Nghiên cứu chỉ số OSTA trong đánh giá nguy cơ loãng xương ở phụ nữ mãn kinh từ 40 tuổi trở lên

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

NGHIÊN CỨU CHỈ SỐ OSTA TRONG ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ

LOÃNG XƯƠNG Ở PHỤ NỮ MÃN KINH TỪ 40 TUỔI TRỞ LÊN

Nguyễn Thị Ngọc Lan*, Nguyễn Ngọc Bích*, Đào Xuân Thành*

*Trường Đại Học Y Hà Nội

TÓM TẮT

Chỉ số OSTA (Osteoporosis Self-Assessment Tool for Asians) là một công cụ dự báo

nguy cơ loãng xương đơn giản có ý nghĩa lâm sàng với độ nhạy và độ đặc hiệu đã được

sử dụng ở nhiều nước. Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 406 phụ nữ mãn kinh khỏe mạnh

từ 40 tuổi trở lên từ tháng 12 năm 2014 đến tháng 09 năm 2015; được đo mật độ xương

theo phương pháp DEXA. Kết quả cho thấy chỉ số OSTA < -3 tức có nguy cơ loãng xương

cao: 11,6% (93,6% số phụ nữ này bị loãng xương), chỉ số OSTA -3 ≤ OSTA ≤ 0 tức có nguy

cơ loãng xương trung bình: 62,3% (43,9% số phụ nữ này bị loãng xương), chỉ số OSTA > 0

tương đương với nguy cơ loãng xương thấp: 26,1% (92,4 % số phụ nữ này không loãng

xương. Chỉ số OSTA có độ nhạy: 95,1%, độ đặc hiệu: 40,3%, AUC (diện tích dưới đường

cong): 0,811. Trên cơ sở trên, chỉ số nguy cơ cao đối với phụ nữ mãn kinh miền Bắc Việt

Nam trên bảng đánh giá chỉ số OSTA cần được dịch chuyển ở cột tuổi: tuổi có nguy cơ cao

từ 65 – 69 (tuổi) thành 60 – 64 (tuổi).

Từ khóa: Loãng xương, loãng xương sau mãn kinh, OSTA.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Loãng xương sau mãn kinh là vấn đề

là 36,2% [5]. Với biến chứng thường gặp

là gãy xương, loãng xương làm giảm chất

lượng cuộc sống, gia tăng tỷ lệ tử vong và chi

phí điều trị tốn kém: ở Châu Âu là 30,7 tỷ EU

[6], ở Mỹ là 13,7 đến 20,3 tỷ USD, ở Anh là

1,8 tỷ Pounds [7].

ngày càng được quan tâm do ước tính ảnh

hưởng đến 200 triệu người trên toàn thế

giới, hơn 75 triệu người ở Châu Âu, Mỹ và

Nhật Bản và ngày càng gia tăng khi tuổi thọ

ngày càng cao [1]. Đây là bệnh lý toàn thể

của khung xương đặc trưng bởi sự giảm khối

lượng xương, tổn thương vi cấu trúc xương

và tăng nguy cơ gãy xương xảy ra ở phụ nữ

mãn kinh [2], [3]. Tỷ lệ loãng xương ở phụ nữ

từ 50 đến 84 tuổi ở các quốc gia Đức, Pháp,

Ý, Tây ban Nha, Anh là 21% [4]. Tỷ lệ loãng

xương ở phụ nữ mãn kinh Hà Nội năm 2002

Chẩn đoán loãng xương theo tiêu chuẩn

WHO dựa vào đo mật độ xương bằng máy

DEXA (Dual energy X ray absorptiometry)

sử dụng tia X hấp thu nặng lượng kép [8].

Mặc dù đây là tiêu chuẩn vàng song việc đo

mật độ xương bằng phương pháp DEXA còn

chưa được phổ biến ở nhiều khu vực thuộc

các nước đang phát triển, trong đó có Việt

Tạp chí

36

Nội khoa Việt Nam Số 16 - tháng 4/2016

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Nam, do chi phí cao và thiếu trang thiết bị.

Do vậy, việc đưa ra một công cụ có thể dự

báo nguy cơ loãng xương chính xác, đơn

giản và giá cả phù hợp nhằm quyết định điều

trị loãng xương kịp thời là vô cùng cần thiết.

Với ý tưởng đó, năm 2001, Koh và cộng sự

đã xây dựng được một công cụ dành cho

phụ nữ mãn kinh châu Á. Đó là chỉ số OSTA

(Osteoporosis Self-Assessment Tool for

Asians). Đây là một công cụ đơn giản được

tính toán dựa trên cân nặng và tuổi của đối

tượng nghiên cứu, cho độ nhạy 91% và độ

đặc hiệu 45% khi so sánh mật độ xương

được đo bằng phương pháp DEXA [9]. Công

cụ này đã được kiểm chứng tại nhiều quốc

gia ở châu Á, cho thấy độ nhạy, độ đặc hiệu

tương đương với kết quả của tác giả Koh.

Sau đó, chỉ số này còn ứng dụng cho cả

đối tượng là nam giới. Ở Việt Nam hiện nay

chỉ có một nghiên cứu trên đối tượng nam

giới của Nguyễn Xuân Trường 2014 [10],

mà chưa có nghiên cứu nào về chỉ số OSTA

trong dự báo nguy cơ loãng xương ở phụ nữ

sau mãn kinh.

Biểu đồ 1. Mô hình OSTA theo Koh [9]

Do vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu chỉ số OSTA trong đánh giá nguy cơ loãng xương ở

phụ nữ mãn kinh từ 40 tuổi trở lên nhằm hai mục tiêu:

1. Áp dụng chỉ số OSTA trong đánh giá nguy cơ loãng xương ở phụ nữ mãn kinh từ

40 tuổi trở lên.

2. Đối chiếu chỉ số OSTA với đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA ở các đối

tượng trên.

Tạp chí

37

Số 16 - tháng 4/2016 Nội khoa Việt Nam

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

- Có một người thân (đặc biệt là mẹ) có

tiền sử gãy xương

1. Đối tượng nghiên cứu

- Hút thuốc, uống rượu

1.1. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân

- Không tập thể dục thường xuyên

Gồm 406 phụ nữ mãn kinh ≥ 40 tuổi

đi kiểm tra sức khỏe tại khoa Khám bệnh

theo yêu cầu, Bệnh viện Bạch Mai, được

đo mật độ xương tại cột sống thắt lưng và

cổ xương đùi theo phương pháp DEXA sử

dụng tia X hấp thu năng lượng kép (máy

Hologic) từ tháng 12 năm 2014 đến tháng

09 năm 2015.

- Đã phải nằm liệt giường trong một thời

gian dài do bệnh tật

- Té ngã trong 12 tháng qua

Các đối tượng được đo mật độ xương tại

cột sống thắt lưng và cổ xương đùi bằng máy

Hologic explorer của Mỹ sản xuất, sử dụng

tia X hấp thu năng lượng kép. T-score được

tính theo khối lượng xương đỉnh của người

Việt Nam [11].

1.2. Tiêu chuẩn loại trừ

Bệnh nhân mắc các bệnh liên quan

tới chuyển hóa xương và các yếu tố có thể

ảnh hưởng đến mật độ xương: Bệnh lý nội

tiết (cường giáp, cường cận giáp, suy giáp,

Cushing, đái tháo đường), bệnh lý tiêu hóa

(sau cắt dạ dày, ruột, rối loạn tiêu hoá kéo dài,

xơ gan), suy thận, viêm khớp mạn tính, bệnh

hệ thống (viêm cột sống dính khớp, viêm

khớp dạng thấp), sau cắt buồng trứng, bệnh

nhân đã điều trị loãng xương, mất trí nhớ, tiền

sử thay khớp háng hoặc gãy cổ xương đùi

hai bên.

3. Phân tích và xử lý số liệu

Phân tích và xử lý số liệu bằng phần

mềm SPSS 16.0. Tính giá trị lớn nhất, nhỏ

nhất, giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, các

tỷ lệ phần trăm. Dùng thuật toán khi bình

phương (X²) để so sánh các tỷ lệ quan sát,

dùng test t-student để so sánh các giá trị

trung bình, tính tỷ suất chênh OR để đánh

giá các yếu tố nguy cơ. Nhập tính và tính

chỉ số OSTA. Vẽ đường cong ROC, diện

tích dưới đường cong AUC, khoảng tin

cậy 95% dựa trên phần mềm máy tính. Độ

nhạy tính bằng tỷ lệ nữ giới bị loãng xương

(T- score ≤ -2.5) và có OSTA nằm ở nhóm

nguy cơ trung bình và cao, độ đặc hiệu xác

định bằng tỷ lệ nữ giới không loãng xương

(T- score > -2.5) và có OSTA nằm ở nhóm

nguy cơ thấp.

2. Phương pháp nghiên cứu

2.1. Thiết kế nghiên cứu: mô tả cắt ngang

2.2. Nội dung nghiên cứu

Các đối tượng đến khám được khai thác

các yếu tố nguy cơ loãng xương qua khám

lâm sàng và điều tra theo mẫu do nhóm

nghiên cứu thiết kế dựa trên các mục tiêu

nghiên cứu.

Đạo đức nghiên cứu: Nghiên cứu được

sự đồng ý của khoa Khám bệnh theo yêu cầu,

Bệnh viện Bạch Mai, Bộ môn Nội tổng hợp và

phòng đào tạo sau Đại học trường Đại học

Y Hà Nội. Các thông tin về bệnh nhân được

giữ bí mật. Dữ liệu thu thập chỉ phục vụ cho

nghiên cứu và chẩn đoán, giúp cho việc điều

trị bệnh được tốt hơn.

Khảo sát các yếu tố sau đây:

- Tuổi (năm)

- Cân nặng (kg)

- Tiền sử bị gãy xương ở tuổi trưởng thành

Tạp chí

38

Nội khoa Việt Nam Số 16 - tháng 4/2016

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

III KẾT QUẢ

3. Độ nhạy và độ đặc hiệu của chỉ số OSTA

so với đo mật độ xương bằng phương

pháp DEXA

1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu

1.1. Đặc điểm chung

3.1. Độ nhạy và độ đặc hiệu của chỉ số OSTA

Bảng 1. Độ nhạy và độ đặc hiệu của chỉ số OSTA

- Tuổi cao nhất là 88 và thấp nhất là 40

tuổi với tuổi trung bình là 56,6 ± 9,0 (tuổi). Độ

tuổi 50 – 59 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (51,7%)

OSTA

-10

-6

-5

-4

-3

-2

-1

0

Độ nhạy

0

Độ đặc hiệu

100

- Tuổi mãn kinh trung bình: 48,0 ± 4,5;

9,82

100

cao nhất: 58 (tuổi); thấp nhất: 40 (tuổi)

17,79

26,99

34,36

50,31

79,14

95,09

99,39

100

99,59

98,77

97,12

85,6

- Chiều cao trung bình: 152,2 ± 5,6 (cm)

- Cân nặng trung bình: 52,8 ± 7,9 (kg)

- BMI trung bình: 22,8 ± 3,0 (kg/m²)

69,14

40,33

20,16

8,23

1.2. Tỷ lệ loãng xương và thiểu xương

1

2

6

100

0

Nhận xét:

- Tại cut-off 0, chỉ số OSTA có độ nhạy:

95,1%

- Tại cut-off -3, chỉ số OSTA có độ đặc

hiệu: 97,12%

Biểu đồ 2. Tỷ lệ loãng xương và thiểu

xương theo của đối tượng nghiên cứu

RVWD

ꢅꢀꢀ

ꢄꢀ

ꢃꢀ

ꢂꢀ

ꢁꢀ

ꢀ

Tỷ lệ loãng xương và thiểu xương lần

lượt là 40,1% và 40,4%, cao nhất ở nhóm tuổi

≥ 70 tuổi (86,8%).

2. Khảo sát nguy cơ loãng xương ở phụ

nữ mãn kinh từ 40 tuổi trở lên bằng chỉ số

OSTA

Diện tích dưới đường cong:0,811

- Tỷ lệ nguy cơ loãng xương của đối

tượng nghiên cứu theo chỉ số OSTA

Nguy cơ cao: 11,6%, nguy cơ trung bình:

62,3%, nguy cơ thấp: 26,1%

ꢀ

ꢁꢀ

ꢂꢀ

ꢃꢀ

ꢄꢀ

ꢅꢀꢀ

ꢅꢀꢀꢆ6SHFLILFLW\

100-độ đặc hiệu

Biểu đồ 3. Đường cong ROC và diện tích

dưới đường cong (AUC) của chỉ số OSTA

tại cut-off 0

- Đặc điểm của OSTA trung bình theo

tình trạng loãng xương

Giá trị OSTA trung bình là - 0,76 ± 2,26,

giá trị nhỏ nhất là -10, lớn nhất là 6.

Nhận xét: Diện tích dưới đường cong

AUC có ý nghĩa theo cut-off 0 là 0,811.

Tạp chí

39

Số 16 - tháng 4/2016 Nội khoa Việt Nam

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

3.2. Độ nhạy và độ đặc hiệu của chỉ số OSTA tại cut-off 0

Bảng 2. Độ nhạy và độ đặc hiệu của chỉ số OSTA tại cut-off 0

T- score ≤ -2,5 SD T- score > -2,5 SD

OR

(95%CI)

OSTA

N

155

8

%

n

%

< 0

≥ 0

95,1

4,9

145

98

59,7

40,3

100

13,09

(6,15-27,87)

Tổng

163

100

243

Nhận xét:

Có mối liên quan chặt chẽ giữa chỉ số OSTA và chỉ số T-score. Nếu đối tượng nghiên cứu

có chỉ số OSTA < 0 thì nguy cơ bị loãng xương cao gấp 13,09 lần so với đối tượng có OSTA ≥ 0.

3.3. Độ nhạy và độ đặc hiệu của chỉ số OSTA tại cut-off -3

Bảng 3. Độ nhạy và độ đặc hiệu của chỉ số OSTA tại cut-off -3

T- score ≤ -2,5 SD

T- score > -2,5 SD

OR

(95%CI)

OSTA

N

%

n

%

< -3

≥ -3

44

27,0

73,0

100,0

3

1,2

29,58

(8,99 - 97,23)

119

163

240

243

98,8

100,0

Tổng

Nhận xét: Có mối liên quan chặt chẽ giữa chỉ số OSTA và chỉ số T-score. Nếu đối tượng

nghiên cứu có chỉ số OSTA ≥ -3 thì khả năng không bị loãng xương cao gấp 29,58 lần so với

đối tượng có OSTA < -3.

3.4. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo chỉ số OSTA tại cut-off 0 và -3

Biểu đồ 4. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo chỉ số OSTA tại cut-off 0 và -3 với T-score chung

Ghi chú: T-score chung: được coi là loãng xương khi bất kỳ một vị trí đo nào đạt ≤ -2,5

Tạp chí

40

Nội khoa Việt Nam Số 16 - tháng 4/2016

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Nhận xét:

- Với OSTA > 0 thì 92,4% đối tượng được khảo sát không loãng xương (có T-score > -2,5)

- Với OSTA ≤ -3 thì 93,6% đối tượng được khảo sát có loãng xương (có T-score ≤ -2,5)

Trên cơ sở như trên, mô hình OSTA cho phụ nữ mãn kinh miền Bắc Việt Nam sẽ

chuyển dịch tuổi có nguy cơ cao từ 65 - 69 thành 60 – 64 (tuổi)

Cân nặng (kg)

Nguy cơ cao theo OSTA

Việt Nam

Nguy cơ cao theo OSTA

của Koh

Nguy cơ trung bình

Nguy cơ thấp

Biểu đồ 5. Mô hình OSTA cho phụ nữ mãn kinh miền Bắc Việt Nam

Nhận xét:

- Một phụ nữ có cân nặng trong khoảng 40 - 44 kg và thuộc nhóm tuổi 60 - 64, nếu theo mô

hình OSTA của Koh thì sẽ nằm trong nhóm nguy cơ trung bình, nếu theo mô hình OSTA cho phụ

nữ mãn kinh miền Bắc Việt Nam thì sẽ nằm trong nhóm nguy cơ cao.

IV. BÀN LUẬN

hạn ở nhóm 50 – 59 tuổi (51,7%), còn nhóm ≥

70 tuổi chiếm tỷ lệ không cao.

1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu

- Chiều cao, cân nặng và BMI trung bình

của chúng tôi tương ứng là: 152,2 ± 5,6 (cm),

52,8 ± 7,9 (kg) và 22,8 ± 3,0 (kg/m²), kết quả

của chúng tôi thấp hơn kết quả của đối tượng

trong nghiên cứu OSTA ở Malaysia và Trung

Quốc [13], [14]

1.1. Đặc điểm chung

- Tuổi

Theo kết quả nghiên cứu của chúng tôi,

tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là

56,6 ± 9,0 tuổi, trong đó tuổi nhiều nhất là 88 và

thấp nhất là 40 tuổi. Tuổi trung bình của chúng

tôi thấp hơn kết quả nghiên cứu của Nguyễn

Huy Bình – năm 2006 với tuổi trung bình của

phụ nữ mãn kinh trong khu vực ngoại thành

Hà Nội là 62,7 ± 7,86 tuổi [12], sự chênh lệch

này có thể giải thích bởi số lượng đối tượng

nghiên cứu của Nguyễn Huy Bình rất cao ở độ

tuổi từ 50 – 70 tuổi còn đối tượng của chúng

tôi chủ yếu là ở ngoại tỉnh, do vậy nếu lên Hà

Nội khám sức khỏe thì độ tuổi cũng chỉ giới

1.2. Tỷ lệ loãng xương và thiểu xương của

đối tượng nghiên cứu

Tỷ lệ loãng xương theo nghiên cứu của

chúng tôi là 40,1%, thiểu xương là 40,4%

theo (biểu đồ 4), kết quả của chúng tôi cao

hơn so với tỷ lệ loãng xương ở Trung Quốc

theo nghiên cứu của Liu và cộng sự năm

2013 là 29,31%, nhưng tỷ lệ thiểu xương

của chúng tôi thấp hơn tỷ lệ thiểu xương của

Trung Quốc là 45,46% [14]

Tạp chí

41

Số 16 - tháng 4/2016 Nội khoa Việt Nam

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

2. Khảo sát nguy cơ loãng xương ở phụ nữ

mãn kinh từ 40 tuổi trở lên bằng chỉ số OSTA

40,3%, kết quả của chúng tôi cũng tương tự

như kết quả của tác giả Koh với độ nhạy là

91% và độ đặc hiệu là 41% [9].

2.1. Đặc điểm chỉ số OSTA ở phụ nữ mãn

kinh từ 40 tuổi trở lên

- Kết quả của bảng (bảng 3) cho thấy

tại cut-off -3, đối tượng nghiên có OSTA ≥ -3

thì khả năng không bị loãng xương cao gấp

29,58 lần so với đối tượng có OSTA < -3, có

ý nghĩa thống kê với 95%CI: 8,99 - 97,23.

Độ nhạy và độ đặc hiệu của OSTA tại cut-off

-3 tương ứng là 27% và 98,8%. Độ đặc hiệu

của chúng tôi cao hơn độ đặc hiệu của OSTA

tại cut-off -4 theo nghiên cứu OSTA ở Trung

Quốc (94,62%) [14]. Do đó OSTA tại cut-off -3

rất có giá trị chẩn đoán loại trừ loãng xương.

- Giá trị OSTA trung bình trong nghiên cứu

của chúng tôi là -0,76 ± 2,26, giá trị nhỏ nhất

là -10, lớn nhất là 6 (bảng 1), kết quả này thấp

hơn giá trị OSTA ở Malaysia với giá trị OSTA

trung bình là 0,3 ± 2,7, giá trị lớn nhất và nhỏ

nhất là 6 và -6 [13], điều này có thể giải thích

bởi chỉ số cân nặng trung bình của người Việt

Nam là thấp hơn của người Malaysia.

- Tại mỗi giá trị OSTA chúng tôi tính độ

nhạy và độ đặc hiệu (bảng 1). Nếu lấy giới hạn

dưới của OSTAtại cut-off -4, độ nhạy và độ đặc

hiệu tương ứng là 26,99% và 98,77%, nếu lấy

cut-off -3, độ nhạy và độ đặc hiệu là 34,36% và

97,12%. Như vậy nếu lấy cut-off -4 sẽ có 10%

đối tượng nghiên cứu không được sàng lọc

loãng xương. Nếu lấy giới hạn trên của OSTA

tại cut-off -1, độ nhạy và độ đặc hiệu là 79,14%

và 69,14%, nếu lấy cut-off 0, độ nhạy và độ

đặc hiệu là 95,09% và 40,33%. Như vậy nếu

lấy giới hạn trên của OSTA tại cut-off 0 thì sẽ

có 16% đối tượng nghiên cứu của chúng tôi

không được sàng lọc loãng xương.

•

Biểu đồ 4 minh họa sự phân bố đối

tượng nghiên cứu theo chỉ số OSTA tại cut-off

0 và -3. OSTA > 0 thì đa số đối tượng nghiên

cứu có T-score bình thường, với OSTA ≤ -3

đa số đối tượng nghiên cứu có T-score ≤ -2,5.

Với nhóm có OSTA dao động từ -3 đến 0 thì

đối tượng nghiên cứu phân phố đều cho cả

hai khu vực T-score > -2,5 và T-score ≤ -2,5.

2.2. Tỷ lệ nguy cơ của đối tượng nghiên cứu

theo OSTA

Trong số 406 phụ nữ mãn kinh ≥ 40 tuổi có

47 người nguy cơ cao bị loãng xương (11,6%),

nguy cơ trung bình là 253 người (62,3%) đạt tỷ

lệ cao nhất, nguy cơ thấp là 50 người (12,3%)

theo chỉ số OSTA. Tỷ lệ nhóm nguy cơ có khác

nhau theo kết quả nghiên cứu ở một số quốc

gia châu Á khác [15], sự khác nhau này có thể

liên quan tới tỷ lệ loãng xương ở phụ nữ mãn

kinh của Việt Nam cao hơn của các nước khác

ở châu Á [13]. Tuy tỷ lệ nguy cơ loãng xương

theo OSTA ở các quốc gia có chênh lệch giữa

các nhóm nhưng tỷ lệ loãng xương trong nhóm

đối tượng có nguy cơ cao theo OSTA đều cao

hơn rất nhiều so với tỷ lệ đó ở nhóm nguy cơ

thấp. Điều này cho thấy trong điều kiện nước ta

cũng như một số quốc gia đang phát triển khác,

nơi mà máy đo mật độ xương bằng DEXA vẫn

chưa thực sự phổ biến thì OSTA vẫn có giá trị

Từ đây chúng tôi quyết định dịch chuyển

OSTA từ cut-off -4; -1 theo như tác giả Koh

[9], sang cut-off -3; 0 để phù hợp với thực tế

loãng xương ở phụ nữ mãn kinh Việt Nam.

- Tại cut-off 0 chúng tôi vẽ đường cong

ROC và tính diện tích dưới đường cong AUC

cho kết quả là 0,811 (biểu đồ 3). Giá trị này

cho thấy OSTA là một công cụ tốt để sàng lọc

loãng xương.

- Kết quả của (bảng 2) cho thấy tại cut-

off 0, đối tượng nghiên cứu có OSTA < 0 sẽ

có nguy cơ mắc loãng xương cao gấp 13,09

lần so với OSTA < 0, có ý nghĩa thống kê với

95%CI (6,15 - 27,87). Độ nhạy và độ đặc

hiệu của chỉ số OSTA tương ứng là 95,1% và

Tạp chí

42

Nội khoa Việt Nam Số 16 - tháng 4/2016

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

trong sàng lọc nguy cơ loãng xương. Cụ thể

là với OSTA < -3, tức là đối tượng nằm trong

nhóm nguy cơ loãng xương cao, có thể khuyến

cáo cho đối tượng đi đo mật độ xương ngay

thậm chí điều trị loãng xương luôn khi chưa

có kết quả mật độ xương, với OSTA từ -3 đến

0 cần thiết cho đo mật độ xương và cân nhắc

điều trị loãng xương, với OSTA > 0 có thể trì

hoãn đo mật độ xương

Việt Nam sửa đổi như trên sẽ giúp sàng lọc

loãng xương tốt hơn và phụ nữ mãn kinh Việt

Nam sẽ có cơ hội được chẩn đoán và điều

trị loãng xương sớm hơn, góp phần hạn chế

biến chứng gãy xương, giảm gánh nặng cho

gia đình và xã hội.

V. KẾT LUẬN

1. Tỷ lệ nguy cơ loãng xương theo OSTA

Trên cơ sở như trên chúng tôi thiết lập chỉ

số OSTA cho người Việt Nam. Biểu đồ 5 là mô

hình OSTA cho phụ nữ Việt Nam, mô hình này

đã được điều chỉnh theo mô hình của tác giả

Koh – 2001(biểu đồ 1). Để mô tả sự khác nhau

giữa hai mô hình chúng tôi đưa ra giả thiết: một

người phụ nữ mãn kinh 63 tuổi, nặng 43 kg

gióng vuông góc từ cột tuổi và cân nặng sẽ cắt

nhau tại điểm chấm trắng như trên hình minh

họa. Nếu theo mô hình OSTA cũ điểm này sẽ

nằm trong vùng màu da cam tức là có nguy

cơ loãng xương trung bình theo OSTA, nhưng

nếu theo mô hình OSTA sửa đổi của chúng

tôi điểm này nằm trong vùng màu đỏ tức là có

nguy cơ loãng xương cao theo OSTA. Thực tế

ở Việt Nam, tỷ lệ loãng xương cao hơn so với

các quốc gia phát triển, điều kiện kinh tế xã hội

còn khó khăn đặc biệt là ở các khu vực nông

thôn và vùng cao, hơn nữa người Việt Nam có

đặc điểm chỉ đi khám bệnh khi có triệu chứng

của bệnh, do vậy việc áp dụng mô hình OSTA

- Chỉ số OSTA < -3 tức có nguy cơ cao:

11,6% (93,6% số phụ nữ này bị loãng xương).

- Chỉ số OSTA -3 ≤ OSTA ≤ 0 tức có nguy

cơ trung bình: 62,3% (43,9% số phụ nữ này

bị loãng xương).

- Chỉ số OSTA > 0 tương đương với nguy

cơ thấp: 26,1% (92,4 % số phụ nữ này không

loãng xương.

2. Độ nhạy, độ đặc hiệu và AUC (diện tích

dưới đường cong) của chỉ số OSTA

- Độ nhạy: 95,1%

- Độ đặc hiệu: 40,3%

- AUC: 0,811

- Trên cơ sở các thông số trên (độ nhạy,

độ đặc hiệu và AUC), chỉ số nguy cơ cao đối

với phụ nữ mãn kinh miền Bắc Việt nam cần

dịch chuyển, tuổi có nguy cơ cao từ 65 – 69

(tuổi) thành 60 – 64 (tuổi).

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Reginster J.Y, Burlet N. (2006).

Osteoporosis: A still increasing prevalence.

Bone. 38(2 Suppl 1), S4-S9

women, Maturitas;52 Suppl 1:S7–22

4. Strom O, Borgstrom F, Kanis JA,

Compston JE, Cooper C, McCloskey E,

Jonsson B. (2011). Osteoporosis: burden,

health care provision and opportunities in the

EU, Osteoporos doi

2. Palacios S, Borrego RS, Forteza A.

(2005). The importance of preventive health

care in post-menopausal women. Maturitas.

Orthopedics. 35(9), 798-805.

5. Trần Thị Tô Châu. (2002). Nghiên cứu

đặc điểm lâm sàng về cơ xương khớp và đo

mật độ xương gót bằng siêu âm trên phụ nữ

mãn kinh Hà Nội. Luận văn thạc sĩ y hoc, tr 45

3. Ferrer J, Neyro JL, Estevez A. (2005).

Identiﬁcationofriskfactorsforpreventionandearly

diagnosis of a-symptomatic post-menopausal

Tạp chí

43

Số 16 - tháng 4/2016 Nội khoa Việt Nam

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

6. Strom O, Borgstrom F, Kanis J.A,

et al. (2011). Osteoporosis: Burden, health

care provision and opportunities in the EU.

A report prepared in collaboration with the

Luận văn thạc sĩ y học

11. Nguyễn Thị Thanh Hương. (2012).

Osteoporisis, a major health problem in Viet

Nam life style factors and determinants of

bone mass

International

(IOF) and the European Federation of

Pharmaceutical Industry Associations

Osteoporosis

Foundation

12. Nguyễn Huy Bình. (2006). Nghiên

cứu thực trạng sức khỏe phụ nữ mãn kinh và

đề xuất giải pháp can thiệp nhằm nâng cao

chất lượng sống của lứa tuổi này

(EFPIA). Arch Osteoporos. 6(1-2), 59-155.

7. Burge R, Dawson-Hughes B, Solomon

D.H, et al. (2007). Incidence and economic

burden of osteoporosis-related fractures in

the United States 2005-2025. J Bone Miner

Res.22(3), 465-475.

13. DAJ

Muslim

et

al.

(2012),

Performance of osteoporosis self-tool for

asian (OSTA) For primary osteoporosis

in ipost menopause Malay women. Ma

laysian Orthopaedic Journal Vol 6 No 1

8. 6 F. Cosman và CS. (2013). Clinician’s

guide to prevention and treatment of

osteoporosis

14. Yong Yang và CS. (2013). Validation

of an osteoporosis self-assessment tool

to identify primary osteoporosis and

new osteoporotic vertebral fractures in

postmenopausal Chinese women in Beijing.

BMC Musculoskeletal Disorders 2013, 14:271

9. Koh và CS. (2001). A Simple Tool to

Identify Asian Women at Increased Risk of

osteoporosis, Osteoporos Int, 12:699–705

10. Nguyễn Xuân Trường. (2014).

Nghiên cứu chỉ số osta và monogram trong

chẩn đoán sàng lọc loãng xương ở nam giới.

15. Fujiwara S, et al. (2001). Curr Ther

Res 62(8): 586-94

ABSTRACT

PERFORMANCE OF OSTEOPOROSIS SELF-ASSESSMENT TOOL FOR ASIAN (OSTA)

FOR PRIMARY OSTEOPOROSIS IN POST-MENOPAUSAL VIETNAMESE WOMEN

The Osteoporosis Self-Assessment Tool for Asians (OSTA) score is a simple, valuable

tool predicts women at risk of osteoporosis with the high sensitivity and the speciﬁcity. It can

be used as a screening tool for patients at risk who would beneﬁt from bone mineral density

measurement and treatment. A cross-sectional study evaluated the performance of OSTA

among 406 post-menopausal health Vietnamese women at the age from 40 and above

from 12/2014 to 09/2015. Subjects with history of metabolic disease, presence of bone

metastasis, signiﬁcant renal impairment, previous bilateral oophorectomy, previous both hip

fracture or prior use of any bisphosphonate were excluded from the study, were measured

BMD by DEXA. Cutoff points of 0 as -3 were used for diagnosis in this study. The low risk

category (index > 0) represented 26.1% of all women with only 92.4 % of the women in this

category having normal BMD. The intermediate risk category (-3 to 0) represented 62.3%

of participants, the prevalence of osteoporosis was 43.9%. The high risk group (index <-3)

represented only 11.6% of participants. The prevalence of osteoporosis was very high

(93.6%) in this group. Our study result OSTA with sensitivity and speciﬁcity of 95.1% and

40.3% respectively and AUC (area under curve) 0.811. In conclusion, OSTA high risk index

of women in the north of Vietnam should be changed in age column from 65 – 69 to 60 – 64.

Tạp chí

44

Nội khoa Việt Nam Số 16 - tháng 4/2016

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT GLUCOSE

VÀ RỐI LOẠN LIPID MÁU Ở BỆNH NHÂN NAM

ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÝP 2 LÀ CÁN BỘ ĐIỀU TRỊ

TẠI BỆNH VIỆN TRUNG ƯƠNG QUÂN ĐỘI 108

Trần Đình Thắng*, Nguyễn Văn Quýnh*

*Bệnh viện Trung ương Quân đội 108

TÓM TẮT

Nghiên cứu trên 200 bệnh nhân nam ĐTĐ týp 2 được theo dõi và điều trị tại khoa Nội

A1 và phòng khám C1-3 Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 từ 1/2013 đến 12/2014 nhận

thấy mức độ kiểm soát tốt glucosse, HbA1c và các thành phần lipid máu chưa cao.

- Kiểm soát tốt glucosse chiếm 27,5%, chấp nhận 39,5%, kém là 33%, mức độ kiểm

soát tốt theo HbA1c chiếm 18%, chấp nhận 19,5%, kém là 62,5%.

- Kiểm soát tốt TG đạt thấp nhất là 26,0%, HDL-C cao nhất là 62,5%, đến CT là 39%,

LDL-C là 30,5%.

- Có mối liên quan giữa mức độ kiểm soát glucose, HbA1c với rối loạn lipid máu (OR

là 2,16 và 1,68 với p <0,05).

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Đái tháo đường (ĐTĐ) là một bệnh nội

glucose và rối loạn lipid máu ở bệnh nhân

nam đái tháo đường týp 2 là cán bộ điều trị tại

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

tiết chuyển hoá, tỷ lệ mắc ĐTĐ ngày càng

tăng, trong đó trên 90% là ĐTĐ týp 2. Có

nhiều yếu tố liên quan đến sự phát sinh và

phát triển của bệnh ĐTĐ như béo phì, rối

loạn lipid máu (RLLPM), THA... Ở Việt Nam

qua một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ kiểm

soát tốt glucose và RLLP máu chưa cao, các

biến chứng vẫn còn nhiều. Trong quân đội hệ

thống quân y được biên chế từ cấp cơ sở đến

trung ương. Các cán bộ được kiểm tra sức

khỏe định kỳ hàng năm, quản lý và điều trị các

bệnh mạn tính khá chặt chẽ. Vì vậy chúng tôi

tiến hành nghiên cứu thực trạng kiểm soát

II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

Đối tượng: gồm 200 BN ĐTĐ týp 2 là cán

bộ trong quân đội được theo dõi và điều trị tại

khoa Nội Cán bộ (A1) và phòng khám cán bộ

cao cấp C1-2 – Bệnh viện Trung ương Quân

đội 108 từ tháng 1/ 2013 đến tháng 12/ 2014.

Phương pháp nghiên cứu: mô tả, cắt

ngang, tiêu chuẩn chẩn đoán ĐTĐ theo

TCYTTG năm 1998, chẩn đoán ĐTĐ týp 2

Tạp chí

45

Số 16 - tháng 4/2016 Nội khoa Việt Nam