuoâi troàng thuûy saûn.
Caùc vaán ñeà ngaäp luït, xaâm maën & biená ñoåi khí haäu
Hình 1. 1: Baûn ñoà vò trí vaø moái lieân heä vuøng
Vietä Nam laø motä nöôcù namè trong 5 quocá gia bò anû h höônû g nanë g neà
cuaû biená ñoiå khí hauä do nöôcù bienå tanê g nhanh vaø batá thöônø g veà thôiø
tietá . Ñieuà nayø cunõ g anû h höônû g ñená ñonà g banè g sonâ g Cöuû Long. Taiï
ñayâ , biená ñoiå khí hauä ñaõ anû h höônû g lenâ cheá ñoä thuyû vanê , thuyû trieuà
trenâ cacù sonâ g kenâ h lônù cuaû toanø vunø g ñonà g banè g sonâ g Cöuû Long noiù
chung vaø ñòa baøn thaønh phoá Caàn Thô noùi rieâng.
Ñaëc ñieåm caûnh quan
Trong suotá quaù trình lòch söû hình thanø h, cacù sonâ g, kenâ h, racï h coù
yù nghóa lônù veà matë quocá phonø g, giao thonâ g vaø thuyû lôiï . Sonâ g Hauä ,
sonâ g Canà Thô coù vai troø chuû ñaoï , danã daté canû h quan cuaû thanø h pho.á
Ngoaiø ra, vaoø thôiø Phapù thuocä , Phapù ñaõ cho ñaoø ratá nhieuà kenâ h ñaoø
khacù nhau. Heä thoná g kenâ h ñaoø nayø ñaõ biená ñoiå khu vöcï ñeå trôû thanø h
motä vunø g nonâ g nghiepä coù hieuä quaû kinh teá cao, vôiù manï g löôiù giao
thöông töø nhöõng trang traïi noâng thoân ñeán caùc trung taâm thöông maïi.
Phanà lônù dienä tích trenâ ñòa banø thanø h phoá chòu anû h höônû g cuaû cheá
ñoä banù nhatä trieuà khonâ g ñeuà cuaû bienå Ñonâ g. Vôiù matä ñoä sonâ g racï h
SË 95+96 .2018
131
Caùc khu vöcï coâng vieân caây xanh taäp trung:
Hienä taiï cacù conâ g vienâ tapä trung taiï khu vöcï
trung tamâ quanä Ninh Kieuà . Vôiù quy moâ nhoû
töø 2-3 ha trong ñoù conâ g vienâ chính cuaû thanø h
phoá taiï bená Ninh Kieuà dienä tích khoanû g 2 ha
vaø conâ g vienâ Löu Höuõ Phöôcù khoanû g 3 ha.
Cayâ xanh ñöônø g phoá ñaõ ñöôcï thanø h phoá quan
tamâ tronà g taiï cacù ñöônø g chính. Taiï quanä Ninh
Kieuà , chæ tieuâ cayâ xanh cuaû thanø h phoá khoanû g
7-8 m2/ ngöôiø, nhu cauà cho ñoâ thò nhö Canà
Thô caàn ôû möùc chæ tieâu 12-15 m2/ ngöôøi.
Cayâ xanh gané vôiù cacù di sanû vanê hoaù , lòch söû
nhö töônï g ñaiø Bacù Hoà trenâ bená Ninh Kieuà ,
nhaø baoû tanø g thanø h pho,á nhaø baoû tanø g quanâ
khu 9, ñình Bình Thuyû , chuaø Khanù h Quang,
chuaø On g, chuaø Nam Nha,õ Hoiä Linh Coå Tö,ï
chuaø Munir Ansayâ , Long Quang Coå Tö,ï moä
thuû khoa Buøi Höõu Nghóa. v.v…
Hình 1. 2: Sô ñoà ñaùnh giaù hieän traïng söû duïng ñaát caây xanh thaønh phoá Caàn Thô
Cayâ xanh - canû h quan töï nhienâ - khonâ g gian
mô:û Cacù khu vöcï canû h quan ñepï gané vôiù
thienâ nhienâ sonâ g, racï h chanè g chòt nhö conà
Caiù Khe,á Conà Khöông, Conà AuÁ , Conà Sôn, cuø
lao Taân Locä , vöôøn coø Baèng Laêng, laøng hoa
Thôùi Nhöït, beán Ninh Kieàu, chôï noåi Caùi Raêng,
chôï noåi Phong Ñieàn…
trung bình laø 1,80 km/km2, toång chieàu daøi
doøng chaûy laø 3.405 km, doøng chaûy chính
laø soâng Haäu chaûy qua ñòa baøn thaønh phoá,
naèm trong khu vöïc trung chuyeån giöõa
nguoàn vaø trieàu, löu löôïng nöôùc trong
thôøi kyø ñænh luõ öùng vôùi taàn suaát 50% vaøo
khoaûng 12.800m3/s. Ngoaøi ra, caùc keânh
raïch quan troïng khaùc laø: caùc keânh raïch
chuyeån nöôùc töø soâng haäu veà bieån Taây vaø
baùn ñaûo Caø Mau (keânh Caùi Saén, keânh
Thoát Noát, keânh OÂ Moân – Thò Ñoäi, raïch Soi
– Vaøm Coáng, keânh Xaø No), caùc keânh song
song vôùi soâng Haäu vaø caùc soâng raïch töï
nhieân aûnh höôûng trieàu.
Ñaát caây xanh - caûnh quan
Quyõ ñatá phatù trienå cayâ xanh canû h quan -
khonâ g gian môû cuaû thanø h phoá töông ñoiá lônù .
Tuy nhienâ thanø h phoá Canà Thô chöa coù cacù
conâ g vienâ trung tamâ lônù , töông xönù g vôiù tamà
voùc cuûa ñoâ thò trung taâm vuøng.
Baûng 1. 1: Hieän traïng söû duïng ñaát thaønh phoá Caàn thô
Vaoø muaø luõ thanù g 7 ñená thanù g 11, thanø h
phoá chòu anû h höônû g tröcï tiepá cuaû donø g luõ
töø sonâ g Hauä vaø töù giacù Long Xuyenâ , nhöng
anû h höônû g trieuà vanã roõ netù , tuyø vaoø biená
ñonä g hanø g namê cuaû lu,õ khu vöcï ngapä sauâ
(>100cm) coù dienä tích töø 9.700 – 35.600
ha, khu vöcï ngapä trung bình (50-100 cm)
khoanû g 87.800 – 88.400 ha. (Nguonà : QH
thuyû lôiï tonå g hôpï ñonà g banè g sonâ g Cöuû Long
cuûa phaân vieän KSQHTL Nam Boä).
Thöïc traïng caây xanh ñoâ thò
Caàn Thô
Hieän traïng söû duïng ñaát caây xanh
Ñatá ñai töï nhienâ thanø h phoá Canà Thô (namê
2010) khoaûng 140.895 ha (khonâ g keå maët
nöôcù sonâ g Hauä ). Trong ñoù ñatá cayâ xanh
– TDTT laø 591,80 ha, bình quanâ khoanû g
6-8m2/ngöôiø , chiemá 9,4% ñatá danâ dunï g.
(Nguoàn: Ñieàu chænh quy hoaïch chung thaønh phoá Caàn Thô ñená naêm 2030 vaø taàm nhìn ñeán naêm 2030)
SË 95+96 .2018
132
ß a
n g µ n h
Ñaát caây xanh giao thoâng vaø ñaàu moái haï taàng kyõ thuaät
Hieän traïng quaûn lyù cayâ xanh thaønh phoá Caàn Thô
Thanø h phoá Canà Thô ñaõ ban hanø h quyetá ñònh 15/2012/QÑ_UBND
veà quanû lyù conâ g vienâ vaø cayâ xanh ñoâ thò trenâ ñòa banø vaoø ngayø
28/06/2012. Quy ñònh nayø laø cô sôû phapù lyù ñeå xöû lyù cacù vi phamï lienâ
quan ñená conâ g vienâ , cayâ xanh. Thanø h phoá giao toå chöcù , ñôn vò, caù
nhanâ coù tracù h nhiemä quanû ly,ù baoû ve,ä chamê socù cayâ xanh trong khuonâ
vienâ truï sôû cô quan, tröôcù nhaø danâ ; thonâ g baoù kòp thôiø cho cacù cô quan
chöùc naêng giaûi quyeát khi phaùt hienä caây xanh coù daáu hieäu khaùc thöôøng
nhö coù nguy cô gayõ ñoå hoacë bò ñe doaï tröôcù nhönõ g hanø h vi gayâ anû h
höônû g ñená söï tanê g tröônû g, phatù trienå . Ñoiá vôiù cacù cayâ coå thu,ï cayâ canà
ñöôïc baûo toàn vaø chaêm soùc ñaëc bieät ñeàu ñöôïc thoáng keâ, phaân loaïi,
ñanù h so,á treo bienå tenâ tönø g cayâ vaø lapä hoà sô ñeå phucï vuï conâ g tacù quanû
ly.ù Cacù hanø h vi nhö ñoná ha,ï di dôiø traiù phepù , khacé , lotä voû thanâ cayâ , chatë ,
beû canø h, haiù la,ù hoa, traiù cayâ , töï yù leo treoø , gianê g dayâ , ñonù g ñinh, treo
banû g quanû g caoù traiù phepù , ñoå racù thaiû , chatá ñocä haiï vaoø gocá cayâ xanh
hoacë coù hanø h vi khacù coù theå gayâ chetá hoacë anû h höônû g ñená söï tanê g
Dienä tích ñatá ñauà moiá giao thonâ g khoanû g 2.910,86 ha gomà ñatá giao
thonâ g chính khoanû g 447 ha, giao thonâ g ñoiá ngoaiï khoanû g 1.542
ha. Canû g hanø g khonâ g Canà Thô khoanû g 903ha, heä thoná g bená canû g
khoaûng 49ha.
Dienä tích ñatá conâ g trình ñauà moiá kyõ thuatä khacù (ñienä , nöôcù , nghóa
trang, nghóa ñòa) khoanû g 407 ha. Trong ñoù ñatá nghóa trang, nghóa
ñòa chiemá phanà lônù , khoanû g 315,31ha phanâ boá ôû hauà hetá cacù quanä ,
huyenä trong thanø h pho,á nhöng tapä trung dienä tích lônù ôû cacù huyenä
Vónh Thaïnh, Côø Ñoû vaø quaän Thoát Noát.
Dienä tích ñatá khoanû g 6.837 ha, chiemá tyû tronï g lônù trong nhomù
ñatá chuyenâ dunø g tapä trung dienä tích lônù nhatá ôû quanä Thotá Notá
(2.103,44ha).
Ñanù h giaù chung veà hienä tranï g söû dunï g ñatá cayâ xanh thanø h phoá
Caàn Thô
tröônû g cuaû cayâ xanh ñeuà bò nghiemâ camá .
Ñatá nonâ g nghiepä chiemá tyû leä ratá cao (81,85% dienä tích töï nhienâ ), cao
nhatá trong cô cauá ñatá cuaû thanø h pho.á Laø tiemà nanê g, lôiï theá cô banû
ñeå phatù trienå nonâ g nghiepä , du lòch xanh, du lòch sinh thaiù , nhöng matë
traiù cuaû vaná ñeà cho thayá viecä chuyenå ñoiå mucï ñích söû dunï g ñatá ñai
chöa töông xönù g vôiù yù nghóa vaø yeuâ cauà veà söû dunï g ñatá ñeå phatù trienå
kinh teá cuaû motä ñoâ thò hatï nhanâ trung tamâ vunø g ñonà g banè g sonâ g Cöuû
Long. Ratá canà quan tamâ trong khai thacù , chuyenå ñoiå hôpï lyù quyõ ñatá
cuûa thaønh phoá trong caùc quy hoaïch.
Thanø h phoá cunõ g quy ñònh chæ coù UBND capá thanø h phoá vaø capá quanä ,
huyenä môiù coù thamå quyenà capá phepù ñoná ha,ï di dôiø cayâ xanh ñoâ thò.
Caùc haønh vi vi phaïm quy ñònh veà quaûn lyù caây xanh, tuøy tính chaát,
möcù ñoä ñeuà bò xöû lyù nghiemâ theo phapù luatä . UBND thanø h phoá Canà
Thô chæ ñaoï cô quan chöcù nanê g tronà g môiù nhieuà cayâ xanh nhö sao,
daàu, baèng laêng, lim xeït treân haàu heát caùc tuyeán ñöôøng noäi, ngoaïi oâ,
ven bôø sonâ g Hauä , sonâ g Canà Thô, cacù racï h Caiù Khe,á Khai Luonâ g…
UBND cacù quanä , huyenä tronà g cayâ xanh taiï cacù trung tamâ quanä , cacù
thò traná gopù phanà tanê g myõ quan ñoâ thò, lanø h manï h hoaù moiâ tröônø g taiï
nhönõ g khu vöcï nayø .
Hienä taiï , nhanâ danâ taiï cacù khu vöcï nayø ñeuà ñöôcï tuyenâ truyenà , nanâ g
cao yù thöcù baoû veä cayâ xanh totá nenâ soá cayâ chetá khonâ g ñanù g ke.å Ñacë
bietä , trenâ cacù tuyená ñöônø g Nguyenã Traiõ , Lyù Töï Tronï g, 3 Thanù g 2,
Hoaø Bình, 30 Thanù g 4, Tranà Phuù thuocä quanä trung tamâ Ninh Kieuà
ñeuà ñöôcï phuû kín cayâ xanh töø 10 - 100 namê tuoiå , taoï nenâ veû ñepï
rieâng cuûa moät thaønh phoá treû gané vôùi caûnh quan soâng nöôùc ñoäc ñaùo.
Ñeà xuaát giaûi phaùp phatù trieån cayâ xanh ñoâ thò TP
Caàn Thô
1. Taàm nhìn cho quy hoaïch heä thoáng caây xanh thaønh phoá Caàn Thô
Ñeà xuatá ñieuà chænh so vôiù Quy hoacï h ñaõ duyetä namê 2006: khonâ g chæ
xem vunø g canû h quan xanh namè giöaõ trung tamâ ñoâ thò hienä höuõ vaø
cacù trung tamâ môiù docï sonâ g Hauä nhö laø “ñatá döï trö”õ (ñeå cuoiá cunø g
cunõ g bò ñoâ thò hoaù ) maø cauá trucù canû h quan phaiû ñöôcï coi nhö motä
Hình 1. 3: Sô ñoà ñaùnh giaù hieän traïng söû duïng ñaát caây xanh
thaønh phoá Caàn Thô
Ñatá cayâ xanh töông ñoiá cao, bình quanâ khoanû g 6-8m2/ngöôiø , chiemá
9,4 % ñatá danâ dunï g. Tuy nhienâ , cayâ xanh tapä trung vaø conâ g vienâ lônù
cuaû thanø h phoá conø ít vaø chiemá tyû leä thapá , tapä trung chuû yeuá taiï khu
vöcï trung tamâ cu.õ Laø ñoâ thò trung tamâ vunø g, Canà Thô canà hình thanø h
coâng vieân trung taâm lônù phuïc vuï cho toaøn vuøng.
Ñatá cho phatù trienå du lòch: tuy dienä tích ñatá coù tiemà nanê g phatù trienå
du lòch lônù , ñacë bietä laø ñatá vöônø cayâ traiù matë nöôcù , sonâ g ho,à cayâ xanh
canû h quan cunõ g chiemá tyû tronï g lônù trong cô cauá söû dunï g ñatá nhöng
ñatá du lòch hauà nhö chöa ñöôcï khai thacù , hienä vanã nghienâ g veà khu
vöïc phaùt trieån noâng nghieäp vaø thuûy saûn laø chính.
Ñaát soâng vaø maët nöôùc, keânh raïch lôùn laø ñaëc ñieåm ñaëc thuø cuûa thaønh
pho.á Ñeå toå chöcù khonâ g gian canû h quan ñoâ thò cunõ g nhö thuanä lôiï veà
nguonà capá , thoatù nöôcù phucï vuï phatù trienå ñoâ thò, thanø h phoá canà coù
giaûi phaùp ñoái vôùi bieán ñoåi khí haäu ñeå phaùt trieån beàn vöõng.
SË 95+96 .2018
133
vaø ñöôcï löaï chonï motä cacù h chiená löôcï . Ñonà g
thôiø , banè g cacù h boå sung nhönõ g chi tietá môiù
vaoø canû h quan hienä taiï , cacù khu phatù trienå
môiù coù theå ñöôcï höônù g danã chiená löôcï ñaoø /
ñapé , baoû veä cacù heä sinh thaiù nhayï camû .Trenâ
quan ñiemå cuaû ñoà anù Ñieuà chænh quy hoacï h
chung Thanø h phoá Canà Thô ñená namê 2030,
tamà nhìn ñená namê 2050 thì quy hoacï h heä
thoáng cayâ xanh thanø h phoá Caàn Thô nhaèm
phatù trienå benà vönõ g, nanâ g cao chatá löônï g ñoâ
thò vaø baoû veä moiâ tröônø g sinh thaiù töï nhienâ
bao gomà ñatá , nöôcù , moiâ tröônø g soná g vaø thöcï
thi nhönõ g ñieuà maø vunø g ñatá yeuâ cauà , giamû
thieuå tacù ñonä g tieuâ cöcï tôiù moiâ tröônø g döaï
trenâ nhönõ g ñacë tröng cuaû khu ñatá vaø ñieuà
kienä phuø hôpï cho phepù .
Moät soá hình aûnh hieän traïng veà caây xanh thaønh phoá Caàn Thô
Caây xanh coâng vieân Tao Ñaøn
Caây xanh coâng vieân Ñoà Chieåu
Khu daân cö môùi Ngaân Thuaän, Q. Bình Thuûy
Caây xanh ñöôøng Traàn Phuù
Vôiù vai troø quan tronï g cuaû mình thì trong quy
hoacï h tonå g theå heä thoná g cayâ xanh thanø h
phoá Caàn thô cuõng coù boán taàm nhìn:
q
Tamà nhìn veà hình anû h thanø h phoá Canà
Caây xanh treân ñöôøng Nguyeãn Traõi
Thô - moät ñoâ thò soâng nöôùc
Canà Thô ñöôcï nhanä dienä nhôø moiá quan heä
ñacë tröng vôiù sonâ g Hauä (vaø cacù nhanù h danã
ra bienå ) vôiù voâ soá kenâ h racï h thuyû lôiï vaø cacù
cuø lao giöaõ sonâ g. Ñònh höônù g Canà Thô “
thanø h phoá sonâ g nöôcù ” ñöôcï xayâ dönï g bôiû
söï namé baté nguyenâ lyù cô banû veà canû h quan
sonâ g nöôcù cuaû thanø h pho.á Thonâ g qua quaù
trình boià vaø lôû cuaû sonâ g Hauä cunõ g nhö cacù
nhanù h cuaû noù ñaõ taoï ra motä nenà ñòa hình
vôiù ba capá ñoä (ñatá thapá , trung vaø cao), laø
motä minh chönù g quan tronï g cho cacù h thöcù
toå chöcù khonâ g gian cuaû thanø h pho.á
Caây xanh maët nöôùc ñöôøng Hoaøng Vaên Thuï
Theo ñeà xuatá trong quy hoacï h chung tonå g
theå Canà Thô pheâ duyetä namê 2006, söï phatù
trienå töông lai cuaû Canà Thô ñöôcï ñònh höônù g
nhö motä trung tamâ vunø g chayï docï phía Nam
bôø sonâ g Hauä . Ñayâ laø cô hoiä tuyetä vôiø ñeå Canà
Thô cô cauá laiï moiá quan heä sonâ g nöôcù voná
coù cuaû mình, ñeå quay laiï phía sonâ g Hauä (nhö
motä heä quaû cuaû phanâ boá cacù KÑT nhö OÂ
Monâ , Bình Thuyû , Ninh Kieuà …). Cunø g vôiù ñònh
höônù g phatù trienå ñoâ thò thì quy hoacï h tonå g theå
heä thoná g cayâ xanh Canà Thô cunõ g nhamè phatù
trienå vunø g lanõ h thoå nhö motä ñoâ thò cayâ xanh
vaømatë nöôcù , coùnghóalaømotä ñoâthòchatá löônï g
cao coù khonâ g gian ñoâ thò nenù ñan xen vôiù matë
nöôcù vaø daiû canû h quan xanh (sanû xuatá hay laø
sinh thaùi) vôùi quy moâ phuø hôïp.
Hình aûnh caây xanh taïi UBND caùc quaän, huyeän Tp. Caàn Thô
boä phanä ñoâ thò, taoï dönï g motä heä thoná g cayâ
xanh ñapù önù g nhu cauà caiû taoï moiâ tröônø g,
nanâ g cao chatá löônï g soná g cuaû cö danâ ñoâ thò,
nanâ g cao giaù trò canû h quan ñoâ thò.
vôiù matë nöôcù vaø daiû canû h quan xanh (sanû
xuatá hay laø sinh thaiù ) vôiù quy moâ phuø hôpï .
Ñònh höônù g quaù trình ñoâ thò hoaù ñeå gané ketá söï
phaùt trieån vaø nenà caûnh quan hieän coù.
Ñeà xuatá moâ hình phatù trienå môiù : Thay vì motä
thanø h phoá docï theo bôø sonâ g Hauä , Canà Thô
nenâ ñöôcï phatù trienå thanø h chuoiã cacù khu ñoâ
thò vôiù banû sacé rienâ g tönø g khu. Banè g cacù h
phatù trienå vunø g lanõ h thoå nhö motä ñoâ thò cayâ
xanh vaø matë nöôcù , coù nghóa laø motä ñoâ thò chatá
löônï g cao, coù khonâ g gian ñoâ thò nenù ñan xen
Caàn Thô caàn coù moät khoâng gian môû ñeå laøm
“boä phoiå xanh” cho ñoâ thò hoùa. Caûnh quan
thienâ nhienâ ñöôcï söû dunï g ñeå ñieuà tietá tacù
ñonä g cuaû ñoâ thò hoaù , ñöôcï xem nhö laø motä
yeuá toá cauá trucù trong ñoâ thò hoaù . Canû h quan
thienâ nhienâ ñöôcï duy trì vaø tanê g cöônø g veà matë
khonâ g gian, moiâ tröônø g ôû nhönõ g vò trí deã thayá
Cacù khu vöcï docï bôø sonâ g Hauä coù ñòa hình
trung bình (khonâ g ñuû cao ñeå ñoâ thò hoaù ) thì coù
tiemà nanê g to lônù nhö canû h quan donø g sonâ g
SË 95+96 .2018
134
ß a
n g µ n h
cho ñoâ thò hoaù taiï cacù quanä trung tamâ thanø h
pho.á Quan heä conä g sinh nayø cunõ g coù theå thayá
trong moiá töông tacù giöaõ khu ñoâ thò OÂ Monâ
ñöôcï boá trí laiï vaø canû h quan docï sonâ g Hauä
-
ñeå cunø g nhau taoï ra motä heä thoná g ñoâ thò/thienâ
nhieân trong moät ñònh höôùng song haønh.
Tính lienâ tucï cuaû canû h quan khonâ g chæ quan
tronï g ôû quy moâ toanø thanø h phoá maø conø quan
tronï g trong söï ketá hôpï ñoâ thò vaø thienâ nhienâ
moät caùch beàn vöõng treân quy moâ nhoû hôn
cuaû cacù trung tamâ khu ñoâ thò. Ñeà xuatá chiená
löôcï sinh thaiù nhaná manï h motä manï g löôiù
ketá noiá cayâ xanh/matë nöôcù chayï xuyenâ vaoø
ñoâ thò. Vöônø cayâ anê traiù coù motä vai troø quan
tronï g trong chiená löôcï nayø , vôiù muiø thôm,
hoa traiù vaø tacù ñonä g tích cöcï cuaû chunù g ñená
caû ngaønh noâng nghiepä . Ñoàng thôøi muøa caây
anê traiù gané lienà vôiù sanû xuatá muaø vuï cunõ g
nhö caùc heä thoáng chanê nuoâi trang traïi khaùc.
Hình 4. 1: Sô ñoà caáu truùc caùc maûng xanh cuûa thaønh phoá Caàn Thô
xanh, motä loaiï hình canû h quan seõ laø motä yeuá
toá boå sung trong manï g löôiù cayâ xanh, matë
nöôùc roäng lôùn hôn. Ñieuà naøy coù theå ñoùng goùp
ñanù g keå vaoø netù ñacë tröng cuaû Canà Thô nhö
laø motä thanø h phoá sonâ g nöôcù banè g cacù h taoï ra
motä canû h quan môû ronä g lônù namè ñan xen vôiù
caùc loõi ñoâ thò doïc soâng Haäu.
phuï thuocä chuû yeuá vaoø motä heä thoná g giao
thonâ g trenâ ñatá lienà (ñöônø g boä vaø ñöônø g saté )
boå sung bôiû giao thonâ g thuyû trenâ cacù nhanù h
sonâ g vuonâ g gocù vaø kenâ h racï h. Khu ñoâ thò
môùi ñöôïc toå chöùc bôûi truïc ñoâ thò - truïc xöông
soná g vaø ñöônø g cao tocá /xe löaû khonâ g gané
tröïc tiepá vôùi trung taâm khu ñoâ thò OÂ Moân.
Cunû g coá tính chatá xanh cuaû Canà Thô -
Trong ñeà xuatá ñieuà chænh quy hoacï h tonå g
the,å Canà Thô ñöôcï quy hoacï h nhö motä
thanø h phoá vöônø cayâ anê traiù roõ netù thonâ g qua
tuyená ñöônø g cao tocá /ñöônø g saté ñöôcï vacï h
laiï , chayï vonø g quanh khu vöcï vöônø cayâ anê
traiù hienä coù ôû phía tayâ nam trung tamâ thanø h
pho.á Thöù hai, viecä boá trí laiï OÂ Monâ laø motä cô
hoiä taoï ra canû h quan vöônø cayâ anê traiù môiù
(phuø hôpï vaø conâ g ngheä cao) docï theo sonâ g
Hauä - motä manû g khonâ g gian cayâ xanh môiù
boå sung vaøo trung taâm khu ñoâ thò môùi.
q
Tamà nhìn veà hình anû h Canà Thô - motä
thaønh phoá löu thoâng
q
Tamà nhìn veà hình anû h Canà Thô - motä
thaønh phoá vöônø caây aên traùi
Vôùi vai troø laø baûn leà quan troïng trong haønh
lang kinh teá vaø cacù trucï giao thonâ g khu vöcï
töø phía Ñonâ g Bacé /Tayâ Nam noiá ngang sonâ g
Hauä vaø bienå Ñonâ g ñená bienâ giôiù Campuchia,
Canà Thô canà motä heä thoná g giao thonâ g linh
hoatï vôiù boä matë cayâ xanh canû h quan ñöônø g
phoá taoï cacù danï g tuyená , ñiemå nhaná . Hình
danï g tuyená cuaû Canà Thô nhö motä thanø h
phoá sonâ g nöôcù , vôiù chuoiã cacù trung tamâ
khu ñoâ thò, seõ canø g ñöôcï nhaná manï h hôn
khi viecä tiepá canä giao thonâ g ñöôcï caiû thienä .
Ñeà xuatá “trucï xöông soná g” vôiù quy moâ toanø
thaønh phoá, gaén keát caùc khu ñoâ thò vôùi nhau
taoï nenâ motä Canà Thô môiù . Boå sung cho cauá
trucù canû h quan lienâ tucï lamø khung cho ñoâ
thò hoaù , trucï xöông soná g seõ gopù themâ motä
ñacë tröng cho ñoâ thò danï g tuyená . Trucï xöông
soná g khonâ g chæ laø motä trucï giao thonâ g maø
coøn laø moät caáu truùc caûnh quan.
Yeáu toá banû saéc noåi baät cuûa Caàn Thô laø maïng
löôiù ña danï g cacù loaiï cayâ anê traiù gané lienà
vôiù manï g löôiù ñöônø g thuyû vaø ñòa hình canû h
quan. Ñayâ cunõ g laø motä yeuá toá quan tronï g
cho caû kinh teá Canà Thô. Vì vayä ñeå chiená
löôïc phaùt trieån trôû nenâ coù hieäu quaû, thieát keá
cacù trung tamâ khu ñoâ thò döaï trenâ nguyenâ
lyù canû h quan laø hetá söcù canà thietá . Söï phuï
thuocä lanã nhau giöaõ cacù vunø g ñatá tonâ nenà vaø
cacù kenâ h thuyû lôiï toû ra phuø hôpï vôiù ñòa hình
trung bình ôû Caàn Thô - khoâng ñuû cao ñoä ñeå
danø h ñoâ thò hoaù . Manï g löôiù cayâ xanh anê traiù
chính laø nhanâ toá giaù trò trong viecä toå chöcù
caûnh quan vaø taùi caáu truùc khu vöïc.
q
Tamà nhìn veà hình anû h Canà Thô - motä
thaønh phoá quaûn lyù maïng löôùi nöôùc
Quanû lyù nöôcù laø motä trong soá nhönõ g thanø h
phanà cotá loiõ trong söï phatù trienå cuaû Canà Thô
nhö ñaõ neuâ roõ trong ñeà xuatá ñieuà chænh quy
hoacï h Canà Thô coù theå trôû thanø h motä thanø h
phoá maët nöôùc thoâng qua söï keát hôïp giöõa
canû h quan, haï tanà g vaø ñoâ thò hoaù . Ñònh
höônù g nayø cunõ g anû h höônû g ñená vaná ñeà
chonï loaiï cayâ tronà g phuø hôpï vôiù ñacë ñiemå ñoâ
thò nöôùc cuûa Caàn Thô
Ñònh höônù g Canà Thô nhö motä ñoâ thò vöônø
caây aên traùi theå hienä roõ ôû hai khía caïnh:
- Boá trí laiï khu ñoâ thò OÂ Monâ - taoï ra cacù cô
hoiä cuaû motä vunø g canû h quan vöônø cayâ anê
traiù môiù (hôpï lyù hoaù vaø conâ g ngheä cao) docï
soâng Haäu.
- Ñieuà chænh höônù g tuyená trucï ñöônø g cao
tocá , ñöônø g saté chayï vonø g quanh manû g xanh
lônù cuaû vöônø cayâ anê traiù phía tayâ nam trung
taâm thaønh phoá (huyeän Phong Ñieàn).
Söï chuyenå dòch vò trí cuaû khu ñoâ thò OÂ Monâ
trong ñieuà chænh quy hoacï h seõ hoã trôï cho
höônù g tuyená cuaû trucï chính ñoâ thò. Khi trucï
ñoâ thò nayø xuyenâ qua cacù khu vöcï canû h
quan giöaõ thanø h phoá hienä höuõ vaø Thotá
Notá (bao gomà caû OÂ Monâ môiù ) noù ñöôcï taoï
thanø h bôiû tapä hôpï cacù nhòp ñieuä chuyenå
ñonä g khacù nhau (cacù lanø xe cao tocá vaø giao
thonâ g khu vöcï tocá ñoä chamä hôn, giao thonâ g
coâng coäng…) vaø söï lieân tuïc trong khi vaãn
coù cacù ñoanï vôiù banû sacé rienâ g. OÂ Monâ seõ
Vôiù tamà nhìn nhö motä thanø h phoá cuaû quanû
lyù nöôcù tích hôpï , nhönõ g ñònh höônù g veà ñoâ
thò soâng, ñoâ thò vaän ñoäng, ñoâ thò vöôøn caây
aên traùi… ñaõ daàn xaùc ñònh caáu truùc caûnh quan
cuaû ñoâ thò Canà Thô. Cacù cauá trucù conâ g vienâ
tuyená tính ketá hôpï giöaõ cacù loiõ ñoâ thò vaø cacù
canû h quan (nonâ g nghiepä ) môû coù theå ñöôcï
hình dung nhö moät conâ g vieân linh hoaït thu
hutù voná ñauà tö cuaû caû chöông trình, phanâ
hoaù theo muaø vaø ñòa ñiemå . taoï ra cacù khonâ g
Vò trí vöônø cayâ anê traiù lônù ôû phía tayâ nam
thanø h phoá seõ cung capá buonà g phoiå xanh cho
Canà Thô - motä yeuá toá coù theå lamø benà chatë
moiá quan heä giöaõ nonâ g thonâ vaø ñoâ thò. Cacù
vöônø cayâ anê traiù nayø chính laø phanà boå sung
SË 95+96 .2018
135
gian phucï vuï cho cacù chöông trình conä g ñonà g trong muaø khoâ vaø
duøng ñeå xaû luõ trong muøa möa.
Hình 4. 1: Sô ñoà caáu truùc caùc maûng xanh cuûa thaønh phoá Caàn Thô
Cô caáu phanâ vuøng chöùc naêng thaønh phoá bao goàm:
- Vuøng phaùt trieån ñoâ thò chiemá khoaûng 20% dieän tích töï nhieân.
- Vunø g canû h quan, conâ g vienâ chuyenâ ñe,à khonâ g gian môû khoanû g
10,15% dieän tích töï nhieân.
- Vunø g baoû tonà cayâ xanh, vöônø cayâ anê traiù khoanû g 14,54% dienä tích
töï nhieân.
- Vuøng noâng nghieäp chieám 55,43% dieän tích töï nhieân.
a. Ñònh höôùng phaùt trieån cayâ xanh vuøng ñoâ thò noäi thaønh
Vunø g phatù trienå ñoâ thò noiä thanø h dienä tích 26.250 ha gomà cacù khu
ñoâ thò:
Khu ñoâ thò trung tamâ truyenà thoná g laø trung tamâ baoû tonà sinh thaiù
canû h quan vöônø cayâ anê traiù , baoû tonà vanê hoaù vaø lòch söû truyenà thoná g.
Cacù khu ôû chænh trang, conâ g vienâ cayâ xanh phucï vuï khu ôû môiù , cacù
khu nhaø vöôøn.
Khu ñoâ thò OÂ Monâ laø ñoâ thò môiù cuaû thanø h phoá Canà Thô, trung tamâ
coâng nghieäp, noâng nghieäp vaø conâ g ngheä cao. Caùc khu ôû môùi neùn taäp
trung, caùc khu ôû nhaø vöôøn.
(Nguoàn: Ñieàu chænh quy hoaïch chung thaønh phoá Caàn Thô ñeán naêm
2030 vaø taàm nhìn ñeán naêm 2030 )
Khu ñoâ thò Thotá Notá : laø khu conâ g nghiepä tapä trung, nonâ g nghiepä conâ g
ngheä cao, du lòch sinh thaùi. Trung taâm phaân phoái noâng saûn thaønh
phoá Canà Thô vaø vunø g ñonà g banè g sonâ g Cöuû Long. Cacù khu ôû chænh
trang vaø khu ôû sinh thaùi.
b. Ñònh höônù g phaùt trieån ñaát nonâ g nghieäp
Tonå g dienä tích khoanû g: 100.500 ha, gomà
:
Ñatá nonâ g nghiepä (tronà g luaù ) dienä tích 73.000 ha (cacù huyenä ngoaiï
thanø h); ñatá nonâ g nghiepä conâ g ngheä cao khoanû g 15.000 ha taiï phía
ñonâ g ñöônø g cao tocá môiù , gané vôiù cacù khu ñoâ thò vaø trong conâ g vienâ
soâng Haäu.
Ñatá baoû tonà vöônø cayâ anê traiù khoanû g 25.395 ha. Cacù khu vöcï nonâ g
nghiepä docï bôø sonâ g Hauä coù ñòa hình trung bình coù tiemà nanê g canû h
quan sonâ g nöôcù , boå sung vaoø manï g löôiù cayâ xanh, taoï canû h quan
Hình 4. 2: Sô ñoà phaân boá caùc khu ñoâ thò
YÙ töôûng cho quy hoaïch heä thoáng caây xanh thaønh khonâ g gian môû ronä g lônù namè ñan xen vôiù cacù loiõ ñoâ thò docï sonâ g Hauä
phoá Caàn Thô
(Höng Phu,ù Ninh Kieàu, Traø Noùc, Thoát Noát).
Hình 4. 4: Sô ñoà phaân vuøng phaùt trieån
c. Ñònh höônù g phatù trienå vunø g cayâ xanh canû h quan, conâ g vienâ
chuyenâ ñeà vaø khonâ g gian môû
Dieän tích 10.000 ha, goàm:
Conâ g vienâ sonâ g Hauä laø conâ g vienâ chuyenâ ñeà capá vunø g, bao gomà
nghienâ cöuù khoa hocï , nonâ g nghiepä conâ g ngheä cao, dienä tích matë
nöôùc, theå duïc theå thao vaø vui chôi giaûi trí cho toaøn vuøng ñoàng baèng
soâng Cöuû Long, dienä tích khoanû g 3.700 ha.
Conâ g vienâ tuyená docï “trucï xöông soná g ñoâ thò” laø ngöônõ g cöaû giöaõ
khu vöcï phatù trienå ñoâ thò vaø canû h quan khonâ g gian mô,û dienä tích
khoaûng 4.000 ha.
Daiû cuø lao docï sonâ g Hauä khoanû g 2.400 ha laø nôi tapä trung cacù khu
dòch vuï du lòch sinh thaùi vaø giaûi trí, theå thao, saân goân…
Khu vöônø cayâ anê traiù ôû Phong Ñienà , OÂ Monâ vaø Thotá Notá ñöôcï lienâ ketá
vôùi coâng vieân tuyeán ñoâ thò vaø coâng vieân soâng Haäu.
(Nguoàn: Ñieàu chænh quy hoaïch chung thaønh phoá Caàn Thô ñeán naêm
2030 vaø taàm nhìn ñeán naêm 2030 )
SË 95+96 .2018
136
ß a
n g µ n h
Hình 4.5: Sô ñoà khoâng gian vuøng noâng nghieäp
Toå chöùc maïng löôùi caây xanh caûnh quan
Hình 4. 6: Sô ñoà höôùng daãn thieát keá ñoâ thò veà coâng vieân caây xanh –
khoâng gian môû
sinh thaiù vaø sanû xuatá lienà ke.à
Manï g löôiù cayâ xanh ñoâ thò chuû yeuá gomà vunø g phatù trienå thanø h khu
conâ g vienâ nonâ g nghiepä conâ g ngheä cao vaø gané lienà vôiù viecä phatù trienå
cacù phöông phapù nonâ g nghiepä , nuoiâ tronà g thuyû sanû conâ g ngheä môiù .
Toå chöcù nhaná manï h tôiù thuocä tính canû h quan phong phuù cuaû thanø h
pho.á Söï phatù trienå ñöôcï nanâ g cao thanø h motä thanø h phoá cayâ xanh
matë nöôcù , mang laiï nhönõ g khonâ g gian ñoâ thò nenù chatá löônï g cao vaø
ñan xen vôiù cacù yeuá toá matë nöôcù hoacë vôiù cacù khonâ g gian xanh (sanû
xuaát hay sinh thaùi) vôùi quy moâ thích hôïp.
Conâ g vienâ laø chiená löôcï thietá keá nhamè nganê chanë söï xamâ laná tôiù nhönõ g
caûnh quan coù khaû naêng saûn xuaát vaø ñaûm baûo khonâ g gian môû ñoâ thò.
Chöcù nanê g chính laø nôi hoiä tuï cacù hoatï ñonä g vaø taoï dönï g motä khonâ g
gian canû h quan. Laø motä khu conâ g vienâ conâ g conä g nanê g ñonä g, thietá
thöcï vôiù cacù hoatï ñonä g nhö cacù sanâ gonâ , khu baiõ co,û vöônø hoa, khu
nghæ ngôi conâ g conä g, sanâ chôi nöôcù cho treû em vaø nhieuà sanâ chôi
giaûi trí khaùc.
Heä thoná g cayâ xanh docï tuyená giao thonâ g chính “trucï xöông soná g
ñoâ thò”, cacù manû g xanh conâ g vienâ trong cacù khu ñoâ thò.
Heä thoná g cayâ xanh canû h quan vöônø cayâ anê traiù ôû Phong Ñienà docï
sonâ g Canà Thô, quanä OÂ Monâ - Thotá Notá vôiù cacù hoatï ñonä g du lòch
sinh thaiù , cung capá traiù cayâ baoû tonà söï ña danï g sinh hocï laø netù ñacë
tröng cuûa thaønh phoá.
Coâng vieân chuyeân ñeà soâng Haäu
Conâ g vienâ nhö motä phöông tienä ñeå giöõ gìn, phatù trienå vaø quanû lyù ñatá ñai
vaø vôiù chöcù nanê g laø motä khu nonâ g nghiepä conâ g ngheä cao thì noù laø conâ g
cuï thieát keá nhamè duy trì khoâng gian môû doïc beân bôø soâng, nôi seõ chòu
nhönõ g apù löcï lônù töø quaù trình ñoâ thò hoaù . Ñayâ cunõ g laø motä phanà quan
troïng trong taàm nhìn cuûa Canà Thô nhö moät thaønh phoá soâng.
Cacù manû g xanh canû h quan cuaû cacù cuø lao trenâ sonâ g Hauä , phatù trienå
du lòch sinh thaiù , cacù dòch vuï du lòch trenâ sonâ g. Duy trì cacù manû g
xanh vöôøn caây aên traùi vaø baoû toàn neùt ñocä ñaùo treân soâng.
Toanø boä 3.700 ha namè docï bôø sonâ g vaø ñonà g banè g sonâ g Hauä ñöôcï
phuø sa boià ñapé bao gomà cacù khu ñatá ngapä nöôcù , vöônø cayâ anê traiù ,
cacù canù h ñonà g thöû nghiemä ronä g lônù apù dunï g cacù kyõ thuatä canh tacù
môiù veà luaù vaø rau mauø . Khu conâ g vienâ conø laø nôi giôiù thieuä , trienå lamõ
cacù thanø h töuï nonâ g nghiepä vaø thuyû sanû hienä ñaiï cho toanø boä ñonà g
baèng soâng Cöûu Long.
Tuyeán coâng vieân chuyeân ñeà
Ñaây laø khoâng gian môû, khoâng chæ ñaûm baûo caùc khonâ g gian xaõ hoäi vaø
vui chôi giaiû trí maø conø laø ngöônõ g cöaû giöaõ cacù khu ñoâ thò, canû h quan
SË 95+96 .2018
137
Phatù huy cacù di sanû vanê hoaù vaø töï nhienâ cuaû
khu conâ g vienâ maø khonâ g lamø anû h höônû g tôiù
hoaït ñoäng noâng nghieäp.
thoâng, trong khi coù nhöõng ñiemå hôû taïo ra
khoanû g troná g ôû phía ñonâ g (sanâ gonâ trong
khu tuyená conâ g vienâ ). ÔÛ bôø phía tayâ , motä
loatï cacù loaiï cayâ anê traiù ñöôcï tronà g thanú g
hanø g docï trucï ñoâ thò (nhaná manï h tamà nhìn
cuaû thanø h phoá Canà Thô nhö motä thanø h phoá
vöônø cayâ anê traiù ). Möông thoatù nöôcù (khu
vöcï thoatù nöôcù möa vaø thuyû lôiï ) laø sauâ hôn
caû trong khu vöcï ñoâ thò vaø vì theá coù khaû nanê g
chöaù nhieuà nöôcù vaoø muaø möa. Matë caté ñi
qua ñoâ thò OÂ Monâ cho thayá tính chatá batá ñoiá
xöùng cuûa caùc tuyeán giao thoâng.
Tuyeán giao thoâng cho pheùp xe chaïy nhanh
thuocä trung tamâ ñoâ thò vôiù loatï cayâ xanh ñòa
phöông phatù trienå nhanh ñöôcï tronà g thanú g
haøng, conø caùc tuyená giao thoâng coâng coäng
chæ ñöôcï tronà g veà motä phía ñeå taoï khaû nanê g
tiepá canä cho ngöôiø ñi boä deã danø g hôn. Taiï
baiõ ñoã xe vaø khu vöcï giao thonâ g noiä boä (xe
oâ to,â xe ga vaø xe ñapï ) ñöôcï chæ ñònh tronà g
cayâ xaø cöø (motä loaiï cayâ ñienå hình cuaû khu
vöcï ñonà g banè g chauâ tho)å vaø cayâ hoanø g hauä
ñöôcï tronà g taiï khu vöcï ñi boä conâ g conä g (taoï
nhieuà bonù g matù ).
Caùc vöôøn caây aên traiù phía taây nam Caàn Thô
ñöôcï môû ronä g vaø laø motä phanà khonâ g theå
thieáu trong coâng vienâ soâng Hauä vaø lónh vöïc
noâng nghieäp coâng ngheä cao.
Manï g löôiù conâ g vienâ conâ g conä g tapâ trung
vaoø cacù khu xöû lyù nöôcù ñöôcï ñeà xuatá gané vôiù
manï g löôiù ñöônø g thuyû . Moiã conâ g vienâ gomà
coù motä heä thoná g lamø sacï h nöôcù , cacù conâ g
trình conâ g conä g, cacù khu giaiû trí vaø vöônø cayâ
anê traiù . Moiã conâ g vienâ canà coù ñacë thuø khacù
nhau, vaø hoaø tronä giöaõ cacù conâ g trình ñòa
phöông vaø vunø g, ñatë taiï ngoaiï vi hoacë trong
coâng vieân.
Nhönõ g vöônø cayâ anê traiù môiù (cam, quytù ,
chuoái, xoaøi, bô) coù theå ñöôïc tronà g gaàn caùc
khu khonâ g gian conâ g conä g, taoï bonù g matù ,
ñonà g thôiø ñayå manï h kinh teá nonâ g nghiepä ,
caûn trôû vieäc phaùt trieån ñoâ thò töï phaùt.
d. Truïc caây xanh chuû ñaïo
Trucï chính ñoâ thò theo höônù g nam- bacé : töø
khu ñoâ thò conâ g nghiepä Caiù Ranê g ñená khu
ñoâ thò conâ g nghiepä Thotá Notá . Kiemå soatù
khonâ g gian conâ g conä g vaø conâ g trình ñiemå
nhaná , kiemå soatù cacù matë caté khonâ g gian qua
caùc khu ñoâ thò, kieåm soaùt taàng cao, maät ñoä
xaây döïng, khoaûng luøi vaø hình thöcù kieán trucù .
Trucï xöông soná g vunø g thanø h phoá Canà Thô
ñi xuyenâ qua nhòp ñieuä cuaû cacù tuyená ñöônø g
thuyû , nhönõ g vöônø cayâ anê traiù vaø nhönõ g khonâ g
gian xanh cunø g cacù khu vöcï khacù taoï nenâ
motä vunø g ñoâ thò ñöôcï toå chöcù theo danï g
tuyená ñang trong quaù trình phatù trienå . Motä boä
phanä cauá thanø h quan tronï g cuaû trucï xöông
soná g laø quy hoacï h tronà g cayâ xanh - ñöôcï layá
camû hönù g töø chöông trình “ thanø h phoá vöônø ”
namê 1963 cuaû Singapore veà tronà g cayâ xanh,
hoa coû coù muiø thôm vaø cayâ buiï nhamè taoï söï
canâ banè g vôiù söï khoâ khan töø cacù conâ g trình
haï taàng môùi vaø phaùt trieån ñoâ thò.
Hình 4. 6: Sô ñoà höôùng daãn thieát keá ñoâ thò veà coâng vieân caây xanh – khoâng gian môû
q
Truïc ñoâ thò phía Baéc
Ñoaïn giao thoâng ñi qua khu vöcï caûnh quan
phía bacé giöaõ Thotá Notá vaø OÂ Monâ , cacù lanø
ñöônø g giao thonâ g conâ g conä g (ôû giöaõ trucï ñoâ
thò) ñöôïc naâng leân cao hôn bình thöôøng ñeå
coù ñöôcï caiù nhìn deã danø g hôn tôiù vunø g canû h
quan ñoâ thò. Nhönõ g loaiï cayâ phatù trienå nhanh
ñöôcï tronà g thanú g hanø g docï cacù tuyená giao
SË 95+96 .2018
138
ß a
n g µ n h
q
Truïc ñoâ thò phía Nam
Ñoaïn trucï ñoâ thò phía nam ñi qua khu vöïc caûnh
quan (giöaõ OÂ Monâ vaø Canà Thô hienä höuõ ), ketá hôpï
troàng caùc loaïi caây theo nhöõng cumï lôùn. Tuyeán
giao thonâ g conâ g conä g tiepá giapù vaø coù höônù g nhìn
ra khu vöcï vöônø cayâ anê traiù ôû phía tayâ . Trong khi
ño,ù cacù lanø xe oâ toâ coù motä “böcù töônø g” cayâ tronà g
banû ñòa vaø coù theå nhìn thayá tuyená conâ g vienâ phía
ñonâ g. Möông thoatù nöôcù töï nhienâ namè benâ canï h
chuoãi saân chôi theå thao cuûa tuyeán coâng vieân vaø
caùc khu vöïc naøy ñöôcï xem nhö laø nhöõng vunø g
trunõ g thoatù nöôcù vaoø muaø möa. Matë caté phía bacé
cuûa truïc ñoâ thò hieän höõu laø moät caáu truùc ñoái xöùng
ñöôcï ñeà xuatá vôiù cacù lanø ñöônø g giao thonâ g conâ g
conä g ôû trung tamâ . Namè docï cacù lanø giao thonâ g tocá
ñoä cao coù cacù kenâ h thoatù nöôcù möa vaø möông
thoatù nöôcù töï nhienâ hoacë cacù beà matë thu nöôcù
(nhö khu vöcï baiõ soiû /sanâ coû ñauä xe). Cacù loaiï cayâ
xanh boùng coù taùn lôùn ñöôïc xem nhö laø ñaëc tröng
cuaû ñoâ thò OÂ Monâ . Nenà ñòa hình nhanâ taoï chæ coù
motä benâ cuaû trucï ñoâ thò ñeå danø h cho cacù khonâ g
gian conâ g conä g, trong khi phía benâ kia laø cacù
coâng trình xaây treân coät (khoâng coù nenà xaây döïng).
Trenâ ñayâ laø nhönõ g ñonù g gopù veà noiä dung veà thöcï
tranï g vaø ñeà xuatá giaiû phapù phatù trienå cayâ xanh ñoâ
thò thanø h phoá Canà Thô nhamè xayâ dönï g hình anû h
tonå g theå heä thoná g cayâ xanh ñoâ thò Canà Thô töø ñoù
coù gôïi yù giaûi phaùp quy hoaïch, quaûn lyù ñaàu tö phuø
hôpï cho Thanø h phoá phatù trienå benà vönõ g vaø thích
öùng vôùi biená ñoåi khí hauä .
TAØI LIEÄU THAM KHAÛO:
1) Voõ Vaên Chi (2004). Töø ñieån thöïc vaät thoâng duïng, NXB.
Khoa hoïc vaø Kyõ thuaät, Haø Noäi.
2) Ñaëng Vaên Haø (2015). Hieän traïng caây xanh thaønh phoá Haø
Noäi vaø ñeà xuaát giaûi phaùp khaéc phuïc caây ñoå gaãy sau möa baõo
haøng naêm. Taïp Chí Noâng nghieäp & Phaùt trieån Noâng thoân, soá
21-2015, tr. 118 - 125.
3) Ñaëng Vaên Haø, Traàn Thò Lôïi (2016). Hieän traïng vaø giaûi
phaùp baûo toàn caây Muoãm coå thuï Mangifera foetida Lour taïi
Ñeàn Traàn - Nam Ñònh. Taïp chí Noâng nghieäp & Phaùt trieån
Noâng thoân, Soá 7-2016: tr. 29 - 137.
4) Voõ Vaên Chi (2004). Töø ñieån thöïc vaät thoâng duïng, NXB
Khoa hoïc vaø kyõ thuaät, Haø Noäi.
5) Ñoà aùn ñieàu chænh quy hoaïch chung thaønh phoá Caàn Thô
ñeán naêm 2030 vaø taàm nhìn ñeán naêm 2030.
6) Ñaëng Vaên Haø, Chu Maïnh Huøng (2016). Giaùo trình Thieát
keá caûnh quan caây xanh. Nxb. Noâng nghieäp Haø Noäi.
7) Nguyeãn Thò Yeán, Ñaëng Vaên Haø (2015). Baøi giaûng Kyõ thuaät
troàng caây goã ñoâ thò. Tröôøng Ñaïi hoïc Laâm nghieäp.
8) Konijnendijk, et al., (2005). Urban Forests and Trees.
Springer, Heidelberg.
Truïc loõi ñoâ thò ñöôïc xem nhö laø cauá truùc chính
ñònh höônù g cho ñoâ thò hoaù . Ñoanï chiená löôcï quan
tronï g nhatá cuaû trucï loiõ ñoâ thò seõ ñöôcï ñauà tö sômù
nhatá vôiù chieuà daiø 20km töø phía bacé OÂ Monâ tôiù
phía bacé trung tamâ Canà Thô.
9) Ahern, Jack (1995). Greenways as a planning strategy.
Volum: 12, pp 30 – 35.
SË 95+96 .2018
139
10 trang
18200
Free
Bạn đang xem tài liệu "Thực trạng và đề xuất - Giải pháp phát triển cây xanh đô thị thành phố Cần Thơ", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- thuc_trang_va_de_xuat_giai_phap_phat_trien_cay_xanh_do_thi_t.pdf
