Tác động của người dân địa phương đến tài nguyên rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, tỉnh Thanh Hoá
TẠP CHÍ KHOA HỌC TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 50.2020
TÁC ĐỘNG CỦA NGƢỜI D N ĐỊA PHƢƠNG ĐẾN TÀI NGUYÊN RỪNG
TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN PÙ LUÔNG, TỈNH THANH HOÁ
Nguyễn Hữu Tân1, Đinh Thị Thuỳ Dung2
TÓM TẮT
Trong th i gian gần đâ ng i dân địa ph ơng đã có những tác động tiêu cực đến
tài nguyên rừng tại Khu bảo t n thiên nhiên Pù Luông thông qua các hoạt động nh khai
thác gỗ, săn bắn động vật hoang dã và khai thác các loại lâm sản ngoài gỗ khác. Có 73,8%
số hộ điều tra đã khai thác gỗ với khối l ợng bình quân 3,13 m3/năm với mục đích chủ yếu
là làm nhà và đóng đ gia dụng, 100% số hộ điều tra đã khai thác củi trung bình hàng năm
từ 4045 kg đến 4795 kg phục vụ mục đích đun nấu. Hoạt động săn bắn động vật hoang dã
đã đ ợc hạn chế rất nhiều và hầu hết các hộ gia đình đều vào rừng khai thác các loài lâm
sản ngoài gỗ với mục đích chính là đáp ứng nhu cầu thực phẩm và chữa bệnh.
Từ khoá: Khu bảo t n thiên nhiên Pù Luông, tài nguyên rừng.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Tài nguyên r ng có vai trò quan trọng đối với môi trƣờng và kinh tế của toàn xã
hội. Tài nguyên r ng ở các vƣờn quốc gia, khu bảo tồn có giá trị cao về mặt khoa học,
bảo tồn đa dạng sinh học, nhƣng ở đó cũng là nguồn sinh kế chủ yếu của con ngƣời, đặc
biệt đối với các cộng đồng sống trong và gần r ng.
Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông đƣợc thành lập năm 1999, với diện tích 17.662
ha, gồm 13.320 ha phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và 4.343 ha phân khu phục hồi sinh
thái. Pù Luông đƣợc đánh giá là khu bảo tồn thiên nhiên có giá trị về khoa học, kinh tế
xã hội và du lịch sinh thái, là một trong những khu r ng đặc dụng có tính đa dạng sinh
học cao, vì thế mà mục tiêu bảo vệ nguồn tài nguyên r ng ở đây rất quan trọng. Song
việc thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông đã làm mất đi nguồn thu nhập nâng
cao đời sống của phần lớn các cộng đồng dân cƣ sống trong và gần khu bảo tồn do diện
tích canh tác bị thu hẹp, giảm các nguồn thu t khai thác tài nguyên r ng. Điều đó dẫn
đến tác động tiêu cực của ngƣời dân tới tài nguyên r ng là điều không thể tránh khỏi
mặc dù Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông đã có nhiều biện pháp quản lý và bảo vệ
r ng. Đánh giá tác động của ngƣời dân đến tài nguyên r ng tại Khu bảo tồn thiên nhiên
Pù Luông để tìm ra giải pháp ổn định sinh kế, phát triển đời sống cho ngƣời dân vùng
đệm là cơ sở để nâng cao hiệu quả của công tác quản lý bảo vệ r ng.
2. ĐỐI TƢỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu
Những tác động bất lợi của các hộ gia đình đồng bào dân tộc Thái và dân tộc
Mƣờng vào tài nguyên r ng tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông.
1 Phòng Đảm bảo chất l ợng và Khảo thí, Tr ng Đại học ng Đức
2 Khoa Nông - Lâm - Ng nghiệp, Tr ng Đại học ng Đức
118
TẠP CHÍ KHOA HỌC TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 50.2020
2.2. Địa điểm nghiên cứu
Nghiên cứu trên 03 xã: Lũng Cao, Cổ Lũng, Thành Lâm với 6 thôn: thôn Nủa,
thôn Cao, thôn Hiêu, thôn Khuyn, thôn Cốc, thôn Đanh thuộc huyện Bá Thƣớc, tỉnh
Thanh Hóa.
2.3. Phƣơng pháp nghiên cứu
Ph ơng pháp kế thừa: Số liệu thống ê dân số các xã, ết quả phân loại inh tế
hộ gia đình các xã, các tài liệu hác có liên quan.
Ph ơng pháp ngoại nghiệp: Sử dụng các công cụ PRA để thu thập các thông tin
và số liệu ngoài hiện trƣờng qua các bảng phỏng vấn bán định hƣớng, thảo luận nhóm,
phân tích SWOT, 5 Whys. Các hộ gia đình phỏng vấn đƣợc lựa chọn theo phƣơng pháp
ngẫu nhiên có hệ thống, số hộ gia đình tham gia cung cấp thông tin là 108 hộ, trong đó
hộ gia đình dân tộc Thái là 90 hộ, hộ gia đình dân tộc Mƣờng là 18 hộ.
Ph ơng pháp nội nghiệp: Các số liệu điều tra phỏng vấn đƣợc tổng hợp và phân
tích bằng phần mềm Excel.
3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1. Hoạt động khai thác gỗ
Khai thác gỗ trong r ng đặc dụng là một hoạt động vi phạm pháp luật nhƣng là hoạt
động sinh kế của ngƣời dân địa phƣơng t xa xƣa. Kết quả điều tra về hoạt động này đƣợc
thể hiện qua việc sử dụng gỗ của ngƣời dân địa phƣơng đƣợc tổng hợp qua bảng 1.
Bảng 1. Tổng hợp các loài lâm sản gỗ đƣợc ngƣời dân ƣu tiên sử dụng
TT
1
2
3
4
Tên loài
Trai lý
Trƣờng sâng Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng
Công dụng
Ghi chú
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng, làm nhà Hiện nay đã bị cấm
Hiện nay đã bị cấm
Hiện nay đã bị cấm
Táu mật
Mỡ
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng, làm nhà Hiện nay đã bị cấm
5
6
7
8
Dẻ cau
Vàng tâm
Sến
Gội nếp
Xoan Đào
Làm nhà, hai thác thƣơng mại
Làm nhà, làm củi, hai thác thƣơng mại
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng
Đóng đồ gia dụng
Hiện nay đã bị cấm
Hiện nay đã bị cấm
Hiện nay đã bị cấm
Hiện nay đã bị cấm
9
10 Nghiến
11 De g ng
12 Chò nâu
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng, làm nhà Hiện nay đã bị cấm
Đóng đồ gia dụng
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng, làm nhà Hiện nay đã bị cấm
13 Vạng trứng Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng, làm nhà Hiện nay đã bị cấm
14 Chò nhai
15 Lát
16 Giổi
17 Chò chỉ
18 Kim giao
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng, làm nhà Hiện nay đã bị cấm
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng, làm nhà Hiện nay đã bị cấm
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng, làm nhà Hiện nay đã bị cấm
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng, làm nhà Hiện nay đã bị cấm
Trƣớc đây làm đồ và đóng đồ gia dụng, làm nhà Hiện nay đã bị cấm
Tình trạng khai thác gỗ trong r ng tự nhiên của ngƣời dân sống trong và ngoài
Khu bảo tồn hƣớng tới hai nhu cầu sau: (1) khai thác gỗ phục vụ làm nhà, đóng đồ gia
119
TẠP CHÍ KHOA HỌC TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 50.2020
dụng, làm chuồng trại; (2) khai thác gỗ để bán. Các loại gỗ khai thác chủ yếu là Nghiến,
Trai lý, Giổi, Chò chỉ, Dẻ, Sến, với tình hình hiện nay thì ngƣời dân cho biết một số loài
gỗ nhƣ: Nghiến, Trai lý, Dổi, Chò chỉ, Kim Giao đã ngày càng cạn kiệt. Mức độ khai
thác gỗ của các hộ gia đình đƣợc phỏng vấn thể hiện trong bảng 2.
Bảng 2. Mức độ khai thác gỗ của các hộ gia đ nh
Số hộ tham
gia phỏng vấn khai thác
Số hộ Tỷ trọng Khối lƣợng khai thác
Xã
Thôn
(%)
trung bình (m3/năm)
1. Nủa
2. Cao
19
13
15
21
28
6
9
31,6
69,2
93,3
90,5
75,0
83,3
73,8
2,67
2,80
3,50
3,69
2,90
3,68
3,13
Lũng Cao
Cổ Lũng
Thành Lâm
3. Khuyn
4. Hiêu
5. Cốc
6. Đanh
Tổng/TB
14
19
21
10
79
12
108
Kết quả bảng 2 cho thấy, các thôn hiện nay vẫn còn tham gia vào hoạt động khai thác
gỗ, đặc biệt là các thôn ở gần phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của Khu bảo tồn nhƣ Khuyn,
Hiêu (xã Cổ Lũng tỷ lệ khai thác gỗ vẫn còn trên 90% tổng số hộ đƣợc phỏng vấn. Thôn
Nủa (thuộc xã Lũng Cao có tỷ lệ khai thác gỗ thấp nhất trong các hộ gia đình đƣợc phỏng
vấn ở mức 31,6% tổng số hộ trong thôn. Tuy nhiên, mức độ khai thác gỗ ở 2 xã vùng đệm
và phân khu phục hồi sinh thái Lũng Cao và Thành Lâm ít hơn xã nằm gần phân khu bảo
vệ nghiêm ngặt (Cổ Lũng , 20 - 30% số ngƣời đƣợc hỏi thƣờng xuyên vào r ng khai thác
gỗ. Về số lƣợng gỗ hai thác trung bình/năm, thôn Hiêu là thôn hai thác nhiều nhất (3,69
m3/năm và thấp nhất là thôn Nủa với khối lƣợng gỗ hai thác trung bình/năm là 2,67 m3.
Nhƣ vậy, hầu hết các hộ gia đình đã tham gia vào hoạt động khai thác gỗ t r ng với cƣờng
độ thƣờng xuyên khá cao. Họ coi đây là 1 nghề để kiếm sống và tồn tại.
3.2. Hoạt động khai thác củi đun
Gỗ củi là chất đốt chủ yếu để đun nấu sinh hoạt cho gia đình, chăn nuôi và sƣởi
ấm trong mùa đông. Thời gian khai thác củi quanh năm nhƣng tập trung vào lúc nông
nhàn (tháng 11, 12). Địa điểm khai thác bao gồm cả r ng đƣợc giao theo Nghị định 02
đang giao đến hộ quản lý) và một phần trong diện tích khu bảo tồn. Mức độ khai thác
củi phục vụ cho sinh hoạt và đem bán của các hộ điều tra đƣợc tổng hợp ở bảng 3.
Bảng 3. Mức độ khai thác củi của các hộ gia đ nh
Khai thác củi phục vụ sinh hoạt
Khai thác củi bán
Tổng M
khai thác
củi bán
(kg/năm
Số lần khai M khai Tổng M
thác TB thác TB khai thác TB khai
(lần/năm (kg/lần) (Kg/hộ/năm thác
Số hộ
STT
Đối tƣợng
Tổng
số hộ
I
Theo vị trí
Phân khu bảo
vệ nghiêm ngặt
Phân khu phục
hồi sinh thái
1
36
40
162.12
112.41
42.51
32.56
7329.445
3660.07
9
6
2350
2200
2
120
TẠP CHÍ KHOA HỌC TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 50.2020
3
Vùng đệm
TB
32
108.63
127.72
31.24
36.33
3393.60
4794.37
6
3400
2650
II Theo kinh tế hộ
1
2
3
4
Khá
25
23
29
31
83.26
164.75
142.28
117.34
126.90
30.26
32.12
39.47
35.61
31.86
2519.44
5291.77
4192.99
4178.47
4045.67
2
7
12
16
1230.12
2251.05
1560.31
3603.41
18884.47
Trung bình
Nghèo
Rất nghèo
TB
Nguyên nhân dẫn đến khai thác củi là do củi là chất đốt quan trọng và không thể
thay thế đƣợc bằng nguồn năng lƣợng khác của ngƣời dân địa phƣơng. Tại các thôn điều
tra có tỷ lệ hộ nghèo cao, nên ngoài củi họ không còn khả năng sử dụng các nguồn năng
lƣợng đắt tiền hác nhƣ bếp ga, bếp than,...
Các hộ gia đình ở phân khu bảo vệ nghiêm ngặt khai thác củi cho sử dụng lớn
nhất bình quân 7.329,445 g/HGĐ/ năm. Nhƣng hai thác củi để bán thì các hộ gia đình
ở phân khu bảo vệ nghiêm ngặt lại chỉ đạt trung bình là 2.350 g/HGĐ/năm. Các hộ gia
đình trung bình sử dụng củi nhiều nhất bình quân 5291,77 g/HGĐ/ năm trong hi các
hộ gia đình rất nghèo lại bán củi nhiều nhất bình quân 3603,41 g/HGĐ/năm .
3.3. Săn bắt động vật hoang dã
Săn bắt là mối đe dọa lớn đối với hệ động vật và phá vỡ cân bằng hệ sinh thái của
r ng nhƣng đối với số đông ngƣời dân địa phƣơng Khu bảo tồn Pù Luông thì là truyền
thống, họ thƣờng sử dụng các loại vũ hí tự chế và một số loại bẫy để ngăn chặn các loài
thú phá hoại mùa màng. Mặc dù, các hạt kiểm lâm đã tuyên truyền vận động nhân dân,
đồng thời xử lý nghiêm các đối tƣợng vi phạm nhƣng hoạt động săn bắt vẫn diễn ra rất
phức tạp. Hầu hết các loài động vật đều là nguồn thực phẩm hay dƣợc liệu của ngƣời dân.
Bảng 4. Mức độ săn bắt động vật hoang dã của các hộ gia đ nh
Số hộ
Xã
Thôn
Số hộ khai thác
Tỷ trọng (%)
tham gia phỏng vấn
1. Nủa
2. Cao
19
13
15
21
28
Lũng Cao
Cổ Lũng
Thành Lâm
3. Khuyn
4. Hiêu
5. Cốc
6. Đanh
Tổng/TB
8
9
6
2
35
53,3
42,9
21,4
16,7
33,6
12
108
Kết quả bảng 4 cho thấy, ngƣời dân sống tại Khu bảo tồn vẫn còn săn bắn các loài
động vật hoang dã, nhƣng hoạt động này không nhiều. Các loài thú r ng thƣờng bị săn
bắt hiện nay là sóc, nhím, chuột, lợn r ng, hoẵng, don và bẫy các loại chim… Các thôn
gần phân khu bảo vệ nghiêm ngặt (Hiêu, Khuyn) của Khu bảo tồn có tỷ lệ đi săn bắt cao
nhất dao động t 42,9 - 53,3%, các thôn còn lại thuộc vùng đệm và phân khu phục hồi
sinh thái tỷ lệ này thấp hơn nhƣ tại thôn Nủa là 21,1%, thôn Đanh là 16,7%. Việc đi săn
của các hộ gia đình diễn ra cũng hông thƣờng xuyên, chủ yếu vào thời gian nông nhàn
121
TẠP CHÍ KHOA HỌC TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 50.2020
và hầu hết những ngƣời đƣợc phỏng vấn đều nhấn mạnh rằng, việc đi săn chỉ cung cấp
cho họ thêm nguồn đạm động vật, việc sử dụng bán thƣơng mại rất ít vì họ sợ vận
chuyển đi tiêu thụ ở các Nhà hàng bị cơ quan Kiểm lâm bắt giữ và xử lý.
3.4. Khai thác các loại lâm sản ngoài gỗ
Bảng 5. Lâm sản ngoài gỗ ngƣời dân khai thác và sử dụng ở Khu bảo tồn Pù Luông
Tên loài
Thời gian
khai thác
TT
Tên
Tên dân
tộc Thái
Co Cƣởm
Kỹ thuật hai thác đã áp dụng
phổ thông
Quả Trám
1
2
3
Tháng 8 Thu hái quả, hông đƣợc chặt cây.
Tháng
4 - 10
Dùng tay, dao cắt lấy thân, không bẻ giá
thể. Chú ý nấm độc.
Nấm, Mộc nhĩ
Cây Đắng cảy
Hết nún
Phết
Quanh năm Dùng dao cắt lấy thân, không cắt cây non.
Dùng dao, rựa chặt cây già, không chặt
4
5
Cây Nứa
Mạy hịa Quanh năm cây non, không làm ảnh hƣởng đến
măng. Chặt cây phải chặt sát gốc.
Dùng dao, rựa chặt những cây dài t 3 m
Quanh năm trở lên, không chặt nhánh non, Chặt cách
Sai khong/
Bai chỉ
Song/Mây
mặt đất 0,4 - 0,5 m.
Dùng dao, rựa cắt lá thân, bỏ vỏ hoặc
dùng cuốc đào lấy rễ tùy theo t ng bộ
phận cây dƣợc liệu. Khi thu hái chỉ chọn
những cây già, để lại những cây non
làm giống. Vun lại gốc sau hi đào rễ.
Cây Thiên
niên kiện
6
Ngon táu Tháng 10-12
Cây Thạch
xƣơng bồ
Củ Khúc khắc
7
8
9
Slép nặm Tháng 10-12 Lấy thân già, để lại thân non.
Tháng 3-5 Dùng cuốc đào lấy củ, sau đó lấp lại gốc.
Chƣa
sạ lạ táu
Dây củ đẳng
Quanh năm
Chỉ lấy củ to, lấp lại gốc sau khai thác.
Dùng dao, rựa cắt lá thân, bỏ vỏ hoặc
dùng cuốc đào lấy rễ tùy theo t ng bộ
phận cây dƣợc liệu. Khi thu hái chỉ chọn
những cây già, để lại những cây non làm
giống. Vun lại gốc sau hi đào rễ.
Hoa 6 - 8
Quả 9 - 12
10 Cây Cát sâm
Dùng dao, rựa cắt lá thân, bỏ vỏ hoặc
dùng cuốc đào lấy rễ tùy theo t ng bộ
phận cây dƣợc liệu. Khi thu hái chỉ chọn
những cây già, để lại những cây non làm
giống. Vun lại gốc sau hi đào rễ.
11 Cây Sâm cau Co sâm cau Quanh năm
Quanh năm
Dùng dao chặt lấy lá, hông đƣợc chặt
cả cây và lấy lá non.
12
13
14
Lá phả
Cao san
Lá ải
Phạc táng
Quanh năm
Quanh năm
Co cao sám
Dùng dao chặt lấy lá, hông đƣợc chặt
cả cây và lấy lá non.
Bơ toong Tháng 12 - 2
15
Lá dong
Cắt lá, hông đƣợc chặt cây.
trinh
năm sau
122
TẠP CHÍ KHOA HỌC TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 50.2020
16
17
Đăm đục
Co đẳm đúp Quanh năm Thu hái cây
Dùng dao chặt lấy lá, hông đƣợc chặt
Lá khôi
Co hản tráng Quanh năm
cả cây non.
Quanh năm
18 Dây máu chó Chƣa dƣợng
Lấy dây
Lấy dây
Quanh năm
19 Cây vỏ mấu
20 Quả dứa dại
Co nheo
Tong
chiêng ngu
Tháng 4-10 Lấy quả, không nhổ cả gốc
Quanh năm Dùng dao chặt lấy lá, hông đƣợc chặt
cả cây non.
21
Lá Ngòn
Co ngon
Quanh năm Dùng dao cắt bắp, thân cây, để lại một
số cây non làm giống.
22 Cây chuối, hạt
Co cuổi
23 Cây Sa nhân Co nuôi cả Tháng 4 - 5 Củ
Co
nuôi pỏng
Dùng dao trèo cắt quả. Cấm hoàn toàn
việc chặt cây để lấy quả
24 Quả Tai chua
Tháng 5 - 6
Chƣa pang Quanh năm Thu rễ và thân già, không chặt cây non.
25 Cây Hoàng đằng
pui
Lấp lại gốc sau hi đào cuốc.
Quanh năm Dùng dao cắt cây già
26 Cây Phong lan
Lan
Dùng dao chặt lấy lá, hông đƣợc chặt
cả cây và lấy lá non.
Dùng cuốc để thu hái củ. Vun lại gốc
sau hi đào cuốc.
27
28
La nón
Bơ tong cỏm Tháng 3 - 5
Chƣa dạng Tháng 3 - 4
Củ mài
Dùng cuốc để thu hái củ. Vun lại gốc
sau hi đào cuốc.
29 Củ Hoài sơn
30 Riềng r ng
Min lai
Tháng 3 - 4
Dùng dao cắt thân rễ, lấp lại gốc sau khi
đào cuốc. Không cắt thân cây non.
Khai thác một số cây măng nhất định, chỉ
khai thác những cây đã trƣởng thành.
Chỉ hái lá, không chặt cả cây. Nhân
giống trồng rộng rãi.
Nuôi co cả Quanh năm
Quanh năm
31
32
Tre/luồng
Chè vằng
Quanh năm
Bảng 5 cho thấy rất nhiều loại lâm sản đƣợc khai thác t r ng nhƣ: Song mây, tre
luồng, củ mài, quả, rau r ng, cây thuốc, phong lan… Hầu hết các hộ gia đình hai thác lâm
sản ngoài gỗ chủ yếu để phục vụ cho nhu cầu của gia đình, chỉ bán một số loại. Kết quả nghiên
cứu về mức độ khai thác lâm sản ngoài gỗ đƣợc tổng hợp ở bảng 6.
Bảng 6. Mức độ khai thác các loại lâm sản ngoài gỗ khác của các hộ điều tra
Lấy cây thuốc
Khai thác măng, rau ăn
Khối
lƣợng
TB
Tổng khối
lƣợng TB
(kg/hộ/năm
Số lần
TB
(lần/năm
Tổng M
khai thác TB
(kg/HGĐ/năm
STT Đối tƣợng
I. Theo vị trí
Số Số lần TB
hộ (lần/hộ/năm
Số
hộ
(kg/lần)
Phân khu bảo
vệ nghiêm ngặt
1.
36
3,56
112,05 36 76,25 64,42
4912,02
123
TẠP CHÍ KHOA HỌC TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 50.2020
Phân khu phục
hồi sinh thái
3. Vùng đệm
TB
2.
40
32
2,89
126,26 40 71,02 42,35
3007,69
2,57
3,01
99,36
32 80,15 41,26
75,80 49,24
3306,98
3742,23
112,55
II. Theo kinh tế hộ
1. Hộ Khá
2. Hộ TB
3. Hộ nghèo
4. Hộ rất nghèo 31
25
23
29
2,75
2,36
3,12
3,54
2,94
97,45
25 86,85 65,55
5693,01
3629,73
4090,85
6483,18
4974,19
102,26 23 79,46 45,68
134,2 29 88,26 46,35
145,18 31 91,12 71,15
119,77 86,42 57,18
TB
T bảng 6 cho ta thấy:
Về mức độ hai thác măng, rau ăn: Các hộ gia đình hai thác măng bình quân
4.912,02 g/HGĐ/năm ở phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và các hộ rất nghèo khai thác
6.483,18 g/HGĐ/năm.
Về mức độ lấy cây thuốc: Hầu hết các hộ gia đình chỉ lấy cây thuốc về chữa bệnh
hoặc đun nƣớc uống cho gia đình mà hông có nhu cầu đi bán. Vì vậy lƣợng cây thuốc khai
thác không có sự khác biệt rõ ràng giữa các hộ gia đình ở phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, khu
phục hồi sinh thái và vùng đệm cũng nhƣ giữa các hộ khá, trung bình, nghèo và rất nghèo.
4. KẾT LUẬN
Tác động của ngƣời dân địa phƣơng đến tài nguyên r ng của khu bảo tồn thông
qua một số hoạt động nhƣ hai thác gỗ trái phép, khai thác củi đun, săn bắt động vật
hoang dã, khai thác lâm sản ngoài gỗ.
Có 79/108 hộ điều tra đều thực hiện hoạt động khai thác gỗ với khối lƣợng bình quân
3.13 m3/năm. Hầu hết các hộ gia đình hai thác củi đun, bình quân mỗi hộ khai thác t 4045
đến 4795 kg/năm. Có 35/108 hộ gia đình thực hiện hoạt động săn bắt động vật hoang dã. Có
100% số hộ điều tra đều thực hiện hoạt động khai thác lâm sản ngoài gỗ với khoảng 32 loài,
mục đích là làm dƣợc liệu, thực phẩm và 1 số loại mang đi bán nhƣ: phong lan, cây thuốc…
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Phan Thị Anh Đào 2002 , Báo cáo „„Sử dụng tài nguyên hoang dại/bán hoang dại
của ng i dân địa ph ơng và một số vấn đề sinh thái ở xã Chế Tạo, huyện Mù Cang
Chải, tỉnh Yên Bái‟‟.
[2] Lê Thu Hiền (2003), Điều tra, đánh giá nhu cầu sử dụng, khả năng cung cấp và đề
xuất các giải pháp nhằm góp phần đáp ứng yêu cầu về gỗ củi cho cộng đ ng các dân
tộc ở xã Khang Ninh - Vùng đệm của VQG Ba Bể.
[3] D.A. Gilmour, Nguyễn Văn Sản (1999), Quản lý vùng đệm ở Việt Nam, IUCN Việt Nam
.
[4] Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa (2004), Báo cáo điều tra sơ bộ thực vật của rừng
nguyên sinh ở Khu Bảo t n thiên nhiên Pù Luông, Thanh Hóa.
[5] Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa (2012), Báo cáo kết quả hoạt động điều tra cụ thể
ngu n tài ngu ên thiên nhiên để xác định giới hạn sử dụng tài nguyên thiên nhiên các
thôn tại Khu Bảo t n thiên nhiên Pù Luông.
124
TẠP CHÍ KHOA HỌC TRƢỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 50.2020
THE IMPACT OF LOCAL PEOPLE ON FOREST RESOURCES
AT PU LUONG NATURAL RESERVE AREA,
THANH HOA PROVINCE
Nguyen Huu Tan, Dinh Thi Thuy Dung
ABSTRACT
Recently, local people have had a negative impact on forest resources in Pu
Luong Nature Reserve through activities such as logging; hunt wild animals and other
non-timber forest products. 73.8% of the surveyed households, who exploited timber with
an average volume of 3.13 m3/year, the main purpose are building houses and build
household appliances. 100% of the surveyed households, who exploited firewood with an
amount from 4045 kg to 4795 kg for cook. Wildlife hunting has been greatly restricted.
Most of the households go to the forest to harvest about 32 species non-timber forest
products with the main purpose of meeting food and medical needs.
Keywords: Pu Luong Nature Reserve, forest resources.
* Ngà nộp bài: 7/5/2020; Ngà gửi phản biện: 14/5/2020; Ngà du ệt đăng: 25/6/2020
125
8 trang
12580
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tác động của người dân địa phương đến tài nguyên rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, tỉnh Thanh Hoá", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tac_dong_cua_nguoi_dan_dia_phuong_den_tai_nguyen_rung_tai_kh.pdf
