Quy hoạch đô thị cực lớn một số bài học từ kinh nghiệm của thành phố Bangkok - Thái Lan
& KIEÁN TRUÙC
QUY HOAÏCH ÑOÂ THÒ CÖÏC LÔÙN
MOÄT SOÁ BAØI HOÏC TÖØ KINH NGHIEÄM CUÛA
THAØNH PHOÁ BANGKOK - THAÙI LAN
TS.KTS. HOAØNG NGOÏC LAN
THS.KTS. LEÂ THÒ BÍCH NGOÏC
Ñoiá vôiù cacù nöôcù ñang phatù trienå , cacù ñoâ thò cöcï lônù hoacë cacù vunø g ñaiï ñoâ thò luonâ coù motä vai troø
quan tronï g trong söï phatù trienå cuaû quocá gia. Hauà hetá cacù ñaiï ñoâ thò nayø ñonù g vai troø laø ñauà tauø
phaùt trienå kinh teá cuûa moät ñaát nöôcù . Tuy nhieân, quaù trình phaùt trieån luoân gaëp nhieuà thaùch thöùc
veà cacù vaná ñeà kinh te,á xaõ hoiä, moiâ tröônø g nayû sinh trong quaù trình tanê g tröônû g nhanh chonù g cuaû
vunø g ñaiï ñoâ thò. Do ño,ù hauà hetá cacù ñoâ thò nayø ñeuà ñöôcï lapä cacù ñoà anù quy hoacï h töø capá vunø g
cho tôiù capá ñoä ñoâ thò ñeå ñònh höônù g cho söï phatù trienå khonâ g gian kinh teá - xaõ hoiä trong tönø g thôiø
kyø theo caùc muïc tieâu cuûa töøng giai ñoanï phaùt trienå .
Thanø h phoá Bangkok, Thaiù Lan laø motä ñoâ thò cöcï lônù thuocä vunø g ñaiï ñoâ thò Bangkok, coù nhieuà ñiemå
töông ñonà g veà boiá canû h phatù trienå vôiù thanø h phoá Hoà Chí Minh (TP.HCM) trong vunø g TP.HCM.
Caùc thaønh phoá naøy cunõ g naèm trong heä thoáng ñoâ thò cöïc lôùn cuûa vuøng Ñoâng Nam AÙ noùi rieâng,
theá giôiù noiù chung. Baiø vietá nayø xem xetù cacù giaiû phapù quy hoacï h cuaû thanø h phoá Bangkok qua
töøng thôøi kyø phaùt trieån ñeå tìm ra nhöõng ñieåm töông ñoàng, nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm cho vieäc
ñònh höônù g phatù trienå motä ñoâ thò cöcï lônù . Cacù giai ñoanï quy hoacï h cuaû thanø h phoá Bangkok seõ
ñöôcï trình bayø töø boiá canû h danã ñená cacù giaiû phapù quy hoacï h thonâ g qua ñoà anù ñeå rutù ra motä soá
baiø hocï kinh nghiemä trong viecä giaiû quyetá cacù batá capä vaø ñonù ñauà cacù cô hoiä do söï tanê g tröônû g
nhanh chonù g cuûa TP.HCM, goùp phaàn cho coâng taùc ñieuà chænh Quy hoaïch chung TP.HCM saép
tôùi cuûa chính quyeàn thaønh phoá.
Keywords: ñoâ thò cöïc lôùn, vuøng ñaiï ñoâ thò, Bangkok,heä thoáng quy hoacï h
SË 95+96 .2018
70
Quy hoπch & ki’n trÛc th’ giÌi
Môû ñaàu
quy ñan xen, laøm cho ñoâ thò phaùt trieån manh
Giôùi thieäu thaønh phoá Bangkok – Thaùi Lan
Bangkok laø thuû ñoâ vaø laø thanø h phoá lônù nhatá
cuaû Vöông quocá Thaiù Lan. Chính quyenà
quanû lyù cuaû Thaiù Lan chia lamø ba capá : Chính
quyenà Trung öông, Chính quyenà Tænh vaø
Chính quyenà Ñòa phöông, trong ñoù Vunø g
ñoâ thò Bangkok laø motä danï g Toå chöcù Chính
quyenà Ñòa phöông ñacë bietä nhö capá quanû lyù
moät tænh ñoäc laäp.
Khaiù niemä veà ñoâ thò cöcï lônù ñöôcï ñöa ra töø
giöaõ theá kyû 20, khôiû ñauà laø thanø h phoá New
York, moät ñoâ thò cöïc lônù duy nhaát treân theá giôùi
vaoø namê 1950. Quaù trình phatù trienå kinh teá
manï h meõ trong suotá giai ñoanï sau cuaû theá kyû
20 vaø ñauà theá kyû 21, ñená namê 2014, soá löônï g
ñoâ thò cöcï lônù vôiù danâ soá trenâ 10 trieuä ngöôiø ñaõ
laø 30 thanø h pho,á trong ñoù coù 17 thanø h phoá taiï
chauâ A,Ù ñacë bietä laø taiï cacù nöôcù phatù trienå nhö
Trung Quoác, AÁn Ñoä vaø vuøng Ñoâng Nam AÙ.
munù , khonâ g ñonà g boä theo cacù ñònh höônù g
ñaõ ñeà xuatá . Do ño,ù ñeå giaiû quyetá cacù vaná ñeà
cuaû ñoâ thò cöcï lônù thonâ g qua cacù giaiû phapù
quy hoacï h, canà raø soatù laiï quaù trình phatù trienå
cuaû cacù ñoâ thò thonâ g qua cacù giai ñoanï quy
hoacï h. Döôiù ñayâ laø motä soá tomù taté cuaû ñoà anù
quy hoacï h thanø h phoá Bangkok, motä ñoâ thò
cöcï lônù tieuâ bieuå cuaû vunø g Ñonâ g Nam AÙ ñeå
coù caiù nhìn chung veà cacù h thöcù giaiû quyetá
vaán ñeà ñoâ thò.
Thuû ñoâ Bangkok thuocä Vunø g ñaiï ñoâ thò
Bangkok (Greater Bangkok), bao gomà
thaønh phoá Bangkok vaø 5 tænh laân caän. Trong
ño,ù Bangkok laø ñoâ thò trung tamâ vaø laø cöaû ngoõ
giao thöông ñöôøng bienå quoác gia vaø quoác teá
taiï khu vöcï Ñonâ g Nam AÙ töø Vònh Thaiù Lan.
Danâ soá Bangkok xapá xæ 10 trieuä ngöôiø , laø
ñoâ thò ñonâ g danâ lônù thöù chín cuaû Ñonâ g AÙ vaø
laø vunø g ñoâ thò coù dienä tích lônù thöù namê cuaû
Ñoâng AÙ vaø ñöùng thöù saùu veà GDP taïi Chaâu AÙ.
Lòch söû phatù trieån ñoâ thò
Lòch söû phatù trienå ñoâ thò Bangkok baté ñauà töø
motä lanø g nhoû trenâ bôø tayâ sonâ g Chao Phraya
vaoø theá kyû 15, ñená theá kyû 16 trôû thanø h thuû ñoâ
vaø ñená ñauà theá kyû thöù 18, thanø h phoá chính
thöcù trôû thanø h motä ñôn vò quanû lyù hanø h chính
caáp quoác gia.
Hình 1: Caùc ñoâ thò cöïc lôùn hieän taïi vaø töông lai töø naêm 2015 ñeán 2030
(nguoàn: World Urbanization Propects: The 2014 Revision)
Trong boiá canû h toanø cauà hoaù hienä nay, motä
loatï cacù ñoâthòcuaû cacù nöôcù ñangphatù trienå coù
xu höônù g phatù trienå theo höônù g tanê g tröônû g
nhanh, danã ñená viecä giatanê gdanâ soámotä cacù h
nhanh chonù g taiï cacù ñoâ thò lônù . Ñayâ laø motä yeuá
toá chính trong viecä hình thanø h cacù ñoâ thò cöcï
lônù taiï cacù nöôcù ñang phatù trienå .
Ñoiá vôiù cacù nöôcù ñang phatù trienå , ñacë bietä
laø taiï chauâ AÙ noiù chung, vunø g Ñonâ g Nam AÙ
noùi rieâng, quaù trình ñoâ thò hoaù coù nhöõng ñieåm
töông ñonà g veà möcù ñoä phatù trienå kinh te,á yeuá
toá conä g ñonà g xaõ hoiä vaø söï tanê g tröônû g nhanh.
Tuy nhieân, do boái caûnh vaø caùc theå cheá chính
trò khacù nhau danã ñená söï khacù nhau cuaû
heä thoná g quy hoacï h. Ñieuà nayø lamø cho cacù
ñònh höônù g quy hoacï h khonâ g gian cuaû cacù
ñoâ thò cöcï lônù vaø cacù chính sacù h töông önù g
nhamè giaiû quyetá cacù batá capä trong quaù trình
ñoâ thò hoaù nhanh chonù g seõ khacù nhau. Matë
khacù , cacù giaiû phapù quy hoacï h thonâ g qua heä
thoná g ñoà anù quy hoacï h cunõ g coù nhieuà vaná
ñeà trong quaù trình thöcï thi quy hoacï h. Motä soá
khu vöcï cuaû ñoâ thò seõ phatù trienå hoacë khonâ g
phatù trienå theo quy hoacï h, hoacë phatù trienå
ngoaiø tamà kiemå soatù cuaû chính quyenà . Cacù
khonâ g gian phatù trienå chính quy vaø phi chính
Hình 2: Vuøng ñaïi ñoâ thò Bangkok (phaàn noäi thò vaø phaàn môû roäng) vaø nhöõng tænh laân caän
(Nguoàn: Australian National University)
SË 95+96 .2018
71
Quaù trình phatù trienå cuaû thanø h phoá theo danï g lan toaû töø trucï bacé nam
docï hai benâ bôø sonâ g Chao Phraya - con sonâ g daiø vaø lônù nhatá Thaiù
Lan sang höônù g ñonâ g - tayâ vaø docï cacù trucï giao thonâ g ketá noiá vôiù cacù
tænh laân caän.
Hình 4: Ba caáp cô baûn cuûa Heä thoáng Quy hoaïch taïi Thaùi Lan
(Nguoàn: George G. van der Meulen)
Quy hoaïch caáp quoác gia vaø vunø g bao goàm Quy hoaïch quoác gia,
Quy hoaïch phatù trieån kinh teá xaõ hoäi (caáp quoác gia), Quy hoaïch
phaùt trieån khonâ g gian quoác gia (caáp quoác gia vaø vuøng), quy hoaïch
vuøng. Quy hoacï h caáp tænh vaø ñòa phöông bao goàm quy hoaïch
tænh, quy hoaïch khoâng gian caáp ñoâ thò/ñòa phöông, cuï theå laø quy
hoaïch toaøn dieän (Comprehensive Plan) hoaëc quy hoaïch toång theå
(General Plan), quy hoaïch chi tieát, quy hoacï h noâng thoân.
Tröôùc 1960, quy hoaïch khoâng gian taïi Thaùi Lan noùi chung vaø
Bangkok noùi rienâ g ñöôïc thöïc hienä bôûi caùc kieán truùc sö coâng trình
vaø laø neàn taûng cho phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi. Naêm 1960, quy hoaïch
Vuøng ñaïi ñoâ thò Bangkok vôùi yù töôûng quy hoaïch khoâng gian ñoâ thò
vôùi thôøi haïn 30 naêm laø baûn quy hoaïch chung ñaàu tieân ñöôïc thöïc
hieän bôûi Lichfiled - nhoùm tö vaná quy hoaïch Hoa Kyø. Noäi dung bao
goàm phaân vuøng söû duïng ñaát vaø ñònh höôùng phaùt trieån, taäp trung
vaøo quy hoaïch khoâng gian vaät theå cuûa ñoâ thò.
Naêm 1990, daân soá ñoâ thò taêng nhanh töø 4.5 trieäu leân 6.5 trieäu khieán
ñoà aùn quy hoaïch cuõ khoâng coøn hôïp thôøi nöõa. Chính quyeàn Bangkok
nhaän thaáy vai troø cuûa heä thoáng giao thoâng, ñaëc bieät laø giao thoâng
coâng coäng hieän ñaïi (taøu ñieän ngamà , ñöôøng saét treân khoâng) ñoái vôùi
vieäc phaùt trieån cuûa ñoâ thò nenâ ñeán naêm 1994, quy hoaïch chung heä
thoáng giao thonâ g coâng coäng (ña phöông tieän phoái hôïp) cho Vuøng
ñaïi ñoâ thò Bangkok (M-MAP) ra ñôøi.
Vôùi toác ñoä phaùt trieån daân soá nhanh, Chính phuû vaø Chính quyeàn
Bangkok ñaõ sôùm nhaän ra vai troø quan troïng cuûa giao thoâng ñoái vôùi
vieäc ñònh höôùng phaùt trieån vaø quy moâ ñoâ thò. Caùc tuyeán cao toác ñaàu
tieân hoaøn thanø h vaøo nhöõng namê 1980 tieáp tuïc cho ñeán nhöõng naêm
1990. Ñaàu nhöõng naêm 1990, Bangkok ñaõ baét ñaàu ñeà xuaát heä thoáng
giao thoâng conâ g coäng nhö motä giaûi phaùp cho vaán ñeà giao thoâng,
ñoàng thôøi ñònh höôùng phaùt trienå cuûa thaønh phoá theo ñònh höôùng
cuûa giao thoâng (TOD). Tuy nhieân vieäc tieáp tuïc môû roäng vaø phaùt
trieån naêng löcï giao thoâng ñöôøng boä vaãn khoâng ñaùp öùng ñuû nhu caàu
giao thoâng cuûa ñoâ thò.
Hình 3: Söï phaùt trieån khoâng gian ñoâ thò Bangkok
(Nguoàn: Moâ hình hoaù Söï môû roäng cuûa Vuøng ñaïi ñoâ thò Bangkok söû
duïng döõ lieäu kinh teá-daân cö thoâng qua caùc moâ hình Cellular Automata-
Markov Chain vaø Maulti-Layer Perceptron-Markov Chain)
Naêm 1999, ñoà anù quy hoaïch toanø dieän Bangkok (baûn söûa ñoåi laàn
1) ra ñôøi vôùi ñeà xuaát phaùt trieån theo moâ hình phaân cöïc (Polycentric
Model - ña trung taâm) keát hôïp TOD nhaèm giaûm taûi cho khu vöïc
trung taâm cuõ vaø taïo ñoäng löïc phaùt trieån cho caùc khu vöïc khaùc
cuûa ñoâ thò. Cacù hoaït ñoäng kinh teá cuûa ñoâ thò seõ ñöôïc phaân taùn veà
caùc trung taâm môùi ñeå haïn cheá caùc doøng daân cö ñi vaøo trung taâm
Bangkok ñeå lamø vieäc hay tìm kiemá nhöõng dòch vuï cao caáp. Coù toång
coäng 5 trung tamâ , naèm raûi ganà caùc tuyeán giao thoâng nhanh ñoâ thò.
Heä thoáng quy hoaïch - ñoà anù quy hoaïch ñoâ thò Bangkok
Heä thoná g quy hoacï h taiï Thaiù Lan phanâ chia ba capá : capá quocá gia, capá
vunø g/ tænh vaø capá ñòa phöông/thanø h pho,á vôiù yeuâ cauà Quy hoacï h capá
döôùi phaûi tuaân thuû Quy hoaïch capá treân; Quy hoaïch caáp ñòa phöông/
thanø h phoá chòu tracù h nhiemä thöcï thi theo cacù quy ñònh trong “Luatä
Quy hoacï h ñoâ thò” namê 1975.
SË 95+96 .2018
72
Quy hoπch & ki’n trÛc th’ giÌi
Heä thoáng caùc baûn ñoà quy hoaïch:
+ Quy hoacï h söû dunï g ñatá : khoná g cheá phatù trienå theo tönø g khu vöcï
cuï theå
+ Quy hoacï h heä thoná g giao thonâ g: phatù trienå 3 heä thoná g giao thonâ g
nhanh ñoâ thò bao goàm ñöôøng cao tocá , giao thoâng coâng coäng vaø giao
thoâng coâng conä g chuyeån tiepá .
+ Quy hoacï h heä thoná g khonâ g gian mô:û cho vui chôi giaiû trí, baoû veä
moâi tröônø g vaø phonø g choáng ngaäp luït.
Namê 2006, ñoà anù quy hoacï h toanø dienä Bangkok ñená 2035 (banû söaû
ñoiå lanà 2) ra ñôiø ñeà xuatá moâ hình phatù trienå ña cöcï . Cacù khu danâ cö,
conâ g nghiepä vaø thöông maiï dòch vuï seõ di dôiø vaø phatù trienå ra cacù
höôùng vaø tænh xung quanh ñoâ thò Bangkok. Caùc baûn ñoà quy hoaïch:
+ Quy hoacï h söû duïng ñaát vaø caùc quy ñònh
Hình 5: Quy hoaïch Caáu truùc phaùt trieån cuûa Bangkok vaø vuøng phuï caän
Nguoàn: Sôû Quy hoaïch thaønh phoá Bangkok
+ Quy hoaïch heä thoáng giao thoâng
+ Quy hoaïch khoâng gian môû vaø khonâ g gian xanh
+ Thöïc thi quy hoaïch
Namê 2013, ñoà anù quy hoacï h toanø dienä Bangkok B.E.2556 (banû söaû
ñoåi laàn 3)
Ñoà aùn quy hoacï h toaøn dieän ñoâ thò cöïc lôùn Bangkok (naêm 2013)
Boái caûnh chung:
Vôiù tocá ñoätanê gdanâ soáchonù gmatë (trungbình1,84%), thuûñoâBangkok
cuõng nhö caùc ñoâ thò cöïc lôùn khaùc treân theá giôùi ñang phaûi ñoái maët vôùi
nhönõ g vaná ñeà ñoâ thò nhö heä thoná g haï tanà g xaõ hoiä vaø haï tanà g kyõ thuatä
khonâ g kòp phatù trienå ñeå ñapù önù g vôiù löônï g danâ soá môiù . Cacù vaná ñeà
giao thonâ g, oâ nhiemã moiâ tröônø g, chatá thaiû , ngapä lutï , nöôcù sacï h, dòch
vuï vaø tienä ích conâ g conä g, cacù vaná ñeà xaõ hoiä nhö: batá bình ñanú g xaõ hoiä ,
chenâ h lecä h giauø ngheoø … laø cacù vaná ñeà tieuâ bieuå cuaû hauà hetá cacù ñoâ thò
cöcï lônù taiï cacù nöôcù ñang phatù trienå danã ñená söï phatù trienå thieuá kiemå
soatù cuaû thanø h phoá Bangkok. Veà matë thöcï thi quy hoacï h theo cacù ñoà
anù ñaõ ñöôcï pheâ duyetä , söï thieuá hieuä quaû trong thietá keá vaø kiemå soatù
cuaû ñoà anù ñaõ lamø nayû sinh cacù vaná ñeà veà giao thonâ g. Cauá trucù tanà g
bacä cuaû giao thonâ g khonâ g roõ ranø g vaø ñacë bietä laø heä thoná g giao thonâ g
conâ g conä g chöa ñapù önù g vôiù söï phatù trienå quaù nhanh cuaû thanø h pho.á
Töø ño,ù ñoà anù ñieuà chænh quy hoacï h thanø h phoá Bangkok ra ñôiø namê
2013 nhaèm giaûi quyetá caùc vaán ñeà treân.
Taàm nhìn vaø muïc tieuâ phaùt trieån ñoâ thò
5 taàm nhìn:
1. Laø ñoâ thò coù nhöõng baûn saéc vaên hoaù vaø ngheä thuaät daân toäc;
2. Laø ñoâ thò coù maïng löôiù giao thoâng hoaøn chænh;
3. Laø ñoâ thò trung tamâ veà lónh vöcï kinh teá vaø conâ g ngheä cuaû Ñonâ g
Nam AÙ;
4. Laø ñoâ thò trung tamâ veà hanø h chính, cacù toå chöcù xaõ hoiä lônù vaø cacù toå
chöùc coâng ty quoác teá;
5. Laø ñoâ thò lanø h maïnh vôùi moâi tröôøng töï nhienâ ñöôïc baûo toàn.
12 muïc tieâu:
1. Höônù g ñená chatá löônï g cuocä soná g totá hôn cho cö danâ Bangkok
baèng vieäc cung caáp nhöõng dòch vuï xaõ hoäi ñaày ñuû vaø coù tieâu chuaån;
2. Höônù g Bangkok trôû thanø h motä trung tamâ kinh doanh, thöông maiï
vaø dòch vuï cuaû quocá gia vaø Ñonâ g Nam AÙ banè g viecä cung capá nhönõ g
tienä ích phuø hôpï ñeå tanê g tính canï h tranh cuaû Bangkok vôiù nhönõ g ñaiï
ñoâ thò khacù ;
Hình 6: Ñònh höôùng Söû duïng ñaát Bangkok ñeán naêm 2035
(Nguoàn:Sôû QH ñoâ thò vaø noâng thoân vaø Coâng ích (DPT), 2007)
SË 95+96 .2018
73
3. Höôùng Bangkok trôû thaønh moät trung taâm du lòch, cöûa ngoõ cuûa Thaùi
Lan vaø cacù nöôcù ASEAN khacù banè g viecä phatù trienå nhönõ g nguonà löcï
vaø dòch vuï du lòch;
a) Quy hoaïch söû duïng ñaát:
Quy hoacï h söû dunï g ñatá ñöôcï ñònh hình theo phöông phapù phanâ vunø g
chöcù nanê g ñoâ thò. Töông töï nhö nhönõ g Quy hoacï h toanø dienä tröôcù ñoù
cuaû thanø h pho,á Quy hoacï h söû dunï g ñatá 2013 xacù ñònh tonå g conä g 10
nhoùm quanû lyù ñaát:
4. Höônù g Bangkok trôû thanø h motä trung tamâ hanø h chính vaø ñòa ñiemå
cho nhönõ g toå chöcù quocá gia vaø quocá teá banè g viecä phatù trienå nhönõ g
khu vöcï ñacë bietä danø h cho nhönõ g toå chöcù chính phuû vaø cacù toå chöcù
quoác teá;
- Khu daân cö maät ñoä thaáp
- Khu daân cö matä ñoä trung bình
- Khu danâ cö matä ñoä cao: tapä trung chuû yeuá taiï khu vöcï trung tamâ
Bangkok
5. Höônù g ñená nhönõ g loaiï hình giao thonâ g thuanä tienä , nhanh vaø an
toanø banè g viecä phatù trienå nhönõ g heä thoná g giao thonâ g phoiá hôpï vaø heä
thoáng giao thoâng vanä chuyeån hoaøn chænh;
- Khu thöông maïi
- Khu coâng nghieäp
- Khu kho taøng
- Khu noâng nghieäp ñöôïc baûo veä
6. Ñaûm baûo caân baèng veà vieäc laøm vaø nhaø ôû baèng viecä phaùt trieån, caûi
thienä vaø baoû ñamû nhönõ g khu vöcï danâ cö vaø cacù trung tamâ conä g ñonà g
ôû vuøng ngoaïi oâ;
- Khu nonâ g thonâ
- Khu baûo veä ngheä thuaät vaø vanê hoaù Thaùi
- Khu caùc cô quan haønh chính Chính phuû vaø tieän ích coâng coäng
7. Tanê g cöônø g chatá löônï g moiâ tröônø g banè g viecä ñònh höônù g phatù trienå
nhönõ g khu conâ g nghiepä conâ g ngheä cao vôiù conâ g nhanâ tay ngheà cao,
khoâng oâ nhieãm moâi tröôøng;
8. Baoû ñamû sanû xuatá cuaû nhönõ g khu nonâ g nghiepä hienä höuõ banè g viecä
quaûn lyù ñoâ thò hoaù taïi Bangkok theo yù töôûng phaùt trieån ñoâ thò neùn;
9. Höônù g ñená motä Bangkok vaø Thaiù Lan coù ñacë tröng banè g viecä baoû
tonà vaø phucï hoià vanê hoaù vaø ngheä thuatä banû xöù bao gomà cacù giaù trò
kieán truùc ñaëc tröng, lòch söû vaø nhaân chuûng;
10. Baoû tonà nguonà taiø nguyenâ moiâ tröônø g vaø töï nhienâ banè g viecä duy
trì, phuïc hoài vaø baûo veä;
11. Tanê g cöônø g an toanø cuaû caù nhanâ vaø taiø sanû banè g viecä phonø g
choná g vaø giamû nheï nhönõ g hauä quaû do thienâ tai hoacë tai nanï do con
ngöôøi gaây ra;
Hình 8: Quy hoaïch söû duïng ñaát thanø h phoá Bangkok theo ñoà aùn naêm 2013
(Nguoàn: Sôû quy hoacï h thaønh phoá Bangkok)
Trong moãi nhoùm ñaát ñöôïc quaûn lyù treân ñöôïc chia thaønh toång coäng
26 loaiï khu vöcï nhoû hôn vôiù nhönõ g qui ñònh ñi kemø , ratá cuï theå cho
viecä kiemå soatù vaø quanû lyù söû dunï g ñatá . Trong ñoù neuâ cuï theå cacù
noäi dung:
- Quaûn lyù veà hoaït ñoäng: cho pheùp, caám vaø coù ñieàu kieän.
- Quanû lyù veà xayâ dönï g: Heä soá söû dunï g ñatá ; Heä soá khonâ g gian mô;û
Kích thöôùc loâ ñatá toái thieåu; Chieuà cao toái ña; Khoaûng luøi coâng trình.
12. Höôùng ñeán nhöõng giaûi phaùp cho hieän töôïng noùng daàn cuûa traùi ñaát
baèng vieäc môû ronä g caùc khu vöïc xanh nhaèm giaûm hienä töôïng nhaø kính.
Nhöõng noäi dung cuûa Quy hoaïch toanø dieän 2013
Quy hoacï h söû dunï g ñatá 2013 so vôiù 2006, nhìn chung khonâ g coù quaù
nhieuà thay ñoiå , chæ ñieuà chænh nhoû dienä tích ñatá cuaû motä soá thanø h
phanà nhö: ñatá ñoâ thò tanê g khoanû g 10%, ñatá nonâ g nghiepä giamû 10%,
dienä tích matë nöôcù tanê g 3%…
b) Heä thoáng giao thoâng ñoâ thò
Heä thoáng giao thoâng coâng coäng:
- Quy hoacï h döï kiená xayâ dönï g môû ronä g themâ 32km cho cacù tuyená
ñöôøng saét treân khoâng.
- Ñöônø g metro döï kiená ñená namê 2020 seõ xayâ dönï g themâ 28km vôiù
toång coäng 19 traïm döøng.
- Tieáp tuïc keùo daøi moät soá tuyená ñöôøng saét keát noái trung taâm ñeán
caùc khu vöïc phía Baéc, Nam, Ñonâ g Nam vaø Taây Baéc, vôùi toång soá
65 traïm.
Hình 7: Caùc noäi dung chính cuûa baûn ñieàu chænh
QH toaøn dieän Bangkok 2013
(Nguoàn: Sôû quy hoaïch thaønh phoá Bangkok)
SË 95+96 .2018
74
Quy hoπch & ki’n trÛc th’ giÌi
Toanø boä heä thoná g giao thonâ g conâ g conä g döï kiená ñená namê 2029 seõ
tiepá tucï môû ronä g ñeå ñatï ñöôcï tonå g 500km cho toanø heä thoná g, phucï vuï
cho 60% nhu caàu di chuyeån cuaû cö daân (hienä taïi laø 40%).
Quaûn lyù Matä ñoä, Khoái conâ g trình vaø Khoâng gian môû:
- Heä soá söû dunï g ñatá : laø conâ g cuï giupù quanû lyù söû dunï g ñatá vaø canâ banè g
giöaõ matä ñoä phatù trienå vaø tienä ích conâ g conä g. Trong ñoù coù quy ñònh 5
tröônø g hôpï cuï theå coù theå ñöôcï ñacë cacù h ñieuà chænh Heä soá söû dunï g ñatá
nhamè khuyená khích chuû ñauà tö vaø nhaø phatù trienå phatù trienå cacù döï anù
coù lôiï cho conä g ñonà g: Cacù döï anù phatù trienå nhaø ôû cho ngöôiø thu nhapä
thapá , khonâ g gian môû xanh trong ñoâ thò, khonâ g gian ñoã xe conâ g conä g
trong cacù conâ g trình conâ g conä g, cung capá khonâ g gian môû xanh vaø tröõ
nöôcù möa, xayâ dönï g conâ g trình xanh.
- Heä soá khonâ g gian môû vaø yeuá toá manû g xanh trenâ maiù :nhamè giamû
bôtù tacù haiï cuaû hieuä önù g amá danà cuaû traiù ñatá vaø tanê g cöônø g dienä tích
thoaùt nöôcù beà maët.
- Kích thöôcù loâ ñatá toiá thieuå : phonø g ngöaø söï phatù trienå quaù ñonâ g cuaû
conä g ñonà g danâ cö, ñacë bietä taiï cacù khu vöcï matä ñoä thapá vaø baoû veä moiâ
tröôøng cho khu noâng nghieäp.
Döï kiená ñená 2029 seõ xayâ dönï g 176km ñöônø g saté vanä chuyenå hanø h
khacù h (hienä nay laø 36,4km), 217km heä thoná g giao thonâ g conâ g conä g
ñoâ thò (hieän nay laø 43km) vaø 102km ñöônø g saét nheï.
c) Heä thoáng tieän ích coâng conä g ñoâ thò
Noiä dung Quy hoacï h tienä ích conâ g conä g ñoâ thò, cuï theå laø quy hoacï h heä
thoná g haï tanà g kyõ thuatä (cacù nhaø mayù xöû lyù nöôcù thaiû vaø heä thoná g thoatù
chatá thaiû ) laø noiä dung môiù ñöôcï ñöa vaoø trong Quy hoacï h toanø dienä
cuaû Bangkok namê 2013. Ñieuà nayø cho thayá söï capá thietá cuaû viecä quanû
lyù vaø hoacï h ñònh ñoiá vôiù nhieuà vaná ñeà lienâ quan ñená moiâ tröônø g, cacù
nguy cô tiemà tanø g vaø chatá löônï g soná g cuaû ñoâ thò Bangkok ñacë bietä laø
nhöõng vaán ñeà lieân quan ñeán caáp thoaùt nöôùc, maät ñoä daân cö taêng taïo
apù löcï lônù lenâ heä thoná g haï tanà g hienä höuõ . Ngapä unù g taiï Bangkok cunõ g
laø motä nguyenâ nhanâ ñanù g chuù yù khi hienä nay nhieuà nôi trenâ Bangkok
ghi nhanä sutï lunù ñeuà hanø g namê vôiù cao ñoä nenà ñang laø 1m ñená 2m so
vôùi maët nöôùc bieån. Hieän taïi toaøn boä ñoâ thò Bangkok phuï thuoäc raát nhieàu
vaoø söï che chané cuaû heä thoná g ñeâ ke.ø Motä loaiï cacù döï anù lienâ quan ñená
thoatù nöôcù ñoâ thò, cacù döï anù ñöônø g hamà choná g ngapä cunõ g nhö naoï vetù
keânh raïch ñöôïc ñònh höônù g cho nhöõng naêm saép tôiù .
- Chieuà cao conâ g trình toiá ña vaø khoanû g luiø xayâ dönï g: laø conâ g cuï kiemå
soaùt khoâng gian caûnh quan ñoâ thò.
Toång hôïp heä thoáng ñoà aùn quy hoaïch cuûa thanø h phoá Bangkok
d) Quaûn lyù thöïc thi
Quaûn lyù söû duïng ñaát:theo 3 nhoùm
- Nhönõ g khu vöcï ñöôcï cho phepù xayâ dönï g: ñöôcï lietä keâ vôiù chöcù nanê g
cho phepù namè trong motä phanâ vunø g cuï the,å bao gomà nhönõ g chöcù
nanê g chính vaø chöcù nanê g phuï trôï (ví du:ï nhaø ôû ñôn lapä vaø khu danâ cö
matä ñoä thapá , chöcù nanê g phuï trôï laø cacù cöaû hanø g banù leû qui moâ nho,û
nhaø döôõng laõo vaø tröôøng hoïc).
- Nhönõ g khu vöcï bò camá : ñöôcï lietä keâ cuï theå cho tönø g khu vöcï , thöônø g
bò camá do gayâ haiï ñená moiâ tröônø g soná g xung quanh (ví du:ï cacù conâ g
trình quy moâ quaù lônù trong khu vöcï danâ cö matä ñoä thapá hay conâ g trình
coâng nghieäp).
- Nhönõ g khu vöcï cho phepù coù ñieuà kienä : ñöôcï lietä keâ cuï theå cho tönø g
khu vöcï (ví du:ï cacù conâ g trình quaù lônù canà xayâ dönï g cacù h cacù tienä ích
giao thoâng coâng coäng 500m).
Hình 9: Thay ñoiå cuûa noäi dung quy hoaïch toaøn hieän theo thôøi gian
Nguoàn: Sôû quy hoaïch Bangkok
SË 94+95 .2018
75
Moät soá baøi hoïc kinh nghieäm töø quy hoaïch ñoâ thò cöïc lôùn Bangkok
Macë duø Bangkok ñaõ nhìn nhanä tamà quan tronï g cuaû quy hoacï h töø ratá
sômù , nhöng viecä lapä ñoà anù quy hoacï h, thöcï thi vaø quanû lyù phatù trienå
theo ñoà anù vanã conø nhieuà trôû ngaiï lônù . Hauà hetá cacù döï anù phatù trienå
cuaû thanø h phoá chæ giaiû quyetá ñöôcï nhönõ g vaná ñeà tröôcù maté , ñoiâ khi ñi
lecä h nhönõ g chiená löôcï daiø hanï . Tuy nhienâ , khonâ g theå phuû nhanä ñöôcï
nhönõ g ketá quaû maø thanø h phoá ñaõ ñatï ñöôcï ñeå coù motä Bangkok vôiù tamà
phaùt trieån cuûa vuøng Ñoâng Nam AÙ.
Phaùt trieån giao thoâng coâng coäng laø ñieàu caáp thieát nhaát ñoái vôùi ñoái
vôùi moät ñoâ thò cöïc lôùn. Chính quyeàn Bangkok ñaõ nhaän thaáy taàm
quan troïng cuûa heä thoáng giao thoâng coâng coäng töø raát sôùm vaø cho
ñeán nay vaãn khonâ g ngöøng coá gaéng phaùt trieån. Heä thoáng giao thoâng
taïi ñoâ thò naøy vaãn luoân khoâng ngöøng môû roäng vaø naâng caáp ñeå ñaùp
öùng vôùi daân soá vaø phöông tieän giao thoâng caù nhaân ñang taêng haøng
naêm. Beân caïnh vieäc phaùt trieån giao thoâng boä, giao thoâng thuyû cuõng
laø moät giaûi phaùp ñeå giaûi quyetá vaán ñeà taéc ngheõn giao thoâng cuûa
Bangkok. Tuy nhieân vôùi söï oâ nhieãm naëng cuûa cuûa heä thoáng keânh
raïch nhö hieän nay thì giaûi phaùp naøy coøn phaûi ñôïi theâm nhieàu haønh
ñoäng nöõa.
Töø ñoà anù quy hoacï h toanø dienä Bangkok chænh söaû lanà 1 namê 1999
vôiù ñònh höônù g phatù trienå ña trung tamâ vaø moâ hình phatù trienå TOD ñeå
cuoiá nhönõ g namê 1990 vaø ñauà 2000 cacù tuyená giao thonâ g conâ g conä g
nhö ñöônø g saté trenâ khonâ g, tauø ñienä ngamà vaø cacù tuyená vanä chuyenå
nhanh ñoâ thò danà hình thanø h. Tuy nhienâ , quy hoacï h söû dunï g ñatá cuaû
Bangkok vanã chöa phuø hôpï vôiù ñònh höônù g TOD, motä phanà do söï
phatù trienå lan toaû ngay töø tröôcù namê 1992. Tröôcù thôiø ñiemå nayø , phanà
lônù Bangkok phatù trienå khaù matá kiemå soatù do khonâ g coù cacù quy ñònh
cuï theå nhö phanâ vunø g, tieuâ chuanå cho cacù conâ g trình hay quy hoacï h
tieän ích coâng coäng.
Töø nhöõng boái caûnh vaø heä thoáng quy hoaïch neâu treân, coù theå thaáy
Bangkok vaø TP.HCM coù nhieàu ñiemå töông ñoàng. Söï phaùt trieån töï
phaùt theo daïng lan toaû trong thôiø kyø ñaàu cuûa quaù trình ñoâ thò hoaù
thaønh phoá cöïc lôùn, söï gia taêng nhanh choùng cuûa daân soá vaø caùc
phöông tieän giao thoâng caù nhanâ gaây aùp löïc maïnh cho heä thoáng
haï taàng cuõ kyõ cuûa thaønh phoá. Heä thoáng ñoà aùn quy hoaïch vôùi maët
baèng toång the,å quy hoaïch söû dunï g ñaát, quy hoaïch giao thoâng... vaø
kieåm soaùt söï phaùt trieån thoâng qua caùc chính saùch ñeå thöïc thi quy
hoaïch. Tuy nhienâ , söï thieáu ñonà g boä cuûa heä thoáng naøy cuõng laø moät
caûn trôû lôùn trong thöïc thi quy hoaïch, maø Bangkok laø moät tröôøng
hôïp cuï theå. Cacù moâ hình phaùt trieån ñoâ thò töøng thôøi kyø ñaõ ñöôïc cuï
theå hoaù baèng caùc ñoà aùn quy hoacï h theo muïc tieâu vaø taàm nhìn ñeå
ñònh höôùng phatù trieån ñoâ thò benà vöõng nhöng ñaõ phaùt sinh ra nhieàu
baát caäp nhö söï thieáu ñoàng boä trong quy hoaïch söû duïng ñaát theo
moâ hình TOD hoacë moâ hình ña cöïc. Ñieàu naøy coù theå thaáy ôû ñoà aùn
Quy hoacï h toanø dienä Bangkok hienä nay laø conâ g cuï quanû lyù quy hoacï h
ñoâ thò coù tính chatá chiená löôcï trenâ dienä ronä g. Tuy nhienâ TOD laiï canà
coù nhönõ g keá hoacï h vaø quy hoacï h ratá cuï the,å nhö canà coù quy hoacï h
söû dunï g ñatá theo TOD. Hienä nay taiï Bangkok, cacù khu ñatá docï cacù
tuyená giao thonâ g conâ g conä g ñöônø g saté hienä vanã chöa coù quy hoacï h
cuï theå naoø ñeå khai thacù hetá giaù trò tiemà nanê g cuaû vò trí vaø giaù trò cuaû
nhönõ g ñauà moiá giao thonâ g conâ g conä g.
SË 94+95 .2018
76
Quy hoπch & ki’n trÛc th’ giÌi
quy hoaïch chung TP.HCM naêm 2008 vôùi moâ hình phaùt trieån ña cöïc ñeán nay vaãn chæ coù cöïc
phía ñoâng phaùt trienå maïnh nhatá . Beân canï h ñoù, moâ hình TOD maø thanø h phoá ñang ñònh höôùng
ñeán cuõng caàn coù böôùc nghieân cöùu vaø quy hoaïch chaët cheõ ñeå traùnh tình traïng nhö ôû thaønh phoá
Bangkok.
Keát luaän- kieán nghò
Quaù trình phaùt trieån cuûa ñoâ thò cöcï lôùn laø luonâ gaëp nhieàu thaùch thöùc veà caùc vaán ñeà kinh teá, xaõ
hoäi, moâi tröôøng xaûy ra do söï taêng tröôûng nhanh, ñaët bieät laø taïi caùc nöôùc ñang phaùt trieån. Do
ñoù ñeå caùc ñoâ thò naøy phaùt trieån beàn vöõng thì caàn coù cacù giaûi phapù quy hoaïch thoâng qua heä
thoáng ñoà aùn quy hoaïch laøm coâng cuï ñeå kieåm soaùt phaùt trieån. Boái caûnh hieän nay cuûa TP.HCM
ñang trong quaù trình nghieân cöùu ñeå laäp ñoà anù ñieàu chænh quy hoaïch laàn 3, caàn xem xeùt laïi
caùc baøi hoïc cuûa caùc ñoâ thò cöïc lôùn trong vunø g Ñoâng Nam AÙ coù boái canû h töông ñonà g ñeå ruùt ra
baøi hoïc kinh nghieäm cho vieäc laäp vaø thöïc thi quy hoaïch. Ngoaøi thaønh phoá Bangkok, cuõng caàn
nghieân cöùu theâm moät soá ñoâ thò cöïc lôùn khacù trong vuøng Ñoâng Nam AÙ nhö Manila - Philippine
vaø Jakarta - Indonesia, keå caû moät ñoâ thò cöïc lôùn taêng tröôûng nhanh tieâu bieåu cuaû chaâu AÙ laø
thaønh phoá Thöôïng Haiû . Ñaây laø ñieàu caàn thietá cho vieäc nghieân cöùu ñoà aùn quy hoaïch chung cuûa
TP.HCM trong giai ñoaïn tôùi.
Taøi lieäu Tham khaûo:
1. Chudech Losiri, Masahiko Nagai, Sarawut Ninsawat vaø Rajendra P. Shrestha (2016) Modeling Urban Expansion
in Bangkok Metropolitan Region Using Demographic–Economic Data through Cellular Automata-Markov Chain and
Multi-Layer Perceptron-Markov Chain Models
2. Chaweewan Denpaiboon, Hidehiko Kanegae (2006), compact city strategy of Bangkok mega city.
thermosensitive genic male sterility in Rice, Euphytica 88, pp. 1-7.
SË 94+95 .2018
77
8 trang
19721
Free
Bạn đang xem tài liệu "Quy hoạch đô thị cực lớn một số bài học từ kinh nghiệm của thành phố Bangkok - Thái Lan", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- quy_hoach_do_thi_cuc_lon_mot_so_bai_hoc_tu_kinh_nghiem_cua_t.pdf
