Thực trạng và giải pháp phát triển mảng cây xanh đô thị thành phố Hồ Chí Minh
THÖÏC TRAÏNG VAØ GIAÛI PHAÙP
PHAÙT TRIEÅN mAûNg CAÂY XANH ÑOÂ THÒ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ mINH
ThS.KTS. NGuyeãN HoàNG DIeäP
Phoù giaùm ñoác Trung taâm chuyeån giao coâng ngheä QHXD (VIUP)
1. Ñaët vaán ñeà
Caây xanh ñoâ thò laø thaønh toá quan troïng trong caáu truùc ñoâ thò. Ñoù khoâng chæ laø laù phoåi xanh, laø maùy ñieàu hoøa khonâ g khí,
laø thieát bò locï buïi, giaûm tiená g oàn vaø khí thaiû … maø coøn gaén boù thaân thieát vôiù con ngöôøi, vôùi moâi tröôøng soáng vaø vôiù söï phatù
trieån cuûa ñoâ thò. Vaäy coâng taùc quy hoaïch vaø phaùt trieån caây xanh ñoâ thò TP.HCM coù nhöõng vaán ñeà, khoù khaên gì trong quaù
trình phaùt trieån ñoâ thò vaø thích öùng vôùi biená ñoåi khí haäu?
Heä thoáng conâ g vieân vaø cayâ xanh taïi TP.HCM ñöôïc hình thanø h vaø phaùt trieån qua moãi giai ñoaïn lòch söû khaùc nhau. Trong
quaù trình nayø , hình thöùc söû duïng cuõng nhö xu höôùng phaùt trieån vaø quy hoaïch moãi coâng vieân cuõng khaùc nhau. Baøi vietá
vôùi muïc ñích mang ñeán caùi nhìn toång quan veà söï hình thaønh vaø phaùt trienå khoâng gian xanh TP.HCM vaø nhìn laïi vai troø,
caùc loaïi hình cuûa khoâng gian xanh, ñaëc bieät laø coâng vieân coâng coäng vaø nhöõng vaán ñeà toàn taïi tröôùc thaùch thöùc cuaû söï
phatù trienå kinh teá vaø tình tranï g quy hoacï h ñoâ thò hienä nay taiï TP.HCM.
2. Thöcï tranï g heä thoná g cayâ xanh ñoâ thò TP.HCM
2.1. Caùc vanê baûn quy phaïm phaùp luatä hieän haønh lieân quan tôiù quy hoaïch, quaûn lyù cayâ xanh ñoâ thò
- Luaät Xaây döïng;
- Luaät Quy hoaïch ñoâ thò;
- Nghò ñònh soá 64/2010/NÑ-CP ngaøy 11 thaùng 6 namê 2010 cuûa Chính phuû veà quaûn lyù cayâ xanh ñoâ thò;
- Nghò ñònh soá 130/2013/NÑ-CP ngayø 16 thanù g 10 namê 2013 cuaû Chính phuû veà sanû xuatá vaø cung önù g sanû phamå , dòch
vuï coâng ích;
- Thoâng tö soá 20/2005/TT-BXD ngaøy 20 thanù g 12 naêm 2005 cuûa Boä Xaây dönï g veà Höôùng daãn quaûn lyù cayâ xanh ñoâ thò;
56
SË99 .2019
ß a
n g µ n h
-
Thonâ g tö soá 06/2010/TT-BXD ngayø
26/5/2010 cuaû Boä Xayâ dönï g höônù g danã
phöông phapù xacù ñònh giaù cuaû mayù vaø thietá
bò thi conâ g xayâ dönï g conâ g trình.
- TCVN 9257: 2012, Quy hoacï h cayâ xanh söû
dunï g conâ g conä g trong cacù ñoâ thò - tieuâ chuanå
caây xanh thieát keá.
-Vanê banû soá2273/BXD-VPngayø 10/11/2008
cuaû Boä Xayâ dönï g conâ g boá ñònh möcù döï toanù
duy trì caây xanh ñoâ thò.
- Tieuâ chuanå thietá keá kyù hieuä TCXDVN
362:2005 “Quy hoacï h cayâ xanh söû dunï g
conâ g conä g trong cacù ñoâ thò - Tieuâ chuanå
thietá ke”á ban hanø h kemø theo Quyetá ñònh soá
01/2006/QÑ-BXD ngayø 05 thanù g 01 namê
2006 cuûa Boä tröôûng Boä Xaây döïng;
Ñená nay, coù motä soá vanê banû ñaõ ban hanø h
lienâ quan ñená quanû lyù vaø phatù trienå heä thoná g
cayâ xanh ñoâ thò, nhöng vanã chöa coù söï thoná g
nhatá cao giöaõ khaiù niemä veà cayâ xanh ñoâ thò,
khonâ g gian xanh ñoâ thò vaø cayâ tronà g ñoâ thò
danã ñená khoù khanê cho conâ g tacù quanû ly.ù Ñacë
bietä laø khoù khanê trong viecä xacù ñònh mucï
tieuâ quy hoacï h, giao nhiemä vuï quy hoacï h
vaø tuyenå chonï ñôn vò coù ñuû nanê g löcï chuyenâ
monâ ñeå quanû ly,ù thöcï hienä quy hoacï h.
Benâ canï h ñoù coù nhieuà vanê banû ñaõ ñöôcï ñeà
capä trong Chiená löôcï , chöông trình mucï tieuâ
quocá gia lienâ quan ñená BÑKH nhamè tanê g
cöônø g quanû lyù vaø phatù trienå manû g xanh ñoâ
thò ñamû baoû ñoâ thò phatù trienå benà vönõ g vaø
UPBÑKH nhö:
- Taiï Quyetá ñònh soá 1183/QÑ-TTg ngayø
30/8/2012 cuaû Thuû töônù g Chính phuû veà
Chöông trình mucï tieuâ quocá gia önù g phoù
vôiù biená ñoiå khí hauä giai ñoanï 2012-2015,
chöông trình ñöôcï trienå khai thöcï hienä taiï cacù
Boä, ngaønh vaø caùc ñòa phöông treân toaøn quoác.
Cacù nhiemä vuï tronï g tamâ , öu tienâ capá bacù h
cuaû Boä Xayâ dönï g nhö: ñanù h giaù tacù ñonä g
cuaû biená ñoiå khí hauä , nöôcù bienå danâ g trong
cacù lónh vöcï do Boä quanû ly,ù xacù ñònh cacù giaiû
phapù önù g phoù biená ñoiå khí hauä , nöôcù bienå
danâ g cho cacù ñoâ thò vaø vunø g kinh teá bienå ; xayâ
döïng tieâu chuaån, quy chuaån.
Sô ñoà 1: Ñònh höôùng phaùt trieån khoâng gian TP.HCM ñeán naêm 2025
-
Quyetá ñònh soá 1216/QÑ-TTg ngayø
05/9/2012 cuaû Thuû töônù g Chính phuû ñaõ pheâ
duyetä Chiená löôcï Baoû veä moiâ tröônø g quocá
gia ñená namê 2020, tamà nhìn ñená namê 2030
ñatë ra cacù mucï tieuâ caiû thienä moiâ tröônø g
soná g; nanâ g cao nanê g löcï chuû ñonä g önù g phoù
vôiù biená ñoiå khí hauä , höônù g tôiù mucï tieuâ phatù
trienå benà vönõ g ñatá nöôcù vaø ñeà ra ñònh höônù g
cacù noiä dung, bienä phapù baoû veä moiâ tröônø g,
SË 99 .2019 57
trong ñoù neuâ roõ caiû thienä moiâ tröônø g khonâ g khí trong cacù ñoâ thò, khu tieân tieán treân theá giôùi.
daân cö laø thöïc hieän nghieâm caùc yeâu caàu veà boá trí ñaát cho coâng vieân, Theo Sôû Giao thonâ g Vanä taiû , thöcï tranï g manû g cayâ xanh conâ g vienâ
cayâ xanh, khonâ g gian thoanù g trong viecä thöcï hienä quy hoacï h phatù thanø h phoá vaø conâ g tacù quanû lyù manû g cayâ xanh thanø h phoá nhö sau
trienå , chænh trang ñoâ thò; tanê g cöônø g kiemå tra, giamù satù viecä thöcï hienä (bao gomà : cayâ xanh conâ g vienâ , cayâ xanh ñöônø g pho,á vaø cayâ xanh
cacù chæ tieuâ nayø ñoiá vôiù cacù döï anù xayâ dönï g, chænh trang ñoâ thò, khu khaùc):
daân cö;
- Cayâ xanh ñöônø g phoá trenâ ñòa banø thanø h phoá theo thoná g keâ coù
- “Chieán löôïc quoác gia veà taêng tröôûng xanh ñöôïc Thuû töôùng Chính khoanû g 72.334 cayâ tronà g trenâ ñöônø g pho,á do Sôû Giao thonâ g Vanä taiû
phuû ñaõ ban haønh taïi Quyeát ñònh soá 1393/QÑ-TTg ngaøy 25/9/2012 vaø cacù quanä , huyenä quanû ly:ù
ñaõ ñaët ra caùc muïc tieâu, trong ñoù coù vieäc xaây döïng loái soáng thaân + Khu vöcï 13 quanä noiä thanø h cuõ tronà g 39.273 cayâ xanh trenâ 660
thieän vôùi moâi tröôøng thoâng qua taïo nhieàu vieäc laøm töø caùc ngaønh tuyená ñöônø g, phanâ boá khonâ g ñonà g ñeuà giöaõ cacù quanä , soá löônï g cayâ
coâng nghieäp, noâng nghieäp, dòch vuï xanh, phaùt trieån haï taàng xanh. tapä trung nhieuà nhatá ôû Quanä 1 (chiemá 20,1%), keá ñená lanà löôtï laø Quanä
Caùc giaûi phaùp caàn thöïc hieän ñeå ñeán naêm 2020 caùc ñoâ thò ñaït ñöôïc 5, Quanä 3, Tanâ Bình, Bình Thanï h (chiemá töø 9 - 10%). Ngoaiï tröø Quanä
möùc trung bình trôû leân cuûa heä thoáng chæ soá ñoâ thò xanh… trong ñoù Bình Tanâ vöaø hoanø tatá conâ g tacù ñieuà tra, ñang phanâ loaiï cayâ xanh ñeå
bao goàm xaây döïng ñoâ thò xanh, ñoâ thò sinh thaùi, coâng trình xanh, loái ñöa vaoø quanû ly,ù conø laiï cacù quanä coù ít cayâ nhatá laø Phuù Nhuanä (chiemá
soáng xanh, xanh hoùa caûnh quan ñoâ thò: öu tieân phaân boå ñaát coâng 2,2%), tiepá theo laø quanä 4, quanä 6, quanä Goø Vapá (chiemá töø 3 - 5%).
ñeå nhanh choùng naâng cao dieän tích khoâng gian xanh vaø maët nöôùc Veà cô caáu chieàu cao: quaän 1, 3 vaø 5 coù tyû leä caây loaïi 3 (cao > 12m,
ôû caùc ñoâ thò, ñaït tieâu chuaån theo loaïi ñoâ thò; khuyeán khích ñaàu tö ñöônø g kính > 50cm) nhieuà hôn cacù quanä khacù . Cacù loaiø cayâ goã phoå
vaø phaùt trieån caùc khoaûng khoâng gian xanh trong caùc döï aùn ñoâ thò bieán: Daàu Con Raùi, Lim Xeït, Vieát, Baèng Laêng, Me Chua, Me Taây, Sao
vaø khuyeán khích coäng ñoàng, doanh nghieäp vaø caùc hoä gia ñình huy Ñen, Phöôïng Vó, Soï Khæ…
ñoäng nguoàn löïc ñeå xanh hoùa caûnh quan ñoâ thò.
+ Khu vöcï 6 quanä môiù coù khoanû g 19.000 cayâ xanh trenâ khoanû g 140
tuyeán ñöôøng. Caây xanh chuû yeáu troàng töï phaùt, chöa oån ñònh vaø coù
Trong “Chöông trình phatù trienå ñoâ thò quocá gia” ñöôcï Thuû töônù g Chính nhieuà chunû g loaiï , cacù loaiï cayâ goã phoå biená laø Keo laù tramø , Banø g, Döaø ,
phuû pheâ duyetä taiï quyetá ñònh soá 1659/QÑ-TTG ngayø 07/11/2012 ñaõ ñatë Tröùng caù, Keo môõ, Vieát, Soï khæ, Daàu, Phöôïng vó, Baïch ñaøn…
ra muïc tieâu ñaát danø h cho cayâ xanh ñoâ thò:
- Ñeán naêm 2020: Ñaát caây xanh ñoâ thò, ñoái vôùi ñoâ thò ñaëc bieät ñaït 15m2/ Trong nhönõ g namê qua, ñaõ coù nhieuà chöông trình, döï anù , conâ g trình
ngöôøi; ñoâ thò loaïi I, loaïi II ñaït 10m2/ngöôøi; ñoâ thò loaïi III, loaïi IV ñaït 7m2/ môû ronä g cacù tuyená ñöônø g cunø g vôiù viecä tronà g nhieuà cayâ xanh ñöônø g
ngöôøi; ñoâ thò loaïi V ñaït 3 - 4m2/ngöôiø . Ñatá cayâ xanh conâ g conä g khu pho,á do vayä soá löônï g cayâ xanh phatù trienå ratá nhanh. Tuy nhienâ , ôû motä
vöïc noäi thò, ñoâ thò ñaëc bieät ñaït 7m2/ngöôiø ; ñoâ thò cacù loaiï khacù ñatï töø soá nôi, canû h quan ñöônø g phoá chöa ñepï do chunû g loaiï , kích thöôcù cayâ
4 - 6m2/ngöôøi.
khonâ g ñonà g ñeuà trenâ cunø g motä tuyená ñöônø g; ngoaiø ra motä soá cayâ
- Ñeå ñatï ñöôcï mucï tieuâ ñeà ra cacù nhiemä vuï vaø giaiû phapù thöcï hienä veà xanh giaø coiã chöa baoû ñamû an toanø vaoø muaø möa. Motä soá loaiø cayâ
cayâ xanh ñoâ thò, baoû veä moiâ tröônø g canû h quan, trong ñoù nhaná manï h: khonâ g phuø hôpï vôiù tieuâ chuanå cayâ tronà g ñöônø g phoá nhö cayâ Banø g
Baoû veä vaø duy trì khonâ g gian xanh, matë nöôcù ; Löaï chonï cayâ tronà g phuø do nhanù h gionø deã gayõ , deã nhiemã sauâ benä h; cayâ Bacï h Ñanø , Keo Laù
hôpï vôiù khí hauä , chöcù nanê g vaø tính chatá ñoâ thò, taoï netù ñacë tröng rienâ g Traøm, Döøa…
cho töøng vuøng vaø moãi ñoâ thò…
+ Caây xanh taïi cacù voøng xoay, tieåu ñaûo, muõi duøi: hieän coù 27 ñieåm caây
xanh ñöôøng phoá taïi caùc nuùt giao thoâng, tieåu ñaûo.
Thanù g 9/2015, Lienâ Hôpï quocá thonâ g qua Chöông trình nghò söï toanø - Cayâ xanh söû dunï g conâ g conä g: laø dienä tích conâ g vienâ cayâ xanh söû
cauà veà phatù trienå benà vönõ g ñená 2030 vôiù 17 mucï tieuâ phatù trienå benà dunï g chung, phucï vuï lôiï ích conâ g conä g, ñapù önù g nhu cauà nghæ ngôi,
vönõ g (SDG) nhö laø motä loä trình ñeå chamá dötù ñoiù ngheoø , choná g batá vui chôi giaiû trí, sinh hoatï vanê hoaù , renø luyenä thanâ theå vaø myõ quan ñoâ
bình ñanú g vaø choná g biená ñoiå khí hauä trong 15 namê tôiù . Trong ño,ù cacù thò cuaû ñonâ g ñaoû ngöôiø danâ thanø h pho.á
mucï tieuâ coù lienâ quan ñená phatù trienå khonâ g gian xanh, cayâ xanh, ñoâ
thò xanh vaø bieán ñoåi khí haäu ñöôcï theå hieän ôû mucï tieâu 11, 13 vaø 15.
Heä thoná g conâ g vienâ phanâ boá khonâ g ñeuà trenâ ñòa banø thanø h pho,á chuû
yeáu taäp trung treân ñòa baøn Quaän 1 do ñöôïc ñaàu tö quy hoïach raát toát
Ngayø 10/5/2017, Thuû töônù g Chính phuû ñaõ ban hanø h Keá hoacï h hanø h tröôùc ñaây, Quaän 3 vaø Quaän 5 quyõ ñaát haïn cheá khoù phaùt trieån coâng
ñonä g quocá gia thöcï hienä Chöông trình nghò söï 2030 vì söï phatù trienå vienâ , Quanä 6, Quanä 10, Quanä 11 hình thanø h motä soá conâ g vienâ môiù vôiù
benà vönõ g taiï Quyetá ñònh soá 622/QÑ-TTg. Cacù mucï tieuâ cuï theå ñaõ dienä tích ñanù g ke.å Cacù Quanä hienä coù conâ g vienâ nhö: Quanä 1 (Conâ g
giao cho cacù Bo,ä nganø h thöcï hienä . Ví du,ï mucï tieuâ 11.7, ban hanø h vieân Tao Ñaøn, Coâng vieân 23/9, Thaûo Caàm Vieân ), Quaän 6 (Coâng vieân
höônù g danã quy hoacï h ñoâ thò xanh… xayâ dönï g heä tieuâ chí quy hoacï h Phuù Lamâ ), Quanä 10 (Conâ g vienâ Kyø Hoaø , Conâ g vienâ Leâ Thò Rienâ g),
khonâ g gian xanh…; Ban hanø h ñònh möcù kinh te,á kyõ thuatä veà conâ g Quanä 11 (Conâ g vienâ Ñamà Sen), Quanä Phuù Nhuanä (Conâ g vienâ Gia
vieân caây xanh…
Ñònh), Quanä Bình thanï h (Conâ g vienâ Vanê Thanù h, Conâ g vienâ Thanh
Ña, Conâ g vienâ Bình Quôiù ). Ganà ñayâ gané vôiù döï anù caiû taoï Kenâ h Nhieuâ
Locä - Thò Ngheø ñaõ giupù hình thanø h dayõ conâ g vienâ docï kenâ h, döï anù
conâ g vienâ hanø h lang oná g nöôcù Xa loä Haø Noiä ñaõ caiû thienä phanà naoø veà
2.2. Thöcï tranï g manû g cayâ xanh conâ g vienâ TP.HCM
2.2.1. Thöïc traïng manû g caây xanh coâng vieân
TP.HCM hieän coùkhoaûng 540 trieäu m2 cayâ xanh;rienâ gnoiä thanø hcoùganà quyõ ñatá phatù trienå conâ g vienâ . Töông tö,ï thonâ g qua cacù chöông trình
5,5 trieäu m2 cayâ xanh (chiemá 1%) trong khi khu vöcï nayø tapä trung ganà chænh trang ñoâ thò, xayâ dönï g conâ g trình haï tanà g, môû ronä g ñöônø g, nhieuà
90% daân soá. Ñoä che phuû bình quaân ñaàu ngöôøi chöa tôùi 1m2, khoâng dayõ phanâ cacù h tieuå ñaoû , vonø g xoay ñaõ ñöôcï hình thanø h nhö ñöônø g
ñatï quy chuanå vaø chæ banè g 1/10 chæ tieuâ cayâ xanh cuaû cacù thanø h phoá Ñienä Bienâ Phu,û ñöônø g Tröônø g Chinh, ñöônø g Xuyenâ A,Ù Ñaiï Loä Ñonâ g
58
SË99 .2019
ß a
n g µ n h
Taây.
manû g cayâ xanh thanø h phoá ñöôcï baoû veä vaø phatù trienå . Khonâ g keå dienä
tích tronà g cayâ lauâ namê , nganø h conâ g vienâ cayâ xanh thanø h phoá ñaõ
ñatï ñöôcï cacù thanø h töuï nhö tanê g cöônø g ñauà tö xayâ dönï g conâ g vienâ
cayâ xanh ñeå cacù conâ g vienâ cayâ xanh ngayø canø g ñepï hôn. Cayâ xanh
ñöônø g phoá coù dienä tích töông önù g namê 2009 laø 260,19ha vaø namê
2015 laø 350ha. Dienä tích cayâ xanh conâ g conä g tanê g töø 609,18ha namê
2009 leân 2.900ha naêm 2015.
Thanø h phoá hienä coù 609,18ha conâ g vienâ . Chæ tieuâ dienä tích cayâ xanh
söû duïng coâng coäng toaøn thaønh phoá ñaït 0,85m2/ngöôiø , trong ñoù khu
vöïc noäi thaønh cuõ chæ ñaït 0,23m2/ngöôøi, khu vöïc quaän môùi 0,28m2/
2
ngöôøi vaø ngoaïi thaønh 2,59m /ngöôøi.
- Cacù loaiï cayâ xanh khacù bao gomà : cayâ lauâ namê , khuonâ vienâ , hoa
kieång… vôùi dieän tích naêm 2009 laø treân 42.000ha; trong ñoù, dieän tích
cayâ lauâ namê laø 36.090 ha, hoa kienå g vaø ñonà g coû chanê nuoiâ … laø
6.097ha. Ngoaiø viecä duy trì sanû xuatá nonâ g nghiepä nanâ g cao ñôiø soná g
cuaû ngöôiø danâ ñaõ gopù phanà ratá lônù trong viecä nanâ g ñoä che phuû cuaû
maûng xanh treân ñòa baøn thaønh phoá.
Tuy nhienâ benâ canï h ñoù viecä quanû lyù vaø xayâ dönï g conâ g vienâ cayâ xanh
ñaõ khonâ g theo quy hoacï h ñöôcï duyetä namê 2000. Quy hoacï h conâ g
vienâ cayâ xanh chöa ñapù önù g nhu cauà nghæ ngôi, vui chôi giaiû trí cuaû
nhanâ danâ thanø h pho,á ñacë bietä laø trong khu vöcï noiä thanø h conø ratá thapá
so vôùi quy ñònh taïi Quyeát ñònh soá 24/QÑ-TTg ngayø 06 thaùng 01 naêm
2010 cuaû Thuû töônù g Chính phuû pheâ duyetä ñieuà chænh quy hoacï h
chung xaây döïng TP.HCM ñeán naêm 2025.
Nhö vayä , theo thoná g keâ cuaû Phonø g Quanû lyù conâ g vienâ - cayâ xanh, Sôû
Giao thonâ g Vanä taiû TP.HCM, ñená nay toanø boä dienä tích conâ g vienâ ,
vöônø hoa vaø cayâ xanh daiû phanâ cacù h trenâ ñòa banø thanø h phoá chæ conø
khoanû g 535ha, giamû ganà 50% (khoanû g 1.000ha) so vôiù namê 1998.
Trenâ thöcï te,á heä thoná g conâ g vienâ TP.HCM ñöôcï quanû lyù bôiû : Conâ g ty
Conâ g vienâ cayâ xanh TP.HCM; Conâ g ty Dòch vuï ñoâ thò, conâ g ty conâ g
trình ñoâ thò Quanä , huyeän quaûn lyù caùc coâng vienâ ñöôïc phaân caáp.
- Cacù nganø h khacù (dòch vu,ï giaiû trí, du lòch) quanû lyù motä soá conâ g vienâ
phucï vuï coù thu phí vaoø conå g.
- Trong ñoù coù Thaûo caàm vieân Saøi Goøn tröïc thuoäc Sôû Giao thoâng Vaän
taûi quaûn lyù.
Theo thoná g keâ cuaû Sôû Giao thonâ g Vanä taiû TP.HCM (töø 2012-2018)
cho thayá , tonå g dienä tích quy hoacï h conâ g vienâ cayâ xanh ñöôcï ñauà tö
xayâ môiù laø ganà 70ha, trong ñoù conâ g vienâ conâ g conä g tapä trung chæ tanê g
hôn 10ha. Theo ñoù, coâng vieân caây xanh caáp ñoâ thò 7,5m2/ngöôiø ; conâ g
vieân caây xanh caáp ñôn vò ôû laø 2,9m2/ngöôøi. Tuy nhienâ , dieän tích coâng
vienâ cayâ xanh hienä tranï g conø thapá vôiù dienä tích 491ha, chiemá 4,3%
tonå g dienä tích quy hoacï h chöcù nanê g conâ g vienâ cayâ xanh, chæ tieuâ môiù
Trong ñieuà kienä quanû lyù chöa tapä trung nhö trenâ , viecä ñauà tö, xayâ
döïng, quaûn lyù hoïat ñoäng cuûa motä soá coâng vieân chöa ñaûm baûo chaát
löônï g, do chuû ñauà tö khonâ g tuanâ thuû quy ñònh veà quanû lyù ñauà tö xayâ
döïng, khoâng trình Sôû Giao thoâng Vaän taûi pheâ duyeät hoaëc thaåm ñònh
thieát keá kyõ thuaï ât chuyeân ngaønh. Tình traïng chieám duïng, söû duïng maët
banè g conâ g vienâ khonâ g ñunù g mucï ñích nhö toå chöcù nhaø hanø g anê uoná g,
kinh doanh mua banù hanø g hoaù , sanâ khauá ca nhacï , lamø truï sôû cô quan
ñôn vò, nôi cö truù cuaû hoä danâ . Thöcï tranï g nayø vanã tonà taiï ôû caû conâ g
vienâ do capá TP quanû lyù (Nhö Conâ g vienâ Tao Ñanø , Thaoû Camà Vienâ ),
vaø do capá quanä quanû lyù (Conâ g vienâ Hoanø g Vanê Thu,ï Conâ g vienâ Phuù
Laâm, Coâng vienâ Leâ Thò Rieâng).
ñaït 0,49m2/ngöôøi. Trong khi chæ tieâu quy hoaïch laø 10,4m /ngöôøi.
2
Theo kinh nghiemä theá giôiù ñeå ñamû söcù khoeû moiâ trong lanø h moiã ngöôiø
daân ñoâ thò caàn dieän tích khoaûng 10m2 cayâ xanh hoacë lyù töônû g laø 25m2.
So vôùi caùc tieâu chuaån caây xanh cuûa Lieân Hieäp quoác 20 - 25m2 thì tyû
leä cayâ xanh cuaû Vietä Nam conø ratá thapá , khonâ g ñatï quy chuanå vaø chæ
baèng 1/10 chæ tieâu caây xanh cuûa caùc thaønh phoá tieân tieán treân theá giôùi.
Theo quy hoaïch coâng vieân caây xanh TP.HCM ñeán naêm 2020 vaø taàm
nhìn ñeán naêm 2025, chæ tieâu cayâ xanh khu vöïc noäi thaønh laø 2,4m2/
Bieåu 1: Quy hoaïch, keá hoaïch söû duïng ñaát maûng caây xanh coâng vieân
TP.HCM ñeán naêm 2015
Hienä nay, do moiá hiemå hoaï hieuä önù g nhaø kính gayâ amá lenâ toanø cauà ,
Caây xanh coâng vieân Hoaøng Vaên Thuï
Caây xanh coâng vieân 23/9
(Nguoàn Sôû Giao thoâng Vaän taûi TP.HCM)
ngöôøi, khu vöïc noäi thaønh môû roäng laø 7,1m2/ngöôøi, coøn khu vöïc ngoaïi
thaønh laø 12m2/ngöôiø . Tuy nhienâ , matä ñoä cayâ xanh conâ g conä g trenâ ñòa
baøn hieän chöa ñaït 1m2/ngöôøi, thaáp hôn so vôùi tieuâ chuaån quy ñònh.
2.2.2. Thöïc traïng quanû lyù maûng cayâ xanh TP.HCM
Tình hình phanâ capá quanû lyù conâ g vienâ :
Coù söï quan taâm saâu saùt cuûa Thanø h uûy vaø UÛy ban nhaân daân TP.HCM
Cayâ xanh trenâ xung quanh nhaø thôø
Ñöùc Baø
Caây xanh ven
Keânh TP.HCM
SË 99 .2019 59
taoï nenâ cacù hình thaiù thôiø tietá batá thöônø g lamø tan banê g ôû cöcï , nöôcù
ñeå ñamû baoû cacù chæ tieuâ cayâ xanh, conâ g vienâ ñöôcï ñamû baoû thöcï hienä
ñunù g luatä . Ñacë bietä laø khi phatù trienå cacù khu danâ cö môiù ra benâ ngoaiø
ôû khu vöcï ngoaiï thanø h thì khonâ g coù lyù do gì laiï boû qua viecä ñauà tö cho
coâng vienâ , caây xanh.
Manû g xanh ñoâ thò khonâ g chæ laø cayâ xanh maø conø laø matë nöôcù . Chính
vì khonâ g coi matë nöôcù thuocä manû g xanh ñoâ thò cho nenâ cacù cô quan
chöcù nanê g ñonù g vai troø quanû lyù nhaø nöôcù ratá deã daiõ trong viecä cho lapá
cacù ao, ho,à kenâ h racï h ñeå lamø cacù conâ g trình. Cacù ao, ho,à kenâ h racï h
khonâ g chæ coù giaù trò trong viecä thoatù nöôcù choná g ngapä maø noù coù giaù
trò trong ñieuà tietá vi khí hauä . Chuù tronï g phatù trienå cayâ xanh tapä trung
hôn cayâ xanh phanâ tanù . Cayâ xanh tapä trung coù lôiï veà kinh te,á vaø vanê
hoaù - xaõ hoäi hôn laø caây xanh phaân taùn.
Caây xanh thieáu treân ñöôøng phoá TP.HCM
+ Duy trì phatù trienå manû g xanh xen keû giöaõ cacù nhaø chung cö cao tanà g
töø dieän tích ñaát giaûi toûa cacù khu nhaø oå chuoät tröôùc ñaây.
+ Ñauà tö xayâ dönï g conâ g vienâ , cacù manû g xanh conâ g conä g. Boá trí cacù
manû g xanh xen caiø trong cacù khu nhaø cao tanà g döï kiená xayâ dönï g môiù .
Boá trí caây xanh doïc caùc trucï ñöôøng, caùc daûi phaân caùch.
+ Giöõ gìn, caiû taoï cacù khu conâ g vienâ , cayâ xanh hienä höuõ dienä tích, ñonà g
thôiø tanä dunï g quyõ ñatá cuaû cacù cô sôû conâ g nghiepä phaiû di dôiø ñeå phatù
trieån themâ dieän tích coâng vienâ , caây xanh.
+ Boá trí truïc cayâ xanh caûnh quan, maët nöôùc keát hôïp du lòch, giaûi trí.
+ Taoï nhieuà nguonà voná ñauà tö phatù trienå conâ g vienâ , cayâ xanh ngoaiø
nguonà voná nganâ sacù h, ñayå manï h xaõ hoiä hoaù viecä ñauà tö conâ g vienâ
caây xanh.
+ Thöônø g xuyenâ toå chöcù cacù lôpù tapä huaná theo chuyenâ ñeà veà lamâ
nghiepä xaõ hoiä , cayâ xanh, söû dunï g GIS trong quanû ly,ù phöông phapù
khuyená lamâ , phöông phapù ñieuà tra coù söï tham gia cuaû ngöôiø danâ , baoû
tonà ña danï g sinh hocï , du lòch sinh thaiù , cacù moâ hình nonâ g - lamâ - ngö
keát hôïp… cho canù boä taïi cô sôû.
Ñoä che phuû caây xanh bình quaân ôû TP.HCM chæ baèng 1/10 chæ tieâu
caây xanh ôû caùc thaønh phoá tieân tieán theá giôùi
Bieåu 2: Quy hoacï h söû duïng ñatá maûng caây xanh TP.HCM ñeán naêm 2025
(Ban hanø h kemø theo Quyetá ñònh soá 17/2011/QÑ-UBND ngayø
18 thaùng 3 naêm 2011 cuûa UÛy ban nhaân daân TP.HCM)
(Nguoàn Sôû Giao thonâ g Vaän taûi TP.HCM)
+ Giaoù ducï moiâ tröônø g lonà g ghepù trong chöông trình giaoù ducï ôû cacù
tröôøng phoå thoâng.
3.2. Phatù trienå manû g cayâ xanh thanø h phoá
Chuù tronï g ñená chöcù nanê g phonø g hoä moiâ tröônø g vaø taoï canû h quan.
Phatù trienå manû g cayâ xanh thanø h phoá phaiû gané lienà vaø song ñoiâ vôiù tocá
ñoä ñoâ thò hoaù , quy hoacï h phatù trienå ñoâ thò ñená ñauâ phaiû kemø theo quy
hoacï h manû g xanh cuaû cacù khu quy hoacï h nayø , vôiù tyû leä cayâ xanh toiá
thieåu ñaït 40% ñoä che phuû.
+ Caiû thienä danà tình tranï g phanâ boá manû g cayâ xanh khonâ g ñonà g ñeuà
trenâ ñòa banø khu vöcï noiä thanø h cuõ (13 quanä ), ñacë bietä gané ketá cacù
chöông trình chænh trang ñoâ thò cuaû thanø h phoá nhö caiû taoï kenâ h, racï h,
môû roäng ñöôøng saù, xoùa boû khu danâ cö luïp xuïp, ñeå troàng caây xanh.
+ Xayâ dönï g quy hoacï h chi tietá cayâ xanh ñöônø g pho,á trong ño,ù xacù ñònh
chunû g loaiï cayâ phuø hôpï cho tönø g tuyená ñöônø g; hình thanø h heä thoná g
cayâ xanh ñöônø g phoá mang netù ñacë tröng chung cuaû thanø h phoá cunõ g
nhö ñacë tröng rienâ g cuaû tönø g tuyená ñöônø g, nhatá laø khu vöcï trung tamâ
.
bienå danâ g vaø gayâ biená ñoiå khí hauä toanø cauà , ñe doaï nghiemâ tronï g ñená
ñaát nöôùc ta treân nhieàu maët, vaø maûng caây xanh ñoâ thò cuûa TP.
Ñoiá vôiù cacù tuyená cayâ xanh coå thuï gané lienà vôiù lòch söû phatù trienå cuaû
thanø h pho,á canà nghienâ cöuù ñöa motä soá tuyená vaoø danh mucï cayâ baoû
toàn vaø coù cheá ñoä chaêm soùc ñaëc bieät ñeå baoû ñaûm an toaøn.
- Moät soá hình aûnh hieän traïng veà cayâ xanh TP.HCM
+ Tiepá tucï tanê g cöônø g trang trí cayâ xanh, hoa kienå g trenâ nhönõ g ñöônø g
3. Ñeà xuaát giaûi phaùp phaùt trieån maûng caây xanh ñoâ phoá khu vöcï trung tamâ , cöaû ngoõ thanø h pho;á hình thöcù tröng bayø phong
thò TP.HCM.
phuù, ñeïp maét, taïo aán töôïng.
3.1.Ñònh höônù g quanû lyù manû g cayâ xanh thanø h phoá
Tö duy laiï veà giaù trò cayâ xanh vaø manû g xanh ñoâ thò. Viecä danø h ñatá cho
conâ g vienâ , cayâ xanh ôû cacù döï anù phaiû ñöôcï luatä hoa,ù khonâ g nenâ keuâ
goïi loøng haûo taâm cuûa caùc nhaø ñaàu tö. Taêng cöôøng kiemå soaùt vaø cheá taøi
+ Ñoiá vôiù dienä tích cayâ xanh lauâ namê vaø cayâ xanh hanø g namê chuyenå
sang mucï ñích söû dunï g khacù phaiû baoû ñamû giöõ laiï toiá thieuå 35 - 40%
ñatá tronà g cayâ xanh.
60
SË99 .2019
ß a
n g µ n h
Sô ñoà 2: Caùc vaên baûn quy phaïm phaùp luaät quaûn lyù KGX ñoâ thò
3.3. Moät soá goùp yù veà vaên baûn nhamè phaùt trieån manû g caây xanh thaønh
phoá
Taiï Sô ñoà Cacù vanê banû quy phamï phapù luatä veà conâ g tacù quanû lyù khonâ g gian xanh ñoâ thò cho
thayá coù 7 Luatä , 8 Nghò ñònh coù lienâ quan tröcï tiepá ñená conâ g tacù quanû lyù manû g cayâ xanh ñoâ thò,
ngoaøi ra coøn motä soá vaên baûn khacù coù lieân quan khoâng tröïc tieáp.
Taùc giaû kieán nghò tiepá tuïc trienå khai Nghieân cöùu, raø soatù ñieàu chænh, boå xung caùc quy ñònh coù
lienâ quan ñená cayâ xanh nhö Nghò ñònh 64/2010; quy chuanå kyõ thuatä quy hoacï h ñoâ thò, Tieuâ
chuanå , cacù ñònh möcù kinh teá kyõ thuatä veà cayâ xanh ñöônø g phoá ñeå phucï vuï quanû lyù vaø xayâ dönï g
khoâng gian xanh cho caùc ñoâ thò Vieät Nam. Bao goàm:
- Ñieàu chænh, boå sung quy ñònh veà loaïi ñaát conâ g vieân, vöôøn hoa trong nhoùm ñaát söû duïng coâng
conä g taiï Ñieuà 10 Luatä Ñatá ñai.
- Lamø roõ cacù Thuatä ngöõ vaø ñònh nghóa veà cayâ xanh conâ g conä g giöaõ TCVN 9257 vôiù Nghò ñònh
64/2010/NÑ - CP, thoâng tö soá 20/2005/TT-BXD.
- Boå sung quy ñònh phamï vi hanø h lang baoû veä nguonà nöôcù trong ñoâ thò trong Quy chuanå
QCXDVN veà quy hooaïch ñoâ thò.
- Boå sung quy ñònh cacù khu chöcù nanê g trong conâ g vienâ capá ñoâ thò vaø capá khu vöcï taiï Tieuâ chuanå
TCXDVN 362: 2005 thietá keá quy hoaïch caây xanh coâng conä g trong ñoâ thò cuûa Boä Xaây döïng
Treân ñaây laø nhöõng ñoùng goùp veà noiä dung veà thöcï traïng vaø ñeà xuaát giaiû phaùp phaùt trieån maûng
cayâ xanh ñoâ thò TP.HCM nhamè xayâ dönï g hình anû h tonå g theå heä thoná g cayâ xanh ñoâ thò TP.HCM,
töø ñoù coù gôiï yù giaiû phapù quy hoacï h, quanû lyù ñauà tö phuø hôpï cho Thanø h phoá phatù trienå benà vönõ g
vaø thích öùng vôùi bieán ñoåi khí haäu.
TAØI LIEÄU THAM KHAÛO:
1) Ñaëng Vaên Haø (2015). Hieän traïng caây xanh thaønh phoá Haø Noäi vaø ñeà xuaát giaûi phaùp khaéc phuïc caây ñoå gaãy sau
möa baõo haøng naêm. Taïp Chí Noâng nghieäp & Phaùt trieån Noâng thoân, soá 21-2015, tr. 118 - 125.
2) Quyeát ñònh 199 /2004/QÐ-UB ngaøy 18/8/2004 cuûa UBND Thaønh phoá ban haønh quy ñònh veà quaûn lyù coâng vieân
vaø caây xanh ñoâ thò treân ñòa baøn TP.HCM.
3) Quyeát ñònh 661/QÑ-UB-ÐT ngaøy 26/ 01/2000 cuûa UBND TP.HCM V/v pheâ duyeät döï aùn “Quy hoaïch coâng
vieân, caây xanh TP.HCM ñeán naêm 2010”.
4) Döï aùn ñieàu chænh quy hoaïch coâng vieân, caây xanh naêm 2010 vaø quy hoaïch daøi haïn ñeán naêm 2020.
5) Ñaëng Vaên Haø, Traàn Thò Lôïi (2016). Hieän traïng vaø giaûi phaùp baûo toàn caây Muoãm coå thuï Mangifera foetida Lour
taïi Ñeàn Traàn - Nam Ñònh. Taïp chí Noâng nghieäp & Phaùt trieån Noâng thoân, Soá 7-2016: tr. 29 - 137.
6) Ñaëng Vaên Haø, Chu Maïnh Huøng (2016). Giaùo trình Thieát keá caûnh quan caây xanh. Nxb. Noâng nghieäp Haø Noäi.
7) Ahern, Jack (1995). Greenways as a planning strategy. Volum: 12, pp 30 - 35.
SË 99 .2019 61
6 trang
13620
Free
Bạn đang xem tài liệu "Thực trạng và giải pháp phát triển mảng cây xanh đô thị thành phố Hồ Chí Minh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- thuc_trang_va_giai_phap_phat_trien_mang_cay_xanh_do_thi_than.pdf
