Phát triển lâm nghiệp bền vững ở Lai Châu hiện nay
Kinh tế & Chính sách
PHÁT TRIỂN LÂM NGHIỆP BỀN VỮNG Ở LAI CHÂU HIỆN NAY
Nguyễn Văn Khương1, Hoàng Thị Nhung1
1Trường Đại học Lâm nghiệp
TÓM TẮT
Phát triển Lâm nghiệp bền vững đang là sự lựa chọn phát triển đúng đắn nhất trong tổng thể chương trình tái cơ
cấu ngành Lâm nghiệp. Xét về bản chất đó chính là quá trình tối ưu hoá các giải pháp cho việc tập hợp và động
viên sức mạnh của Nhà nước, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia vào lĩnh vực quản lý, bảo vệ,
phát triển, sử dụng rừng, chế biến và thương mại hoá lâm sản, qua đó giải quyết công ăn việc làm, tăng thu
nhập, xóa đói giảm nghèo, cải thiện sinh kế cho người làm nghề rừng, gắn với xây dựng nông thôn mới và đảm
bảo an ninh, quốc phòng. Thực hiện, đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp tỉnh Lai Châu đến năm 2020 và tầm
nhìn đến năm 2030, cơ cấu kinh tế Nông, Lâm nghiệp và Thủy sản ở tỉnh đang có sự chuyển dịch đúng hướng,
giảm tỷ trọng ngành Nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành Lâm nghiệp và Thủy sản. Cơ cấu ngành Lâm nghiệp nói
chung, đang chuyển dịch từ khai thác, sử dụng rừng sang trồng, bảo vệ và phát triển rừng, giải quyết hài hòa
giữa mục tiêu bảo vệ môi trường với mục tiêu phát triển kinh tế bền vững. Cơ cấu giá trị sản xuất của Lâm
nghiệp được tính thông qua 4 nội dung là: Bảo vệ tài nguyên rừng, trồng và chăm sóc rừng; sản xuất chế biến
gỗ; phát triển dịch vụ Lâm nghiệp.
Từ khóa: Nâng cao giá trị lâm sản, phát triển bền vững, phát triển cây công nghiệp, phân loại rừng và
chủ rừng.
vụ môi trường có liên quan đến rừng. Cùng
những giá trị kinh tế lớn lao mà nó mang lại thì
Lâm nghiệp ngày càng cho thấy vị trí, vai trò
vô cùng quan trọng của nó trong việc bảo vệ
môi trường và phát triển bền vững của nhiều
quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
Giá trị cốt lõi của Lâm nghiệp là tạo ra một
loại tài nguyên thiên nhiên có thể tái tạo được,
có giá trị phòng hộ đầu nguồn, phòng hộ ven
biển, giúp điều hòa khí hậu, điều tiết nguồn
nước, hạn chế xói mòn, rửa trôi, sạt lở, hạn chế
thiên tai lũ lụt, hạn hán, chống thoái hóa đất và
hoang mạc hóa, góp phần bảo tồn đa dạng sinh
học, cung cấp nguồn nhiên liệu sinh học thay
thế nhiên liệu hóa thạch và ứng phó tích cực
hiệu quả với biến đổi khí hậu toàn cầu.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Phát triển bền vững là thuật ngữ khoa học
xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1980 trong ấn
phẩm Chiến lược bảo tồn Thế giới (công bố
bởi Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên và Tài
nguyên Thiên nhiên Quốc tế IUCN với ý nghĩa
là: Sự phát triển của nhân loại không thể chỉ
chú trọng tới phát triển kinh tế mà còn phải tôn
trọng những nhu cầu tất yếu của xã hội và sự
tác động đến môi trường sinh thái học. Kể từ
đó đến nay khái niệm này được phổ biến rộng
rãi. Coi phát triển bền vững là: sự phát triển có
thể đáp ứng được những nhu cầu phát triển của
hiện tại mà không ảnh hưởng, làm tổn hại đến
những khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển của
các thế hệ tương lai, sự phát triển ngày hôm
nay không chặt đứt sự phát triển tiếp theo mà
còn tạo điều kiện, tiền đề cho sự phát triển
trong tương lai. Cốt lõi của phát triển bền vững
là phải bảo đảm tăng trưởng kinh tế hiệu quả,
xã hội công bằng và môi trường được bảo vệ,
an ninh an toàn xã hội được củng cố.
Lai Châu là tỉnh biên giới phía Tây Bắc của
Tổ quốc, cách Thủ đô Hà Nội khoảng 450 km
về phía Đông Nam, phía Bắc và Tây Bắc giáp
tỉnh Vân Nam của Trung Quốc, phía Tây giáp
tỉnh Điện Biên, phía Đông và phía Đông Nam
tiếp giáp với hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái, phía
Nam tiếp giáp với tỉnh Sơn La. Địa hình được
tạo bởi những dãy núi chạy dài theo hướng Tây
Bắc - Đông Nam, có nhiều đỉnh núi cao như
đỉnh Pu Sa Leng cao 3.096 m. Núi đồi cao và
dốc, xen kẽ nhiều thung lũng sâu và hẹp. Có
Lâm nghiệp là một ngành kinh tế kỹ thuật
đặc thù bao gồm tất cả các hoạt động gắn liền
với sản xuất hàng hóa và dịch vụ từ rừng như
hoạt động bảo vệ, gây trồng, khai thác, vận
chuyển, sản xuất, chế biến lâm sản và các dịch
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
135
Kinh tế & Chính sách
265,095 km đường biên giới giáp với Trung
Quốc, là tỉnh có vị trí quan trọng về địa lý và
an ninh quốc phòng trong công cuộc xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Là một tỉnh miền núi, nằm ở vị trí đầu
nguồn của sông Đà, với diện tích tự nhiên
906.878,7 ha, diện tích quy hoạch Lâm nghiệp
là 752.172 ha, trong đó rừng đặc dụng 41.275
ha, rừng phòng hộ 417.180 ha và rừng sản xuất
293.717 ha, rừng Lai Châu có nhiều loại gỗ
quý, có giá trị kinh tế cao, các vạt rừng nguyên
sinh còn tồn tại ở những vùng núi cao, xa và
địa hình hiểm trở. Đó là những điều kiện rất
thuận lợi để Lai Châu đẩy mạnh phát triển
ngành kinh tế Lâm nghiệp theo hướng bền
vững. Những năm qua, được sự quan tâm của
Chính phủ và các tổ chức quốc tế, dưới sự chỉ
đạo của Đảng bộ tỉnh Lai Châu, bằng nhiều
giải pháp và hướng đi phù hợp. Kinh tế Lâm
nghiệp ở Lai Châu đã đạt được nhiều thành tựu
quan trọng ngày càng khẳng định được vai trò
và giá trị to lớn đóng góp vào tổng thể phát
triển kinh tế - xã hội địa phương, xóa đói giảm
nghèo, làm giàu, bảo vệ môi trường sinh thái
và ổn định an ninh biên giới quốc gia. Với ý
nghĩa đó, có thể khẳng định việc xác định phát
triển Lâm nghiệp theo hướng bền vững là
hướng đi đúng đắn của Lai Châu trong giai
đoạn hiện nay.
hiện Chương trình mục tiêu phát triển lâm
nghiệp bền vững giai đoạn 2016 – 2020 theo
Quyết định số 886 ngày 16/6/2017 của Thủ
tướng Chính phủ, hướng tới mục tiêu nâng cao
năng suất, chất lượng rừng, góp phần giảm nhẹ
thiên tai, bảo vệ môi trường sinh thái, ứng phó
với biến đổi khí hậu và nước biển dâng gắn với
nhiệm vụ bảo vệ rừng, trồng mới rừng và đã
đạt được nhiều kết quả quan trọng.
3.1. Quy hoạch, thống kê phân loại rừng và
chủ rừng phục vụ công tác quản lý phát
triển kinh tế Lâm nghiệp bền vững
Ngày 20/8/2012, Ủy ban nhân dân tỉnh Lai
Châu đã ban hành Quyết định số 17/2012/ QĐ
– UBND phê duyệt quy hoạch bảo vệ và phát
triển rừng tỉnh Lai Châu, giai đoạn 2011 -
2020. Cho đến nay Lai Châu đã cơ bản thực
hiện xong việc thống kê phân loại rừng và chủ
rừng phục vụ cho kế hoạch phát triển kinh tế
rừng bền vững.Tổng diện tích quy hoạch Lâm
nghiệp là 752.172 ha, trong đó rừng đặc dụng
41.275 ha, rừng phòng hộ 417.180 ha và rừng
sản xuất 293.717 ha. Phấn đấu nâng độ che
phủ rừng trên 50,0% vào năm 2020, đẩy mạnh
xây dựng vốn rừng, cơ bản hoàn thành giao đất
giao rừng, xây dựng cơ sở hạ tầng lâm sinh. Từ
năm 2016, Lai Châu đã tiếp tục xây dựng vốn
rừng và từng bước chuyển sang giai đoạn kinh
doanh rừng. Tăng giá trị sản xuất của ngành
lâm nghiệp bình quân 7 - 9%/năm. Kim ngạch
xuất khẩu lâm sản đạt 0,5 - 1 triệu USD/năm,
giảm dần tình trạng phá rừng làm nương rẫy
trái phép; cải thiện đời sống của người làm
nghề rừng, tạo công ăn việc làm cho khoảng
50.000 lao động; nâng cao mức sống cho
người dân; từng bước tạo cho người làm nghề
rừng có thể sống và gắn bó với rừng. Cùng với
các chương trình, dự án khác góp phần ổn định
dân cư, nâng cao đời sống nhân dân, thông qua
đó giữ vững trật tự, an toàn xã hội, đảm bảo
quốc phòng an ninh trên địa bàn tỉnh, đặc biệt
là khu vực biên giới.
2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu quá trình phát triển Lâm nghiệp
theo hướng bền vững ở Lai Châu trong giai
đoạn hiện nay.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu nhóm tác giả sử
dụng chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ
nghĩa duy vật lịch sử làm phương pháp luận
chung, cùng với đó là các phương pháp cụ thể
như: Thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp.
3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Dưới sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Lai Châu,
nhân dân trong tỉnh đã đoàn kết đẩy mạnh thực
136
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
Kinh tế & Chính sách
Bảng 1. Diện tích và độ che phủ rừng các tỉnh Tây Bắc
(tính đến ngày 31/12/2018)
Rừng tự nhiên Diện tích có rừng
Rừng trồng
(ha)
Tỷ lệ che phủ
(%)
Vùng
Tỉnh
(ha)
(ha)
Tổng
1.530.833
427.222
374.003
587.707
141.901
1.704.168
445.275
381.593
619.830
257.471
173.335
18.053
7.589
44,57
49,29
39,75
43.51
51,50
Lai Châu
Điện Biên
Sơn La
Tây Bắc
32.123
115.570
Hòa Bình
Nguồn: Bộ NN&PTNT (2019), Quyết định số 911/QĐ-BNN-TCLN ngày 19/3/2019 về công bố hiện
trạng rừng năm 2018, Hà Nội.
thức của người dân về rừng và tầm quan trọng,
ý nghĩa của công tác bảo vệ, phát triển rừng mà
còn nâng cao khả năng phòng hộ, điều hòa khí
hậu của rừng, giữ và cung cấp nước cho các
nhà máy thủy điện cũng như sinh hoạt, sản
xuất của nhân dân.
3.2. Công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng
Thực hiện Chị thị số 1685/CT - TTg ngày
27/9/2011 của Thủ tướng Chính phủ về việc
“tăng cường các biện pháp bảo vệ rừng, ngăn
chặn tình trạng phá rừng và chống người thi
hành công vụ”, tỉnh Lai Châu đã chỉ đạo tăng
cường công tác tuyên truyền Luật Bảo vệ và
Phát triển rừng, tuyên truyền Nghị định
139/CP, Nghị định 157/CP của Chính phủ về
xử lý các hành vi vi phạm và các văn bản quy
phạm pháp luật của Nhà nước, của ngành bằng
nhiều hình thức phong phú, đa dạng, phù hợp
với từng vùng, từng đối tượng. Đặc biệt là
tuyên truyền cho người dân sống gần rừng.
Tỉnh đã triển khai Chương trình thí điểm
khoanh nuôi tái sinh, bảo vệ rừng phòng hộ rất
xung yếu tại 21 xã biên giới của tỉnh Lai Châu.
Rừng ở các xã biên giới đã và đang được bảo
vệ tốt. Hơn 11.000 hộ gia đình thông qua việc
nhận khoán khoanh nuôi tái sinh, bảo vệ rừng
có thêm thu nhập ổn định từ dự án với 1,8 triệu
đồng/hộ/năm.
Để khắc phục tình trạng phá rừng, đốt
nương làm rẫy và sự thay đổi bất thường của
thời tiết do biến đổi khí hậu, từ năm 2012, tỉnh
Lai Châu đã triển khai chính sách chi trả dịch
vụ môi trường rừng. Mặc dù không phải là tỉnh
được chọn làm điểm về chi trả dịch vụ môi
trường rừng (Bộ Nông nghiệp và Phát triển
nông thôn chọn Sơn La, Lâm Đồng, Đắk Lắk),
nhưng sau khi Lai Châu thực hiện chương trình
thì lại trở thành tỉnh giải quyết vấn đề này rất
tốt. Việc triển khai chính sách chi trả dịch vụ
môi trường rừng không chỉ làm thay đổi nhận
Tỉnh Lai Châu đã thành lập khoảng 990 Tổ
chuyên trách bảo vệ và phát triển rừng tại hầu
hết các thôn, bản, nên đã phát huy được tinh
thần tự chủ động trong công tác tuần tra, kiểm
soát và bảo vệ rừng. Hàng năm ngành Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn đều phối hợp
với Uỷ ban nhân dân các huyện, thị xã thông
qua lực lượng kiểm lâm xây dựng kế hoạch
bảo vệ diện tích rừng phòng hộ và rừng đặc
dụng. Cùng với đó, các cơ quan chức năng và
chính quyền các địa phương luôn làm tốt công
tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục sâu rộng
các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý,
bảo vệ rừng đến người dân. Chi cục Kiểm lâm
Lai Châu dưới sự chỉ đạo của ủy ban nhân dân
tỉnh đã kịp thời tuyên truyền, đưa chính sách
đến từng thôn bản, vận động người dân tham
gia bảo vệ và phát triển rừng. Phát huy vai trò
nòng cốt, lực lượng kiểm lâm đã đến từng hộ
dân được hưởng chính sách trên địa bàn tỉnh để
tuyên truyền, vận động bà con tham gia bảo vệ
và phát triển rừng; trực tiếp hướng dẫn bà con
sản xuất lâm nghiệp. Nguồn vốn hỗ trợ được
quy định tại Nghị định 75 NĐ/CPcủa Chính
phủ (về cơ chế, chính sách bảo vệ và phát triển
rừng, gắn với chính sách giảm nghèo nhanh,
bền vững và hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số
giai đoạn 2015 – 2020) được chi trả thông qua
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
137
Kinh tế & Chính sách
lực lượng kiểm lâm nên công tác lập hồ sơ và
ký kết hợp đồng của người dân đều được thực
hiện dưới sự hướng dẫn của lực lượng kiểm
lâm, góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo
vệ rừng trên địa bàn toàn tỉnh. Điểm nổi bật
trong công tác quản lý, bảo vệ rừng ở Lai Châu
là hàng năm Sở Nông nghiệp và Phát triển
nông thôn phối hợp với Uỷ ban nhân dân các
huyện, thị xã thông qua lực lượng kiểm lâm
xây dựng kế hoạch bảo vệ diện tích rừng
phòng hộ và rừng đặc dụng. Đồng thời, công
tác phối hợp giữa các lực lượng kiểm lâm,
công an, quân đội và chính quyền địa phương
được duy trì thường xuyên. Để bảo vệ tốt
“vốn” rừng hiện có và thực hiện công tác phát
triển rừng ngay tại cơ sở, lực lượng kiểm lâm
bố trí cán bộ phụ trách địa bàn ở tất cả các xã,
phường, thị trấn trong toàn tỉnh để kịp thời
tham mưu giúp cấp ủy, chính quyền cơ sở thực
hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng, quản lý
lâm sản và phòng cháy, chữa cháy tại chỗ.
Công tác tuần tra, rà soát và xử lý các vụ khai
thác, vận chuyển lâm sản trái phép xảy ra trên
địa bàn được thực hiện kịp thời, từ đó chính
quyền địa phương có thể chủ động xây dựng
kế hoạch, biện pháp ngăn chặn và xử lý theo
quy định. Tình trạng khai thác, buôn bán, vận
chuyển, chế biến, tàng trữ lâm sản đã được
kiểm soát, hạn chế tối đa tình trạng khiếu kiện,
tạo điểm nóng về phá rừng.
Do công tác quản lý, bảo vệ và phát triển
rừng được triển khai tích cực, đã tạo nên
những kết quả quan trọng trong phát triển
ngành Lâm nghiệp của Lai Châu. Tỷ lệ che
phủ rừng hàng năm đều vượt kế hoạch đề ra,
chất lượng rừng ngày càng được nâng cao, ý
thức của người dân trong công tác bảo vệ và
phát triển rừng được nâng lên rõ rệt. Tình trạng
cháy rừng, vi phạm quy định về bảo vệ rừng có
xu hướng giảm xuống. Tính đến hết năm 2018,
tỷ lệ che phủ rừng đạt 49,29%, diện tích rừng
toàn tỉnh là 456.962 ha, tăng tương ứng
14,29% và 138.496 ha so với năm 2004.
3.3. Công tác trồng rừng và phát triển cây
công nghiệp
Bên cạnh công tác bảo vệ, phát triển rừng.
Yếu tố góp phần thúc đẩy kinh tế Lâm nghiệp
tại tỉnh Lai Châu phát triển chính là việc xác
định trồng, sản xuất và thương mại hoá một số
loại cây Lâm nghiệp phù hợp với điều kiện thổ
nhưỡng có giá trị kinh tế cao như: Cây quế diện
tích đạt 5.558 ha; cây Sơn tra diện tích đạt 1.923
ha; cây mắc ca diện tích 1.812 ha là cây trồng
mới có tiềm năng phát triển tại tỉnh (Tỉnh ủy Lai
Châu, 2019). Công tác trồng rừng và phát triển
cây Lâm nghiệp được thể hiện ở bảng 2.
Bảng 2. Sản lượng gỗ và lâm sản ngoài gỗ phân theo loại lâm sản ở tỉnh Lai Châu (2011 - 2017)
Đơn vị
Chủng loại gỗ
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
tính
Gỗ
m3
7.860
9.571
8.676
8.450
8.020
7.905,0 8.010,0
Chia ra
Gỗ rừng tự nhiên
Gỗ rừng trồng
Trong tổng số:
Gỗ nguyên liệu giấy
Củi
m3
m3
7.568
292
9.261
310
8.326
350
8.050
400
7.670
350
7.525,0 7.610,0
380,0
400,0
m3
-
-
-
-
-
-
-
Ste
826.061 738.060 623.776 526.077 508.270 489.020,0 505.619,0
1000
cây
1000
cây
1000
cây
Luồng, vầu
Tre
133
125
-
137
175
-
141
180
-
123
87
-
119
90
-
124,8
102,8
-
125,6
105,1
-
Trúc
138
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
Kinh tế & Chính sách
Đơn vị
tính
Chủng loại gỗ
Giang
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
1000
cây
8
9
12
25
18
19,8
20,7
1000
cây
Nứa hàng
402
412
410
156
152
167,2
168,9
Song mây
Nhựa thông
Quế
Tấn
Tấn
23
23
23
23
17
18,1
19,6
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Tấn
-
1.096
-
-
1.224
-
-
1.250
-
-
1.648
-
-
1.594
-
Thảo quả
Nhựa trám
Lá cọ
Tấn
1.650,0 1.603,0
Tấn
-
-
-
-
-
-
1000 lá
1000 lá
Lá dừa nước
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Nguyên liệu giấy
ngoài gỗ
-
-
Tấn
1000 lá
1000 lá
Tấn
Lá dong
Lá nón
500
1.043
1.142
-
1.058
1.179,3 1.179,3 1.206,3
-
1
-
1
-
-
-
-
-
-
-
-
Cánh kiến
Măng tươi
Mộc nhĩ
0,6
Tấn
335
-
206
-
210
0,38
222
19
204
16
238,5
15,6
240,6
16,3
Tấn
Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Lai Châu năm 2017.
Để nâng cao giá trị của rừng, tăng thu nhập,
xóa nghèo và góp phần xây dựng nông thôn
mới, trên cơ sở hướng dẫn của Bộ Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Kiểm
lâm tỉnh đã phối hợp các ngành, địa phương
từng bước chuyển đổi cơ cấu sản phẩm gỗ
rừng trồng từ khai thác gỗ non phục vụ chế
biến dăm xuất khẩu sang kinh doanh gỗ lớn
phục vụ chế biến tinh, sâu, đáp ứng bối cảnh
hội nhập quốc tế. Đồng thời, cần đẩy mạnh tổ
chức sản xuất dưới nhiều hình thức theo hướng
mở rộng, hợp tác, liên doanh, liên kết giữa các
hộ gia đình, cá nhân và doanh nghiệp nhằm
nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm hàng
hóa sử dụng gỗ rừng trồng, góp phần tạo việc
làm, xóa đói giảm nghèo, cải thiện sinh kế cho
người dân sống bằng nghề rừng. Hơn nữa, phát
triển rừng gỗ lớn không chỉ mang lại mục tiêu
lợi ích về kinh tế cao mà còn tăng tính phòng
hộ của rừng, như: giảm xói mòn, chống sạt lở,
rửa trôi đất… góp phần bảo vệ môi trường sinh
thái và chống biến đổi khí hậu; đáp ứng yêu
cầu phát triển lâm nghiệp trong tình hình mới.
Bên cạnh đó, các địa phương, đơn vị trong tỉnh
cũng luôn chú ý đẩy mạnh chuyển hóa rừng
trồng cây mọc nhanh cung cấp nguyên liệu gỗ
nhỏ sang kinh doanh gỗ lớn; áp dụng các biện
pháp kỹ thuật thâm canh để nâng cao năng
suất, chất lượng rừng trồng.
Đặc biệt, việc trồng cây cao su đang được
tỉnh tiếp tục quan tâm đầu tư, phát triển đã và
đang trở thành hướng đi đột phá trong phát
triển Nông - Lâm nghiệp của Lai Châu. Diện
tích cao su đến năm 2018 đạt 13.015 ha, đã
tiến hành khai thác mủ diện tích 3.446 ha, sản
lượng ước đạt 2.757 tấn mủ khô (Tỉnh ủy Lai
Châu, 2019). Dự tính đến năm 2020 có khoảng
12.000 ha cao su được khai thác mủ, sản lượng
khai thác đạt trên 12.000 tấn và năm 2022 có
trên 20.000 ha cao su được khai thác mủ, sản
lượng khai thác đạt 20.000 tấn. Phát triển cây
cao su đã tạo việc làm, thu nhập ổn định cho
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
139
Kinh tế & Chính sách
trên 10.000 lao động trong tỉnh, trực tiếp trồng,
chăm sóc và chế biến cao su và các hoạt động
dịch vụ phục vụ phát triển cao su.Tỉnh đã thu
hút được 3 Công ty Cổ phần Cao su thuộc Tập
đoàn Cao su Việt Nam vào đầu tư với tổng
diện tích cây cao su trên địa bàn tỉnh đạt trên
13.000 ha. Nhờ phù hợp với điều kiện khí hậu,
thổ nhưỡng nên cao su sinh trưởng và phát
triển tốt. Cây cao su đang được đánh giá là cây
công nghiệp mũi nhọn và có nhiều triển vọng
để phát triển thành vùng sản xuất hàng hóa
trong những năm tới của tỉnh. Việc đưa vào
trồng cây cao su không chỉ tận dụng được
những diện tích đất trống, đồi núi hoang hóa
mà còn tạo công ăn việc làm, thay đổi tập quán
canh tác, nhận thức, nâng cao trình độ dân trí
cho Nhân dân các dân tộc trong vùng dự án.
3.4. Đẩy mạnh chế biến và thương mại hoá
nâng cao giá trị Lâm sản
Đẩy mạnh chế biến và thương mại hoá sản
phẩm gỗ và lâm sản chính là giải pháp then
chốt nhất để nâng cao giá trị, hiệu quả sản xuất
lâm nghiệp trong bối cảnh Việt Nam đã và
đang ngày càng hội nhập sâu và rộng cùng thế
giới. Việc tham gia các hiệp định thương
mại thế hệ mới như Hiệp định Thương mại
tự do Việt Nam - EU (EVFTA), Hiệp định Đối
tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình
Dương (CPTPP) và ký kết Hiệp định đối tác
tự nguyện về tăng cường thực thi lâm luật,
quản trị rừng và thương mại lâm sản
(VPA/FLEGT) đã mang lại nhiều cơ hội cho
xuất khẩu gỗ của Việt Nam. Là một tỉnh có trữ
lượng gỗ rừng sản xuất lớn khoảng 293.717 ha,
Lai Châu đã có nhiều chính sách thu hút các
nhà đầu tư xây dựng nhà máy chế biến gỗ và
sản phẩm lâm sản trên địa bàn tỉnh cùng với đó
là các chính sách tín dụng hỗ trợ phát triển
ngành lâm nghiệp và công nghiệp chế biến gỗ
thông qua ưu đãi về đầu tư hạ tầng lâm sinh,
vốn tín dụng... Những năm qua Lai Châu đang
có nhiều chính sách mở để đón các doanh
nghiệp, các nhà đầu tư vào sản xuất kinh doanh
tại địa bàn. Với những chính sách thu hút, ưu
đãi hợp lý, đến nay Lai Châu đã thu hút được
nhiều doanh nghiệp, các nhà đầu tư vào tham
gia trồng và phát triển rừng kinh tế, rừng
nguyên liệu phục vụ cho phát triển ngành công
nghiệp chế biến gỗ. Tính đến 2018, toàn tỉnh
có khoảng trên 100 cơ sở sản xuất, chế biến gỗ
(gồm có 6 doanh nghiệp, 2 hợp tác xã và 80 hộ
cá thể). Các cơ sở sản xuất, chế biến, hàng năm
sản xuất trên 8.500 m3 gỗ gồm các sản phẩm
mộc dân dụng và gỗ cốp pha phục vụ thi công
các công trình xây dựng. Đối với công nghiệp
chế biến chè, trên địa bàn tỉnh có 8 doanh
nghiệp, 3 hợp tác xã với tổng công suất chế
biến 225 tấn/ngày và trên 100 hộ cá thể sản
xuất chế biến chè, bao tiêu sản phẩm chè búp
tươi cho vùng nguyên liệu hơn 3.500 ha tại địa
bàn các huyện: Tam Đường, Than Uyên, Tân
Uyên và thành phố Lai Châu. Sản lượng chè
khô chế biến hàng năm đạt trên 4.100 tấn, đáp
ứng được yêu cầu của nhiều thị trường khó
tính. Các sản phẩm như chè Ôlong, chè
Sencha, Matcha, Shan Tuyết đã xuất khẩu sang
thị trường các nước: Nhật Bản, Đài Loan và
một số nước Trung Đông (Tỉnh ủy Lai Châu,
2019). Hàng năm trong chương trình và kế
hoạch công tác, lãnh đạo tỉnh, các sở ban
ngành cùng các doanh nghiệp luôn chủ động
đẩy mạnh công tác phát triển thị trường, xây
dựng và quảng bá thương hiệu sản phẩm gỗ và
lâm sản ngoài gỗ của tỉnh; xây dựng hệ thống
thông tin thị trường và tiêu chuẩn sản phẩm,
thúc đẩy thương mại điện tử cho các sản phẩm
gỗ và lâm sản ngoài gỗ; phối hợp, triển khai và
thực hiện tốt các hiệp định mà Việt Nam đã ký
kết, chú trọng hơn thị trường trong nước; tập
trung ưu tiên nguồn lực cho các chương trình
xúc tiến thương mại trong và ngoài nước, đầu tư
các trung tâm triển lãm quy mô lớn tương xứng
với tiềm năng phát triển ngành chế biến gỗ.
3.5. Một số vấn đề đặt ra nhằm tiếp tục phát
triển kinh tế lâm nghiệp của Lai Châu trong
thời gian tới
Thứ nhất, tiếp tục tổ chức quán triệt sâu sắc
về vai trò, tác dụng của bảo vệ và phát triển
rừng tới toàn thể cấp uỷ, chính quyền cơ sở,
cán bộ, đảng viên, nhân dân các dân tộc trên
toàn tỉnh, tạo sự đồng thuận và thống nhất cao.
Nội dung bảo vệ và phát triển rừng phải được
140
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
Kinh tế & Chính sách
đưa vào Nghị quyết của các cấp uỷ đảng, chính
quyền địa phương, kịp thời cụ thể hóa thành
chương trình, kế hoạch đảm bảo thực hiện
thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ đề ra.
Thứ năm, khuyến khích các nhà đầu tư nước
ngoài đầu tư vào lĩnh vực lâm nghiệp; chú
trọng nâng cao hiệu quả xây dựng và phát triển
vốn rừng tạo niềm tin cho các nhà đầu tư nước
ngoài. Từ đó, tăng cường hợp tác với các tổ
chức quốc tế như: WB, ADB, KFW, JICA,
thông qua Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn, thu hút nguồn vốn ODA của các nước, tổ
chức phi Chính phủ đầu tư cho bảo vệ và phát
triển rừng của tỉnh. Hợp tác với các tỉnh của
Trung Quốc, Lào có cửa khẩu và đường biên
giới chung với tỉnh Lai Châu trong công tác
bảo vệ và phát triển rừng.
Thứ hai, quan tâm hơn nữa đến lợi ích kinh
tế của người dân sống ở vùng có rừng. Lồng
ghép các chương trình, dự án, tạo mọi điều
kiện thuận lợi để người dân có công ăn việc
làm và thu nhập ổn định để nâng cao cuộc
sống. Lựa chọn phương thức khoán bảo vệ
rừng cho phù hợp, quan tâm đến khoán cho
nhóm hộ và cộng đồng thôn bản. Nguồn thu
nhập từ khoán bảo vệ rừng đầu tư cho phát
triển sản xuất mới bền vững và ổn định lâu dài.
Tổ chức quản lý bảo vệ tốt diện tích rừng hiện
có, đẩy mạnh khoanh nuôi xúc tiến tái sinh
phục hồi rừng và trồng rừng mới. Ngăn chặn
triệt để việc đốt phá rừng, khai thác lâm sản
trái phép, hướng dẫn nhân dân các thôn, bản
tích cực thực hiện quy ước bảo vệ rừng, góp
phần nâng cao đời sống nhân dân.
Thứ ba, các cơ quan chức năng và chính
quyền địa phương cần làm tốt hơn nữa công
tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục sâu rộng
các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý,
bảo vệ rừng đến người dân. Thực hiện xã hội
hóa công tác bảo vệ và phát triển rừng, đảm
bảo quyền hưởng lợi của chủ rừng. Phải xây
dựng được quy chế phối hợp một cách chặt chẽ
và cụ thể giữa chủ rừng, chính quyền địa
phương, lực lượng vũ trang, xác định rõ vai
trò trách nhiệm của từng đơn vị và tạo ra
phong trào bảo vệ, phát triển rừng một cách
có hiệu quả.
4. KẾT LUẬN
Phát triển Lâm nghiệp bền vững là sự lựa
chọn đúng đắn hiện nay và hoàn toàn phù hợp
với xu thế tất yếu của thời đại. Để thực hiện tốt
và hiệu quả mục tiêu phát triển Lâm nghiệp
bền vững, Lai Châu đã quyết tâm biến chủ
trương thành hành động thông qua những nghị
quyết, quyết định cụ thể. Những kết quả đạt
được trong phát triển kinh tế Lâm nghiệp của
Lai Châu thời gian qua đã khẳng định sự đúng
đắn trong chủ trương, chính sách phát triển
kinh tế Lâm nghiệp của Đảng và Nhà nước, sự
vận dụng sáng tạo của Đảng bộ tỉnh Lai Châu
trong phát triển kinh tế Lâm nghiệp bền vững
của địa phương. Giá trị và hiệu quả kinh tế –
xã hội mà chính sách đó mang lại là hết sức rõ
ràng. Diện tích che phủ rừng trên địa bàn tỉnh
ngày càng được nâng lên, tình trạng phá rừng
làm nương rẫy trái phép đã giảm hẳn; tạo công
ăn việc làm cho khoảng 50.000 lao động; nâng
cao mức sống cho người dân; từng bước tạo
cho người làm nghề rừng có thể sống và gắn
bó với rừng, thông qua đó giữ vững trật tự, an
toàn xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh trên
địa bàn tỉnh, đặc biệt là khu vực biên giới.
Điều đó cũng thể hiện sự đoàn kết, thống nhất,
của ý đảng lòng dân, sự quyết tâm của Đảng bộ
và nhân dân Lai Châu, khắc phục những khó
khăn ban đầu để thoát nghèo và vươn lên làm
giàu chính đáng.
Thứ tư, tổ chức chỉ đạo phải đủ mạnh từ
tỉnh xuống các Ban Quản lý rừng phòng hộ, có
sự phối hợp chặt chẽ với cơ sở, củng cố và
hoàn thiện tổ chức. Cần tăng cường hơn về đào
tạo, bổ sung nguồn nhân lực có trình độ cao;
tuyển chọn và thường xuyên bồi dưỡng đội
ngũ cán bộ quản lý giúp nâng cao trình độ
chuyên môn, nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu
công việc; có chính sách thu hút các cán bộ
khoa học kỹ thuật, cán bộ quản lý giỏi để bổ
sung cho các cơ quan trong ngành lâm nghiệp
của tỉnh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đảng bộ tỉnh Lai Châu (2007), Nghị quyết số 15-
NQ/TƯ ngày 16/7/2007 về phát triển lâm nghiệp giai
đoạn 2007-2015, Lai Châu.
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
141
Kinh tế & Chính sách
2. Đảng bộ tỉnh Lai Châu (2016), Nghị quyết số 03-
NQ/TU về phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn
mới giai đoạn 2016-2020, Lai Châu.
3. Đảng bộ tỉnh Lai Châu (2017), Kết luận số 01-
KL/TƯ về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TƯ
ngày 16/7/2007 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh (khóa
XI), Lai Châu.
4. Tỉnh ủy Lai Châu (2019), Kỷ yếu Hội thảo khoa
học “Đảng bộ tỉnh Lai Châu 70 năm xây dựng, trưởng
thành – Những vấn đề thực tiễn và lý luận”, Lai Châu.
5. Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu (2012), Quyết định
Phê duyệt quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Lai
Châu, giai đoạn 2011 – 2020, Lai Châu.
TODAY SUSTAINABLE FORESTRY DEVELOPMENT IN LAI CHAU
Nguyen Van Khuong1, Hoang Thi Nhung1
1Vietnam National University of Forestry
SUMMARY
Sustainable forestry development is the best development option of the overall forestry sector restructuring
program. In essence, it is the process of optimizing solutions for gathering and mobilizing the strength of the
State, domestic and foreign organizations and individuals to participate in managing, protecting, developing
and using forests, processing and trading forest products, creating jobs, increasing incomes, reducing poverty,
improving livelihoods for people working in forestry, associating with building new rural areas and ensuring
national security and defense. Implementing the project on restructuring agricultural sector in Lai Chau
province to 2020 and vision to 2030, the agricultural, forestry and fishery economic structure in the province is
moving in the right direction by reducing the proportion of agriculture and increasing the proportion of forestry
and fisheries. The structure of the forestry sector, in general, is shifting from exploiting and using forests to
planting, protecting and developing forests, harmoniously resolving environmental protection objectives and
sustainable economic development goals. The structure of forestry's production value in a sustainable manner is
calculated through four contents: protecting forest resources, planting and tending forests; producing and
processing wood and other forest products; develop forestry services.
Keywords: Developing industrial trees, forest classification and forest owner, improve the value of forest
products, sustainable development.
Ngày nhận bài
: 09/9/2019
: 10/10/2019
: 18/10/2019
Ngày phản biện
Ngày quyết định đăng
142
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
8 trang
14620
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phát triển lâm nghiệp bền vững ở Lai Châu hiện nay", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phat_trien_lam_nghiep_ben_vung_o_lai_chau_hien_nay.pdf
