Tăng cường công tác quản lý rừng ngập mặn tại thành phố Hải Phòng
Đặng Tùng Hoa1, Nguyễn Thị Lan Hương2
1999) và khoảng 123 quốc gia có chứa rừng ngập
mặn, nhu cầu quản lý toàn cầu hệ sinh thái này
là quan trọng để duy trì các ngành nghiệp (Carter
et al. 2015). Về mặt chức năng rừng ngập mặn hỗ
trợ, cung cấp một loạt các sản phẩm thương mại
như động vật hoang dã, thủy sản, sản xuất gỗ,...
và cung cấp một số dịch vụ sinh thái, xử lý nước
thải và bảo vệ môi trường.
Tóm TắT
Nghiên cứu tập trung vào đánh giá hiện trạng
công tác quản lý rừng ngập mặn tại Thành phố
Hải Phòng dựa trên cơ sở lý luận về rừng ngập
mặn và quản lý rừng ngập mặn. Kết quả điều
tra cho thấy vẫn còn nhiều tồn tại trong công
tác quản lý giữa cấp chính quyền và thực tế điạ
phương, công tác chăm sóc rừng, trồng rừng, và
bảo vệ rừng chưa thật sự hiệu quả, người dân chỉ
được tham gia ở mức độ “thông tin” chưa đóng
góp trong việc ra quyết định. Quyền lợi của người
dân chưa được coi trọng, dẫn đến việc người dân
địa phương vẫn còn thờ ơ trong công tác quản
lý. Nhóm tác giả đề xuất một số giải pháp tăng
cường công tác quản lý rừng ngập mặn tại Thành
phố Hải Phòng như: tăng cường trồng rừng, bảo
vệ rừng, cũng như áp dụng các giải pháp về chính
sách, đẩy mạnh tuyên truyền và áp dụng các tiến
bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin để
công tác quản lý đạt hiệu quả tốt hơn.
Hải Phòng nằm ở vùng cửa sông ven biển phía
Bắc, có quỹ đất bồi ven biển rộng lớn, luôn biến
động do tương tác sông biển nên Hải Phòng có
vùng đất ngập triều và hệ thống quần đảo tạo ra
những hệ sinh thái rừng tự nhiên phong phú, đặc
biệt là hệ sinh thái rừng ngập mặn ven biển.
Tuy nhiên, thực tiễn những năm gần đây trong
bối cảnh Hải Phòng đang đẩy mạnh phát triển
kinh tế biển, việc sử dụng đất bãi bồi ven biển
xuất hiện nhiều bất cập. Rừng ngập mặn tại Hải
Phòng đang có nguy cơ bị giảm sút về diện tích
cũng như về chất lượng rừng, chưa phát huy đầy
đủ vai trò, vị trí quan trọng về phòng hộ rừng đối
với môi trường sinh thái và xã hội. Sự gia tăng về
hoạt động nuôi trồng thủy hải sản ven biển, việc
khai thác nguồn lợi thủy sản tự nhiên trong rừng
ngập mặn một cách thiếu kiểm soát đã và đang
làm mất cân bằng sinh thái, làm cạn kiệt nhanh về
nguồn lợi thủy sản tự nhiên sống ven biển. Trong
bối cảnh như vậy cần tăng cường công tác quản lý
rừng ngập mặn nhằm tạo đà mở rộng hình thức
du lịch sinh thái biển, tạo cảnh quan, môi trường
Từ khoá: rừng ngập mặn Thành phố Hải
Phòng, quản lý rừng ngập mặn, giải pháp tăng
cường công tác quản lý rừng ngập mặn.
I. đẶT vẤn đề
Rừng ngập mặn là một hệ sinh thái độc đáo và
có giá trị ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới chiếm
khoảng 180.000km2 trên toàn thế giới (Saenger,
1 Trường Cán bộ Quản lý Nông nghiệp và Phát triển nông thôn 1
2 Trường Đại học Thủy Lợi
60
trong sạch hơn để phát triển du lịch nói riêng và
các ngành kinh tế xanh nói chung của cả thành
phố trước mắt cũng như trong tương lai.
huyện. Nhìn chung diện tích rừng phòng hộ ven
biển của thành phố không nhiều và chủ yếu là
rừng trồng thuần loài với các loài cây chủ yếu là:
Trang (Kandelia cande), Bần (Sonneratia caseolar-
is), Phi Lao (Casuariana equisetifolia); Mắm (Avi-
cennia marina). Rừng đặc dụng tại TP. Hải Phòng
hiện nay do Vườn quốc gia Cát Bà trực tiếp quản
lý, bảo vệ và phát triển không thuộc quy hoạch
rừng phòng hộ. Rừng phòng hộ một số diện tích
được giao cho người dân quản lý, diện tích còn lại
UBND Thành phố Hải Phòng vẫn là đơn vị chính
tiếp quản lý.
Diện tích rừng đặc dụng đã được giao cho
Vườn quốc gia Cát Bà quản lý 9.931,6 ha, chiếm
44% diện tích rừng và đất lâm nghiệp. Công tác
bảo vệ và phát triển rừng, do Vườn quốc gia Cát
Bà lập hồ sơ theo kế hoạch hàng năm và được cấp
có thẩm quyền phê duyệt, sau đó Vườn quốc gia
Cát Bà lập hợp đồng khoán bảo vệ và phát triển
rừng cho các hộ gia đình và cộng đồng thông qua
ký kết hợp đồng nhận khoán để thực hiện
Nghiên cứu “Tăng cường công tác quản lý
rừng ngập mặn tại Thành phố Hải Phòng” được
thực hiện tại xã Phù Long, huyện Cát Hải, Thành
phố Hải Phòng với mục đích đề xuất một số giải
pháp tăng cường công tác quản lý rừng ngập mặn
dựa trên cơ sở lý luận về rừng ngập mặn và quản
lý rừng ngập mặn, các yếu tố ảnh hưởng đến
việc quản lý rừng ngập mặn của Thành phố Hải
Phòng. Kết quả nghiên cứu nhằm đóng góp một
số giải pháp phù hợp với yêu cầu mới, thúc đẩy
xã hội hoá công tác quản lý rừng ngập mặn của
Thành phố Hải Phòng theo hướng khai thác tổng
hợp phục vụ đa ngành, gắn với phòng hộ bảo vệ
sản xuất, đời sống với an ninh, quốc phòng và
môi trường sinh thái theo hướng phát triển bền
vững.
II. phương pháp nghIên cứu
b. Thực trạng công tác quản lý rừng ngập mặn
tại Thành phố Hải Phòng
Thực trạng về công tác quản lý rừng ngập mặn
tại Thành phố Hải Phòng
Phương pháp thu thập thông tin: Tổng hợp số
liệu thứ cấp từ các văn bản, báo cáo khoa học, tài
liệu thống kê.
Phương pháp khảo sát, điều tra thực địa: Tiến
hành khảo sát thực địa để thu thập tài liệu thực
tế về đặc điểm tự nhiên và xã hội của địa bàn khu
vực nghiên cứu, hiện trạng công tác quản lý rừng
ngập mặn ven biển... Phương pháp này được kết
hợp với phương pháp điều tra xã hội học, phỏng
vấn người dân sống quanh khu vực RNM. Địa
điểm nghiên cứu thực địa được lựa chọn là xã
Phù Long, huyện Cát Hải, thành phố Hải phòng.
Số lượng hộ gia đình được phỏng vấn là 30 hộ.
Phương pháp chuyên gia: Đề tài tiến hành
tham khảo ý kiến của các chuyên gia về lĩnh vực
nông nghiệp, lâm nghiệp, kinh tế, môi trường,
các nhà quản lý trong việc đề xuất giải pháp tăng
cường công tác quản lý rừng ngập mặn.
Bộ máy tổ chức cấp quản lý tại Thành phố
Hải Phòng được thực hiện theo chiều dọc từ trên
xuống, UBND là đơn vị trực tiếp quản lý về địa
giới hành chính trong đó có RNM Hải Phòng. Cấp
tỉnh gồm: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
(NN&PTNT), Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&
MT), tiếp đến là Chi cục quản lý đê điều, Chi cục
Kiểm lâm,... Cấp huyện gồm: Phòng Nông nghiệp
và Phát triển nông thôn các huyện và phòng Kinh
tế, Hạt kiểm lâm các quận có cán bộ chuyên viên,
chuyên trách theo dõi chỉ đạo công tác bảo vệ và
phát triển rừng trên địa bàn quận, huyện. Cấp
xã bao gồm: Các xã có 1 Phó chủ tịch UBND xã
và cán bộ địa chính theo dõi và triển khai thực
hiện.
Việc tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm
pháp luật về bảo vệ rừng ngập mặn tại Thành
phố Hải Phòng về cơ bản đã theo đúng những
quy định về quản lý rừng của nhà nước. Ngoài
việc thực hiện chính sách về đất đai chung của
nhà nước, Thành phố Hải Phòng đã giao đất giao
rừng cho các hộ gia đình và các tổ chức nên rừng
và đất rừng đã có chủ quản lý, đã hạn chế được
nạn khai thác, lấn chiếm rừng trái phép. Tuy việc
III. KếT quả nghIên cứu và Thảo luận
1. Thực trạng rừng ngập mặn và quản lý rừng ngập
mặn tại Thành phố Hải Phòng
a. Thực trạng rừng ngập mặn tại Thành phố
Hải Phòng
Hải Phòng chỉ quy hoạch 2 loại rừng là rừng
đặc dụng và rừng phòng hộ. Rừng đặc dụng phân
bổ hoàn toàn trên đảo Cát Bà thuộc huyện Cát
Hải. Rừng phòng hộ phân bố hầu hết các quận
61
giao đất, giao rừng chưa gắn với việc cấp giấy
chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng cũng giúp
cho người dân yên tâm đầu tư xây dựng và phát
triển rừng, từ đó xuất hiện nhiều mô hình kinh tế
trang trại mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Trong quá trình đi thực địa, phỏng vấn người
dân sống tại khu vực có RNM xã Phù Long, huyện
Cát Hải, thành phố Hải Phòng. Kết quả thực địa
cho thấy, tại địa phương chưa có sự đồng quản lý
giữa người dân và các bên liên quan
Thành phố Hải Phòng cũng đã ứng dụng khoa
học kỹ thuật trong công tác quản lý rừng như:
ứng dụng công nghệ gen trong sản xuất giống
cây trồng chất lượng cao. Áp dụng khoa học công
nghệ trong việc xây dựng bản đồ hiện trạng
rừng.
thành phần kinh tế tham gia đầu tư kinh doanh
nghề rừng còn ít.
Công tác tuyên truyền còn nhiều bất cập nên
nhận thức của người dân nơi đây về vai trò và tác
dụng của rừng ngập mặn đối với cuộc sống cộng
đồng còn hạn chế. Ngay cả những hộ nuôi trồng
thủy sản và những hộ thường xuyên khai thác
hải sản trong rừng là những hộ hưởng lợi trực
tiếp và gián tiếp cũng không hiểu hết vai trò của
rừng ngập mặn đối với sản xuất, do vậy họ không
mấy quan tâm đến công tác bảo vệ và phát triển
rừng.
3. Đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác
quản lý rừng ngập mặn tại Thành phố Hải Phòng
Nhóm giải pháp về trồng rừng, chăm sóc rừng
và bảo vệ rừng
2. Những tồn tại và nguyên nhân trong quản lý
Tiến hành trồng rừng trên những diện tích
đất chưa có rừng, hoặc trồng xen vào những diện
tích đất với mật độ cây quá thưa không có khả
năng phòng hộ, nhưng có đủ điều kiện để trồng
rừng thành công do trồng rừng ngập mặn phải
sống trong điều kiện ngập nước, bất lợi đối với
sinh thái cây trồng nên đòi hỏi phải trồng đúng
kỹ thuật, nhân lực, vốn. Đối tượng lựa chọn để
thực hiện trồng rừng là diện tích đất bãi triều còn
trống, đất bãi bồi hoặc diện tích đất rừng đã có
cây nhưng mật độ quá thấp so với định mức.
Công tác chăm sóc rừng ngập mặn là khâu
quan trọng dể duy trì mật độ và sinh trưởng phát
triển tốt của rừng. Sau khi trồng rừng từ 3 - 6
tháng, cần vớt bỏ rong, rêu, tảo bám trên thân, lá
gây hại trong rừng gây ảnh hưởng đến quá trình
sinh trưởng và phát triển của cây con mới trồng,
tạo điều kiện cho cây con quang hợp tốt. Kiểm tra
số lượng cây con để trồng dặm đảm bảo mật độ.
Trong 3 năm đầu sau khi trồng rừng tiến hành
chăm sóc rừng trồng, tiến hành chăm sóc theo
định kỳ một năm 1 lần vào mùa khô. Biện pháp
chăm sóc trong năm đầu tiên là trồng giặm, luỗng
phát dây leo, bụi rậm, loại bỏ cây sâu bệnh. Khi
thực hiện các công tác trồng rừng, chăm sóc rừng
trồng hay tỉa thưa cần tiến hành lập biên bản
đánh giá việc thực hiện các quy trình kỹ thuật và
tình hình phát triển của rừng.
rừng ngập mặn Thành phố Hải Phòng
Kể từ năm 2005 thành phố đã có cơ chế chính
sách bổ sung hỗ trợ cho công tác bảo vệ rừng
phòng hộ ven biển nhưng mức hỗ trợ quá thấp
so với thời giá hiện nay (hỗ trợ 100.000 đồng/ha/
năm). Vì vậy, chưa khuyến khích được chủ rừng
đầu tư nhiều công sức và trí tuệ vào công tác bảo
vệ và phát triển rừng nên kết quả còn rất hạn
chế.
Người dân đã nhận thức được tác dụng của
rừng, nhưng chưa nhận thức đầy đủ về vai trò vị
trí và ý nghĩa của rừng đối với phát triển kinh tế
và môi trường trong những năm trước mắt và lâu
dài dẫn đến công tác bảo vệ rừng chưa thật sự
hiệu quả. Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học
kỹ thuật vào phát triển trồng rừng và chăm sóc
rừng chưa được coi trọng đúng mức, hiệu quả
sản xuất trồng rừng không cao.
Còn nhiều bất cập trong quản lý đất bãi bồi
ven sông, ven biển, đặc biệt là việc giao đất, giao
rừng và khoán bảo vệ rừng. Đối với vùng bãi triều
ven biển hiện vẫn do nhiều ngành cùng quản lý,
sử dụng nên suy giảm diện tích rừng ngập mặn,
kéo theo là suy giảm nguồn lợi thủy sản.
Công tác trồng rừng, chăm sóc rừng và bảo vệ
rừng chưa hiệu quả. Do nguồn ngân sách thành
phố hạn hẹp nên nhiệm vụ phát triển rừng của
thành phố không hoàn thành nhiệm vụ giao,
ảnh hưởng lớn đến thực hiện các dự án bảo vệ
và phát triển rừng của thành phố. Ngoài ra, cơ
sở vật chất kỹ thuật ngành lâm nghiệp tuy được
đầu tư nhưng còn hạn chế và thiếu đồng bộ. Các
Bảo vệ rừng là công việc quan trọng nhất đối
với dự án trồng bảo vệ rừng ngập mặn ven biển
- TP Hải Phòng. Nếu công tác này không được
chú trọng quan tâm đúng mức thì nguy cơ mất
rừng là không thể tránh khỏi. Cần có giải pháp
62
chính để thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng
theo hướng nông, lâm kết hợp. Khuyến khích các
thành phần kinh tế đầu tư cho bảo vệ, phát triển,
sử dụng rừng và chế biến lâm sản trên cơ sở gắn
và chia xẻ lợi ích với cộng đồng; đơn giản hoá các
thủ tục hành chính cho các chủ đầu tư trong lĩnh
vực lâm nghiệp.
Phân công rõ trách nhiệm giữa các ngành liên
quan và có cơ chế phối hợp rõ ràng. Ngành thuỷ
sản cần phát triển nuôi trồng thuỷ sản theo quy
hoạch, nghiên cứu mô hình lâm ngư kết hợp phù
hợp với từng vùng. Ngành đê điều và phòng chống
lũ lụt xác định hành lang bảo vệ và những nơi có
nhu cầu phòng hộ cao cần được ưu tiên đầu tư,
coi khôi phục và phát triển rừng ngập mặn là một
trong những hạng mực đầu tư và tu bổ đê biển
hàng năm để có kế hoạch cấp vốn tương ứng.
Ngành du lịch cần tuyên truyền cho du khách có
ý thức giữ vệ sinh môi trường, hỗ trợ vốn để phát
triển rừng ngập mặn, tạo cảnh quan đẹp, tạo môi
trường du lịch sinh thái hấp dẫn...
Đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng tiến bộ
kỹ thuật trong chọn tạo giống cây trồng rừng,
xác định cơ cấu cây trồng phù hợp với đặc điểm
thổ nhưỡng, khí hậu từng vùng phục vụ trồng
và chuyển hóa rừng thuần loài thành hỗn loài là
một phần giúp công tác quản lý rừng ngập mặn
Thành phố Hải Phòng đạt hiệu quả.
dự phòng hạn chế tối đa ảnh hưởng bất lợi của
các hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển
du lịch, đê biển,... đến các hoạt động bảo vệ, khôi
phục và phát triển rừng bền vững. Nghiêm cấm
việc lấn chiếm rừng và đất quy hoạch cho lâm
nghiệp để nuôi trồng thuỷ hải sản, xử lý nghiêm
khắc những trường hợp sử dụng đất không đúng
mục đích làm tổn hại đến rừng. Những diện tích
sử dụng không đúng quy hoạch cần thu hồi và xử
lý nghiêm khắc. Nơi nào nuôi tôm không có hiệu
quả, cương quyết lấy lại đất để trồng rừng, tạo
môi trường sống lâu dài cho hải sản.
Nâng cao năng lực quản lý các chương trình,
dự án, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra
các dự án, đảm bảo đạt hiệu quả cao; các phường,
xã có rừng thành lập Ban phát triển rừng và xây
dựng kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng của
địa phương theo quy hoạch và kế hoạch bảo vệ
và phát triển rừng của thành phố đã được phê
duyệt.
Khuyến khích và hỗ trợ thành lập các hợp tác
xã, hội sản xuất kinh doanh lâm nghiệp, chế biến
và xuất nhập khẩu lâm sản. Xây dựng cơ chế phối
hợp lâu dài giữa các tổ chức nghiên cứu, giáo
dục, đào tạo và khuyến lâm với các chủ rừng, do-
anh nghiệp và cộng đồng để gắn nghiên cứu, đào
tạo, khuyến lâm với sản xuất và kinh doanh lâm
nghiệp. Chú trọng phát triển hình thức sản xuất
lâm nghiệp hộ gia đình, trang trại, cộng đồng
dân cư thôn và hợp tác xã. Nhà nước hỗ trợ tài
Một số giải pháp cụ thể:
Tiến hành trồng rừng trên những diện tích
đất chưa có rừng, hoặc trồng xen vào những diện
tích đất với mật độ cây quá thưa không có khả
năng phòng hộ, nhưng có đủ điều kiện để trồng
rừng thành công do trồng rừng ngập mặn phải
sống trong điều kiện ngập nước, bất lợi đối với
sinh thái cây trồng nên đòi hỏi phải trồng đúng kỹ
thuật, nhân lực, vốn.
Định kỳ công tác kiểm kê lại diện tích đánh giá
chất lượng rừng, làm các bảng tin, nội qui bảo vệ
rừng.
Giao khoán cho các tổ chức, cá nhân quản lý
và sử dụng mặt nước để khai thác thủy sản, thực
hiện tốt công tác xã hội hóa nghề rừng.
Tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào
hoạt động quản lý bảo về rừng; Đẩy mạnh công
tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người
dân.
Tăng cường áp dụng khoa học và công nghệ
tin học vào công tác quản lý, theo dõi diễn biến
63
tài nguyên rừng và đất lâm nghiệp, theo dõi công
tác phòng cháy, chữa cháy rừng và phòng trừ sâu
bệnh hại rừng.
Ocean & Coastal Management: 90, 1-10.
9. Luật bảo vệ và phát triển rừng (2004).
10. SaengerP., 1999. Sustainablemanagement
of mangroves. in J Rais, IM Dutton, L Pantimena,
R Dahuri & J Plouffe (eds), Integrated coastal
and marine resource management: Proceedings
of International Symposium, Batu, Malang, In-
donesia, 25-27 November, National Institute of
Technology (ITN) Malang in association with Ba-
kosurtanal and Proyek Pesisir, Malang, Indonesia,
pp. 163-168.
11. Sở Nông nghiệp và phát triển Nông thôn
(2014): Báo cáo quy hoạch rừng phòng hộ ven
biển TP Hải phòng đến năm 2020, Hải Phòng.
12. Sở Nông nghiệp và phát triển Nông thôn
(2014): Quy hoạch và phát triển lâm nghiệp TP
Hải Phòng 2015-2020. Hải Phòng.
KếT luận
Hiện nay diện tích rừng ngập mặn tại Thành
phố Hải Phòng đã bị suy giảm do nhiều nguyên
nhân như: phá rừng ngập mặn để nuôi tôm, hiện
tượng xói lở bờ sông, công tác bảo vệ và quản lý
rừng ngập mặn chưa hiệu quả.
Vì vậy, công tác quản lý rừng ngập mặn tại TP
Hải Phòng cần phải có sự đổi mới phối hợp của
các cơ quan, tổ chức để giảm tác động tiêu cực
và chú trọng tăng cường quản lý có sự tham gia
của cộng đồng trong quản lý và bảo vệ tài nguyên
rừng đạt hiệu quả hơn.
13. Trần Thục, Phan Nguyên Hồng (2009):
Biến đổi khí hậu và các hệ sinh thái ven biển Việt
Nam. NXB Lao Động, Hà Nội
TàI lIỆu Tham Khảo
1. Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão trung ương
(2005): Tạp chí khoa học và môi trường, Hà Nội.
2. Ban quản lý khu dự trữ sinh quyển quần đảo
Cát Bà (2013): Báo cáo tổng kết thực hiện các dự
án rừng đặc dụng VQG Cát Bà, Hải Phòng.
3. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2012): Báo
cáo tổng kết các kịch bản nước biển dâng và khả
năng giảm thiểu rủi ro ở Việt Nam, Hà Nội.
4. Carter N. H; Schmidt W. S, and Hirons C.
A, 2015. An International Assessment of Man-
grove Management: Incorporation in Integrated
Coastal Zone Management. Diversity Jounal: 7,
74-104; doi:10.3390/d7020074.
STrEngThEnIng ThE managEmEnT oF mangrovE In
haI phong cITy
Dang Tung Hoa, Nguyen Thi Lan Huong
Summary
The study focused on assessing the current
state management of mangroves in Haiphong
based on a theoretical basis for management of
mangroves and mangrove forests. The survey
results show that still exist in the management
between the authorities and the local reality,
the care of forests, a forestation, forest protec-
tion and not really effective, people may only
participate as “listen”, but not yet contributed to
the decision. The rights of the people are not re-
spected, lead to local people remain indifferent in
the management. Thereby, the author proposes a
number of solutions to strengthen the manage-
ment of mangroves in Haiphong: strengthening
reforestation, forest protection, as well as applied
solutions in policy, promoting dissemination and
application of scientific and technical progress
in information technology and management to
achieve better efficiency.
5. Cục Bảo vệ Môi trường (2007): Quản lý và
sử dụng bền vững tài nguyên rừng ngập mặn dựa
vào cộng đồng. Hà Nội.
6. Cục thống kê Thành phố Hải Phòng (2012):
Niên giám thống kê Thành phố Hải Phòng, NXB
Thống kê, Hải Phòng.
7. Duke, N.C., Wilson, N., Mackenzie, J., Hai
Hoa, N., 2010. Report on Assessing Mangrove
Forests, Shorelines Conditions and Feasibility of
REDD for Kien Giang Province, Vietnam, p. 137.
8. Klaus Schmitt (2009): Bảo vệ và sử dụng bền
vững đất ngập nước ven biển qua đồng quản lý
và khôi phục rừng ngập mặn, nhấn mạnh đến khả
năng phục hồi của rừng đối với biến đổi khí hậu,
Tổ chức hợp tác kỹ thuật Đức (GTZ). Sóc Trăng.8.
Nguyễn Hải Hòa, 2014. The relation of coastal
mangrove changes and adjacent land-use: A re-
view in Southeast Asia and Kien Giang, Vietnam.
Keywords: Mangrove Haiphong, mangrove
management, enhances the management of
mangroves solution.
64
5 trang
17600
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tăng cường công tác quản lý rừng ngập mặn tại thành phố Hải Phòng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tang_cuong_cong_tac_quan_ly_rung_ngap_man_tai_thanh_pho_hai.pdf
