Nguyên nhân gây bạo lực ở học sinh Trung học Phổ thông Hà Nội
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
123
NGUYÊN NHÂN GÂY BẠO LỰC Ở HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Hꢀ NỘI
Nguyꢀn Thꢁ Thanh Mai1
Viꢀn Khoa hꢁc Giáo dꢂc Viꢀt Nam
Tóm tꢃt: Hiꢀn tưꢄng bꢅo lꢆc có nguy cơ phꢇ biꢈn, lan tràn trong hꢁc sinh phꢇ thông ñang
là vꢉn ñꢊ nóng, thu hút sꢆ quan tâm cꢋa toàn xã hꢌi nói chung; ngành giáo dꢂc, các nhà
trưꢍng, các bꢎc phꢂ huynh và bꢏn thân mꢐi hꢁc sinh nói riêng. Qua ñiꢊu tra, khꢏo sát
các ñꢑi tưꢄng là giáo viên, phꢂ huynh và hꢁc sinh ꢒ mꢌt sꢑ trưꢍng Trung hꢁc phꢇ thông
trên ñꢓa bàn Hà Nꢌi, bài báo chꢔ ra và phân tích hai nguyên cơ bꢏn dꢕn tꢖi tình trꢅng
bꢅo lꢆc ꢒ hꢁc sinh Hà Nꢌi, ñó là nguyên nhân khách quan: tꢗ tác ñꢌng cꢋa môi trưꢍng,
xã hꢌi và nguyên nhân chꢋ quan: tꢗ chính cá nhân hꢁc sinh
Tꢗ khóa: Bꢅo lꢆc hꢁc ñưꢍng, hꢁc sinh THPT, gia ñình, nhà trưꢍng, xã hꢌi.
1. Mꢂ ĐꢃU
Bꢀo lꢁc ꢂ hꢃc sinh là hành vi thô bꢀo có tính ñe dꢃa, cưꢄng bꢅc, trꢆn áp ngưꢇi khác.
Hành vi ñó có thꢈ diꢉn ra mꢊt lꢋn hoꢌc nhiꢍu lꢋn vꢎi mꢊt hoꢌc vài ñꢏi tưꢐng, gây ra nhꢑng
tꢒn thương vꢍ thꢈ chꢆt, tinh thꢋn và có thꢈ gây thương tꢓt suꢏt ñꢇi, thꢓm trí tưꢎc ñoꢀt cꢔ
tính mꢀng cꢕa nꢀn nhân hoꢌc phá hoꢀi tài sꢔn cꢕa hꢃc sinh, cꢕa nhà trưꢇng. Bꢀo lꢁc ꢂ hꢃc
sinh có thꢈ diꢉn ra ꢂ trong hoꢌc ngoài nhà trưꢇng, tác ñꢊng xꢆu ñꢖn sꢁ phát triꢈn nhân cách
cꢕa cꢔ hꢃc sinh gây bꢀo lꢁc hay chꢅng kiꢖn bꢀo lꢁc và ꢔnh hưꢂng xꢆu ñꢖn môi trưꢇng
giáo dꢗc.
Trꢘ em là nꢀn nhân cꢕa bꢀo lꢁc thưꢇng lo lꢙng, ñau khꢒ. Điꢍu này ꢔnh hưꢂng xꢆu ñꢖn
sꢁ phát triꢈn tình cꢔm, thꢈ chꢆt và thành tích hꢃc tꢓp ꢂ trꢘ. Cá biꢚt, có em ñã tìm ñꢖn còn
ñưꢇng tꢁ tꢛ. Kꢘ gây bꢀo lꢁc nꢖu không ñưꢐc uꢏn nꢙn, giáo dꢗc kꢜp thꢇi sꢝ hình thành tính
cách hung hăng, không tôn trꢃng ngưꢇi khác, hay giꢓn dꢑ, bꢏc ñꢞng, luôn có xu hưꢎng bꢀo
lꢁc... sꢝ gꢌp nhiꢍu khó khăn trong cuꢊc sꢏng.
Khoꢔng bꢔy năm trꢂ lꢀi ñây ñã xꢔy ra mꢊt sꢏ vꢗ bꢀo lꢁc ꢂ hꢃc sinh Trung hꢃc phꢒ
thông (THPT) ꢂ Hà Hꢊi gây xôn xao dư luꢓn, tꢀo nên tâm lý lo lꢙng trong xã hꢊi cũng như
1 Nhꢓn bài ngày 15.01.2017; gꢛi phꢔn biꢚn, chꢟnh sꢛa và duyꢚt ñăng ngày 20.02.2017
Liên hꢚ tác giꢔ: Nguyꢉn Thꢜ Thanh Mai; Email: [email protected]
124
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
ngành giáo dꢗc và ñào tꢀo Hà Nꢊi. Viꢚc nghiên cꢅu nguyên nhân gây ra bꢀo lꢁc hꢃc sinh
(HS) sꢝ là cơ sꢂ ñꢈ tìm ra các giꢔi pháp có tính khꢔ thi ñꢈ phòng ngꢠa tình trꢀng bꢀo lꢁc ꢂ
hꢃc sinh THPT Hà Nꢊi.
2. NꢄI DUNG
2.1. Tình trꢅng bꢅo lꢆc ꢇ hꢈc sinh THPT Hà Nꢉi
Nhiꢍu nguꢞn thông tin thꢇi gian gꢋn ñây cho thꢆy: bꢀo lꢁc ꢂ hꢃc sinh tꢀi mꢊt sꢏ tꢟnh
thành liên tꢗc xꢔy ra, trong ñó có Hà Nꢊi, gây nhiꢍu lo lꢙng cho hꢃc sinh, giáo viên, cán bꢊ
quꢔn lý giáo dꢗc, gia ñình và xã hꢊi. Nhóm nghiên cꢅu thuꢊc Viꢚn Khoa hꢃc Giáo dꢗc
Viꢚt Nam năm 2016 [1], ñã ñiꢍu tra 393 hꢃc sinh vꢍ mꢅc ñꢊ bꢀo lꢁc hꢃc sinh ꢂ các trưꢇng
THPT Hà Nꢊi, kꢖt quꢔ thu ñưꢐc thꢈ hiꢚn ꢂ bꢔng sau:
Bꢊng 1: Mꢘc ñꢌ cꢋa các biꢙu hiꢀn hành vi bꢅo lꢆc hꢁc sinh
Không
có
Không
trꢊ lꢏi
BIꢋU HIꢌN
Nhiꢍu
30.53
11.96
4.58
Ít
Rꢎt ít
20.36
25.45
15.01
Mꢙng chꢛi, lăng mꢀ, xúc phꢀm danh dꢁ,
nhân phꢡm cꢕa bꢀn
31.81
16.28
8.91
15.27
44.78
68.45
2.04
1.53
3.05
Hành hꢀ, ñánh ñꢓp xâm hꢀi sꢅc khꢢe, tính
mꢀng cꢕa bꢀn
Đe dꢃa, ngăn cꢆm bꢀn tham gia các hoꢀt
ñꢊng tꢓp thꢈ
Hai hꢃc sinh ñánh nhau
Hai nhóm hꢃc sinh ñánh nhau
Trꢆn lꢊt tài sꢔn cꢕa bꢀn.
21.12
17.81
7.12
27.48
18.83
11.70
29.26
25.45
18.32
19.34
36.39
60.31
2.97
1.53
2.54
Ném hoꢌc ñꢓp phá ñꢞ ñꢀc cꢕa bꢀn/cꢕa
trưꢇng
9.92
16.03
8.65
15.52
16.54
15.78
26.46
19.34
19.59
46.06
46.06
53.69
2.04
2.04
2.29
Nhꢇ/thuê ngưꢇi khác ñánh bꢀn
Cô lꢓp hoꢌc gây áp lꢁc thưꢇng xuyên làm
bꢀn hoꢔng sꢐ hoꢌc ñau khꢒ
Kéo bè nhóm chꢌn ñánh bꢀn
Hꢃc sinh ñánh thꢋy/cô giáo
Trung bình
19.59
6.36
19.34
3.56
21.88
6.62
37.40
80.41
46.20
1.78
3.05
2.26
13.97
16.89
20.70
Quan sát tꢟ lꢚ % trung bình cꢕa tꢆt cꢔ các biꢈu hiꢚn ꢂ bꢔng trên, ta thꢆy 13.97% HS
cho rꢣng các biꢈu hiꢚn bꢀo lꢁc xꢔy ra nhiꢍu, 16.89% cho rꢣng ít, 20.07% cho rꢣng rꢆt ít,
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
125
46.20% cho rꢣng không có (2.26% không trꢔ lꢇi). Trong ñó, có 2 biꢈu hiꢚn xꢔy ra nhiꢍu
nhꢆt ꢂ trưꢇng/lꢎp là Mꢃng chꢚi, lăng mꢅ xúc phꢅm danh dꢆ, nhân phꢛm cꢋa bꢅn (nhiꢍu
30.53%; ít 31.81%) và Hai hꢁc sinh ñánh nhau (nhiꢍu: 21.12%; 27.48% ít). Như vꢓy, có
thꢈ thꢆy rꢣng 2 biꢈu hiꢚn này xꢔy ra khá thưꢇng xuyên. Còn các biꢈu hiꢚn khác như: Hành
hꢅ, ñánh ñꢎp xâm hꢅi sꢘc khꢜe, tính mꢅng cꢋa bꢅn (rꢆt ít 25.45% và không có 44.78%) và
Ném hoꢝc ñꢎp phá ñꢞ ñꢅc cꢋa bꢅn/cꢋa trưꢍng (rꢆt ít 26.46% và không có 46.06%) ít
thưꢇng xuyên hơn.
Vꢍ tình trꢀng bꢀo lꢁc hꢃc sinh xꢔy ra nhiꢍu ꢂ nam hay nꢑ: Đa sꢏ hꢃc sinh ñưꢐc hꢢi
cho rꢣng bꢀo lꢁc xꢔy ra ꢂ cꢔ nam và nꢑ (67.8%). Sꢏ ít hơn cho rꢣng bꢀo lꢁc chꢕ yꢖu là ꢂ
nam sinh (18.58%). Chꢟ có 11.45% ý kiꢖn cho rꢣng bꢀo lꢁc chꢕ yꢖu xꢔy ra ꢂ nꢑ sinh.
Nhóm thꢁc hiꢚn ñꢍ tài ñã tiꢖn hành phꢢng vꢆn sâu mꢊt sꢏ hꢃc sinh, kꢖt quꢔ là: Hiꢚn
tưꢐng ñánh nhau ꢂ nꢑ không nhiꢍu hơn nam, thꢓm chí ít hơn, bꢂi lꢝ, viꢚc nꢑ sinh ñánh
nhau thưꢇng khiꢖn nhꢑng ngưꢇi xung quanh chú ý vì ñó là hiꢚn tưꢐng lꢀ, ñáng lo ngꢀi hơn
nam sinh vꢏn hiꢖu ñꢊng, nghꢜch ngꢐm.
Theo kꢖt quꢔ khꢔo sát, tình trꢀng bꢀo lꢁc hꢃc sinh xꢔy ra thưꢇng xuyên không nhiꢍu,
trꢠ hai loꢀi hành vi: Mꢃng chꢚi, lăng mꢅ xúc phꢅm danh dꢆ, nhân phꢛm cꢋa bꢅn và Hai
hꢁc sinh ñánh nhau. Dù vꢓy, sꢁ phꢒ biꢈn, lan tràn cꢕa hai loꢀi hành vi này ñã làm xôn xao
dư luꢓn, gây bꢅc xúc, lo lꢙng cho các bꢓc phꢗ huynh, giáo viên (GV) và toàn xã hꢊi, ñꢌc
biꢚt khi chúng ñưꢐc ghi lꢀi và ñăng tꢔi công khai trên các phương tiꢚn thông tin ñꢀi chúng
có nhiꢍu ngưꢇi truy cꢓp như internet, facebook...
2.2. Nguyên nhân dꢐn tꢑi bꢅo lꢆc hꢈc sinh
Trên cơ sꢂ khꢔo sát, ñiꢍu tra 393 hꢃc sinh, 96 GV và cán bꢊ quꢔn lý giáo dꢗc (QLGD)
và 103 cha mꢤ hꢃc sinh cꢆp THPT vꢍ nguyên nhân dꢥn ñꢖn nhꢑng hành vi bꢀo lꢁc ꢂ hꢃc
sinh THPT Hà Nꢊi, nhóm nghiên cꢅu (2016) [1] ñã thu ñưꢐc kꢖt quꢔ như sau:
Bꢊng 2: Ý kiꢈn cꢋa các ñꢑi tưꢄng vꢊ nguyên nhân dꢕn tꢖi hành vi bꢅo lꢆc ꢒ HS
Hꢈc sinh
Giáo viên
Cha mꢒ
Nguyên nhân dꢐn tꢑi hành vi bꢅo lꢆc
ꢇ hꢈc sinh
SL
%
SL
%
SL
%
Muꢏn thꢈ hiꢚn sꢅc mꢀnh cꢕa bꢔn thân
Muꢏn uy hiꢖp ngưꢇi khác
Thiꢖu kĩ năng sꢏng
321
278
237
160
81.68
70.74
60.31
40.71
77
69
80
53
80.21
71.88
83.33
55.21
90
69
80
47
87.38
66.99
77.67
45.63
Có vꢆn ñꢍ vꢍ thꢋn kinh
Thiꢖu khꢔ năng kiꢈm soát hành vi ꢅng
xꢛ cꢕa bꢔn thân
328
83.46
88
91.67
84
81.55
126
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Hꢈc sinh
Giáo viên
Cha mꢒ
Nguyên nhân dꢐn tꢑi hành vi bꢅo lꢆc
ꢇ hꢈc sinh
SL
%
SL
%
SL
%
Sꢁ phát triꢈn thiꢖu toàn diꢚn, thiꢖu hꢗt
vꢍ nhân cách
237
303
330
60.31
77.10
83.97
80
82
75
83.33
85.42
78.13
79
78
88
76.70
75.73
85.44
Sai lꢚch trong quan ñiꢈm sꢏng
Trꢔ thù bꢀn vì bꢀn ñã tꢠng chơi xꢆu
mình
Tranh giành ngưꢇi yêu
335
163
234
85.24
41.48
59.54
80
41
82
83.33
42.71
85.42
79
55
76
76.70
53.40
73.79
Không cùng ñꢦng cꢆp
ꢧnh hưꢂng tꢠ lꢏi sꢏng cꢕa ngưꢇi thân
ꢧnh hưꢂng cꢕa phim, ꢔnh, sách báo, ñꢞ
chơi, trò chơi mang tính bꢀo lꢁc (Game
online)
285
72.52
92
95.83
94
91.26
Thiꢖu các hoꢀt ñꢊng vui chơi, giꢔi trí
lành mꢀnh
285
272
72.52
69.21
72
78
75.00
81.25
72
77
69.90
74.76
ꢧnh hưꢂng cꢕa viꢚc chꢅng kiꢖn bꢀo
lꢁc ngoài xã hꢊi
Sꢁ giáo dꢗc trong nhà trưꢇng: nꢌng vꢍ
dꢀy kiꢖn thꢅc văn hóa, ñôi khi coi nhꢤ
giáo dꢗc ñꢀo ñꢅc cho HS
215
54.71
43
44.79
69
66.99
Thiꢖu quan tâm giáo dꢗc cꢕa gia ñình
309
318
78.63
80.92
88
85
91.67
88.54
90
88
87.38
85.44
ꢧnh hưꢂng bꢂi bꢀo lꢁc gia ñình (gia
ñình có bꢀo lꢁc)
Nhà nưꢎc chưa có các giꢔi pháp giꢔi
quyꢖt bꢀo lꢁc hꢃc sinh phù hꢐp.
241
61.32
63
65.63
62
60.19
2.2.1. Nguyên nhân dꢐn ñꢓn hành vꢁ bꢅo lꢆc tꢔ các yꢓu tꢕ vꢍ môi trưꢏng và xã hꢉi
Các ñꢏi tưꢐng khꢔo sát có sꢁ nhꢆt trí cao ñꢏi vꢎi các nguyên nhân dꢥn ñꢖn hành vi bꢀo
lꢁc ꢂ hꢃc sinh mà ñꢍ tài nêu ra, cꢗ thꢈ là:
ꢨ ꢧnh hưꢂng cꢕa phim, ꢔnh, sách báo, ñꢞ chơi, trò chơi mang tính bꢀo lꢁc (Game
online) (HS: 72.52%; GV: 95.83%; Cha mꢤ HS: 91.26%);
ꢨ ꢧnh hưꢂng bꢂi bꢀo lꢁc gia ñình (gia ñình có bꢀo lꢁc) (HS: 80.92%; GV: 88.54%;
Cha mꢤ HS: 85.44%);
ꢨ Thiꢖu quan tâm giáo dꢗc cꢕa gia ñình (HS: 78.63%; GV: 91.67%; Cha mꢤ HS:
87.38%);
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
127
ꢨ ꢧnh hưꢂng cꢕa viꢚc chꢅng kiꢖn bꢀo lꢁc ngoài xã hꢊi (HS: 69.21%; GV: 81.25%;
Cha mꢤ HS: 74.76%);
ꢨ Thiꢖu các hoꢀt ñꢊng vui chơi, giꢔi trí lành mꢀnh (HS: 72.52%; GV: 75.00%; Cha mꢤ
HS: 69.90%);
Ngoài ra, GV lꢁa chꢃn nguyên nhân ꢔnh hưꢂng tꢠ lꢏi sꢏng cꢕa ngưꢇi thân ꢂ mꢅc cao
(85.42%). Nhiꢍu ý kiꢖn cꢕa cha mꢤ HS cho rꢣng nguyên nhân quan trꢃng nꢑa là Sꢆ giáo
dꢂc trong nhà trưꢍng: nꢝng vꢊ dꢅy kiꢈn thꢘc văn hóa, ñôi khi coi nhꢟ giáo dꢂc ñꢅo ñꢘc
cho hꢁc sinh (66.99%), trong khi ñó, tꢟ lꢚ GV ñꢞng ý vꢎi nguyên nhân này ít hơn
(44.79%).
Như vꢓy có thꢈ thꢆy rꢣng nguyên nhân do yꢖu tꢏ vꢍ môi trưꢇng và xã hꢊi chꢕ yꢖu là
do ꢔnh hưꢂng cꢕa phim ꢔnh, ñꢞ chơi bꢀo lꢁc; ꢔnh hưꢂng cꢕa bꢀo lꢁc ngoài xã hꢊi; sꢁ thiꢖu
quan tâm giáo dꢗc cꢕa gia ñình; sꢁ phꢅc tꢀp trong quan hꢚ gia ñình; sau ñó mꢎi là nguyên
nhân tꢠ phía nhà trưꢇng.
Mꢊt sꢏ HS, GV, CBQLGD, cha mꢤ HS khi ñưꢐc phꢢng vꢆn ñã nêu mꢊt sꢏ nguyên
nhân khác gây nên tình trꢀng bꢀo lꢁc hꢃc sinh như: Cha mꢤ có kiꢖn thꢅc hꢀn chꢖ, không ñꢕ
hiꢈu biꢖt ñꢈ ñꢜnh hưꢎng ñꢋy ñꢕ nhꢑng chuꢡn mꢁc xã hꢊi cho con, thiꢖu gương mꢥu, vi
phꢀm pháp luꢓt, thô bꢀo vꢎi trꢘ...; nhà trưꢇng còn tꢞn tꢀi cách hành xꢛ thiꢖu chuꢡn mꢁc
cꢕa thꢋy cô, cá biꢚt còn có thꢋy, cô giáo dùng vũ lꢁc, xâm phꢀm ñꢖn thân thꢈ HS.
Vꢍ nguyên nhân dꢥn ñꢖn bꢀo lꢁc HS tꢠ gia ñình, nhiꢍu nghiên cꢅu cho thꢆy gia ñình
có mꢊt vai trò hꢖt sꢅc quan trꢃng trong công tác giáo dꢗc HS. Tꢆt cꢔ nhꢑng khiꢖm khuyꢖt
cꢕa gia ñình trong giáo dꢗc con ñꢍu ꢔnh hưꢂng trꢁc tiꢖp ñꢖn các em. Viꢚc mꢊt bꢊ phꢓn cha
mꢤ HS ꢂ Hà Nꢊi bꢓn rꢊn vꢎi công viꢚc, mꢔi mê kiꢖm tiꢍn, không có thꢇi gian quan tâm
ñꢖn viꢚc hꢃc hành, bè bꢀn cꢕa con cái, không chú tâm giáo dꢗc con, xem viꢚc giáo dꢗc con
cái là trách nhiꢚm cꢕa nhà trưꢇng ñã dꢥn ñꢖn tình trꢀng trꢘ cꢔm thꢆy bꢜ bꢢ rơi, thiꢖu thꢏn
tình cꢔm. Các em sꢝ tìm ñꢖn nhꢑng mꢏi quan hꢚ khác ñꢈ bù ñꢙp ꢨ ñây chính là nguyên
nhân ñꢈ nhꢑng nhóm trꢘ xꢆu dꢗ dꢩ, lôi kéo các em vào nhꢑng hành vi xꢆu, trong ñó có
hành vi bꢀo lꢁc.
Gia ñình có hành vi bꢀo lꢁc gia ñình có thꢈ ñưꢐc coi là nguyên nhân chính dꢥn ñꢖn
nhꢑng hành vi bꢀo lꢁc ꢨ ñánh nhau ꢂ HS, bꢂi ngay chính môi trưꢇng thân cꢓn, luôn gꢙn bó
vꢎi trꢘ lꢀi có nhꢑng hành vi lꢚch chuꢡn thì các em rꢆt dꢉ bꢜ tꢓp nhiꢉm. Viꢚc ñꢏi xꢛ thô bꢀo
cꢕa cha, mꢤ ñꢏi vꢎi trꢘ như ñánh ñꢓp, chꢛi mꢙng sꢝ hình thành nhꢑng tính cách tiêu cꢁc ꢂ
trꢘ như tính lì lꢐm, hay trꢔ thù..., và rꢆt dꢉ tham gia vào các nhóm có cùng tính cách, thích
ñánh nhau (ñꢈ tìm cách giꢔi toꢔ nhꢑng ꢅc chꢖ mình phꢔi chꢜu ñꢁng tꢠ sꢁ trꢠng phꢀt cꢕa
cha mꢤ sang ngưꢇi khác). Nhiꢍu trưꢇng hꢐp hꢃc sinh ñánh nhau nói rꢣng trong gia ñình
128
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
các em có hành vi bꢀo lꢁc giꢑa các thành viên (bꢀo lꢁc giꢑa cha mꢤ, bꢀo lꢁc giꢑa anh chꢜ
em, bꢀo lꢁc giꢑa cha mꢤ và con cái), ñꢌc biꢚt ñáng lo ngꢀi vꢍ mꢅc ñꢊ bꢀo lꢁc giꢑa cha mꢤ
và con cái.
Vꢍ nguyên nhân dꢥn ñꢖn bꢀo lꢁc HS tꢠ nhà trưꢇng, nhiꢍu nghiên cꢅu [5, 6, 7] và thꢁc
tꢖ cho thꢆy: Dù nhà trưꢇng ñã có nhiꢍu cꢏ gꢙng trong viꢚc nâng cao chꢆt lưꢐng giáo dꢗc
ñꢀo ñꢅc, pháp luꢓt cho hꢃc sinh, nhưng trong tình hình bꢀo lꢁc HS ñang gia tăng hiꢚn nay,
có mꢊt phꢋn nguyên nhân tꢠ phía nhà trưꢇng.
ꢨ Nhìn tꢠ góc ñꢊ chương trình giáo dꢗc phꢒ thông và thꢁc tꢖ nhà trưꢇng thì chương
trình các môn hꢃc còn thiên vꢍ giꢇ dꢀy chính khóa, ít các hoꢀt ñꢊng ngoꢀi khóa cho hꢃc
sinh. Trong các giꢇ hꢃc chꢕ yꢖu thiên dꢀy vꢍ kiꢖn thꢅc. Do ñó, áp lꢁc hꢃc rꢆt nꢌng nꢍ vꢎi
hꢃc sinh, gây nhiꢍu bꢅc xúc cho các em. Xu hưꢎng cꢕa mꢊt bꢊ phꢓn lꢎn HS cꢕa ña sꢏ gia
ñình ꢂ Hà Nꢊi là: con cái sau khi tꢏt nghiꢚp phꢒ thông phꢔi vào ñưꢐc ñꢀi hꢃc, thꢓm chí ñꢕ
ñiꢍu kiꢚn ñꢈ ñi hꢃc nưꢎc ngoài. Đꢈ ñáp ꢅng nhu cꢋu ñó, nhiꢍu nhà trưꢇng ñã coi trꢃng dꢀy
chꢑ cho hꢃc sinh hơn dꢀy ngưꢇi.
ꢨ Do quꢪ ñꢆt ít, trong ña sꢏ các trưꢇng THPT còn chꢓt hꢤp, thiꢖu nơi vui chơi cho HS
sau mꢩi tiꢖt hꢃc. Nhꢑng ngày nóng lꢁc thiꢖu quꢀt, chꢩ ngꢞi chꢓt chꢊi, cꢔm giác ngꢊt ngꢀt,
bꢅc bꢏi... cũng là nhꢑng yꢖu tꢏ nguy cơ gây ra bꢀo lꢁc giꢑa hꢃc sinh vꢎi nhau.
ꢨ Hꢋu hꢖt các trưꢇng THPT chưa có Phòng Tư vꢆn tâm lí và chưa có giáo viên tâm lí
ñꢈ tư vꢆn cho hꢃc sinh, giúp các em giꢔi tꢢa nhꢑng thꢙc mꢙc, tình trꢀng căng thꢦng; tư vꢆn
cho các em cách giꢔi quyꢖt các mâu thuꢥn... Đây cũng là mꢊt phꢋn nguyên nhân dꢥn các
em tꢎi tꢁ giꢔi quyꢖt bꢣng bꢀo lꢁc.
Nhꢑng tác ñꢊng tiêu cꢁc tꢠ môi trưꢇng xã hꢊi cũng là nguyên nhân gây ra bꢀo lꢁc HS.
ꢨ Do sꢁ quꢔn lí yꢖu kém cꢕa cơ quan nhà nưꢎc tꢠ trung ương ñꢖn thành phꢏ,
quꢓn/huyꢚn, xã/phưꢇng mà phim, ꢔnh, sách báo, ñꢞ chơi, trò chơi mang tính bꢀo lꢁc
(Game online) xuꢆt hiꢚn khꢙp nơi ꢂ cꢔ nꢊi thành, ngoꢀi thành và các huyꢚn xa, ñã ꢔnh
hưꢂng xꢆu ñꢖn ñꢀo ñꢅc, lꢏi sꢏng cꢕa hꢃc sinh. Không ít hꢃc sinh thích làm theo nhꢑng
“mꢥu hꢆp dꢥn” mà các em tiꢖp thu ñưꢐc tꢠ các văn hóa phꢡm và dꢜch vꢗ bꢀo lꢁc ñó.
ꢨ Do tꢏc ñꢊ ñô thꢜ hóa nhanh, nhưng quꢪ ñꢆt dùng cho sinh hoꢀt văn hóa thꢈ thao
chung quá ít. Hoꢌc nꢖu có, hꢋu hꢖt cơ sꢂ văn hóa thꢈ thao lꢀi ñưa vào dꢜch vꢗ khiꢖn trꢘ em
thiꢖu nơi vui chơi, giꢔi trí lành mꢀnh, nhiꢍu em xa vào phim, ꢔnh, sách báo, ñꢞ chơi, trò
chơi mang tính bꢀo lꢁc (Game online); bꢜ lôi kéo vào các nhóm bꢀn lꢚch chuꢡn.
ꢨ Hꢃc sinh bưꢎc ra ngoài ñưꢇng thưꢇng bꢙt gꢌp nhꢑng hành vi bꢀo lꢁc cꢕa ngưꢇi lꢎn,
hoꢌc sꢁ vô cꢔm cꢕa nhꢑng ngưꢇi xung quanh trưꢎc các hành vi bꢀo lꢁc. Thꢁc trꢀng này tác
ñꢊng rꢆt xꢆu tꢎi sꢁ phát triꢈn nhân cách cꢕa các em.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
129
2.2.2. Nguyên nhân dꢐn ñꢓn hành vꢁ bꢅo lꢆc tꢔ các yꢓu tꢕ cá nhân
Đꢏi vꢎi hꢃc sinh thì nguyên nhân do cá nhân mà ñꢍ tài ñưa ra ñưꢐc tán thành vꢎi tꢟ lꢚ
khá cao, cao nhꢆt là Muꢑn uy hiꢈp ngưꢍi khác (70.74%); Sai lꢀch trong quan ñiꢙm sꢑng
(77.10%); Muꢑn thꢙ hiꢀn sꢘc mꢅnh cꢋa bꢏn thân (81.68%); Thiꢈu khꢏ năng kiꢙm soát
hành vi ꢘng xꢚ cꢋa bꢏn thân (83.46%); Trꢏ thù bꢅn vì bꢅn ñã tꢗng chơi xꢉu mình
(83.97%) và ý kiꢖn ñưꢐc hꢃc sinh ñꢞng ý cao nhꢆt là Tranh giành ngưꢍi yêu (85.24%). Tꢟ
lꢚ hꢃc sinh ñꢞng ý thꢆp nhꢆt ñꢏi vꢎi các nguyên nhân Không cùng ñꢠng cꢉp (41.48%) và
Có vꢉn ñꢊ vꢊ thꢡn kinh (40.71%)
Theo ý kiꢖn cꢕa các GV, 10 nguyên nhân do bꢔn thân hꢃc sinh mà ñꢍ tài nêu ra ñꢍu
ñúng, tꢫ lꢚ ñꢞng ý rꢆt cao, 66.67% trꢂ lên, trong ñó có 6 nguyên nhân ñưꢐc sꢁ nhꢆt trí cao
nhꢆt là: Muꢑn thꢙ hiꢀn sꢘc mꢅnh cꢋa bꢏn thân (80.21%); Thiꢈu kĩ năng sꢑng (83.33%); Sꢆ
phát triꢙn thiꢈu toàn diꢀn, thiꢈu hꢂt vꢊ nhân cách (83.33%); Tranh giành ngưꢍi yêu
(83.33%); Sai lꢀch trong quan ñiꢙm sꢑng (85.42%); Thiꢈu khꢏ năng kiꢙm soát hành vi ꢘng
xꢚ cꢋa bꢏn thân (91.67%)
Ý kiꢖn cha mꢤ hꢃc sinh cũng ñꢞng ý vꢎi nhꢑng nguyên nhân ñưa ra trong ñꢍ tài, trong
ñó các nguyên nhân ñưꢐc sꢁ nhꢆt trí cao là: Sai lꢀch trong quan ñiꢙm sꢑng (75.73%); Sꢆ
phát triꢙn thiꢈu toàn diꢀn, thiꢈu hꢂt vꢊ nhân cách (76.70%); Tranh giành ngưꢍi yêu
(76.70%); Thiꢈu kĩ năng sꢑng (77.67%); Thiꢈu khꢏ năng kiꢙm soát hành vi ꢘng xꢚ cꢋa bꢏn
thân (81.55%); Trꢏ thù bꢅn vì bꢅn ñã tꢗng chơi xꢉu mình (85.44%); Muꢑn thꢙ hiꢀn sꢘc
mꢅnh cꢋa bꢏn thân (87.38%).
Mꢊt sꢏ hꢃc sinh khi ñưꢐc phꢢng vꢆn ñã cho biꢖt thêm mꢊt sꢏ nguyên nhân khác dꢥn
tꢎi bꢀo lꢁc như: Tính tꢁ trꢃng thꢆp, thiꢖu kꢪ năng giao tiꢖp và giꢔi quyꢖt vꢆn ñꢍ; có thꢆt
vꢃng, chꢜu áp lꢁc nào ñó vꢍ tâm lý, có vꢆn ñꢍ vꢍ cꢔm xúc...
Tꢆt cꢔ các nguyên nhân gây bꢀo lꢁc nêu trên phꢋn nào do tác ñꢊng cꢕa nhꢑng tiêu cꢁc
trong quá trình phát triꢈn tâm – sinh lí lꢅa tuꢒi gây ra. Hꢃc sinh THPT có ñꢊ tuꢒi tꢠ 15 ꢨ 18
tuꢒi. Lꢅa tuꢒi này có mꢊt vꢜ trí ñꢌc biꢚt trong thꢇi kỳ phát triꢈn cꢕa con ngưꢇi, vì nó là thꢇi
kỳ chuyꢈn tiꢖp tꢠ thiꢖu niên thành ngưꢇi lꢎn. Đây là thꢇi kỳ phát triꢈn mꢀnh mꢝ và phꢅc
tꢀp nhꢆt, cꢔ vꢍ cơ thꢈ, tâm lí và tình cꢔm và các mꢏi quan hꢚ xã hꢊi.
ꢨ Sꢁ phát triꢈn nhanh vꢍ tâm ꢨ sinh lí ꢂ lꢅa tuꢒi này, tꢀo nên nhꢑng thay ñꢒi mꢀnh mꢝ
cꢕa cơ thꢈ nhiꢍu khi dꢥn ñꢖn nhꢑng rꢏi loꢀn vꢍ tâm thꢋn kinh khiꢖn các em thꢆy lo lꢙng,
bꢅt dꢅt, bꢅc xúc, nhiꢍu em gꢌp khó khăn trong viꢚc kiꢈm soát hành vi ꢅng xꢛ cꢕa bꢔn
thân [5].
ꢬ Hà Nꢊi, ña sꢏ hꢃc sinh có ñiꢍu kiꢚn sꢏng thuꢓn lꢐi hơn các bꢀn ꢂ các vùng miꢍn
khác cꢔ vꢍ ñiꢍu kiꢚn kinh tꢖ, cũng như văn hóa ꢨ xã hꢊi nên tuꢒi dꢓy thì cꢕa ña sꢏ hꢃc sinh
130
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
sꢎm hơn thꢖ hꢚ trưꢎc. ꢬ lꢅa tuꢒi này, quan hꢚ giꢑa nam và nꢑ ñã ñưꢐc tích cꢁc hoá mꢊt
cách rõ rꢚt. Do vꢓy, nhu cꢋu vꢍ tình bꢀn khác giꢎi ñưꢐc tăng cưꢇng, bꢙt ñꢋu có xuꢆt hiꢚn
sꢁ lôi cuꢏn khá mꢀnh mꢝ ñꢏi vꢎi phái khác. Sꢁ phát triꢈn sꢎm vꢍ sinh lí trong khi lꢀi chưa
ñưꢐc giáo dꢗc ñꢋy ñꢕ vꢍ giꢎi tính, tình bꢀn, tình yêu dꢥn ñꢖn nhiꢍu em yêu sꢎm.
Tuy nhiên, do nhìn nhꢓn sꢁ viꢚc còn thiên vꢍ cꢔm tính, khꢔ năng kiꢍm chꢖ bꢔn thân chưa
cao nên dꢥn ñꢖn tình trꢀng nꢔy sinh mâu thuꢥn ꢂ mꢊt sꢏ em trong tình yêu hꢃc trò dꢥn ñꢖn
bꢀo lꢁc.
Các em cũng thưꢇng quan tâm ñꢖn chiꢍu cao, hình thꢅc nên dành nhiꢍu thꢇi gian soi
gương, ăn vꢓn quꢋn áo và cꢏ ñꢈ mình trông có vꢘ quyꢖn rũ hơn. Vì vꢓy các em thưꢇng có
sꢁ suy bì, so sánh bꢔn thân vꢎi ngưꢇi khác. Đã có nhiꢍu mâu thuꢥn dꢥn ñꢖn bꢀo lꢁc ꢂ hꢃc
sinh, nhꢆt là hꢃc sinh nꢑ tꢠ lí do này.
ꢨ ꢬ tuꢒi THPT, HS ñã có khꢔ năng ñánh giá khá sâu sꢙc nhꢑng phꢡm chꢆt, nhꢑng mꢌt
mꢀnh, mꢌt yꢖu cꢕa nhꢑng ngưꢇi cùng sꢏng, cùng hoꢀt ñꢊng và cꢕa chính bꢔn thân. Tuy
nhiên, ꢂ lꢅa tuꢒi này, sꢁ tꢁ ñánh giá nhiꢍu khi còn mang tính chꢕ quan. Các em thưꢇng có
xu hưꢎng cưꢇng ñiꢚu khi tꢁ ñánh giá vꢍ mình: hoꢌc là quá tꢁ ti (ñánh giá thꢆp bꢔn thân),
hoꢌc là quá tꢁ cao (ñánh giá bꢔn thân quá cao so vꢎi thꢁc tꢖ). Đây cũng là nguyên nhân
nꢔy sinh mâu thuꢥn ꢂ nhiꢍu HS.
ꢨ Hꢃc sinh ꢂ lꢅa tuꢒi này thưꢇng ham thích thꢛ nghiꢚm cái mꢎi lꢀ và cꢔm giác... Nꢖu
không ñưꢐc quan tâm, hꢩ trꢐ, giáo dꢗc ñúng mꢅc, có thꢈ dꢥn các em ñꢖn ham thích trò
chơi, văn hóa phꢡm bꢀo lꢁc và xu hưꢎng hành ñꢊng theo nhꢑng gì các em hꢃc ñưꢐc tꢠ ñó.
ꢨ Hꢃc sinh THPT có nhu cꢋu cao vꢍ kꢖt bꢀn. Trong nhóm bꢀn bè, nhiꢍu em muꢏn thu
hút sꢁ chú ý và thán phꢗc cꢕa bꢀn bè, dꢥn tꢎi viꢚc các em có thꢈ phát ngôn, dùng bꢀo lꢁc
ñꢈ: thꢈ hiꢚn sꢅc mꢀnh cꢕa bꢔn thân, sꢁ tài giꢢi cꢕa bꢔn thân... Nhưng ñꢞng thꢇi các em
cũng chꢜu sꢁ chi phꢏi cꢕa nhóm bꢀn ñꢞng ñꢦng, bꢙt buꢊc phꢔi tuân theo các chuꢡn mꢁc cꢕa
nhóm. Dꢥn tꢎi viꢚc có em biꢖt ñánh bꢀn là sai vꢥn tham gia vì sꢐ bꢜ loꢀi khꢢi nhóm.
ꢨ Xã hꢊi biꢖn ñꢒi nhanh, nhiꢍu tình huꢏng phꢅc tꢀp bao quanh các em hàng ngày,
nhưng rꢆt nhiꢍu hꢃc sinh thiꢖu các kĩ năng sꢏng cơ bꢔn như: giao tiꢖp, ra quyꢖt ñꢜnh, giꢔi
quyꢖt vꢆn ñꢍ, giꢔi quyꢖt mâu thuꢥn; tìm kiꢖm sꢁ hꢩ trꢐ giúp ñꢄ,... nên ñã trꢂ thành kꢘ gây
bꢀo lꢁc hoꢌc nꢀn nhân cꢕa bꢀo lꢁc.
ꢨ Mꢊt bꢊ phꢓn hꢃc sinh gây ra bꢀo lꢁc do sꢁ phát triꢈn thiꢖu toàn diꢚn, thiꢖu hꢗt vꢍ
nhân cách, sai lꢚch trong quan ñiꢈm sꢏng. Mꢊt sꢏ em nꢑ hiꢈu chưa ñúng vꢍ bình ñꢦng giꢎi
nên thiꢖu nꢑ tính, thích sꢁ ngang tàng, thích thꢈ hiꢚn sꢅc mꢀnh như con trai, nhưng lꢀi thꢈ
hiꢚn mꢊt cách thái quá qua hành vi ñánh bꢀn.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
131
3. KꢖT LUꢗN
Tóm lꢀi, qua nghiên cꢅu và khꢔo sát thꢁc tꢖ, có thꢈ khꢦng ñꢜnh rꢣng: Hiꢚn tưꢐng bꢀo
lꢁc HS khá phꢒ biꢖn ꢂ Hà Nꢊi. Có nhiꢍu nguyên nhân dꢥn tꢎi bꢀo lꢁc, trong ñó ñáng chú ý
là các nguyên nhân, tác ñꢊng tꢠ xã hꢊi, môi trưꢇng sꢏng và cá nhân HS, bꢂi lꢅa tuꢒi này là
lꢅa tuꢒi mꢎi lꢎn, ñang lꢎn, chưa phát triꢈn ñꢋy ñꢕ vꢍ nhꢓn thꢅc, nhân cách. Chính sꢁ thiꢖu
kiꢈm soát hành vi; thiꢖu kinh nghiꢚm trong giao tiꢖp ꢅng xꢛ; lꢚch lꢀc vꢍ quan ñiꢈm, ñꢜnh
hưꢎng, ñôi khi sꢁ tꢁ ái, tꢒn thương cá nhân... ñã khiꢖn các em có các hành ñꢊng bꢀo lꢁc
mà không lưꢇng trưꢎc, không tính ñꢖn hꢓu quꢔ sau ñó. Thꢁc trꢀng và nhꢑng nguyên nhân
này ñòi hꢢi cꢋn có nhꢑng giꢔi pháp kꢜp thꢇi phòng chꢏng, ngăn chꢌn sꢁ lây lan bꢀo lꢁc
trong các trưꢇng THPT nói riêng và các trưꢇng phꢒ thông nói chung ꢂ Hà Nꢊi, vì tương lai
cꢕa thꢖ hꢚ trꢘ, vì sꢁ phát triꢈn cꢕa nhà trưꢇng và xã hꢊi.
TÀI LIꢌU THAM KHꢘO
1. Lê Vân Anh (2011), Giꢏi pháp ngăn ngꢗa các hành vi bꢅo lꢆc trong hꢁc sinh trung hꢁc phꢇ
thông, Nhiꢚm vꢗ KH; Mã sꢏ: B2001ꢨ37ꢨ03NV
2. Nguyꢉn Thanh Bình, Nguyꢉn Thꢜ Mai Lan (2013), Bꢅo lꢆc hꢁc ñưꢍng ꢒ Viꢀt Nam hiꢀn nay
nhìn tꢗ góc ñꢌ tâm lí hꢁc, Nxb Tꢠ ñiꢈn Bách khoa, Hà Nꢊi.
3. Đꢩ Thꢜ Thu Hꢣng (2012), Đoàn Thanh niên vꢖi nhiꢀm vꢂ phòng ngꢗa bꢅo lꢆc trong hꢁc
ñưꢍng ñꢑi vꢖi hꢁc sinh trung hꢁc phꢇ thông, Đꢍ tài cꢆp Bꢊ, Mã sꢏ: ĐT.KXĐTN 2012ꢨ07.
4. Nguyꢉn Thꢜ Thanh Mai và cꢊng sꢁ (2009), Hành vi bꢃt nꢅt trong nhóm trꢢ em trai ꢒ bꢎc trung
hꢁc trong nhà trưꢍng phꢇ thông, Báo cáo Tꢒng kꢖt nhiꢚm vꢗ nghiên cꢅu cꢆp Viꢚn ꢨ Viꢚn
Khoa hꢃc Giáo dꢗc Viꢚt Nam.
5. Nguyꢉn Thꢜ Thanh Mai và nhóm nghiên cꢅu (2016), Thꢆc trꢅng bꢅo lꢆc ꢒ hꢁc sinh trung hꢁc
Hà Nꢌi và mꢌt sꢑ giꢏi pháp phòng chꢑng, Đꢍ tài KHCN, Mã sꢏ 01Xꢨ12/04ꢨ2011ꢨ2
6. Smith. PK (2003), Volence in school: An overview, In P.K Smith (Fd). Thersponsenin Europe
(pp.1ꢨ14), London.
CAUSES OF SCHOOL VIOLENCE IN HA NOI’S HIGH SCHOOLS
Abstract: Nowadays, school violence is a popular and hot issue attracting the attention of
all level of society in general and education sector in particular. Through survey, among
teachers, parents and high schools’ pupils in Ha Noi,, the paper analyzes 2 main reasons
causing school violence including social and environmental impacts; and thought of each
individual pupil.
Keywords: school violence, high school’s pupils, family, school, society
9 trang
8740
Free
Bạn đang xem tài liệu "Nguyên nhân gây bạo lực ở học sinh Trung học Phổ thông Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nguyen_nhan_gay_bao_luc_o_hoc_sinh_trung_hoc_pho_thong_ha_no.pdf
