Nhận diện các trở ngại trong phát triển rừng gỗ lớn của nông hộ trên địa bàn huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế
HUAF JOURNAL OF AGRICULTURAL SCIENCE & TECHNOLOGY
ISSN 2588-1256
Vol. 4(3)-2020:2160-2169
NHẬN DIỆN CÁC TRỞ NGẠI TRONG PHÁT TRIỂN RỪNG GỖ LỚN
CỦA NÔNG HỘ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NAM ĐÔNG,
TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Lê Chí Hùng Cường*, Lê Thị Hoa Sen, Trần Thị Quỳnh Tiến,
Nguyễn Duy Ngọc Tân, Trần Thị Phương Nhi
Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế.
*Tác giả liên hệ: [email protected]
Nhận bài:13/03/2020
Hoàn thành phản biện: 19/05/2020
Chấp nhận bài: 02/10/2020
TÓM TẮT
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm nhận diện các vấn đề trong phát triển rừng gỗ lớn (RGL)
trên địa bàn huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế. Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ 90 hộ trồng rừng
ở 03 xã đại diện, phỏng vấn người am hiểu, thảo luận 03 nhóm nông dân. Dữ liệu thứ cấp được tổng
hợp từ báo cáo của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thừa Thiên Huế, UBND các cấp,…Kết quả cho thấy, việc
phát triển rừng gỗ lớn ở Nam Đông còn gặp phải các trở ngại sau: (i) Diện tích canh tác manh mún, độ
dốc lớn, tầng đất mỏng; (ii) Nguồn gốc đất đa dạng gây khó khăn cho công tác quản lý; (iii) Nguồn
giống và kỹ thuật canh tác không đồng nhất; (iv) Chi phí đầu tư thấp, nhân lực và cơ sở hạ tầng phục
vụ nghề rừng còn hạn chế; (v) Bị động trong tìm đầu ra sản phẩm rừng trồng; (vi) Tâm lý sợ rủi ro của
người dân khi sản xuất rừng gỗ lớn; (vii) Vai trò của hiệp hội chủ rừng còn mờ nhạt. Từ đó, định hướng
03 nhóm giải pháp để giải quyết các vấn đề trên: Quy hoạch vùng sản xuất rừng gỗ lớn của nông hộ;
Xây dựng kỹ thuật và nâng cao năng lực kỹ thuật sản xuất rừng gỗ lớn; Chính sách hỗ trợ hiệp hội chủ
rừng và sản xuất rừng gỗ lớn của nông hộ.
Từ khóa: Rừng sản xuất, Rừng gỗ lớn, Chuyển hóa rừng, Nam Đông
IDENTIFICATION OF ISSUES IN DEVELOPING LARGE TIMBER
FORESTS IN NAM DONG DISTRICT, THUA THIEN HUE PROVINCE
Le Chi Hung Cuong*, Le Thi Hoa Sen, Tran Thi Quynh Tien,
Nguyen Duy Ngoc Tan, Tran Thi Phuong Nhi
University of Agriculture and Forestry, Hue University.
ABSTRACT
This study was conducted to identify problems in developing large timber forests in Nam Dong
district, Thua Thien Hue province. Primary data was collected from 90 reforestation households in 03
representative communes: Huong Phu, Huong Loc, Thuong Quang, by conducting in-depth interviews
with experts and knowledgeable people as well as discussion with 3 groups of farmers. Secondary data
was compiled from reports of Thua Thien Hue Forest Protection Department, People's Committees at
all levels, ...The results of the study indicated that the development of large timber forests in Nam Dong
district has faced the following issues: (i) Small and fragmented cultivated area with large slope and
thin soil layer; (ii) Diverse origins of production land causing difficulties for management; (iii)
Heterogeneous seed sources and farming techniques; (iv) Low investment costs, limited manpower and
infrastructure for forestry activities; (v) Passivity in finding output for planted forest products; (vi)
Farmers' fear of risks in producing large timber forests; (vii) The limited role of forest owners'
associations. Since then, the study has orientated 03 solution groups for the above problems: planning
fields for large timber production households; developing techniques and improving large timber forest
production capacity; developing policies to support the activities of the forest owners' association and
the production of large timber households.
Keywords: Production forest, Large timber forest, Forest conversion, Nam Dong
2160
Lê Chí Hùng Cường và cs.
TẠP CHÍ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ NÔNG NGHIỆP
ISSN 2588-1256
Tập 4(3)-2020:2160-2169
1. MỞ ĐẦU
Lim, Gõ, Kiền, Kim giao và các động vật
hoang dã, nhiều loại lâm sản ngoài gỗ có giá
trị kinh tế cao. Tổng diện tích đất có rừng
trong năm 2018 là 55.680,58 ha chiếm
85,96% diện tích tự nhiên, trong đó rừng tự
nhiên có 48.770,34 ha chiếm 87,6 % diện
tích đất có rừng, chủ yếu thuộc đối tượng
rừng đặc dụng và rừng phòng hộ. Rừng
trồng có 6.910,24 ha chiếm 12,4% diện tích
đất có rừng và chủ yếu thuộc đối tượng rừng
sản xuất, đây là nguồn cung cấp gỗ nguyên
liệu chủ yếu cho công nghiệp chế biến gỗ
rừng trồng, hàng mộc dân dụng (UBND
huyện Nam Đông, 2019).
Theo Kế hoạch số 204/KH-UBND
ngày 28/12/2016 của Ủy ban Nhân dân tỉnh
Thừa Thiên Huế về việc phát triển rừng
trồng gỗ lớn trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên
Huế, phấn đấu đến năm 2020 xây dựng
13.000 ha rừng trồng gỗ lớn, trong đó tỷ lệ
rừng được cấp chứng chỉ FSC là 40% so với
diện tích rừng gỗ lớn, tương đương 5.000 ha
rừng trồng sản xuất sử dụng giống lâm
nghiệp thân thiện với môi trường (Quốc
Việt, 2017). Gỗ lớn trong đề tài này được
hiểu là sản phẩm gỗ tròn khi khai thác, có
đường kính từ 25 centimét trở lên và chiều
dài sản phẩm tối thiểu là 03 mét (Bộ Khoa
học và Công nghệ, 2016).
Trong giai đoạn hiện nay, rừng trồng
sản xuất, đặc biệt là sản xuất gỗ lớn có vị trí
rất quan trọng trong chiến lược phát triển
lâm nghiệp bền vững tại Việt Nam. Quyết
định 38/2016/QĐ-TTg của Chính phủ nhấn
mạnh việc hỗ trợ kinh phí cho trồng rừng gỗ
lớn và các hoạt động hỗ trợ liên quan, kể cả
hỗ trợ 70% chi phí cấp chứng chỉ quản lý
rừng bền vững. Ngoài ra, các tổ chức Phi
Chính phủ, các nguồn vốn viện trợ bên
ngoài đầu tư cho phát triển rừng luôn chú
trọng vào việc trồng rừng gỗ lớn có nguồn
gốc hợp pháp, kinh doanh có trách nhiệm.
Nhưng thay đổi được tư duy và phương thức
sản xuất của người dân trồng rừng thực sự
là một vấn đề khó cho ngành Lâm nghiệp.
Lý do là hiện nay cộng đồng trồng rừng ở
Việt Nam đã quá phụ thuộc vào thị trường
gỗ dăm giấy từ Trung Quốc, một thị trường
được đánh giá là rủi ro và khó bền vững.
Chính vì vậy, muốn có thị trường bền vững
thì chính cộng đồng trồng rừng cần thay đổi
tư duy kinh doanh từ trồng rừng nguyên liệu
cho mục đích sản xuất dăm giấy sang trồng
rừng gỗ lớn.
Trong năm 2016, được sự hỗ trợ kinh
phí và kỹ thuật từ Dự án Mây Tre Keo bền
vững (thuộc Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên
nhiên - WWF), các nhóm hộ và doanh
nghiệp tham gia chứng chỉ rừng FSC đã
vượt qua kỳ đánh giá đầu tiên của Tổ chức
Tư vấn Quốc tế (GFA), trong đó 14 nhóm
hộ (241 hộ thành viên) tại 11 xã, phường
thuộc 04 địa phương (huyện Phong Điền,
Phú Lộc và thị xã Hương Trà, Hương Thủy)
được cấp chứng chỉ FSC với diện tích là
950,96 ha, Công ty TNHH Nhà nước MTV
Lâm nghiệp Tiền Phong được cấp chứng chỉ
FSC với diện tích là 3.096,4 ha. Bằng nguồn
vốn hỗ trợ từ Chương trình Khuyến lâm
Quốc gia, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thừa
Thiên Huế phối hợp với Tổng cục Lâm
nghiệp tổ chức trồng mô hình rừng thâm
canh gỗ lớn trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên
Huế với diện tích là 55,0 ha, gồm 34 hộ
tham gia thuộc 03 xã khó khăn: Hồng Hạ,
Hương Nguyên (huyện A Lưới), Hồng Tiến
(thị xã Hương Trà); 02 xã miền núi: Bình
Thành, Bình Điền (thị xã Hương Trà) và 01
xã đồng bằng: Phường Hương Hồ (thị xã
Hương Trà) (Quốc Việt, 2017).
Với các lý do trên, đề tài này tập
trung tìm hiểu hiện trạng và đặc điểm phát
triển sản xuất rừng trồng và nhận diện các
yếu tố cản trở làm cơ sở để đề xuất giải pháp
hỗ trợ sản xuất rừng gỗ lớn của nông hộ.
Với 87,5% diện tích đất tự nhiên,
rừng Nam Đông có nhiều loại gỗ quý như
2161
HUAF JOURNAL OF AGRICULTURAL SCIENCE & TECHNOLOGY
ISSN 2588-1256
Vol. 4(3)-2020:2160-2169
2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
giá trị trung bình, tần suất, tỷ lệ phần trăm
(%) các nhóm ý kiến. Đối chiếu đặc điểm
sản xuất rừng trồng với tiêu chí cấp chứng
chỉ rừng gỗ lớn để xác định các yếu tố trở
ngại.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là
hoạt động trồng rừng sản xuất của nông hộ.
03 xã: Hương Phú, Hương Lộc, Thượng
Quảng được chọn làm địa bàn nghiên cứu.
Nghiên cứu được tiến hành trong giai đoạn
2018 - 2019 với phạm vi thời gian nghiên
cứu 04 năm 2016 - 2019.
3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1. Hiện trạng và tiềm năng diện tích
rừng trồng và sản xuất rừng gỗ lớn ở
Nam Đông
Thông tin thứ cấp gồm các báo cáo
nông nghiệp, kinh tế xã hội của huyện, xã,
đề án phát triển lâm nghiệp tỉnh, Báo cáo
thống kê của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thừa
Thiên Huế, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế.
Thông tin sơ cấp gồm thông tin về thực
trạng trồng rừng sản xuất của hộ, nhận thức
của người dân về rừng gỗ lớn, các khó khăn
và nhu cầu người dân khi phát triển theo
định hướng rừng gỗ lớn được thu thập thông
qua sử dụng bảng hỏi phỏng vấn hộ, thảo
luận nhóm nông dân và phỏng vấn người
am hiểu. Phỏng vấn hộ được tiến hành với
90 hộ trồng rừng chọn ngẫu nhiên ở 03 xã.
Phỏng vấn sâu tiến hành với 08 cán bộ Chi
cục Kiểm lâm, cán bộ phụ trách nông
nghiệp huyện, lãnh đạo xã, thôn và 03 thảo
luận nhóm với nông dân trồng rừng nhiều
kinh nghiệm, mỗi nhóm từ 6 - 8 nông dân.
Nam Đông là một huyện miền núi
thuộc phía Tây Nam tỉnh Thừa Thiên Huế.
Tổng diện tích tự nhiên 65.194,6 ha trong
đó, diện tích đất nông nghiệp có 62.455,6
ha. Tổng diện tích đất có rừng trong năm
2018 là 55.680,58 ha chiếm 85,96% diện
tích tự nhiên, trong đó, rừng tự nhiên có
48.770,34 ha chiếm 87,6 % diện tích đất có
rừng, chủ yếu thuộc đối tượng rừng đặc
dụng và rừng phòng hộ, trữ lượng rừng giàu
thuộc đối tượng rừng sản xuất thấp, điều đó
phù hợp với quy luật tất yếu của việc khai
thác lợi dụng tài nguyên rừng dẫn đến giảm
diện tích và trữ lượng rừng của trạng thái
rừng giàu. Rừng trồng có 6.176 ha chiếm
12,4% diện tích đất có rừng và chủ yếu
thuộc đối tượng rừng sản xuất, đây là nguồn
cung cấp gỗ nguyên liệu chủ yếu cho công
nghiệp chế biến gỗ rừng trồng, hàng mộc
dân dụng.
Thông tin thu thập được phân tích
bằng phương pháp phân tích thực trạng và
phương pháp phân tích thống kê mô tả, gồm
Bảng 1. Một số chỉ tiêu chủ yếu về phát triển lâm nghiệp của huyện Nam Đông
giai đoạn 2018 - 2019
Năm 2018
Kế hoạch Ước thực hiện
Kế hoạch
năm 2019
Chỉ tiêu
Đơn vị tính
năm 2018
56.045
6.176
6.300
6.000
250
năm 2018
56.045
6.176
6.300
6.000
250
- Tổng diện tích rừng hiện có
- Diện tích rừng trồng
- Chăm sóc rừng
ha
ha
ha
56.045
6.176
5.300
5.000
250
+ Trong đó: rừng trồng
ha
- Làm giàu rừng (rừng đã giao cho Cộng đồng)
- Quản lý rừng cộng đồng, hộ gia đình
- Sản lượng khai thác gỗ rừng trồng
- Gía trị thu hoạch 1 ha rừng trồng/chu kỳ
- Tỷ lệ che phủ rừng
ha
ha
6.756
72
80
6.756
73,2
80
6.756
80
80
1.000 m3
Tr. đồng
%
83,3
83,3
83,4
Nguồn: UBND huyện Nam Đông (2018)
2162
Lê Chí Hùng Cường và cs.
TẠP CHÍ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ NÔNG NGHIỆP
ISSN 2588-1256
Tập 4(3)-2020:2160-2169
Trong những năm trở lại đây, việc
giao đất giao rừng lâm nghiệp trên địa bàn
được các cấp các ngành hết sức quan tâm
nhằm mục tiêu đất đai phải có chủ thực sự,
thực hiện việc khai thác sử dụng tài nguyên
rừng và đất đai bền vững. Đặc biệt, công tác
trồng rừng nhất là trồng rừng sản xuất đang
được chính quyền địa phương cũng như
ngành lâm nghiệp trong tỉnh coi trọng.
Nguồn thu nhập từ hoạt động trồng rừng đã
mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân.
được coi trọng.
Sản lượng khai thác rừng trồng tăng
đều trong những năm gần đây trên địa bàn
tỉnh huyện, kế hoạch năm 2018 ước tính đạt
73,2 nghìn m3, năm 2019 ước tính đạt trên
80 nghìn m3. Giá trị sản xuất lâm nghiệp
năm 2018 là 164,2 tỷ đồng, chiếm 30,7% tỷ
trọng ngành nông nghiệp. Huyện đã xây
dựng vùng sản xuất rừng gỗ lớn ở 2 xã
Hương Phú (113,89 ha) và Thượng Nhật
(31,61 ha).
Công tác phát triển rừng cơ bản đã đi
vào ổn định trong những năm qua. Công tác
khoanh nuôi tái sinh rừng năm 2018 và kế
hoạch năm 2019 ước tính đạt 33.000 ha.
Công tác giao khoán rừng và cấp giấy
chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp
3.2. Đặc điểm đất đai và quy hoạch rẫy
sản xuất rừng trồng của nông hộ
Hình thức tiếp nhận quản lý đất đai
các hộ trồng rừng bao gồm thừa kế, phân
chia đất đai, khai hoang và các hình thức
khác.
Bảng 2. Đặc điểm đất trồng rừng của nông hộ
Khả năng đáp ứng tiêu chí
rừng gỗ lớn
Chỉ tiêu
Đơn vị tính Kết quả nghiên cứu
Số rẫy rừng trồng của hộ
Diện tích rẫy rừng trồng
Khoảng cách đến rẫy
Có chứng nhận sở hửu (sổ đỏ)
Độ dốc đất từ trung bình trở lên
Độ phì đất trung bình trở lên
Thoát nước trung bình trở lên
Xói mòn trung bình trở lên
Rẫy
Ha
km
% hộ
% hộ
% hộ
% hộ
% hộ
1,4
2,72
1,97
97,9
73,1
70
Có thể đáp ứng
Có thể đáp ứng
Có thể đáp ứng
Đáp ứng tốt
Có thể đáp ứng
Có thể đáp ứng
Có thể đáp ứng
Có thể đáp ứng
80,6
70,2
Nguồn: Phỏng vấn hộ (2018-2019)
Mặc dù đã thực hiện tốt chính sách
giao đất giao rừng, cấp giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất cho các hộ, tuy nhiên,
quy mô diện tích đất được giao để trồng
rừng manh mún, thậm chí đan xen giữa các
chủ rừng Nhà nước và hộ gia đình cũng như
giữa các loại rừng với nhau, đặc biệt là ở các
xã chưa được quy hoạch vùng trồng gỗ lớn.
Địa bàn trồng rừng không thuận lợi về đất
đai. Đất trồng rừng còn có độ dốc, mức độ
đá lẫn lớn, tầng đất mỏng, nhiều loại đất có
mức độ đá lẫn lên tới 60 - 70%.
tích rừng do phục vụ các dự án phát triển cơ
sở hạ tầng, bao gồm việc xây dựng các nhà
máy thủy điện, hồ thủy lợi (Thượng Lộ -
Hương Phú), đường dây điện và xây dựng
đường giao thông (La Sơn - Túy Loan).
Diện tích trồng mới đa phần ở các vùng xa.
Các khu vực trồng này thường nằm trong
vùng dễ tác động đến rừng tự nhiên.
Khí hậu địa bàn huyện có hai mùa rõ
rệt: mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 2 năm
sau, mùa nắng từ tháng 3 đến tháng 8. Nhiệt
độ trung bình là 24,200C, thấp nhất là
16,40C và cao nhất là 28,20C phù hợp với
phát triển rừng gỗ lớn. Lượng mưa trung
bình lớn (1.900 - 4.200 mm/năm) làm tăng
nguy cơ xói mòn và gây khó khăn trong việc
trồng, chăm sóc, khai thác rừng.
Đặc điểm này sẽ làm tăng chi phí đầu
tư sản xuất do tăng chi phí làm đường khai
thác, tăng công bảo vệ rừng và phòng chống
cháy, đồng thời việc quản lý sản xuất lâm
nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn.
Một số địa phương bị suy giảm diện
2163
HUAF JOURNAL OF AGRICULTURAL SCIENCE & TECHNOLOGY
ISSN 2588-1256
Vol. 4(3)-2020:2160-2169
3.3. Đặc điểm sản xuất rừng trồng của nông hộ
Bảng 3. Đặc điểm sản xuất rừng trồng của nông hộ
Khả năng đáp ứng tiêu chí
Chỉ tiêu
Đơn vị tính Kết quả nghiên cứu
rừng gỗ lớn
Diện tích rừng trồng của hộ
Mật độ trồng
Chu kỳ sản xuất
ha
Cây/ha
năm
2,7
3.570
4,3
Có thể đáp ứng
Đáp ứng thấp
Có thể đáp ứng
Năng suất gỗ thu hoạch
Giá bán
Tổng thu
Chi vật tư toàn chu kỳ
Chi công toàn chu kỳ
Tổng chi toàn chu kỳ
Tấn/ha
Tr/tấn
Tr/ha
Tr/ha
Tr/ha
Tr/ha
101,4
1,05
102,4
11,03
5
-
-
-
Đáp ứng thấp
Đáp ứng thấp
Đáp ứng thấp
16,03
Nguồn: Phỏng vấn hộ (2018-2019)
Tại Hương Phú, nơi đã được quy
hoạch vùng trồng rừng gỗ lớn, diện tích
trồng phổ biến từ 3 - 5 ha, còn các địa
phương khác có diện tích nhỏ, xa khu dân
cư, giao thông không thuận lợi. Điều này đã
gây ảnh hưởng đến giá cả của rừng keo.
do điều kiện không thuận lợi nên đa số
người dân tập trung thu hoạch trước thời
điểm xảy ra mưa lũ (trước tháng 9). Ở
Thượng Quảng, thời gian thu hoạch tập
trung từ tháng 10 đến tháng 12 dương lịch,
một phần do điều kiện khai thác tương đối
thuận lợi cũng như tâm lý người dân muốn
khai thác vào mùa mưa để tăng khối lượng
gỗ. Chu kỳ sản xuất keo phổ biến vẫn từ 4
đến 5 năm. Giá bán keo giao động từ
900.000 đồng/ tấn đến 1.100.000 đồng/ tấn.
Trong các hộ trồng rừng, chủng loại
gỗ khá đơn điệu. Thiếu giống tốt, năng suất
cao đủ chất lượng làm gỗ lớn. Công tác
quản lý giống còn xô bồ. Người dân đa số
tự chủ động nguồn giống, nguồn gốc không
rõ ràng, chạy theo lợi nhuận dẫn đến giống
không đảm bảo chất lượng, cây sinh trưởng
nhanh nhưng xốp, dễ gãy đổ, sâu bệnh,
không phù hợp để kéo dài tuổi rừng.
Về chi phí giống, trung bình mỗi cây
keo có giá từ 600 - 700 đồng/ cây và tùy vào
số lượng mua. Phần lớn người dân thường
ít bón phân cho cây và loại phân bón chủ
yếu là phân NPK và phân vi sinh. Để gieo
trồng trung bình 01 hecta thuê từ 5 - 7 công
với mỗi công có giá từ 200.000 - 250.000
đồng. Còn lại là công lao động trong gia
đình. Các chi phí khác bao gồm chi phí mua
thêm cây giống để gieo trồng khi cây bị chết
đi, chi phí thuốc bảo vệ thực vật…
Riêng cây keo, người dân sử dụng là
loại keo tai tượng và keo giâm hom (chiếm
phần lớn). Với mật độ chuẩn để trồng keo là
từ 2.000 cây đến 2.500 cây/ha, từ 1.300 cây
đến 1.600 cây/ha đối với rừng gỗ lớn nhưng
người dân lại muốn tăng thêm thu nhập nên
đã tự ý trồng với mật độ dày hơn, mật độ
trung bình có nơi lên tới là 3.810 cây trên 1
ha cho nên chất lượng cây keo giảm đi đáng
kể.
Chu kỳ sản xuất rừng gỗ lớn thường
từ 4 - 5 năm, một số hộ có chu kì từ 7 - 8
năm nhưng với tâm lý lo sợ rủi ro xảy ra nên
phần lớn các hộ gia đình thường chỉ sản xuất
với chu kỳ 04 năm.
Không thống nhất trong lịch thời vụ
dẫn đến mâu thuẫn trong khai thác và gieo
trồng thời vụ mới. Việc bố trí lịch thời vụ
các hoạt động nông nghiệp, trong đó có
trồng keo có sự khác biệt giữa các vùng.
Thời điểm làm đất tập trung vào tháng 1,
tháng 2 dương lịch; gieo trồng từ tháng 3
đến tháng 5. Ở Hương Phú và Hương Lộc,
Đối với hộ vùng núi có tính tự cung
tự cấp cao, sử dụng lao động gia đình và
không thuê mướn nhân công phục vụ trồng
rừng, các khoản chi phí trồng rừng của các
hộ này cũng không cao. Ví dụ như: không
bón phân, công chăm sóc ít, đến chu kỳ khai
2164
Lê Chí Hùng Cường và cs.
TẠP CHÍ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ NÔNG NGHIỆP
ISSN 2588-1256
Tập 4(3)-2020:2160-2169
thác các hộ này đa số bán cáp/ trụm nên
không có chi phí khai thác. Nguồn nhân lực
tham gia trồng rừng ngày càng “già hóa”,
điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng
tiếp thu các kiến thức mới, tham gia liên kết
chuỗi, tuân thủ các yêu cầu về chứng chỉ
bền vững, tiếp cận thị trường…
đơn vị chức năng, chủ rừng nhà nước và một
số dụng cụ thủ công của nhân dân sống ven
rừng.
Đối với địa phương có 03 kênh tiêu
thụ sản phẩm phổ biến: Kênh thứ nhất:
người sản xuất, hộ gia đình trồng rừng sản
xuất tự khai thác bán lâm sản tại nhà máy;
Kênh thứ hai: hộ gia đình trồng rừng bán
cây đứng cho thương lái nhỏ, những thương
lái nhỏ này tổ chức thuê dịch vụ khai thác,
thuê dịch vụ vận chuyển về nhà máy bán;
Kênh thứ ba: hộ gia đình trồng rừng bán cây
đứng cho thương lái lớn, thương lái lớn này
thuê công lao động khai thác và tự vận
chuyển về nhà máy bán, đây là kênh tiêu thụ
chính của các nông hộ trồng rừng.
Trang thiết bị, vật chất kỹ thuật phục
vụ hoạt động trồng rừng của các hộ khá đơn
giản và thô sơ như: cuốc, rựa, rìu và một số
hộ có máy cắt cỏ. Việc đầu tư trang thiết bị
phục vụ trồng rừng là khá tốn kém, nhất là
các trang thiết bị cho hoạt đồng trồng rừng
quy mô lớn như: máy xúc, máy ủi, cưa máy,
xe tải. Thêm vào đó, hoạt động trồng rừng
trên địa bàn vẫn chưa tạo dựng được các
vùng thâm canh rừng trồng lớn, quy mô
diện tích vẫn còn thấp, đời sống người dân
còn gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, trang thiết
bị phục vụ cho trồng rừng còn hạn chế. Hệ
thống đường giao thông chưa đồng bộ dẫn
tới khó khăn trong khâu vận chuyển vật tư,
cây giống, sản phẩm. Tuy nhiên, việc mở
các đường lâm sinh phục vụ công tác trồng
và chăm sóc rừng tạo cơ hội cho người dân
tiếp cận dễ hơn với rừng tự nhiên, gây khó
khăn cho công tác quản lý bảo vệ rừng tự
nhiên, tăng nguy cơ lấn chiếm rừng tự
nhiên, ảnh hưởng đến các loài động vật sống
trong rừng. Hầu hết chính quyền các xã và
chủ rừng tư nhân chưa đầu tư đúng mức cho
công tác phòng cháy chữa cháy rừng nên
hạn chế về phương tiện, dụng cụ tại chỗ; chủ
yếu dựa vào phương tiện, dụng cụ của các
3.4. Đánh giá của nông hộ về chuyển đổi
sản xuất rừng trồng sang phát triển rừng
gỗ lớn
Mặc dù có rất nhiều tiềm năng, thế
mạnh để phát triển lâm nghiệp và có sức
cạnh tranh lớn về kinh tế rừng, nhưng hiện
nay, rừng trồng ở huyện Nam Đông phần
lớn là rừng sản xuất kinh doanh gỗ nhỏ. Sản
phẩm gỗ chủ yếu cung cấp nguyên liệu sản
xuất dăm giấy, hiệu quả lại không cao. Kết
quả thảo luận nhóm ở 03 xã cho thấy, người
dân đã có nhận thức được các lợi ích cũng
như những khó khăn bất lợi sẽ gặp phải khi
kéo dài độ tuổi rừng keo để khai thác gỗ lớn,
trong đó vấn đề lo ngại và mang yếu tố
quyết định nhất vẫn là kinh tế và rủi ro trong
thời gian kéo dài.
Bảng 4. So sánh lợi ích/bất lợi khi kéo dài tuổi thọ rừng keo
Tăng/kéo dài tuổi thọ rừng keo (hơn 7 - 8 năm để bán gỗ lớn)
Các chi phí tăng thêm/thiệt hại Các lợi ích có được
Tăng sản lượng lên gấp đôi
Tốn thêm công chăm sóc
Không có tiền chi phí trước mắt
Nguy cơ thiệt hại do thiên tai
Nguy cơ bệnh nhiều hơn
Thị trường tiêu thụ chưa đảm bảo
Chưa có giống tốt, phù hợp
Giảm diện tích sản xuất
Tăng thu nhập (gấp 3)
Có thể tận dụng thu keo nhỏ
Giảm công trồng và giống
Có lợi về môi trường
Chống xói mòn
Tăng độ phì cho đất
Gặp khó khăn trong xử lý thực bì
Không bố trí cây xen được với keo
Lợi công khai thác
Giảm thiệt hại do gia súc lớn phá hại
Nguồn: Thảo luận nhóm (2019)
2165
HUAF JOURNAL OF AGRICULTURAL SCIENCE & TECHNOLOGY
ISSN 2588-1256
Vol. 4(3)-2020:2160-2169
Với 01 ha rừng trồng, bình thường
sau 05 năm cho thu hoạch được 100 - 105
m3 gỗ và chỉ bán được khoảng 100 triệu
đồng. Tuy nhiên, nếu cải tạo thành rừng gỗ
lớn, sau 05 đến 07 năm nữa sẽ thu về từ 350
- 500 m3 gỗ và giá trị tăng lên rất nhiều lần.
Gỗ keo, tràm có thể làm các vật dụng trong
nhà tốt như một số loại gỗ trong rừng tự
nhiên. Thêm vào đó, hiện nay, nguyên liệu
chế biến dăm giấy lại dư thừa, thị trường và
giá thành tiêu thụ có xu hướng giảm, dẫn
đến đời sống người làm rừng khó khăn...
Hơn thế nữa, phát triển rừng gỗ lớn không
chỉ mang lại mục tiêu lợi ích về kinh tế cao
mà còn tăng tính phòng hộ của rừng, như:
giảm xói mòn, chống sạt lở, rửa trôi đất...,
góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và
chống biến đổi khí hậu. Hiệu quả là vậy, tuy
nhiên, vì điều kiện kinh tế của hộ gia đình
còn thấp và tâm lí sợ rủi ro khi để keo lên từ
07 đến 08 năm nên người dân vẫn chưa thực
sự mặn mà gì đến việc phát triển rừng gỗ
lớn.
Bảng 5. Nhận thức và khả năng của người dân khi tham gia phát triển rừng gỗ lớn (%)
Sản xuất rừng gỗ lớn cần kéo dài chu kỳ sản xuất lên
Không đồng ý
Đồng ý
Rất đồng ý
7 - 8 năm
Tăng độ tuổi rừng keo sẽ cho lợi nhuận cao hơn
Tăng độ tuổi rừng keo sẽ tăng chất lượng gỗ
Tăng độ tuổi rừng keo sẽ tăng rủi ro sâu bệnh hại
Hộ có khả năng chi trả để kéo dài tuổi rừng
Hộ sẽ mua thêm máy móc để phát triển rừng keo
Rừng gỗ lớn sẽ bán cùng tác nhân gỗ dăm
Hộ phải tìm thị trường khác để bán gỗ keo lớn
Kéo dài tuổi rừng không tốn thêm chi phí lao động
0,00
0,00
46,67
63,33
21,00
31,00
4,33
29,00
50,11
32,22
53,33
36,67
23,33
1,11
0,00
7,78
33,44
59,33
71,22
46,56
23,22
54,45
4,44
0,00
Nguồn: Phỏng vấn hộ (2018 - 2019)
nên các hộ dân vẫn tiếp tục trồng rừng theo
hướng truyền thống từ xưa đến nay.
Nhận thức của người dân về các quan
điểm như tăng độ tuổi rừng keo sẽ cho lợi
nhuận cao hơn, tăng độ tuổi rừng keo sẽ
tăng chất lượng gỗ. Tất cả dung lượng mẫu
điều tra đều đồng ý 100 % với 02 quan điểm
trên. Tuy nhiên, người dân không sẵn sàng
trả thêm chi phí và đầu tư thêm máy móc để
phát triển rừng gỗ lớn. Qua đó, ta thấy nhận
thức của người dân về rừng gỗ lớn là rất tốt,
tuy nhiên, vì nhiều lý do và tâm lý sợ rủi ro
ảnh hưởng đến thu nhập kinh tế của gia
đình, điều kiện kinh tế hộ không cho phép
Một yếu tố nữa ảnh hưởng đến việc
phát triển rừng gỗ lớn trên địa bàn là vai trò
của các hiệp hội chủ rừng còn mờ nhạt. Tính
đến nay trên địa bàn toàn tỉnh đã hình thành
được 35 hiệp hội, trong đó, Nam Đông có 2
hiệp hội đã thành lập được Hợp tác xã Phát
triển bền vững ở Hương Phú và Thượng
Nhật, theo đó người dân cũng thay đổi nhận
thức về vai trò và lợi ích khi tham gia các
hiệp hội chủ rừng.
Bảng 6. Nhận thức của người dân khi tham gia hiệp hội chủ rừng
Lợi ích
Bất lợi
Kiểm soát được giá bán
Lợi công bảo quản, chăm sóc, quản lý
Giảm chi phí đầu vào: giống, phân bón
Một số hộ không muốn tham gia
Không được tự do sản xuất, mua bán
Mất thời gian hội họp, tập huấn
Mở rộng thị trường, tiết kiệm chi phí vận chuyển Vướng mắc thủ tục pháp lý (quyền sử dụng đất)
Thống nhất được quy trình kỹ thuật, lịch thời vụ Phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định, điều lệ, kỹ thuật
Tăng đoàn kết cộng đồng
Được chia sẻ kinh nghiệm sản xuất
Khó khăn trong duy trì và vận hành hiệp hội
Thiếu kinh nghiệm quản lý điều hành
Nguồn: Thảo luận nhóm (2019)
Các hộ dân khi tham gia Hiệp hội chủ
rừng - Hội trồng rừng gỗ lớn thường sẽ có
rất nhiều lợi ích như: Khi tham gia hiệp hội
thì chủ hiệp hội sẽ có trách nhiệm tìm thị
trường tiêu thụ, ban quản lý hiệp hội chủ
rừng sẽ chia sẻ kinh nghiệm sản xuất cho
2166
Lê Chí Hùng Cường và cs.
TẠP CHÍ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ NÔNG NGHIỆP
ISSN 2588-1256
Tập 4(3)-2020:2160-2169
người dân về cách thức trồng, quản lý và
chăm sóc rừng keo một cách hiệu quả và
thuận lợi nhất. Các chi phí như phân bón,
giống được hiệp hội quản lý và hỗ trợ một
phần cho những hộ khó khăn. Thống nhất
được thời gian thu hoạch của keo, thời gian
trồng mới rồi từ đó có thể liên kết với nhau
về thời gian thu gom sản phẩm. Đồng thời
gia tăng tính đoàn kết cộng đồng, dân cư và
họ cùng nhau quản lý, bảo vệ tài sản của
quốc gia nói chung và của bản thân nói
riêng.
Triển khai thực hiện quy hoạch đối
với các diện tích nhỏ lẻ, nằm xen kẽ với các
loại đất khác và khu dân cư nên giao cho
dân để trồng rừng; đối với các vùng đất có
khả năng trồng rừng tập trung thì nên có kế
hoạch triển khai theo hình thức cuốn chiếu,
trồng vùng nào xong vùng đó, tạo điều kiện
thuận lợi trong việc đầu tư thâm canh, xây
dựng hệ thống giao thông để thuận lợi cho
việc chăm sóc và thu hoạch; đối với những
vùng gần dân thì ưu tiên giao cho dân; đối
với những vùng xa dân cư nên giao cho các
tổ chức, các doanh nghiệp có điều kiện để
đầu tư thuê khoán lao động theo từng công
đoạn.
Phần lớn ý kiến cho rằng cải thiện lợi
nhuận rừng keo là lợi ích quan trọng nhất
khi tham gia hiệp hội. Lợi ích tiếp theo là
được hỗ trợ, trang bị thêm máy móc để sản
xuất, đồng thời được bán chung gỗ với mọi
người và được cán bộ tập huấn kỹ thuật
trồng rừng sao cho đạt lợi nhuận cao nhất.
Tuy vậy, một số hộ vẫn không muốn tham
gia vì dòng tiền thu nhập của hộ bấp bênh
theo từng tháng, từng năm. Mất tự do khi
canh tác trên mảnh đất của chính họ nên họ
cảm giác bị rào cản, khó khăn.
Tiến hành quy hoạch đồng bộ, xây
dựng các vùng nguyên liệu tập trung gắn
với các nhà máy chế biến lâm sản. Đồng
thời, các cơ quan chức năng cần có chính
sách và phối hợp với các tổ chức đoàn thể
vận động các hộ gia đình “dồn điền đổi
thửa” nhằm tiết kiệm chi phí trồng.
Xây dựng kế hoạch triển khai thực
hiện thay thế các diện tích rừng trồng sản
xuất trước đây có năng suất thấp. Quan tâm
công tác quy hoạch phát triển mạng lưới chế
biến lâm sản quy mô nhỏ và các trang trại
lâm nghiệp. Tăng cường công tác giám sát,
đánh giá thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát
triển trồng rừng sản xuất, công khai các quy
hoạch phát triển nông lâm nghiệp.
3.5. Định hướng giải quyết trở ngại phát
triển rừng gỗ lớn tại Nam Đông
3.5.1. Quy hoạch vùng và rẫy sản xuất rừng
gỗ lớn của nông hộ
Rà soát lập quy hoạch và kế hoạch
chi tiết cho từng vùng, từng loài cây. Hoàn
thiện việc giao đất, giao rừng cho cá nhân,
tổ chức theo Đề án giao đất giao rừng tại các
địa phương đồng thời quy định rõ ràng các
quyền sử dụng đất, sở hữu rừng, có thể
chuyển nhượng, mua bán và thừa kế.
3.5.2. Xây dựng kỹ thuật và nâng cao năng
lực kỹ thuật sản xuất rừng gỗ lớn
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 131 cơ
sở sản xuất kinh doanh giống cây lâm
nghiệp, trong đó 43 cơ sở có giấy phép đăng
ký kinh doanh (05 cơ sở ở Nam Đông), 170
vườn ươm, trong đó với khoảng 30 vườn
ươm lâu dài, cung cấp 56 nguồn giống được
công nhận (Nam Đông có 06 nguồn giống),
01 cơ sở nuôi cấy mô. Từ những thuận lợi
đó, cần tuyên truyền vận động nhân dân về
vai trò công tác giống trong trồng rừng; kịp
thời khuyến cáo để nhân dân sử dụng các
giống mới có năng suất, chất lượng và hiệu
quả kinh tế cao, nguồn gốc rõ ràng, được
chứng nhận; từng bước sử dụng giống giâm
hom hoặc cấy ghép mô để đưa vào sản xuất,
Cần quy hoạch diện tích rừng trồng
gỗ lớn với bao gồm đất của các công ty lâm
nghiệp, các cộng đồng và các hộ gia đình
mong muốn trồng rừng gỗ lớn theo lộ trình
cho từng giai đoạn, có thể điều chỉnh tăng
dần hướng tới diện tích lớn hơn và ổn định
diện tích trồng rừng hàng năm. Bên cạnh đó,
cần đưa vào Luật Bảo vệ phát triển rừng sửa
đổi quy định việc chuyển đổi rừng trồng sản
xuất gỗ lớn cho các mục đích phi lâm
nghiệp phải theo quy định cho rừng đặc
dụng để tránh chuyển đổi mục đích sử dụng
tràn lan.
2167
HUAF JOURNAL OF AGRICULTURAL SCIENCE & TECHNOLOGY
ISSN 2588-1256
Vol. 4(3)-2020:2160-2169
dần thay thế các giống ươm bằng hạt để rút
ngắn thời gian sinh trưởng và cho năng suất
cao hơn. Tăng cường công tác kiểm tra,
kiểm định chất lượng giống trước khi đem
trồng; kiểm tra giám sát chặt chẽ quy trình
sản xuất và phối hợp với cơ quan quản lý
nhà nước kiểm định chất lượng giống trước
khi xuất vườn nhằm đảm bảo cung ứng đầy
đủ số lượng, chất lượng.
rừng sản xuất kinh doanh gỗ lớn kết hợp với
chế biến gỗ. Rà soát các thủ tục về tiêu thụ,
lưu thông gỗ và lâm sản theo hướng đơn
giản hóa, loại bỏ các thủ tục không cần thiết.
Khuyến khích hợp tác, liên kết sản xuất gắn
với tiêu thụ gỗ được cấp chứng chỉ FSC chế
biến phục vụ cho xuất khẩu.
Cần xây dựng hướng dẫn kỹ thuật
điều tra lập địa và trồng rừng thâm canh,
chuyển hóa rừng trồng cung cấp nguyên
liệu gỗ lớn; miễn hoặc giảm tiền thuê đất và
thuế sử dụng đất đối những diện tích trồng
rừng gỗ lớn, chuyển hóa rừng kinh doanh
gỗ lớn; thí điểm chính sách bảo hiểm đối với
rừng trồng kinh doanh gỗ lớn để người
trồng rừng yên tâm đầu tư kinh doanh. Đặc
biệt, cần sửa đổi các chính sách hiện hành
về vay vốn tín dụng ưu đãi, thuận tiện cho
các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân vay vốn
đầu tư trồng rừng sản xuất gỗ lớn.
Điều tra khảo sát quy hoạch chi tiết
trồng rừng nguyên liệu, đánh giá thành phần
cơ giới của đất, lập bản đồ thổ nhưỡng, làm
căn cứ để khi tổ chức sản xuất sẽ có cơ sở
để áp dụng chăm sóc, bón phân thích hợp,
đưa lại hiệu quả cao; xác định loại cây trồng
phù hợp với từng điều kiện lập địa cụ thể.
Đưa vào sử dụng những giống cây bản địa
thích nghi tốt, nhiều tiềm năng phát triển
rừng gỗ lớn như Keo lưỡi liềm, Lim xanh,
Sến trung, Sao đen, Lát hoa,… Điều kiện tự
nhiên nơi trồng (khí hậu, đất đai) tốt thì nên
trồng mật độ thưa, ngược lại thì nên trồng
mật độ dày. Trong trường hợp sử dụng các
giống giâm hom hoặc cấy ghép mô thì có
thể tăng mật độ trồng lên 2.500 cây/ha và áp
dụng tỉa thưa theo giai đoạn.
Vận dụng và lồng ghép nguồn vốn
của các chương trình, dự án trên địa bàn để
hỗ trợ thực hiện trồng rừng sản xuất có hiệu
quả hơn. Ưu tiên hỗ trợ nông dân khó khăn
bằng các hình thức hỗ trợ kỹ thuật, giống,
cho vay không lãi hoặc bù lãi suất tạo điều
kiện ban đầu để phát triển trồng rừng sản
xuất.
Địa phương cần xây dựng quy trình
kỹ thuật trồng, chăm sóc, trồng dặm rừng
đối với từng loại cây cụ thể, hướng dẫn,
khuyến cáo nông dân tuân thủ quy trình
trồng đảm bảo kỹ thuật, nâng cao hiệu quả
trồng rừng.
Ưu tiên hỗ trợ kinh phí cho các hộ
nghèo, hộ cận nghèo và phụ nữ trên địa bàn
không có điều kiện trồng rừng sản xuất
tham gia các hoạt động bảo vệ rừng, chế
biến lâm sản quy mô nhỏ, tạo việc làm và
tăng thu nhập ổn định cho họ.
Cần thiết phải đầu tư thêm phân bón
theo quy trình kỹ thuật của từng loài cây,
tạo điều kiện cho cây sinh trưởng và phát
triển tốt. Sau khi trồng phải tiến hành chăm
sóc, bảo vệ rừng hạn chế cỏ dại và cây bụi
chèn lấn cây trồng và hạn chế người và gia
súc ra vào rừng tác động xấu đến cây trồng.
Tăng ngân sách cho đầu tư xây dựng
cơ sở hạ tầng phục vụ trồng rừng sản xuất,
đặc biệt là đường giao thông và quy hoạch
lại các vùng dân cư kinh tế mới; cung cấp
các dịch vụ công như khuyến nông, hỗ trợ
kỹ thuật, khuyến lâm. Đồng thời, tạo cơ chế
áp dụng các định mức chuyên ngành phù
hợp với tình hình thực tế và giá cả thị trường
theo từng thời điểm trong lập các dự án đầu
tư xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ lâm sinh.
3.5.3. Chính sách hỗ trợ hoạt động hiệp hội
chủ rừng và sản xuất rừng gỗ lớn của nông
hộ
Tiếp tục quan tâm ban hành các cơ
chế, chính sách để các tổ chức, cá nhân
thuận lợi tiếp cận các nguồn vốn vay. Có cơ
chế hỗ trợ, ưu đãi đối với các chủ rừng quản
lý rừng bền vững và được cấp chứng chỉ
rừng. Khuyến khích, thu hút đầu tư trồng
Tăng cường và nâng cao hiệu quả
hoạt động của hiệp hội chủ rừng, các hợp
tác xã phát triển rừng bền vững.
2168
Lê Chí Hùng Cường và cs.
TẠP CHÍ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ NÔNG NGHIỆP
ISSN 2588-1256
Tập 4(3)-2020:2160-2169
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tài liệu tiếng Việt
4. KẾT LUẬN
Nam Đông có điều kiện tự nhiên
tương đối thuận lợi cho việc trồng rừng sản
xuất, tuy nhiên, diện tích canh tác của các
nông hộ trên địa bàn huyện tương đối nhỏ
và manh mún; người dân trồng rừng chủ yếu
dựa vào kinh nghiệm và tập quán canh tác
truyền thống. Mức độ đầu tư sản xuất không
cao; nguồn giống không rõ ràng, kỹ thuật
canh tác thiếu đồng nhất dẫn đến năng suất
và thu nhập từ trồng rừng vẫn còn hạn chế.
Bên cạnh đó, tâm lý sợ rủi ro trong giai đoạn
kéo dài tuổi rừng và sinh kế còn kém đa
dạng nên phần lớn người dân chưa mặn mà
và không sẵn sàng cho việc chuyển hóa
rừng sản xuất gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn.
Báo ảnh Dân tộc miền núi, Thông tấn xã Việt
Nam. (03/12/2018). Thừa Thiên - Huế tăng
hiệu quả từ trồng rừng gỗ lớn. Khai thác từ:
hue-tang-hieu-qua-tu-trong-rung-go-
lon/204037.html
Báo điện tử Nông nghiệp Việt Nam.
(16/04/2019). Trồng rừng FSC ở TT-Huế
được đánh giá cao. Khai thác từ:
hue-duoc-danh-gia-cao-d240103.html
Bộ Khoa học và Công nghệ. (2016). Tiêu chuẩn
quốc gia TCVN 11567-1:2016 về Rừng
trồng - Rừng gỗ lớn chuyển hóa từ rừng
trồng gỗ nhỏ - Phần 1: Keo lai.
Chi cục kiểm lâm tỉnh Thừa Thiên Huế. (2018,
2019). Biểu mẫu Diễn biến diện tích rừng và
đất quy hoạch phát triển Rừng, Biểu mẫu
tổng hợp độ che phủ rừng.
IUCN. (2018). Một số ghi nhận và khuyến nghị
Hội thảo “Cải thiện chính sách và tài chính
cho phát triển trồng rừng gỗ lớn ở Việt
Nam”. Đà Nẵng.
Sở Nông nghiệp và Phát triên nông thôn Thừa
Thiên Huế. Đề án nâng cao chất lượng giống
cây trồng lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Thừa
thiên Huế giai đoạn 2018 - 2025.
Để thúc đẩy việc phát triển rừng gỗ
lớn trên địa bàn, địa phương cần quy hoạch
vùng sản xuất rừng gỗ lớn cụ thể, thực hiện
dồn điền đổi thửa; lựa chọn chủng loại và
nguồn giống phù hợp với điều kiện lập địa.
Cần thống nhất quy trình kỹ thuật và chú
trọng đầu tư phân bón, chăm sóc đặc biệt là
những năm đầu chu kỳ sản xuất. Quan tâm
đến chính sách tín dụng cho các hộ trồng
rừng; khuyến khích, thu hút đầu tư trồng
rừng sản xuất kinh doanh gỗ lớn kết hợp với
chế biến gỗ; nâng cao vai trò và hiệu quả
hoạt động của các hiệp hội chủ rừng và các
hợp tác xã phát triển rừng bền vững.
2. Tài liệu tiếng nước ngoài
Forest Stewardship Council®. The FSC
National Forest Stewardship Standard of
Vietnam National Standard (NS) V(1-0).
(2018).
centre/documents/resource/426
Khai
thác
từ
2169
10 trang
9400
Free
Bạn đang xem tài liệu "Nhận diện các trở ngại trong phát triển rừng gỗ lớn của nông hộ trên địa bàn huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nhan_dien_cac_tro_ngai_trong_phat_trien_rung_go_lon_cua_nong.pdf
