Một số đặc điểm cấu trúc theo nhóm gỗ và cấp kính của rừng lá rộng thường xanh tại Vườn Quốc gia Tam Đảo tỉnh Vĩnh Phúc
Lâm học
MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC THEO NHÓM GỖ VÀ CẤP KÍNH CỦA
RỪNG LÁ RỘNG THƯỜNG XANH TẠI VƯỜN QUỐC GIA TAM ĐẢO
TỈNH VĨNH PHÚC
Phạm Thị Hạnh1, Nguyễn Thị Yến2, Phạm Tiến Dũng3
1,2Trường Đại học Lâm nghiệp
3Viện Khoa học Lâm nghiệp
TÓM TẮT
Nghiên cứu được thực hiện tại Vườn quốc gia Tam Đảo - huyện Tam Đảo - tỉnh Vĩnh Phúc, dựa vào các tiêu
chí phân chia rừng theo thông tư 34/2009/TT-BNN&PTNT đã phân chia rừng lá rộng thường xanh ở đây thành
4 trạng thái rừng: rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng thường xanh rất giàu, rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng
thường xanh giàu, rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng thường xanh trung bình và rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng
thường xanh phục hồi. Tiến hành lập ô tiêu chuẩn điều tra trên các trạng thái thu được kết quả về cấu trúc theo
nhóm gỗ và cấp kính: số lượng cây theo cấp kính có sự biến đổi rõ rệt. Đối với cấp kính nhỏ từ 6 - 15 cm, mật
độ lớn nhất tại trạng thái rừng phục hồi và thấp nhất tại trạng thái rừng rất giàu; đối với các cấp kính lớn hơn sự
biến đổi mật độ hoàn toàn ngược lại. Khi phân chia theo nhóm gỗ, kết quả cho thấy tổng số cây đứng tập trung
lớn nhất ở nhóm gỗ 8 đối với rừng phục hồi và tập trung lớn nhất ở nhóm gỗ 5, 6 đối với 3 trạng thái rừng còn
lại. Cũng tương tự như vậy với tổng tiết diện ngang và trữ lượng, trừ trạng thái rừng rất giàu có trữ lượng ở
nhóm 3, 4 khá lớn còn lại các trạng thái khác có thể thấy các giá trị này đều rất thấp ở nhóm các nhóm gỗ 1, 2,
3, 4. Kết quả của nghiên cứu này là một trong những cơ sở quan trọng cho việc đề xuất các phương án bảo tồn
và phát triển rừng bền vững tại Vườn Quốc gia Tam Đảo.
Từ khóa: Cấp kính, nhóm gỗ, rừng lá rộng thường xanh, Tam Đảo.
Huyện Tam Đảo nằm ở phía Đông Bắc tỉnh
Vĩnh Phúc là khu vực có diện tích rừng lớn
nhất của Vườn Quốc gia Tam Đảo. Rừng tự
nhiên thuộc huyện Tam Đảo có những nét rất
đặc trưng của hệ thực vật rừng nhiệt đới ẩm.
Diện tích kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm
nhiệt đới nguyên sinh còn lại rất ít, đa phần đã
bị tàn phá làm cấu trúc tổ thành loài và tầng
thứ thay đổi rất nhiều. Quần hệ thực vật kiểu
rừng này chủ yếu gồm nhiều tầng, tán kín rậm
với những loài cây lá rộng thường xanh hợp
thành. Thành phần loài tại khu vực chủ yếu là
những cây thuộc nhóm gỗ 5, 6, 7, những loài
thuộc nhóm gỗ quý hiếm nhóm 1, 2 còn lại rất
ít. Mặt khác, thành phần loài cây có sự chênh
lệch giữa các trạng thái khác nhau và giữa các
cấp kính trong cùng một trạng thái. Do đó,
nghiên cứu một số đặc điểm cấu trúc theo
nhóm gỗ và cấp kính của rừng lá rộng thường
xanh tại huyện Tam Đảo là cơ sở khoa học cần
thiết để đề xuất các giải pháp kỹ thuật lâm sinh
nhằm thúc đẩy quá trình phục hồi rừng.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Tam Đảo là một trong những Vườn Quốc
gia có mức độ đa dạng sinh học cao tại Việt
Nam. Khu vực nằm trọn trong dãy núi Tam
Đảo với khoảng 20 đỉnh có độ cao trên 1000 m
so với mặt nước biển tạo ra 2 sườn Đông, Tây
rõ rệt với các kiểu khí hậu khác nhau đã tạo
nên một vườn Quốc gia Tam Đảo đa dạng cả
về trạng thái và loài. Theo thống kê, hệ thực
vật tại Tam Đảo rất phong phú với trên 1400
loài, thuộc 741 chi trong 219 họ của 6 ngành
thực vật, phân bố trên 4 kiểu rừng chính là
rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới, á
nhiệt đới, rừng lùn và trảng cỏ (Nguyễn Xuân
Đặng và cộng sự, 2009). Vườn quốc gia Tam
Đảo có tổng diện tích khoảng 36.883 ha, trải
rộng trên 3 tỉnh: Vĩnh Phúc (Tam Đảo, Bình
Xuyên), Thái Nguyên (Đại Từ) và Tuyên
Quang (Sơn Dương). Trong đó, trên 40% diện
tích rừng tập trung tại tỉnh Vĩnh Phúc. Đây
cũng là khu vực có mức độ đa dạng loài cao
với nhiều loài nằm trong sách đỏ.
29
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1-2018
Lâm học
bản đồ và số liệu điều tra hiện trạng của Vườn
Quốc gia Tam Đảo năm 2015.
II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Địa điểm nghiên cứu
- Địa điểm nghiên cứu: 5 xã, thị trấn có
rừng thuộc Vườn Quốc gia Tam Đảo, bao
gồm: Đại Đình, Đạo Trù, Hồ Sơn, thị trấn Tam
Đảo, Tam Quan. Khu vực nằm trên sườn Đông
của dãy núi Tam Đảo, với kiểu khí hậu nhiệt
đới mưa mùa đặc trưng.
* Phương pháp ngoại nghiệp
Bài báo sử dụng 40 ô tiêu chuẩn (OTC) tại 4
trạng thái rừng lá rộng thường xanh tại khu
vực, bao gồm: rừng rất giàu (10 OTC), rừng
giàu (10 OTC), rừng trung bình (10 OTC) và
rừng phục hồi (10 OTC). Các ô tiêu chuẩn
được phân bố ngẫu nhiên tại khu vực dựa vào
bản đồ hiện trạng rừng và phần mềm ArcGIS.
Tọa độ cụ thể từng ô đo đếm sẽ được xuất trực
tiếp từ bản đồ trên máy tính và chuyển vào
máy định vị GPS, làm cơ sở cho việc xác định
vị trí và điều tra thu thập tại thực địa. Thống kê
phân bố số OTC theo địa điểm và trạng thái tại
khu vực tại bảng 2.1.
- Giới hạn nghiên cứu: Bài báo chỉ tập trung
nghiên cứu các trạng thái rừng lá rộng thường
xanh, bao gồm: rừng gỗ tự nhiên núi đất lá
rộng thường xanh rất giàu, rừng giàu, rừng
trung bình và rừng phục hồi.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp kế thừa: Kế thừa số liệu điều
tra, kiểm kê rừng năm 2015 của tỉnh Vĩnh Phúc,
Bảng 2.1. Số OTC theo địa điểm và trạng thái tại khu vực nghiên cứu
Trạng thái rừng
Rừng gỗ tự
Rừng gỗ tự
Rừng gỗ tự
Rừng gỗ tự
TT
Địa điểm
Tổng
nhiên núi
nhiên núi
nhiên núi
nhiên núi
đất LRTX
đất LRTX
đất LRTX
đất LRTX
rất giàu
giàu
7
TB
4
phục hồi
1
2
3
4
5
Đại Đình
7
3
2
4
20
13
1
Đạo Trù
Hồ Sơn
3
3
0
0
0
1
TT. Tam Đảo
Tam Quan
Tổng
0
0
0
1
1
0
0
3
2
5
10
10
10
10
40
Ô tiêu chuẩn điều tra trữ lượng rừng có hình
chữ nhật diện tích 1.000 m2, kích thước 33,3 m
x 30 m. Trong mỗi ô tiêu chuẩn có 4 ô phụ
kích thước 5 m x 5 m ở các góc ô tiêu chuẩn.
Các ô tiêu chuẩn được bố trí sao cho chiều dài
ô theo hướng đường đồng mức, chiều rộng ô
theo hướng vuông góc với đường đồng mức.
Trong OTC xác định một số chỉ tiêu: tên cây,
đường kính (D1.3), chiều cao vút ngọn (Hvn).
Trong mỗi ô tiêu chuẩn có 4 ô phụ kích thước
5 m x 5 m ở các góc ô tiêu chuẩn. Trong các ô
phụ tiến hành điều tra các cây tái sinh có
đường kính dưới 6 cm, bao gồm: tên cây, chiều
cao vút ngọn.
* Phương pháp xử lý số liệu
- Sử dụng phần mềm ArcGis 10.1 để xác
định vị trí điều tra của các ô tiêu chuẩn trên
thực địa, phần mềm Excel 2016 và SPSS 20.0
để xử lý các số liệu.
- Các chỉ tiêu trữ lượng, tổng tiết diện ngang
được xác định theo các phương pháp truyền
thống. Các kết quả phân tích số liệu dựa trên
hướng dẫn xây dựng phương án Quản lý rừng
bền vững kèm theo văn bản số 778/TCLN-
SDR ngày 13/6/2012 của Tổng cục Lâm
nghiệp.
- Phương pháp phân loại các trạng thái rừng
theo thông tư số 34/2009/TT-BNN&PTNT
30
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1-2018
Lâm học
tạm thời các loại gỗ sử dụng trong cả nước.
ngày 10/6/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát
triển nông thôn về tiêu chí xác định và phân
loại rừng.
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, THẢO LUẬN
3.1. Thành phần loài cây tại khu vực
- Phân loại nhóm gỗ ở Việt Nam theo Quyết
định số 2198/CNR-BLN ngày 26/11/1977 của
Bộ Lâm nghiệp về ban hành bảng phân loại
Kết quả nghiên cứu mật độ và thành phần
loài cây tại khu vực được tổng hợp tại bảng 3.1.
Bảng 3.1. Thành phần loài cây theo cấp kính
6 cm < D1.3 15 cm < D1.3 30 cm < D1.3
15 cm 30 cm 45 cm
Rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng thường xanh rất giàu (TXRG)
<
<
<
Chỉ tiêu
Tổng
D1.3 > 45 cm
Mật độ (cây/ha)
Số loài (loài/ha)
837
93
331
62
349
66
114
36
43
21
Kháo, Dẻ,
Ngát, Trâm,
Thừng mực,
Cứt ngựa,
Thành ngạnh,
Re, Thẩu tấu,
Côm
Kháo, Trâm,
Dẻ, Ngát, Re,
Cứt ngựa,
Thừng mực,
Lọng bàng,
Nhọc, Sảng
Kháo, Dẻ, Ngát, Dẻ, Kháo, Cứt Dẻ, Vàng anh,
Thừng mực,
Thẩu tấu, Thành
ngạnh, Thanh
thất, Côm,
ngựa, Sp1,
Thành ngạnh,
Ngát, Re, Sung,
Kháo, Chẹo,
Trám, Ngát,
Nhội, Máu
Số loài ưu thế
(10 loài)
Dung giấy, Côm chó, Gội tía,
Sung, Trâm tía
tầng, Nhội
Ba soi
Rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng thường xanh giàu (TXG)
Mật độ (cây/ha)
Số loài (loài/ha)
765
84
371
66
273
59
90
33
31
14
Dẻ, Kháo,
Vàng anh,
Trường sâng,
Sâng, Xoan
Kháo, Dẻ,
Dung, Thừng
mực, Ngát,
Re, Côm, Cứt Côm, Cứt ngựa, Thanh thất, Re,
ngựa, Trâm,
Nhội
Kháo, Dẻ,
Thừng mực,
Ngát, Dung, Re,
Kháo, Dẻ, Ngát,
Thành ngạnh,
Dung, Trâm,
Kháo, Dẻ, Gội,
Côm, Dung,
Vàng anh,
Số loài ưu thế
(10 loài)
Sung, Cứt ngựa, đào, Cứt ngựa,
Bứa, Trường
Vàng anh, Thị
rừng
Ngát, Thị rừng
Sp1, Trường
sâng, Ngát
sâng
Rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng thường xanh Trung bình (TXB)
Mật độ (cây/ha)
Số loài (loài/ha)
1105
112
772
95
281
71
42
24
10
9
Kháo, Dẻ,
Ngát, Sung,
Re, Máu
chó,Trám,
Chẹo, Trâm
tía, Thừng
mực
Gội, Dẻ, Xoan
đào, Côm,
Kháo, Ngát,Dẻ,
Sung, Re, Máu
chó, Trâm,
Thừng mực,
Trám, Thị rừng sâng, Vàng anh
Kháo, Ba soi,
Dẻ Xoan đào,
Sung, Re, Chẹo, chó, Bồ đề, Lá
Sồi, Trường
Dẻ, Kháo, Xoan
đào, Côm, Máu
Số loài ưu thế
Sồi, Kháo
(10 loài)
vàng, Trám,
Côm , Dẻ tía,
Thành ngạnh
nến, Trường
sâng, Sòi tía
Rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng thường xanh Phục hồi (TXP)
Mật độ (cây/ha)
Số loài (loài/ha)
990
117
801
110
180
54
9
8
0
0
Kháo, Dẻ,
Thành ngạnh,
Sảng, Sung,
Thẩu tấu, Lá
nến, Re gừng,
Ngát, Vàng
anh
Dẻ, Thành
ngạnh, Kháo,
Sảng, Lá nến,
Thẩu tấu, Re,
Sung, Thừng
mực, Vàng anh
Kháo, Dẻ, Sung,
Ngát, Sau sau,
Sảng, Thẩu tấu,
Lim xanh,
Chẹo, Thành
ngạnh
Kháo, Sảng,
Côm, Thanh
thất, Mán đỉa,
Bồ đề, Dẻ,
Sung, Ngát,
Sau sau
Số loài ưu thế
(10 loài)
31
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1-2018
Lâm học
Mật độ trung bình của 4 trạng thái nghiên
cứu biến động trong khoảng từ 765 - 1105
cây/ha. Trạng thái rừng trung bình có mật độ
lớn nhất (1105 cây/ha), mật độ nhỏ nhất tại
trạng thái rừng giàu (765 cây/ha). Nhìn chung,
tại những trạng thái rừng giàu và rất giàu, cấu
trúc lâm phần đạt đến độ ổn định cao nên tổng
số cây tương đối thấp, những trạng thái rừng
còn lại chưa đạt được cấu trúc ổn định nên có
mật độ cao.
trạng thái rừng giàu (84 loài/ha). Số loài cây tại
các cấp kính có sự biến đổi tương tự như đối
với mật độ. Trạng thái rừng phục hồi có số loài
đạt giá trị lớn nhất tại cấp kính 6 - 15 cm (110
loài/ha) và thấp nhất tại các cấp kính còn lại.
Trong khi đó, trạng thái rừng rất giàu đạt giá trị
thấp nhất tại cấp kính 6 - 15 cm (62 loài/ha) và
lớn nhất tại các cấp kính 30 - 45 cm, > 45 cm.
Đối với cấp kính từ 15 - 30 cm số loài đạt giá
trị lớn nhất tại trạng thái rừng trung bình (71
loài/ha).
Số lượng cây theo từng cấp kính có sự biến
đổi rõ rệt. Đối với cấp kính nhỏ từ 6 - 15 cm,
mật độ số cây lớn nhất tại trạng thái rừng phục
hồi (801 cây/ha), thấp nhất tại trạng thái rừng
rất giàu (331 cây/ha). Tuy nhiên, đối với các
cấp kính lớn hơn (15 - 30 cm, 30 - 45 cm, trên
45 cm) sự biến đổi số cây hoàn toàn ngược lại.
Mật độ số cây tại các cấp kính này đều đạt giá
trị lớn nhất tại trạng thái rừng rất giàu và nhỏ
nhất tại trạng thái rừng phục hồi. Tại trạng thái
rừng phục hồi không có cây nào có đường kính
đạt giá trị trên 45 cm.
Các loài ưu thế trong các trạng thái rừng
không có sự khác nhau rõ rệt giữa các trạng
thái cũng như giữa các cấp kính trong cùng
một trạng thái. Những loài chiếm tỷ lệ cao
trong lâm phần là Kháo xanh (Cinnadenia
paniculate), Dẻ (Castanopsis indica), Re
(Cinnamomum parthenoxylum), Thừng mực (
Wrightia tomentosa), Ngát (Gironniera
subaequalis). Những cây gỗ quý hiếm thuộc
nhóm 1, 2 như Sến mật (Madhuca pasquieri),
Đinh (Markhmia stipulate) hiện còn lại rất ít và
không xuất hiện trong các công thức tổ thành.
3.2. Số cây tái sinh theo nhóm gỗ
Tổng số loài cây tại 2 trạng thái có trữ
lượng thấp lớn hơn so với 2 trạng thái còn lại.
Tổng số loài đạt giá trị lớn nhất tại trạng thái
rừng phục hồi (117 loài/ha), theo sau là trạng
thái rừng trung bình (112 loài/ha), rừng rất
giàu (93 loài/ha) và đạt giá trị thấp nhất tại
Tỷ lệ cây tái sinh quyết định đến tổ thành
tầng cây cao trong tương lai. Vì vậy, nghiên
cứu về cây tái sinh có thể dự đoán được diễn
thế trong tương lai của lâm phần. Số cây tái
sinh theo nhóm gỗ được trình bày tại bảng 3.2:
Bảng 3.2. Số cây tái sinh theo nhóm gỗ
Rừng giàu Rừng TB Rừng phục hồi
Tỷ lệ Tỷ lệ Tỷ lệ
(cây/ha) (%) (cây/ha) (%) (cây/ha) (%) (cây/ha) (%) (cây/ha) (%)
Rừng rất giàu
Tỷ lệ
Trung bình
Tỷ lệ
Nhóm
N
N
N
N
N
gỗ
1
190
320
3,4
5,8
50
290
30
1,1
6,5
0
0,0
1,2
10
170
10
0,3
4,4
63
208
35
1,4
4,6
2
50
3
20
0,4
0,7
80
1,9
0,3
0,8
4
100
1,8
80
1,8
20
0,5
50
1,3
63
1,4
5
1420
1510
1150
850
25,5
27,2
20,7
15,3
100,0
1370
1630
710
300
4460
30,7
36,5
15,9
6,7
1430
1680
560
500
4320
33,1
38,9
13,0
11,6
100,0
730
940
780
1140
3830
19,1
24,5
20,4
29,8
100,0
1238
1440
800
697
4543
27,2
31,7
17,6
15,4
100,0
6
7
8
Tổng
5560
100,0
32
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1-2018
Lâm học
Mật độ cây tái sinh trung bình tại trạng thái
rừng rất giàu đạt giá trị lớn nhất 5560 cây/ha,
nhỏ nhất tại trạng thái rừng phục hồi 3830
cây/ha, trung bình là 4543 cây/ha.
phục hồi số lượng loài cây tái sinh đạt giá trị
lớn nhất tại nhóm 8 (29,8%) là nhóm gỗ tập
trung những cây tiên phong, ưa sáng điển hình
của rừng phục hồi.
Số cây tái sinh theo từng nhóm gỗ tại 3
trạng thái rừng rất giàu, rừng giàu, rừng trung
bình không có sự khác biệt. Tại 4 nhóm gỗ 1,
2, 3, 4 số cây tái sinh có giá trị rất thấp và đạt
giá trị lớn nhất tại nhóm 6 (lần lượt là 27,2%,
36,5%, 38,9%). Sau đó số cây tái sinh giảm
dần tại nhóm 7 và 8. Đối với trạng thái rừng
Tại trạng thái rừng rất giàu và giàu, số cây
tái sinh tại nhóm 1, 2 lớn hơn so với hai trạng
thái còn lại, tuy nhiên không đáng kể.
3.3. Mật độ cây theo nhóm gỗ và cấp kính
Mật độ số cây theo nhóm gỗ và cấp kính
được trình bày tại bảng 3.3 và 3.4.
Bảng 3.3. Mật độ cây theo nhóm gỗ
TXG TXB
TXRG
TXP
Nhóm gỗ
N
N
N
N
%
%
%
%
(cây/ha)
(cây/ha)
(cây/ha)
(cây/ha)
1
2
2
9
0,2
1,1
4
13
0,5
1,7
6
8
0,5
0,7
2
28
0,2
2,8
3
16
1,9
4
0,5
32
2,9
41
4,1
4
12
1,4
14
1,8
14
1,3
6
0,6
5
6
7
216
238
154
190
837
25,8
28,4
18,4
22,7
100
176
256
110
188
765
23
174
347
173
351
1105
15,7
31,4
15,7
31,8
100
229
263
166
255
990
23,1
26,6
16,8
25,8
100
33,5
14,4
24,6
100
8
Tổng
Bảng 3.4. Mật độ cây theo cấp kính
TXRG TXG
TXB
TXP
Cấp kính
N
N
N
N
%
%
%
%
(cây/ha)
(cây/ha)
(cây/ha)
(cây/ha)
6 < D1.3 < 15 cm
331
349
114
43
39,5
41,7
13,6
5,1
371
273
90
48,5
35,7
11,8
4,1
771
282
42
69,8
25,5
3,8
801
180
9
80,9
18,2
0,9
0
15 < D1.3 < 30 cm
30 < D1.3 < 45 cm
D1.3 > 45 cm
Tổng
31
10
0,9
0
837
100
765
100
1105
100
990
100
Qua bảng 3.3 và 3.4 nhận thấy:
32,6%). Tại cấp kính 30 - 45 cm và trên 45 cm,
số cây đứng đạt giá trị lớn nhất tại nhóm gỗ 5
(33,3% và 38,7%).
Số cây đứng tại trạng thái rừng rất giàu tập
trung nhiều nhất tại nhóm gỗ 5, 6 ở hầu hết các
cấp kính. Tại 3 cấp kính nhỏ hơn 45 cm số cây
đứng tập trung nhiều nhất tại nhóm gỗ 6 (đạt
giá trị lần lượt là 29,9c%, 26,1%, 36,0%). Đối
với cấp kính trên 45 cm, số cây đứng tập trung
nhiều tại nhóm gỗ 7, 8 (chiếm 25,6%).
Số cây đứng trạng thái rừng trung bình ở
cấp kính 6 - 15 cm, 30 - 45 cm và trên 45 cm
tập trung nhiều nhất tại nhóm gỗ 6 (chiếm tỷ lệ
lần lượt là 30,6%, 35,7% và 30,0%). Trong khi
đó tại cấp kính 15 - 30 cm, số cây đứng đạt giá
trị lớn nhất tại nhóm gỗ 8 là 36,5%.
Số cây đứng trạng thái rừng giàu ở cấp kính
6 - 15 cm và 15 - 30 cm tập trung nhiều nhất
tại nhóm gỗ 6 (chiếm tỷ lệ lần lượt là 35,8% và
Số cây đứng tại trạng thái rừng phục hồi ở
cấp kính 6 - 15 cm đạt giá trị cao nhất tại nhóm
33
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1-2018
Lâm học
gỗ 6 (28,1%), ở cấp kính 15 - 30 cm, 30 - 45
cm đạt giá trị lớn nhất tại nhóm gỗ 8 (chiếm tỷ
lệ lần lượt là 30% và 66,7%), không có cây nào
trong cỡ kính trên 45 cm.
1, 2, 3, 4. Đối với cấp kính trên 45 cm, số cây
tại các nhóm gỗ 1, 2, 3, 4 hầu như không có.
3.4. Tiết diện ngang theo nhóm gỗ và cấp
kính
Nhìn chung, số cây đứng tại hầu hết các
trạng thái và cấp kính tập trung nhiều nhất tại
nhóm gỗ 5, 6, 7, 8 và thấp hơn tại các nhóm gỗ
Tổng tiết diện ngang theo nhóm gỗ và cấp
kính được trình bày cụ thể tại hình 3.1 và 3.2.
Hình 3.1. Tổng tiết diện ngang các trạng thái rừng phân theo nhóm gỗ
Hình 3.2. Tổng tiết diện ngang các trạng thái rừng phân theo cấp kính
Đối với trạng thái rừng rất giàu, tổng tiết
(9,6 m2/ha), tiếp theo là cấp kính 30 - 45 cm và
trên 45 cm (đạt giá trị lần lượt là 9,45 m2/ha và
7,9 m2/ha).
diện ngang cây đứng tập trung chủ yếu tại
nhóm gỗ 5 (27,8%), 6 (26,2%) và 8 (22,4%).
Tổng tiết diện ngang tại các nhóm gỗ 1, 2
chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Tổng tiết diện ngang cây
đứng tại cấp kính 15 - 30 cm có giá trị lớn nhất
(12,65 m2/ha), tiếp theo là cấp kính 30 - 45 cm
và trên 45 cm (đạt giá trị lần lượt là 11,69 m2/ha
và 10,81 m2/ha).
Đối với trạng thái rừng trung bình, tổng tiết
diện ngang cây đứng tập trung chủ yếu tại
nhóm gỗ 6 (32,2%) và nhóm gỗ 8 (29%). Tổng
tiết diện ngang số cây tại các nhóm gỗ 1, 2, 3,
4 chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Tổng tiết diện ngang cây
đứng tại cấp kính 15 - 30 cm, 6 - 15 cm có giá
trị lớn (đạt giá trị lần lượt là 9,56 m2/ha và 6,29
m2/ha). Cấp kính trên 45 cm có giá trị nhỏ nhất
(1,98 m2/ha).
Đối với trạng thái rừng giàu, tổng tiết diện
ngang cây đứng tập trung chủ yếu tại nhóm gỗ
5 (31,4%) và nhóm gỗ 6 (29,9%). Tổng tiết
diện ngang tại các nhóm gỗ 1, 2, 3, 4 chiếm tỷ
lệ rất nhỏ (dưới 1%). Tổng tiết diện ngang cây
đứng tại cấp kính 15 - 30 cm có giá trị lớn nhất
Đối với trạng thái rừng phục hồi, tổng tiết
diện ngang cây đứng tập trung chủ yếu tại
nhóm gỗ 8 (6,23 m2/ha). Tổng tiết diện ngang
34
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1-2018
Lâm học
số cây tại các nhóm gỗ 1, 2 chiếm tỷ lệ rất nhỏ.
Tổng tiết diện ngang cây đứng tại cấp kính 6 –
15 cm có giá trị lớn nhất (6,23 m2/ha). Các cấp
kính trên 30 cm có giá trị tổng tiết diện ngang
không đáng kể.
3.5. Trữ lượng theo nhóm gỗ và cấp kính
Trữ lượng các trạng thái phân theo nhóm gỗ
và cấp kính được thể hiện tại hình 3.3 và 3.4.
Hình 3.3. Trữ lượng các trạng thái rừng phân theo nhóm gỗ
Hình 3.4. Trữ lượng các trạng thái rừng phân theo cấp kính
Đối với trạng thái rừng rất giàu, tổng trữ
lượng gỗ đạt giá trị lớn nhất tại nhóm gỗ 6
(50,8 m3/ha). Trữ lượng tại các nhóm gỗ 1, 2
đạt giá trị rất nhỏ (dưới 1 m3/ha). Cấp kính từ 15
- 30 cm có trữ lượng cao nhất (68,1 m3/ha), cấp
kính trên 45 cm đạt giá trị thấp nhất (20,4 m3/ha).
Đối với trạng thái rừng phục hồi, tổng trữ
lượng gỗ đạt giá trị lớn nhất tại nhóm 8 (21,8
m3/ha) và nhóm 5 (17,3 m3/ha). Trữ lượng tại các
nhóm gỗ 1, 2, 3, 4 đạt giá trị rất thấp (dưới 1
m3/ha). Cấp kính từ 15 - 30 cm có trữ lượng cao
nhất (38,1 m3/ha), cấp kính trên 45 cm đạt giá trị
thấp nhất (0 m3/ha).
lượng gỗ đạt giá trị lớn nhất tại nhóm 5 (87,6
m3/ha) và nhóm 6 (76,6 m3/ha). Trữ lượng tại
các nhóm gỗ 3, 4 đạt giá trị khá lớn lần lượt là
11,2 m3/ha và 12,2 m3/ha. Trữ lượng tại các
cấp kính có giá trị tăng dần. Cấp kính từ 6 - 15
cm có giá trị thấp nhất (15,53 m3/ha), cấp kính
trên 45 cm đạt giá trị lớn nhất (117,9 m3/ha).
Đối với trạng thái rừng giàu, tổng trữ lượng
gỗ đạt giá trị lớn nhất tại nhóm 5 (93,8 m3/ha) và
nhóm 6 (85,3 m3/ha). Trữ lượng tại các nhóm gỗ
2, 3 đạt giá trị rất nhỏ (dưới 1 m3/ha). Cấp kính
từ 6 - 15 cm có giá trị thấp nhất (16,9 m3/ha),
cấp kính từ 30 - 45 cm đạt giá trị lớn nhất (88,2
m3/ha).
IV. KẾT LUẬN
Nghiên cứu về cấu trúc rừng theo nhóm gỗ
và cấp kính của rừng lá rộng thường xanh tại
Vườn Quốc gia Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc thu
Đối với trạng thái rừng trung bình, tổng trữ
35
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1-2018
Lâm học
được kết quả như sau: Mật độ trung bình của 4
trạng thái nghiên cứu biến động trong khoảng
từ 765 - 1105 cây/ha. Trạng thái rừng trung
bình có mật độ lớn nhất (1105 cây/ha), mật độ
nhỏ nhất tại trạng thái rừng giàu (765 cây/ha).
Đối với cấp kính nhỏ từ 6 - 15 cm, mật độ số
cây lớn nhất tại trạng thái rừng phục hồi (801
cây/ha), thấp nhất tại trạng thái rừng rất giàu
(331 cây/ha). Đối với các cấp kính lớn hơn (15
- 30 cm, 30 - 45 cm, trên 45 cm) sự biến đổi số
cây hoàn toàn ngược lại. Số loài cây tại các cấp
kính có sự biến đổi tương tự như đối với mật
độ. Ở cả 4 trạng thái rừng tổng số cây đều tập
trung nhiều nhất ở gỗ nhóm 6 và chiếm tỷ lệ
rất thấp ở các nhóm 1, 2, 3, 4.
gỗ 8 (6,23m2/ha).
Tổng trữ lượng gỗ của trạng thái rừng rất
giàu đạt giá trị lớn nhất tại nhóm gỗ 5 (87,6
m3/ha), 6 (76,6 m3/ha), trạng thái rừng giàu có
phân bố tương tự với nhóm 5 (93,8 m3/ha), 6
(85,3 m3/ha). Đối với trạng thái rừng trung
bình, tổng trữ lượng gỗ đạt giá trị lớn nhất tại
nhóm gỗ 6 (50,8 m3/ha. Đối với trạng thái rừng
phục hồi, tổng trữ lượng gỗ đạt giá trị lớn nhất
tại nhóm gỗ 8 (21,8 m3/ha), 5 (17,3 m3/ha).
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Xuân Đặng, Nguyễn Cử, Hà Văn Tuế, Hà
Quý Quỳnh (2009). Báo cáo kết quả xây dựng chương
trình giám sát và đánh giá đa dạng sinh học cho Vườn
quốc gia Tam Đảo.
2. Tổng cục Lâm nghiệp (2012). Hướng dẫn xây
dựng phương án quản lý rừng bền vững kèm theo công
văn số 778/TCLN-SDR ngày 13/6/2012.
Tổng tiết diện ngang của trạng thái rừng rất
giàu tập trung chủ yếu ở các nhóm gỗ 5
(27,8%), 6 (26,2%), 8 (22,4%), đối với trạng
thái rừng giàu là nhóm gỗ 5 (31,4%), 6
(29,9%), rừng trung bình tại nhóm gỗ 6
(32,2%), 8 (29%), và rừng phục hồi tại nhóm
3. Thông tư số 34/2009/TT-BNN&PTNT ngày 10
tháng 6 năm 2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển
nông thôn về tiêu chí xác định và phân loại rừng.
4. Quyết định số 2198/CNR-BLN ngày 26/11/1977
của Bộ Lâm nghiệp về ban hành bảng phân loại tạm thời
các loại gỗ sử dụng trong cả nước.
STUDY ON SOME STRUCTURAL CHARACTERISTICS BY TIMBER
CLASS AND DIAMETER CLASS OF EVERGREEN BROADLEAF
FORESTS IN TAM DAO NATIONAL PARK, VINH PHUC PROVINCE
Pham Thi Hanh1, Nguyen Thi Yen2, Pham Tien Dung3
1,2Vietnam National University of Forestry
3Vietnam Academy of Forestry Science
SUMMARY
The study was conducted in Tam Dao National Park, Tam Dao district, Vinh Phuc province. According to
Circular 34 issued by Ministry of Agriculture & Rural Development in 2009, evergreen broadleaf forests were
divided to 4 statuses: very rich forests, rich forests, medium forests and regenerated forests. Using 40 sample
plots of different forest statuses, this study analyzes some structural characterisics (composition and density) of
the forests by timber class and diameter classes. The density of trees by diameter classes varies among the
forest statuses. The highest density is in the regenerated forest and the lowest in the rich forest status in
diameter class from 6 - 15 cm. The density of higher diameter classes is reversing. The results show that the
total number of trees is the highest in timber class 8 at the regenerated forests. However, this figure is the
higest in timber class 5 and 6 at the other forest statuses. Similarly, the very rich forests have high volumes
in timber class 3 and 4. And those other status are lowly in timber class 1; 2; 3 and 4. The results of this study
are one of the important foundations for predicting the succession of forest structures in Tam Dao National Park.
Keywords: Diameter class, evergreen broadleaf forest, structural characteristics, Tam Dao national
park, timber class.
Ngày nhận bài
: 29/8/2017
: 03/10/2017
: 10/10/2017
Ngày phản biện
Ngày quyết định đăng
36
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1-2018
8 trang
13400
Free
Bạn đang xem tài liệu "Một số đặc điểm cấu trúc theo nhóm gỗ và cấp kính của rừng lá rộng thường xanh tại Vườn Quốc gia Tam Đảo tỉnh Vĩnh Phúc", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- mot_so_dac_diem_cau_truc_theo_nhom_go_va_cap_kinh_cua_rung_l.pdf
